385 năm “Xứ Đàng Trong”

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

385 nam Xu Dang Trong

Cristophoro Borri, nhà truyền giáo người Ý đã đến ở xứ Đàng Trong, mà chủ yếu là Quảng Nam - Bình Định trong vòng 20 năm. Năm 1621 ông đã viết một bản báo cáo dưới dạng một bút ký, về nơi ở của mình gửi về La Mã. Ông không chỉ đề cập đến một vùng đất giàu tiềm năng mà còn giới thiệu về con người, những món ăn, nghề trồng lúa, việc dạy học, phong tục tập quán…

Đặc biệt, từ hồi đó C.Borri đã đánh giá rất cao lợi thế sông ngòi, cửa biển của Hội An và một phần Đà Nẵng với những chính sách thoáng mở về ngoại thương của Chúa Nguyễn… Ông cũng hiểu biết nhiều và rất có thiện cảm với con người của miền đất này… Năm nay, đúng 375 năm ngày cuốn sách ra đời lần đầu tiên tại Ý (1631) và 385 năm ngày Borri bắt đầu bản thảo trên, chúng tôi đã đọc lại những điều ông viết…

C.Borri cũng được xem như một trong những người đầu tiên phiên âm tiếng Việt theo mẫu tự La tinh để sử dụng vào việc truyền giáo…

- Hải cảng và kinh tế thị trường:

Dưới cái nhìn của Borri, kinh tế thị trường rộng mở, đa phương được ghi nhận là nét chủ yếu trong hoạt động thương mại của Đàng Trong. Ông viết: “Người dân xứ này… dễ dàng cho người ngoại quốc vào hải cảng của họ và họ thích thú thấy người ta đến buôn bán trong lãnh thổ của họ. Không những từ những nước và tỉnh lân cận mà từ những xứ rất xa. Họ không cần những mánh lới gì lớn, nhưng người ngoại quốc đủ quyến rũ bởi đất đai phì nhiêu và thèm muốn những của cải tràn đầy trong xứ họ. Không những người xứ Đàng Ngoài, xứ Campuchia, Phúc Kiến và mấy xứ lân cận đến buôn bán, mỗi ngày người ta còn thấy các thương gia đến từ những miền đất xa xôi như Trung Quốc, Ma Cao, Nhật Bản, Manila và Malacca. Tất cả đều đem bạc đến xứ Đàng Trong để đem hàng hóa của xứ này về. Thực ra không phải là mua hàng hóa mà là trao đổi với cùng một thứ bạc kể như hàng hóa, lúc cao lúc hạ tùy theo có nhiều hay ít bạc, nhiều hay ít tơ lụa và những mặt hàng khác…”. Borri cũng có nhận xét, đưới tác động của việc mua bán phồn thịnh mà mỗi phiên chợ kéo dài đến 4 tháng ở Hội An, người dân cũng có khuynh hướng chạy theo “hàng ngoại” và đôi khi tiêu tiền xả láng, thiếu tiết kiệm!

“Còn về hải cảng thì thật lạ lùng” - Borri nhận xét. Ông mô tả rằng chỉ trong vòng một trăm dặm đã có hơn 60 cảng thuận tiện cho việc bốc dỡ hàng hóa và giao lưu với nội địa. “Hải cảng đẹp nhất nơi mà tất cả những người ngoại quốc đều tới và cũng là nơi tổ chức các hội chợ danh tiếng, chính là hải cảng thuộc Quảng Nam. Người ta cập cảng bằng hai cửa, một là Touron( Đà Nẵng) và một gọi là Pulluciambello (Cù Lao Chàm). Hai cửa này cách nhau chừng 3 đến 4 dặm đi sâu vào đất liền chừng 7-8 dặm như 2 con sông tách rời nhau rồi gặp nhau và đổ vào con sông lớn để đón tàu bè lui tới…”. Việc mô tả này cho thấy hồi đó, tàu bè vào Hội An từ hai cửa Đà Nẵng và cửa Đại và nhận hàng từ các địa phương giàu có nông lâm thổ sản, tơ lụa… dọc sông Thu Bồn, Trường Giang, Vĩnh Điện chở tới theo từng phiên chợ…

Nhưng để có được một hoạt động thương mại hiệu quả đến nỗi “Chúa thu được lợi nhuận lớn trong việc buôn bán này bằng thuế hàng hóa và thuế hải khẩu và cả nước đều kiếm được rất nhiều mối lợi không thể tả hết” như nhận xét của Borri, là có nguyên cớ từ một chính sách…

- Một chính sách thương mại tự do

Theo C.Borri: “Chúa Đàng Trong không đóng cửa với bất cứ một quốc gia nào. Người để cho tự do và mở cửa cho tất cả người ngoại quốc, người Hà Lan cũng tới như những người khác cùng với tàu chở rất nhiều hàng hóa của họ…”. Tác giả cho rằng, sau khi Chúa Nguyễn để cho người Nhật và người Hoa chọn các địa điểm thuận lợi để buôn bán và xây dựng nên các khu phố ở Faifo, kế tiếp còn có người Hà Lan và Macao… Và mặc dù trong cạnh tranh trên thương trường, có lúc người Bồ tỏ ra ganh tỵ với người Hà Lan đã tìm các thủ đoạn tác động đến Chúa Nguyễn để ngăn cản người Hà Lan, nhưng vẫn không có mấy thành công. Vì “Phương châm của người Đàng Trong là không bao giờ tỏ ra sợ một nước nào trên thế giới. Thật là hoàn toàn trái ngược với nước láng giềng Trung Hoa, họ đã đóng cửa không cho người ngoại quốc vào và đến buôn bán…”. Chính vì cảm nhận được một chính sách thoáng mở đó, Borri đã vượt qua chức phận của một nhà truyền giáo và đã đề nghị Chính phủ nước mình nên “sớm xây cất ở đó một thành phố tốt đẹp để làm nơi an toàn và cư trú…” và cả bảo vệ hàng hải cho tàu bè qua lại. Bởi trước đó, theo Borri, Chúa Nguyễn đã rất đặc biệt ưu ái người Bồ đến buôn bán và đã mấy lần cấp đất tại bốn địa điểm nơi phì nhiêu và phong phú nhất ở hải cảng Touron (Đà Nẵng) để họ xây cất thành phố như người Nhật và Hoa đã làm ở Hội An trước đó.

Không chỉ với nhà cầm quyền và chính sách của họ trong ngoại thương, Borri cũng đặc biệt có cảm tình với người Đàng Trong. “Đó là một lãnh thổ có dân cư dễ giao du, có tình và rất mực quảng đại. Người ta có thể tiếp xúc với họ và sống an toàn không những vì giá trị và đức can trường lớn lao của người Đàng Trong được các nước lân cận công nhận… mà còn vì chính thiên nhiên như đã bảo vệ họ, bao bọc họ… Người bản xứ thông minh đĩnh ngộ, họ dễ dàng và sẵn sàng đón tiếp hết các người ngoại quốc đến xứ họ và rất dễ dàng để cho mỗi người sống theo luật lệ của mình”.

“Người Đàng Trong có đến chùa, họ cúng tế và rước kiệu. Họ tin có hình phạt đời đời cho kẻ dữ và hạnh phúc trường cửu cho người lành”. Borri kết luận bản tường trình.

Nhà văn Sơn Nam, nhân đọc toàn văn của tường trình này cho rằng đây là một tư liệu tham khảo rất tốt. Đọc để thấy rằng thế giới này từ thế kỷ 17 đã có nhiều nước, nhiều cách sống khác ta. Vua chúa nhà Nguyễn đã phải tiếp cận với phương Tây nhưng đã phản xạ quá chậm, quá thụ động, quá bảo thủ, kém tự tin; đồng loã là một số hũ nho cao ngạo… làm cho nền kinh tế thị trường mới nảy nở đã lụi tàn. Cũng như Sơn Nam, nhà văn-nhà Quảng Nam học Nguyễn Văn Xuân đã cho rằng ngay trong thế kỷ 17, Hội An đã là… một khu kinh tế mở, một cảng biển tự do! Và qua những chi tiết thú vị từ tường trình của C.Borri về một xứ Đàng Trong, một Hội An sinh động càng làm cho chúng ta tự hào và tiếc nuối hơn.

Trương Điện Thắng

Việt Báo
Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Video được xem nhiều nhất

MC đám cưới bá đạo nhất năm: Ngỏ lời yêu chú rể
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Mật vụ Mỹ uống cà phê vỉa hè bảo vệ ông Obama

Mật vụ Mỹ khảo sát tòa nhà GEM Center và khu dân cư trước đó một tháng. Một nhân viên GEM Center cho biết họ suốt ngày đi dạo, uống cà phê cóc, trò chuyện với người dân xung quanh.

Tết thiếu nhi 1/6: Phụ huynh Việt hoang mang chọn đồ chơi cho trẻ

Súng, gươm, đao, kiếm,... những món đồ chơi bạo lực lại là sở thích của nhiều trẻ em Việt. Dù bị cấm nhưng đồ chơi mang tính bạo lực vẫn len lỏi trên thị trường và rất đắt hàng.

Nhận xét tin 385 năm “Xứ Đàng Trong”

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết 385 năm “Xứ Đàng Trong” bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết 385 nam Xu Dang Trong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc 385 năm “Xứ Đàng Trong” ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa.

385 years of "Made In Heaven"
Cochin, Cochin Xu, Quang Nam, the Netherlands, Da Nang, Lord Nguyen, foreigners, missionaries, mention, Residency, Security Affairs, goods, ports and trade, the, year

Cristophoro Borri, an Italian missionary arrived in the country Cochin, mainly Quang Nam - Binh Dinh in the last 20 years. In 1621 he wrote a report in the form of a signed, on his whereabouts sent to Rome. He not only refers to a region ...

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h2705 Tu choi loi moi di choi bi danh rot rang
    Thời sự 24h(27/05): Từ chối lời mời đi chơi bị đánh rớt răng

    Cả gia đình nhập viện vì quá kích động sau khi ăn rau lạ; "Ngọc ếch" đến "cát lợn": Thực hư những vật thể lạ giá hàng tỉ đồng; Phụ huynh bức xúc con bị thâm tím người khi từ trường mầm non về; Công bố kết quả điều tra vụ xe khách cháy 13 người chết; Mại dâm Đồ Sơn và luật ngầm nhốt chân dài sống trong lầm lũi

  • Thoi su 24h2605 Nhung an mang rung ron trong con mong du
    Thời sự 24h(26/05): Những án mạng rùng rợn trong cơn mộng du

    Cháu gái ngã xuống hồ đang xả nước, ông tử nạn khi lao theo cứu cháu; Uẩn khúc khám bệnh nhận quà khuyến mãi ở phòng khám tư nhân; Mảnh giấy sót lộ tẩy chiêu đóng giả người thân đoạt tiền người già; Giảm hóa đơn nước tiền triệu cho dân: Tình thương ngành nước

  • Thoi su 24h2505 Cong tu cuong buc nhieu co gai tren oto
    Thời sự 24h(25/05): Công tử cưỡng bức nhiều cô gái trên ôtô

    Bị "tố" từ chối cấp cứu bệnh nhân, bác sĩ trạm y tế nói gì?; Hà Nội ngập nặng, dân leo lên xe ủi, chèo xuồng "lướt" phố; Vợ tố bị chồng đánh đến mức phải nhập viện, sảy thai 3 tháng; Vụ tai nạn thảm khốc ở Bình Thuận: Đã có 13 nạn nhân tử vong; Đã giải cứu thành công cá voi nặng 15 tấn mắc cạn

  • Thoi su 24h2405 Loi khai cua hung thu sat hai be gai 11T
    Thời sự 24h(24/05): Lời khai của hung thủ sát hại bé gái 11T

    Chết cháy vì không có búa thoát hiểm: Nhà xe kêu khách lấy trộm; Những lần ông Obama tháo nhẫn để bắt tay gây tranh cãi; Hà Nội tiếp tục kiểm tra hoạt động bán hàng đa cấp; Cứu sống bệnh nhân bị gần 20 viên đạn găm khắp người; Cần xử lý thông tin bịa đặt, vu khống trên mạng xã hội

  • Thoi su 24h2305 Tai nan tham khoc o Binh Thuan 12 nguoi chet
    Thời sự 24h(23/05): Tai nạn thảm khốc ở Bình Thuận 12 người chết

    Chuyện những "dân chơi" đặt mua đồ nhưng thản nhiên... quên trả tiền; Vụ tai nạn thảm khốc 12 người chết: Tang thương quê nghèo; Truy sát kinh hoàng ở Cà Mau, nạn nhân bị chém khâu gần 30 mũi; Bê tông hầm chui như "kẹo lạc không đường": Nhiều giả thiết;

  • Tai nan kinh hoang o Binh Thuan
    Tai nạn kinh hoàng ở Bình Thuận

    Những vụ tai nạn liên quan đến xe khách thường gây ra thương vong lên đến hàng chục người khiến nhiều người thấy bất an, ám ảnh đối với loại phương tiện này.

  • Chuyen tham Viet Nam cua Tong thong Obama
    Chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Obama

    Nhà Trắng công bố lịch trình chuyến thăm chính thức tới Việt Nam và Nhật Bản của Tổng thống Barack Obama, chuyến thăm thứ 10 của ông tới châu Á.

  • Phong chong xam hai tinh duc tre em
    Phòng chống xâm hại tình dục trẻ em

    Từ đầu năm đến nay, hàng loạt vụ học sinh bị xâm hại tình dục khiến nhiều phụ huynh, học sinh hoang mang, lo sợ

  • Toan canh vu Dong phuc bien hieu
    Toàn cảnh vụ 'Đồng phục biển hiệu'

    Việc đồng bộ bảng, biển quảng cáo đã mang lại diện mạo khác hẳn với vẻ nhếch nhác của nhiều tuyến phố ở Hà Nội hay các đô thị lớn. Tuy nhiên, có không ít ý kiến không đồng tình với việc làm này.

  • Nu sinh tat ban 52 cai chay mau mui
    Nữ sinh tát bạn 52 cái, chảy máu mũi

    Một vụ bạo lực học đường nghiêm trọng đã xảy ra tại trường THCS 15/10 (Mộc Châu, Sơn La), trong đó một nữ sinh đã thẳng tay tát bạn 52 cái, hộc máu mũi đang thu hút sự quan tâm của dư luận.

  • Su kien quoc te noi bat 225285
    Sự kiện quốc tế nổi bật (22/5-28/5)

    Những hoạt động cũng như các tuyên bố của Tổng thống Obama tại Việt Nam là thông tin nổi bật nhất trên các mặt báo trong tuần vừa qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2205 28052016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 22/05 - 28/05/2016

    Tai nạn giao thông kinh hoàng ở Bình Thuận; Hà Nội mưa lớn, nhiều tuyến phố biến thành sông; Phụ huynh bức xúc con bị thâm tím người khi từ trường mầm non về; Hình ảnh ấn tượng tại lễ đón chính thức Tổng thống Mỹ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2205 2805
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (22/05 - 28/05)

    Giết người vì tưởng hiếp dâm; Vụ cướp bánh mỳ bị truy tố; Gia đình Minh Béo không phải trả tiền bảo lãnh 100.000 USD; Vụ trộm ô tô vàng chấn động Hà Nội; Dã tâm 'chiều chồng' lúc nửa đêm của người đàn bà ngoại tình; Giả hotgirl khoe thân qua mạng, lừa tiền người háo sắc;....là những tin đáng chú ý.

  • Toan canh kinh te tuan 2205 28052016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (22/05- 28/05/2016)

    Chuyến thăm của Tổng thống Mỹ mang lại hiệu ứng lâu dài cho DN Việt; CPI tháng 5 tăng 0,54%, cao nhất trong 5 năm qua; Chính thức mở lại cho vay ngoại tệ từ 1/6; dự án sống lay lắt vì nhà thầu Trung Quốc chậm tiến độ;Tổng số tiền nợ thuế cả nước đã lên ngưỡng 76.000 tỷ đồng... Cùng với đó là những thông tin tài chính- ngân hàng,

  • Nghin le chuyen tuan qua 1505 21052016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 15/05 - 21/05/2016

    Bố vợ chém chết con rể rồi chở xác đến Công an đầu thú; Ông Tây dọn cống thối ở Nguyễn Khang, Hà Nội; Choáng với hóa đơn tiền nước khủng ở Hà Nội; Cá chết ngửa bụng trên kênh Nhiêu Lộc ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.