vietbao

Bà Triệu và con voi trắng

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Hình ảnh Bà Triệu cưỡi voi trắng xung trận không chỉ trở thành huyền thoại mà còn là mạch nguồn sáng tạo của nghệ thuật…

alt
Tượng voi ở đền thờ Bà Triệu.                                                                            Ảnh: TẤN VỊNH
Huyền thoại

Trong dân gian cũng như trong sử sách thường nói đến Bà Triệu cưỡi con voi trắng. Tương truyền rằng, Bà Triệu đã khuất phục con voi trắng hoang dã một ngà rất hung dữ để trở thành người bạn chiến đấu.


Bà Triệu, tên thật là Triệu Thị Trinh, còn được gọi là Lệ Hải Bà Vương, người vùng Quan Yên (Định Công, Yên Định, Thanh Hóa), thủ lĩnh nghĩa quân chống quân Ngô thế kỷ thứ III. Năm 248, Bà Triệu cùng anh là Triệu Quốc Đạt khởi nghĩa, lấy núi Tùng (Hà Trung, Thanh Hóa) làm nơi xuất phát và tiến quân về các thành ấp. Nghĩa quân đánh đâu thắng đó, các huyện ở Cửu Chân lần lượt được giải phóng. Khởi nghĩa của Bà Triệu đã làm cho chính quyền Đông Ngô lo sợ. Ngô vương đã cử Lục Dận đem quân sang đàn áp. Liệu thế chống không nổi, Bà Triệu đã lên núi Tùng tự vẫn. Bà Triệu mất đi nhưng hình ảnh người nữ anh hùng vẫn còn sống mãi trong lòng người dân nước Việt. Lý Nam Đế khi qua núi Tùng vào thăm miếu Bà Triệu đã ban sắc phong “Giản chính phu nhân”, các triều Lý-Trần phong “Giản chính, anh liệt, hùng tài Trinh nhất phu nhân”.
alt
Tranh Bà Triệu cưỡi voi trắng trong đền thờ Bà Triệu, tỉnh Thanh Hóa.
Cuộc khởi nghĩa của Bà Triệu đã gây chấn động cả Giao Châu. Khoảng 100 năm sau, sách sử Trung Quốc nhắc đến Bà Triệu như một nhân vật thần kỳ của nước Nam. Sách Việt điện u linh của Lý Tế Xuyên đầu thế kỷ XIII miêu tả Bà Triệu khi ra trận như sau: “Vú vắt sau vai dùng lụa quấn chặt, mặc áo vàng, đi guốc ngà đứng trên đầu voi, thanh thế ầm ầm. Chẳng có kẻ nào dám chống lại, trong quân đặt tên là Nhụy Kiều tướng quân”. Vua Lê Thánh Tông có bài thơ vịnh về Bà Triệu và cuộc khởi nghĩa năm 248 chống quân Ngô bằng 8 câu thơ Đường luật, trong đó có nhắc về con voi trắng đã từng xông pha trận mạc với người nữ anh hùng:

“Cao một trượng cả mười vừng
Bỏ tóc ngang lưng vú chấm sừng
Họp chúng rừng xanh oai náo nức
Cưỡi đầu voi trắng tiếng vang lừng.
Mác dài trỏ vẫy tan đàn giặc
Ngồi cả lăm le học họ Trưng
Ví biết anh hùng duyên định mấy
Thì chi Đông Hán dám hung hăng”
Mạch nguồn sáng tạo
alt
alt
Bà Triệu cưỡi voi trắng - Tranh dân gian Đông Hồ.
Bà Triệu cưỡi voi đen - Tranh dân gian Đông Hồ.

Dân gian truyền tụng Bà Triệu là thiên tướng giáng trần giúp dân cứu nước: Có Bà Triệu tướng/ Vâng lệnh trời ta/ Trị voi một ngà/Dựng cờ giữ nước/ Lệnh truyền sau trước/ Theo gót Bà Vương. Nhờ niềm tin đó nên hàng ngũ nghĩa quân thêm lớn, thanh thế thêm to. Tranh, tượng dân gian khắc họa hình ảnh Bà Triệu với đường nét nghệ thuật khá độc đáo, nhất là tranh dân gian Đông Hồ. Dòng tranh này có ít nhất 2 bức tranh vẽ về Bà Triệu. Một bức vẽ Bà Triệu cưỡi trên lưng con voi đen với tông màu nóng, hai tay cầm hai kiếm dài, phía sau là những mũi giáo chĩa lên trời. Con voi mặc dầu được mặc chiếc yếm trước cổ, phủ đệm trên lưng, đeo chuông, trang trí nhiều hoa văn trên trán, hông, chân nhưng trông rất hung dữ, ý muốn nói chủ và voi trong tư thế đang xông trận. Còn bức khác thì ngược lại, vẽ Bà Triệu như một nàng tiên hiện lên cưỡi trên một con voi trắng. Là nữ tướng nhưng trong tranh không thấy bà cầm gươm, giáo mà hai tay chỉ cầm hai dải áo.  Người dân xứ Thanh còn mãi lưu truyền rất nhiều câu chuyện đẹp về Bà Triệu cưỡi voi xung trận với tiếng cồng, chiêng thúc giục ba quân. Hình ảnh đó đã được khắc họa trong thơ ca dân gian:

“Ru con con ngủ cho lành
Để mẹ gánh nước rửa bành ông voi
Muốn coi, lên núi mà coi

Coi Bà Triệu tướng cưỡi voi, đánh cồng”

Đền thờ Bà Triệu ở xứ Thanh là ngôi đền có cảnh quan đẹp, kiến trúc bề thế với tượng voi chầu ở cổng, trước sân đền, đặc biệt là có hai bức tranh Bà cưỡi voi trắng được trang trí trên bên tả hữu của chính điện. Hình ảnh Bà Triệu với con voi trắng được khắc họạ sâu đậm hơn trong các truyện tranh lịch sử, tranh vẽ và phù điêu, tượng của các họa sĩ, nhà điêu khắc đương đại, thậm chí trên tranh thêu của các thợ thủ công làng nghề ở quê hương Bà Triệu hay khắp mọi miền đất nước. Những lời tương truyền, các trang huyền sử, tranh dân gian và cả những sáng tác hiện đại khi miêu tả về vị nữ anh hùng đều không xa rời hình ảnh con voi, một con vật khổng lồ tượng trưng cho sức mạnh, gắn với biểu tượng nữ quyền. Đó cũng là nét tinh túy của di sản văn hóa dân tộc, là sáng tạo của người đời nhằm ca ngợi, tô điểm cho sự kỳ vĩ, khí phách lớn lao, tiêu biểu cho sức vóc vĩ đại của người phụ nữ Việt Nam.

Việt Báo (Theo Báo Quảng Nam)

Comment :Bà Triệu và con voi trắng
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Bà Triệu và con voi trắng bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Ba Trieu va con voi trang ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Bà Triệu và con voi trắng ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa
Ba Trieu and white elephant
Ba Trieu, Dong Ho, Thanh Hoa, folk, Elephant, images, creative, combat, become, power circuits, white, riding, military, people, phenomenon
Pictures Ba Trieu white elephant to become not only combat but also the legendary circuit of artistic creativity ....
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Thoi su 24h127 Vo bop cua quy khien chong chet tuc tuoi
    Thời sự 24h(12/7): Vợ bóp của quý khiến chồng chết tức tưởi

    Phạt 100 triệu phòng khám "mạo danh" Sở Y tế HN "chặt chém" khách; Xe cứu thương ngoại tỉnh phải “mua” bệnh nhân ở Hà Nội?; Formosa lén lút chôn chất thải ở trang trại của Giám đốc Công ty Môi trường; Gây bức xúc lớn, các dự án giao thông BOT được Quốc hội đưa vào giám sát; Vụ gần 400 GV ở Thanh Hóa mất việc: 50-100 triệu đồng chạy làm GV hợp đồng?

  • Thoi su 24h117 Co gai tre xinh dep tu vong ben ve duong
    Thời sự 24h(11/7): Cô gái trẻ xinh đẹp tử vong bên vệ đường

    Sự cố môi trường Formosa: Xác định hàm lượng độc tố dưới đáy biển; Thuê giúp việc 6 triệu/tháng, chủ nhà phẫn nộ vì em bé bị véo tai, ăn tát; Nhà máy làm chết cá đầu nguồn sông Đà không có khu xử lý nước thải; Từ vụ chặn xe cấp cứu: Bảo vệ bệnh viện hay lực lượng..."bảo kê"?; Dọa đuổi ông lão xuống xe, nhân viên xe buýt bị đình chỉ việc

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 107167
    Sự kiện quốc tế nổi bật (10/7-16/7)

    Toà PCA ra phán quyết Trung Quốc không có chủ quyền lịch sử ở Biển Đông; Tân Thủ tướng Anh Theresa May công bố danh sách nội các mới; Khủng bố đẫm máu đúng Quốc khánh Pháp; Đảo chính thất bại ở Thổ Nhĩ Kỳ... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 107 167
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (10/7- 16/7)

    Ổ bệnh bạch hầu đang bùng phát mạnh tại Bình Phước; Bác sĩ ra chợ xin từ thiện cứu 2 bé song sinh dính liền; Cảm động câu chuyện về sản phụ ung thư phổi quyết giữ thai nhi; Mách bạn bài thuốc điều trị sẩy thai từ hàng trăm năm trước;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1007 16072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (10/07- 16/07/2016)

    Lại nóng chuyện huy động 500 tấn vàng trong dâm, lãi suất tiêu dùng lên tới 70-80%/năm, EVN chiếm hơn 1/3 tổng số nợ mà Chính phủ phải bảo lãnh, nhiều ngân hàng báo lãi khủng trong quý II, kiểm tra xử phạt hàng loạt công ty đa cấp... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là nhữ