Xây dựng luật phải minh bạch!

TTCN - Một trong bốn nguyên tắc cơ bản VN phải thực hiện khi gia nhập WTO là: tính công khai minh bạch của các luật, qui định và các thủ tục hành chính. (Nguyên tắc còn lại: 1. Thương mại tự do.

2. Không phân biệt đối xử kinh doanh. 3. Thị trường không nghiêng lệch - undistorted). Nhìn vào thực tế nguyên tắc này (cũng như các nguyên tắc còn lại), chúng ta vẫn chưa thể thực hiện một cách căn bản như yêu cầu. Qua sự kiện các đoàn kiểm tra của Bộ Tài nguyên - môi trường đi khảo sát tình hình thực hiện Luật đất đai ở các địa phương trong cả nước, mới thấy tính công khai minh bạch của luật VN còn nhiều vấn đề phải làm.

Thứ nhất, đã là luật thì được áp dụng như nhau trên tất cả các địa phương cả nước. Nhưng theo dõi phát biểu của các trưởng đoàn kiểm tra trên báo chí tuần qua, dễ nhận ra là mỗi địa phương triển khai thực hiện luật một cách khác nhau. Sự không thống nhất này trước hết do luật và các văn bản pháp qui thực hiện luật chưa thể hiện tính minh bạch dẫn đến cách hiểu luật mỗi địa phương mỗi khác. Địa phương nào cán bộ có chuyên môn, năng lực và trách nhiệm thì tình hình áp dụng luật có nhiều khả quan hơn.

Thứ hai, Luật xây dựng, mặc dù đã có rất nhiều nỗ lực của những người soạn thảo, vẫn không theo kịp sự phát triển các vấn đề của xã hội. Khi áp dụng vào thực tiễn, phạm vi điều chỉnh tỏ ra... lỗi thời. Bởi thế tư duy soạn thảo luật phải vượt qua được những giới hạn này, bắt kịp với tư duy thời đại mới có hi vọng xây dựng được các bộ luật đảm bảo nguyên tắc quốc tế.

Thứ ba, luật được xây dựng tốt, đúng nguyên tắc, nhưng đội ngũ thi hành pháp luật lại có vấn đề. Trình độ chuyên môn thấp, năng lực thực hiện luật kém, lợi dụng luật nhũng nhiễu hành dân... đang diễn ra và mang tính phổ biến, nhất là cán bộ cấp địa phương! Giải quyết vấn đề này chắc chắn không thể ngày một ngày hai.

Thứ tư, một bộ luật minh bạch, đảm bảo được những tiêu chí công khai sẽ góp phần nâng cao trình độ hiểu và thực thi pháp luật của người dân. Nhìn một cách toàn diện, các bộ luật cũng như các văn bản hướng dẫn luật của VN chưa đi vào cuộc sống người dân. Nguyên nhân có thể do trình độ nhận thức luật của người dân chưa cao, nhưng phải nói trên hết là các điều luật còn dùng nhiều khái niệm chuyên môn, khái quát, mơ hồ, có khi rất tối nghĩa. Luật được ban hành hầu như người dân ít được tiếp cận cũng là một yếu tố cản trở luật đi vào cuộc sống.

Tóm lại, vấn đề công khai minh bạch của các luật, qui định và các thủ tục hành chính không phải chỉ là nguyên tắc yêu cầu khi tham gia WTO, mà còn là hiện thực bức thiết của một xã hội pháp quyền, văn minh, tiến bộ!

NGỌC LỮ (Q.2, TP.HCM)