Ba khía Cà Mau

Trong các loại đặc sản của Nam bộ, mắm ba khía không sang trọng như mắm lòng cá lóc xứ U Minh, mắm cua gạch son mà mấy tay “khách trú” đem chưng cách thủy với thịt bằm, hột vịt… nhưng hương vị của nó đậm đà, đã ăn rồi thì khó quên lắm.

Nhắc mới nhớ, hồi Cố vấn Võ Văn Kiệt lúc còn là Thủ tướng, một lần về chỉ đạo Đại hội Đảng bộ tỉnh Bạc Liêu, trong bữa cơm ông muốn món mắm ba khía. Đã thế, ông còn cho người mua mang về tận Sài Gòn.
Ba khia Ca Mau
Vào thập niên 1980 trở về trước, giá của ba khía Rạch Góc mắc gần gấp đôi giá ba khía vùng khác và bán về Sài Gòn chạy như tôm tươi. Ảnh: TL SGTT
Mắm ba khía là món mắm bình dân, thuở tôi còn nhỏ, gia đình rất nghèo, nhà tôi bao giờ cũng có một hũ mắm ba khía dùng để ăn cơm thay thế cho các món ăn khác khi con nước “kém” hoặc mưa già, nước trên đồng lểnh lảng, không bắt tôm cá được. Nhớ những bữa trưa đi làm đồng về, bụng đói run, bới một tô cơm nguội, bỏ vào đấy con ba khía cái rồi xé ba khía và bốc cơm ăn bằng tay… vậy mà ngon như chưa bao giờ được ăn ngon như thế!

Những năm lớn khôn đi xa, có một chút danh vị với đời, thường được ngồi trước những bữa tiệc cao lương mỹ vị, vậy mà rồi chỉ nhớ hoài món ăn thời tấm mẳn. Món mắm ba khía mà nông dân thường chế biến là xé ra trộn với tỏi, ớt, giấm, đường. Mai ba khía lấy gạch son, cho cơm vào trộn ăn béo ngậy. Có lẽ món mắm ba khía cũng giống như các loại mắm đồng, ăn ngon nhất là vào mùa cấy, ăn chung với bí rợ hầm dừa, mắm ba khía có tự lúc nào chắc chẳng ai còn nhớ. Tôi trộm nghĩ: khi người Hoa từ Hà Tiên, người Việt từ miệt Tiền Giang vào Cà Mau - Bạc Liêu khai khẩn, họ đã tiếp nhận văn hóa ẩm thực (mắm) của người Khơ - me Nam bộ rồi sáng tạo ra một loại mắm từ ba khía - đặc sản của địa phương, của biển.

Rạch Giá, Cà Mau, Bạc Liêu xưa với những cánh rừng ngập mặn ven biển bạt ngàn vốn là vương quốc của loài ba khía. Nếu ba khía vùng Cà Mau, Bạc Liêu, Rạch Giá nổi tiếng khắp Nam kỳ lục tỉnh thì ba khía Rạch Góc, Tân Ân, quê hương của Phan Ngọc Hiển khởi nghĩa Hòn Khoai, lại nổi tiếng khắp vùng Cà Mau, Bạc Liêu, Rạch Giá. Vào thập niên 1980 trở về trước, giá của ba khía Rạch Góc mắc gần gấp đôi giá ba khía vùng khác và bán về Sài Gòn chạy như tôm tươi. Ba khía Rạch Góc thịt dày, chắc và gạch son cứng mai, trong khi ba khía của Bạc Liêu, Rạch Giá chỉ có “gạch đá” (nửa đen nửa đỏ). Những người già ở Rạch Góc, rành về ba khía nói rằng sở dĩ ba khía Rạch Góc ngon là vì đất Rạch Góc là đất phù sa không có pha cát. Rừng Rạch Góc lại có loại mắm đen mà trái của nó làm thức ăn cho ba khía có rất nhiều đạm… Xưa người ta nhận ba khía Rạch Góc qua chiếc ghe chở ba khía bao giờ cũng có chiếc gàu tát nước được bện từ lá dừa nước cắm trên đầu ngọn sào. Sau này do ba khía Rạch Góc giá cao nên dân buôn ba khía đặt máng chiếc gàu trên ngọn sào để đánh lừa thiên hạ.

Vụ ba khía bắt đầu vào mùa sa mưa và kết thúc khi mưa dứt hạt. Mùa nắng cũng có ba khía nhưng thịt không chắc và ăn không ngon. Mấy ông già ở Cà Mau kể rằng, ngày xưa ba khía nhiều đến cỡ nói ra tưởng bác Ba Phi ở xứ U Minh kể chuyện vui, rằng vào đêm nước rong là lúc ba khía hội, chứng bu đặc trên thân đước, gốc cây mắm, nhìn vào không thể thấy gốc cây. Người đi bắt ba khía cứ việc bắc đòn dài lên bờ rừng là ba khía lũ lượt bò xuống ghe.

Ba khía hội vào những con nước 30 âm lịch tối trời, chúng cũng bu đen đặc gốc cây để thực hiện việc duy trì nòi giống. Nhưng ba khía còn có một tập quán sinh học khác hơn các loài khác là nó còn một ngày “hội” lớn hơn, thường là vào 30 tháng 8 hoặc tháng 9 âm lịch. Ngày hội này ba khía nhiều hơn các ngày hội khác và đặc điểm là toàn giống cái. Cũng không phải giao phối mà là đẻ trứng. Dân nghề ba khía gọi là ngày ba khía cái rửa trứng. Họ còn kể rằng khi đó ba khía mắc đẻ, đau bụng nên chúng hoàn toàn mất đi bản năng cảnh giới mà ôm đùm, ôm cục ở các gốc cây. Dân bắt ba khía có thể dùng tay gạt một cái là ba khía rớt xuống đầy một thúng táo.

Vào mùa ba khía, đặc biệt là ngày ba khía “ hội”, những khu rừng đìu hiu âm u bỗng trở nên rộn rịp. Nhiều người cứ chiều tới là lên những chiếc xuồng ba lá luồn lách trong các mương xẻo của rừng, trên mình họ là bao tay, đèn khí đá… Họ bắt chừng nào đầy xuồng con là đem ra xuồng mẹ đổ ba khía vào những lu mái đầm có chứa sẵn nước muối. Trong một đêm như thế ghe mẹ nặng 5-10 tấn đã “khẩm đừ”.

Tôi có ông anh là đại úy về hưu, dằn đáy ba lô 10 triệu tiền chính sách, anh đem gửi tín dụng. Tín dụng bể, buồn đời dắt vợ con ra mép biển “ở ẩn”, nguồn thu nhập chủ yếu dựa vào vạt rừng chồi bắt ba khía đem bán. Anh bảo, làm ăn hồi này vất vả lắm. Hai thằng, con lớn của anh, vì nghề ba khía sống không đủ, nên ban ngày chúng đốn củi đem bán, đổi gạo, ban đêm mới đi bắt ba khía phụ anh. Chúng đốn củi cật lực, suốt ngày mà cũng chỉ kiếm được mỗi đứa 7 -8 ngàn đồng. Nghề đốn củi ngày một khó khăn thêm vì dân các nơi khác cũng vào đây phá vạt rừng chồi ven biển. Dạo anh mới về, xung quanh nhà anh bước ra là tới rừng, giờ chúng đã lùi xa về phía biển hàng cây số nên nghề đốn củi trở nên “trần ai khoai củ”. Theo đó, nghề bắt ba khía cũng vô cùng khó khăn. Nếu trước đây anh ra khỏi nhà là có thể soi đèn bắt ba khía được ngay, còn bay giờ thì phải lội xa hàng cây số. Và do rừng ngày càng thu hẹp nên ba khía cũng không còn bao nhiêu. Ba cha con anh bắt suốt đêm cũng chỉ được 10 -20 ký, bán được 2-3 chục ngàn. Mà có phải ngày nào cũng bắt được ba khía đâu, phải chờ mùa mưa, chờ nước rong…

Thân phận của ông anh tôi giống như thân phận nhiều người ở vùng “rừng vàng” ven biển nổi tiếng của bán đảo Cà Mau. Ở đó con người đã từng thừa hưởng sản vật vô cùng giàu có của rừng, của biển. Và họ cũng đã từng tàn phá không thương tiếc cái vốn quý của rừng, của biển. Để rồi giờ đây, rừng biển đối xử với họ như một tên keo kiệt, bủn xỉn.

Việt Báo (Theo SGTT)

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Cách phạt con gây tranh cãi của ông bố đầu bếp nổi tiếng nhất nước Anh

Gần đây, đầu bếp nổi tiếng ở Anh, được nhiều người yêu mến Jamie Oliver tiết lộ trên một chương trình tivi, anh đã phạt con gái Poppy 12 tuổi bằng cách cho ớt scotch bonnet (một loại ớt cực cay) vào quả táo của cô bé.

Toàn cảnh Showbiz tuần (22/02 – 28/02)

Oscar 2015: Những giải thưởng đã được vinh danh, Trang Trần bị công an tạm giữ lúc nửa đêm, Sơn Tùng M-TP và Thiều Bảo Trâm đang yêu nhau?, Vợ chồng Thủy Tiên lần đầu khoe con gái, Quang Lê bức xúc khi danh ca Bạch Yến tố lừa đảo, Lộ catse “khủng” hơn nửa tỷ của ca sĩ Nguyên Vũ, Có nên chỉ trích hình ảnh GS Vũ Khiêu 'thơm' má hoa hậu Kỳ Duyên?,...

Nhận xét tin Ba khía Cà Mau

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Ba khía Cà Mau bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Ba khia Ca Mau ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Ba khía Cà Mau ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tản Mạn của chuyên mục Văn Hóa.

Three aspects of Ca Mau
Mau, Rach Corner, Bac Lieu, Rach Gia, U Minh City, Saigon, a water distillation, chopping firewood, specialty, southern, roots, types, three, dimensions, sauce

In the specialty of the South, fish sauce is not as luxurious as the three dimensions of snakehead fish sauce heart of U Minh, son Brick crab sauce that few hands "hotel stay" bring them to fish with minced pork, duck ... but flavor beads Its charming position, then ate very unforgettable ..

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h282 Dam dai phan cach o to bi xuyen toac
    Thời sự 24h(28/2): Đâm dải phân cách, ô tô bị xuyên toạc

    'Để công an xã điều tra dễ bỏ lọt, oan sai'; Đâm vào dải phân cách, ô tô bị xuyên toạc trên cao tốc; Tịch thu bán đấu giá hòn đá gần 30 tấn, giá chục tỷ đồng;... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 27/2.

  • Thoi su 24h272 Giang chuc 2 PGD So
    Thời sự 24h(27/2): Giáng chức 2 PGĐ Sở

    Giảm gần 3 tỷ USD xây sân bay Long Thành; Bán sân bay Phú Quốc lấy vốn xây sân bay Long Thành; Thanh Hóa bắt xe giường nằm ‘nhồi" 117 khách; Hai PGĐ sở đánh nhau bị giáng chức, cảnh cáo;Đắk Nông: Đào được hòn đá quý 27 tấn...

  • Thoi su 24h 262 Vietjet muon mua lai nua san bay Noi Bai
    Thời sự 24h (26/2): Vietjet muốn mua lại nửa sân bay Nội Bài

    ATM của Agribank bị phá, lấy đi gần 1 tỷ đồng; Vietjet muốn mua lại nửa sân bay quốc tế Nội Bài; Phá sàn vàng "hút" 180 tỷ đồng của nhà đầu tư; Ùn tắc kéo dài: Hà Nội tháo rào chắn; Tháng 3, có 4 đợt không khí lạnh...

  • Thoi su trong ngay Cuong do la len tieng ve vu tai nan
    Thời sự trong ngày: Cường đô la lên tiếng về vụ tai nạn

    Ông Nguyễn Quang Lập được tại ngoại điều tra; Siêu xe gây tai nạn đứng tên sở hữu Cường “đô la”; Sáp nhập ngân hàng: Những chuyện hậu trường; Cụ ông tử vong sau một giờ thuê khách sạn...

  • Thoi su 24h092 Hai xe khach tong nhau 10 nguoi chet
    Thời sự 24h(09/2): Hai xe khách tông nhau, 10 người chết

    Hai xe khách tông nhau, 10 người chết; Đề nghị cách chức TBT báo Người cao tuổi; Sập hầm khai thác đá xanh, 3 người tử vong; 2 người Việt lọt danh sách tỷ phú thế giới; Nơi củ sâm to bằng… củ sắn... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 9/2.

  • Su kien quoc te noi bat 222 282
    Sự kiện quốc tế nổi bật (22/2 - 28/2)

    Lãnh đạo Đảng đối lập Nga bị ám sát ngay tại Moscow; kết quả vòng đám phán thứ 2 giữa Mỹ và Cuba; Mỹ xác nhận thông tin Trung Quốc đang tiến hành xây dựng các cảng hải quân và sân bay trên các đảo trên Biển Đông... là những tin chính trong tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2202 2802
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (22/02 - 28/02)

    Hàng loạt tai nạn thảm khốc trong 9 ngày nghỉ Tết; Mùng 6 Tết, dân làng Ném Thượng vẫn chém lợn ở sân đình; Hỗn chiến tại Lễ hội Đền Gióng; Tiền lẻ, chen lấn: Nét đặc trưng “mới” của lễ hội Việt? ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------

  • Toan canh Showbiz tuan 2202 2802
    Toàn cảnh Showbiz tuần (22/02 – 28/02)

    ó nên chỉ trích hình ảnh GS Vũ Khiêu 'thơm' má hoa hậu Kỳ Duyên?,Vợ Baggio tiết lộ sảy thai 2 lần, bị 'cắm vài ba chục cái sừng', Các ngôi sao tranh cãi về “Chiếc váy màu gì?”, Kim Hyun Joong sắp có con với bạn gái bị hành hung, “Thiên thần” Karlie Kloss bỏ Victoria’s Secret,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2202 2802
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (22/02 - 28/02)

    Ly kỳ chuyện đời các tướng cướp; Bị cáo về nhà ăn tết với… người bị hại; Vụ án khó điều tra bậc nhất lịch sử phá án Công an Hải Phòng; Những lá thư xin lỗi nức nở từ trại giam; 200 bánh heroin và những người đón Tết muộn; Các tổ 141 bắt nhiều vụ vận chuyển ma túy trong dịp Tết;......là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (22/02 - 28/02), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2202-2802/2147540033/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tong hop Doi song tuan qua 232 292
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (23/2 - 29/2)

    Dư âm của Tết Nguyên Đán vẫn còn đọng lại trong những câu chuyện gia đình, không khí lễ hội khắp mọi nơi. Những phong tục thờ cúng, giải hạn đầu năm trong dân gian; Những câu chuyện về ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2; Nhiều tấm gương sáng trong đời sống... và những tin tức an toàn thực phẩm bẩn là những thông tin nổi bật tuần vừa qua... ------------ Xem thêm: Tổng hợp Đời sống tuần qua (23/2 - 29/2), http://vietbao.vn/Doi-song-Gia-dinh/Tong-hop-Doi-song-tuan-qua-232-292/2147540036/111/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn