Ba khía Cà Mau

Trong các loại đặc sản của Nam bộ, mắm ba khía không sang trọng như mắm lòng cá lóc xứ U Minh, mắm cua gạch son mà mấy tay “khách trú” đem chưng cách thủy với thịt bằm, hột vịt… nhưng hương vị của nó đậm đà, đã ăn rồi thì khó quên lắm.

Nhắc mới nhớ, hồi Cố vấn Võ Văn Kiệt lúc còn là Thủ tướng, một lần về chỉ đạo Đại hội Đảng bộ tỉnh Bạc Liêu, trong bữa cơm ông muốn món mắm ba khía. Đã thế, ông còn cho người mua mang về tận Sài Gòn.
Ba khia Ca Mau
Vào thập niên 1980 trở về trước, giá của ba khía Rạch Góc mắc gần gấp đôi giá ba khía vùng khác và bán về Sài Gòn chạy như tôm tươi. Ảnh: TL SGTT
Mắm ba khía là món mắm bình dân, thuở tôi còn nhỏ, gia đình rất nghèo, nhà tôi bao giờ cũng có một hũ mắm ba khía dùng để ăn cơm thay thế cho các món ăn khác khi con nước “kém” hoặc mưa già, nước trên đồng lểnh lảng, không bắt tôm cá được. Nhớ những bữa trưa đi làm đồng về, bụng đói run, bới một tô cơm nguội, bỏ vào đấy con ba khía cái rồi xé ba khía và bốc cơm ăn bằng tay… vậy mà ngon như chưa bao giờ được ăn ngon như thế!

Những năm lớn khôn đi xa, có một chút danh vị với đời, thường được ngồi trước những bữa tiệc cao lương mỹ vị, vậy mà rồi chỉ nhớ hoài món ăn thời tấm mẳn. Món mắm ba khía mà nông dân thường chế biến là xé ra trộn với tỏi, ớt, giấm, đường. Mai ba khía lấy gạch son, cho cơm vào trộn ăn béo ngậy. Có lẽ món mắm ba khía cũng giống như các loại mắm đồng, ăn ngon nhất là vào mùa cấy, ăn chung với bí rợ hầm dừa, mắm ba khía có tự lúc nào chắc chẳng ai còn nhớ. Tôi trộm nghĩ: khi người Hoa từ Hà Tiên, người Việt từ miệt Tiền Giang vào Cà Mau - Bạc Liêu khai khẩn, họ đã tiếp nhận văn hóa ẩm thực (mắm) của người Khơ - me Nam bộ rồi sáng tạo ra một loại mắm từ ba khía - đặc sản của địa phương, của biển.

Rạch Giá, Cà Mau, Bạc Liêu xưa với những cánh rừng ngập mặn ven biển bạt ngàn vốn là vương quốc của loài ba khía. Nếu ba khía vùng Cà Mau, Bạc Liêu, Rạch Giá nổi tiếng khắp Nam kỳ lục tỉnh thì ba khía Rạch Góc, Tân Ân, quê hương của Phan Ngọc Hiển khởi nghĩa Hòn Khoai, lại nổi tiếng khắp vùng Cà Mau, Bạc Liêu, Rạch Giá. Vào thập niên 1980 trở về trước, giá của ba khía Rạch Góc mắc gần gấp đôi giá ba khía vùng khác và bán về Sài Gòn chạy như tôm tươi. Ba khía Rạch Góc thịt dày, chắc và gạch son cứng mai, trong khi ba khía của Bạc Liêu, Rạch Giá chỉ có “gạch đá” (nửa đen nửa đỏ). Những người già ở Rạch Góc, rành về ba khía nói rằng sở dĩ ba khía Rạch Góc ngon là vì đất Rạch Góc là đất phù sa không có pha cát. Rừng Rạch Góc lại có loại mắm đen mà trái của nó làm thức ăn cho ba khía có rất nhiều đạm… Xưa người ta nhận ba khía Rạch Góc qua chiếc ghe chở ba khía bao giờ cũng có chiếc gàu tát nước được bện từ lá dừa nước cắm trên đầu ngọn sào. Sau này do ba khía Rạch Góc giá cao nên dân buôn ba khía đặt máng chiếc gàu trên ngọn sào để đánh lừa thiên hạ.

Vụ ba khía bắt đầu vào mùa sa mưa và kết thúc khi mưa dứt hạt. Mùa nắng cũng có ba khía nhưng thịt không chắc và ăn không ngon. Mấy ông già ở Cà Mau kể rằng, ngày xưa ba khía nhiều đến cỡ nói ra tưởng bác Ba Phi ở xứ U Minh kể chuyện vui, rằng vào đêm nước rong là lúc ba khía hội, chứng bu đặc trên thân đước, gốc cây mắm, nhìn vào không thể thấy gốc cây. Người đi bắt ba khía cứ việc bắc đòn dài lên bờ rừng là ba khía lũ lượt bò xuống ghe.

Ba khía hội vào những con nước 30 âm lịch tối trời, chúng cũng bu đen đặc gốc cây để thực hiện việc duy trì nòi giống. Nhưng ba khía còn có một tập quán sinh học khác hơn các loài khác là nó còn một ngày “hội” lớn hơn, thường là vào 30 tháng 8 hoặc tháng 9 âm lịch. Ngày hội này ba khía nhiều hơn các ngày hội khác và đặc điểm là toàn giống cái. Cũng không phải giao phối mà là đẻ trứng. Dân nghề ba khía gọi là ngày ba khía cái rửa trứng. Họ còn kể rằng khi đó ba khía mắc đẻ, đau bụng nên chúng hoàn toàn mất đi bản năng cảnh giới mà ôm đùm, ôm cục ở các gốc cây. Dân bắt ba khía có thể dùng tay gạt một cái là ba khía rớt xuống đầy một thúng táo.

Vào mùa ba khía, đặc biệt là ngày ba khía “ hội”, những khu rừng đìu hiu âm u bỗng trở nên rộn rịp. Nhiều người cứ chiều tới là lên những chiếc xuồng ba lá luồn lách trong các mương xẻo của rừng, trên mình họ là bao tay, đèn khí đá… Họ bắt chừng nào đầy xuồng con là đem ra xuồng mẹ đổ ba khía vào những lu mái đầm có chứa sẵn nước muối. Trong một đêm như thế ghe mẹ nặng 5-10 tấn đã “khẩm đừ”.

Tôi có ông anh là đại úy về hưu, dằn đáy ba lô 10 triệu tiền chính sách, anh đem gửi tín dụng. Tín dụng bể, buồn đời dắt vợ con ra mép biển “ở ẩn”, nguồn thu nhập chủ yếu dựa vào vạt rừng chồi bắt ba khía đem bán. Anh bảo, làm ăn hồi này vất vả lắm. Hai thằng, con lớn của anh, vì nghề ba khía sống không đủ, nên ban ngày chúng đốn củi đem bán, đổi gạo, ban đêm mới đi bắt ba khía phụ anh. Chúng đốn củi cật lực, suốt ngày mà cũng chỉ kiếm được mỗi đứa 7 -8 ngàn đồng. Nghề đốn củi ngày một khó khăn thêm vì dân các nơi khác cũng vào đây phá vạt rừng chồi ven biển. Dạo anh mới về, xung quanh nhà anh bước ra là tới rừng, giờ chúng đã lùi xa về phía biển hàng cây số nên nghề đốn củi trở nên “trần ai khoai củ”. Theo đó, nghề bắt ba khía cũng vô cùng khó khăn. Nếu trước đây anh ra khỏi nhà là có thể soi đèn bắt ba khía được ngay, còn bay giờ thì phải lội xa hàng cây số. Và do rừng ngày càng thu hẹp nên ba khía cũng không còn bao nhiêu. Ba cha con anh bắt suốt đêm cũng chỉ được 10 -20 ký, bán được 2-3 chục ngàn. Mà có phải ngày nào cũng bắt được ba khía đâu, phải chờ mùa mưa, chờ nước rong…

Thân phận của ông anh tôi giống như thân phận nhiều người ở vùng “rừng vàng” ven biển nổi tiếng của bán đảo Cà Mau. Ở đó con người đã từng thừa hưởng sản vật vô cùng giàu có của rừng, của biển. Và họ cũng đã từng tàn phá không thương tiếc cái vốn quý của rừng, của biển. Để rồi giờ đây, rừng biển đối xử với họ như một tên keo kiệt, bủn xỉn.

Việt Báo (Theo SGTT)

Video nổi bật

Sắc đỏ tình yêu trong phim ngắn 4K - Áo Dài
00:00 / --:--

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Vợ đi làm kiếm tiền, chồng ở nhà cặp bồ

Câu chuyện tình 10 năm của một cặp vợ chồng trẻ gần đây đang gây xôn xao cộng đồng mạng. Trong khi vợ mải mê đi làm kiếm tiền ở xứ người thì chồng ở nhà cặp bồ gái trẻ.

Chích điện sát hại người tình vì ghen tuông

Tèo nghĩ chị Thu đã có người khác nên mới hết yêu mình, Tèo tức giận nên muốn giết Thu rồi tự tử. Nghĩ là làm, Tèo lấy dây điện phòng ngoài, lột phần nhựa bảo vệ ra để dí vào cổ và mặt chị Thu.

Nhận xét tin Ba khía Cà Mau

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Ba khía Cà Mau bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Ba khia Ca Mau ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Ba khía Cà Mau ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tản Mạn của chuyên mục Văn Hóa.

Three aspects of Ca Mau
Mau, Rach Corner, Bac Lieu, Rach Gia, U Minh City, Saigon, a water distillation, chopping firewood, specialty, southern, roots, types, three, dimensions, sauce

In the specialty of the South, fish sauce is not as luxurious as the three dimensions of snakehead fish sauce heart of U Minh, son Brick crab sauce that few hands "hotel stay" bring them to fish with minced pork, duck ... but flavor beads Its charming position, then ate very unforgettable ..

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h037 Tham an rung dong xu Nghe
    Thời sự 24h(03/7): Thảm án rúng động xứ Nghệ

    Phó Thủ tướng truy trách nhiệm ném đá xe khách; Đường sắt trên cao HN “uốn lượn” vẫn đảm bảo an toàn; Nhạc sĩ An Thuyên đột ngột qua đời; Thí sinh ngất xỉu khi hay tin bố đột ngột qua đời; Thảm án rúng động xứ Nghệ: 4 người một nhà tử vong...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 3/7.

  • Thoi su 24h027 Ong Chan se to cao nhan chung moi
    Thời sự 24h(02/7): Ông Chấn sẽ tố cáo nhân chứng mới

     Thủ tướng phát lệnh "cất cánh" Airbus A350 của Vietnam Airlines; Quang Lê rời khỏi Việt Nam, Đàm Vĩnh Hưng nói lời cuối; Ông Chấn sẽ tố cáo nhân chứng mới; Thêm nhiều "cái chết" trong phòng thi; 

  • Thoi su 24h0107 Bi cuop trang tron truoc gio thi quoc gia
    Thời sự 24h(01/07): Bị cướp trắng trợn trước giờ thi quốc gia

     Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam gặp phụ huynh dưới nắng; Thương lái Trung Quốc ngừng mua, vải thiều rớt giá thê thảm;  2 nữ sinh bị cướp trắng trợn trước giờ thi quốc gia; Hà Nội: 

  • Thoi su 24h306 Nhan chung moi vu ong Chan
    Thời sự 24h(30/6): Nhân chứng mới vụ ông Chấn?

    Xuất hiện nhân chứng mới, ông Chấn chưa thể nhận 7,2 tỷ?; Hình ảnh Kỳ Duyên, Mai Phương Thúy không bao giờ muốn nhìn lại; Khách ném lọ cà tại sân bay bị phạt 750 nghìn; Dân quân cầm đầu nhóm côn đồ chém người như phim...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 30/6.

  • Thoi su 24h296 Tai xe kien may toc do ban dieu
    Thời sự 24h(29/6): Tài xế kiện máy tốc độ "bắn điêu"

     Nhiều Bí thư Tỉnh ủy trực tiếp kiểm tra thi THPT quốc gia; Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu qua đời; Bỏ 55 triệu mua cây hồng trăm bông đẹp lòng vợ trẻ; Bị đặt bẫy, tài xế quyết kiện máy tốc độ "bắn điêu"?; 

  • Mr Dam to Quang Le choi ban
    Mr Đàm tố Quang Lê chơi bẩn

    Vụ lùm xùm tranh gà của Đàm Vĩnh Hưng và Quang Lê hiện nay chưa đến hồi kết. Nhiều nghệ sĩ Việt đã lên tiếng bênh Mr. Đàm. ------------ Xem thêm: Mr Đàm tố Quang Lê chơi bẩn, http://vietbao.vn/tp/Mr-Dam-to-Quang-Le-choi-ban/11933036/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Dai gia Ca Mau mua dam tre em
    Đại gia Cà Mau mua dâm trẻ em

    Đại gia miền Tây mua dâm thiếu nữ được cho là thành khẩn khai báo, lý lịch rõ ràng và nhân thân tốt. Gia đình của Việt kiều này đang làm thủ tục bảo lãnh cho ông Tiêu tại ngoại.

  • Nam sinh qua doi truoc ngay tot nghiep
    Nam sinh qua đời trước ngày tốt nghiệp

    Những lời trăng trối cuối cùng của nam sinh qua đời trước lễ tốt nghiệp với người bạn đặc biệt trên facebook cũng khiến nhiều người nghẹn lại. ------------ Xem thêm: Nam sinh qua đời trước ngày tốt nghiệp, http://vietbao.vn/tp/Nam-sinh-qua-doi-truoc-ngay-tot-nghiep/11936114/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Duong sat tren cao Ha Noi uon luon
    Đường sắt trên cao Hà Nội uốn lượn

    Đường sắt đô thị trên cao Cát Linh-Hà Đông uốn lượn như rồng trên nhiều điểm chạy dọc đường Nguyễn Trãi, Trần Phú...

  • Nhung dam cuoi dat vang gay xon xao
    Những đám cưới "dát vàng" gây xôn xao

    Hình ảnh một số cô dâu đeo đầy vàng trong đám cưới ở một số nơi ở Việt Nam không chỉ khiến nhiều người trầm trồ mà còn là tâm điểm của các cuộc tranh luận trên mạng xã hội.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2806 0407
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (28/06 - 04/07)

    Cả thế giới phải đối mặt với nắng nóng kỷ lục; Chính thức bắt đầu kỳ thi THPT Quốc gia 2015; Đường sắt trên cao Hà Nội uốn lượn; 10 luật có hiệu lực từ tháng 7/2015; QL 1A bị phá hoại bởi hóa chất lạ; Nạn chặt chém du khách ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (28/06 - 04/07), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-2806-0407/2147574941/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 2806 04072015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 28/06 - 04/07/2015

    Ngày 1/7 Luật Doanh nghiệp, Luật Nhà ở và Luật kinh doanh BĐS đã chính thức có hiệu lực, EVN khẳng định đã giải thích thỏa đáng tất cả những khiếu nại của người dân và khách hàng liên quan đến việc hóa đơn tiền điện tăng "sốc", con số 63% cán bộ thuế tiêu cực, nhũng nhiễu đã phản ánh đúng tình trạng hiện nay của một bộ phận cán bộ thuế trong quá trình tác nghiệp, sự kỳ lạ trong hệ thống chỉ tiêu kinh tế- xã hội....Cùng với đó, những thông tin về tài chính ngân hàng, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 28/06 - 04/07/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2906-04072015/2147574923/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2806 0407
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (28/06 - 04/07)

    Siêu trộm và những vụ án nổi tiếng; Những vụ hiếp dâm tập thể chấn động; Nhận diện những chiêu lừa bắt cóc trẻ em cha mẹ nên cảnh giác; Xuất hiện nhân chứng mới, ông Chấn chưa thể nhận 7,2 tỷ?; Vì sao ‘ông trùm’ Tàng Keangnam chưa thể ‘đền tội’ như dự kiến?; Đại gia khai bị 'bất lực' trong 2 lần mua dâm thiếu nữ;.....là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (28/06 - 04/07), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2806-0407/2147574905/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nghin le chuyen tuan qua 2106 2706
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (21/06 - 27/06)

    Hoàn lưu bão số 1 làm 15 người chết và mất tích; Xe khách lao xuống vực ở đèo Lò Xo; Sóng lạ đè sóng không lưu Tân Sơn Nhất; Miễn nhiệm bác sĩ giẫm chân lên giường: Nên hay không?; Mạng xã hội và ‘chiếc phanh’ của tình người; Đầu năm 2016 sẽ được hưởng BHXH một lần... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2106 27062015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 21/06 - 27/06/2015

    Giá điện tăng bất thường được lý giải do mức sử dụng điện năng tăng khiến lượng tiêu thụ điện tăng, thiết bị đo đếm, công tơ điện có vấn đề hay sự tù mù trong cách tính của “nhà đèn”… ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 21/06 - 27/06/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2106-27062015/2147573276/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn