“Tàn” hay “khuyết”

Dân biết - Dân bàn - Dân kiểm tra

Tan hay khuyet
Tôi có dịp tham dự một số cuộc hội thảo và hết sức ngạc nhiên khi nghe một số cán bộ trung ương dùng cụm từ “người tàn tật khuyết tật”. Khi hỏi ra mới biết rằng các bộ vẫn chưa thống nhất là sẽ dùng từ “tàn tật” hay “khuyết tật”.

Bộ Giáo dục & đào tạo ủng hộ từ “khuyết tật”. Bộ Lao động - thương binh & xã hội muốn giữ từ “tàn tật”. Bộ Y tế thì không nêu chính kiến.

Hiện nay, Bộ Lao động - thương binh & xã hội đang xây dựng bộ luật liên quan đến người khuyết tật (NKT) nhưng vẫn chưa thống nhất được sẽ gọi “tàn tật” hay “khuyết tật”. Cộng đồng NKT đang lo rằng nếu bộ luật được gọi là “Luật tàn tật” thì cụm từ “tàn tật” sẽ mãi mãi đi theo họ.

Theo phân loại của Tổ chức Y tế thế giới, có ba mức độ: khiếm khuyết (impairment), khuyết tật (disability) và tàn tật (handicap). “Khiếm khuyết” đề cập đến sự mất mát hoặc không bình thường của cấu trúc cơ thể, chúng có thể liên quan đến tâm lý, sinh lý hoặc giải phẫu học. “Khuyết tật” đề cập đến sự giảm thiểu chức năng hoạt động, là hậu quả của sự khiếm khuyết.

Và “tàn tật” đề cập đến tình thế bất lợi hoặc thiệt thòi của NKT do tác động của môi trường xung quanh lên tình trạng khuyết tật của họ (WHO, 1999). Còn theo quan điểm của Tổ chức Quốc tế NKT, NKT trở thành “tàn tật” là do thiếu cơ hội để tham gia các hoạt động xã hội và có một cuộc sống giống như thành viên khác của xã hội (DPI, 1982).

Có thể lấy ví dụ về một người bị sốt bại liệt để minh họa. Di chứng sốt bại liệt làm người này bị yếu và teo cơ chân: đây là sự khiếm khuyết. Chân yếu nên người này không thể đi lại được: đây là sự khuyết tật (trong ví dụ này sự khuyết tật liên quan đến vận động). Nếu người này có xe lăn để di chuyển, đi học, rồi tìm được việc làm để tự nuôi sống bản thân mình giống như những thành viên khác của xã hội, anh ta chỉ là NKT.

Nhưng nếu anh ta không thể đi học được do không thể lên được những bậc thang lầu (rào cản về kiến trúc), và cũng không có chính sách phù hợp để hỗ trợ học sinh khuyết tật (rào cản cơ chế) hoặc nhà trường cũng không muốn tiếp nhận học sinh khuyết tật vì sẽ ảnh hưởng đến điểm thi đua của trường (rào cản về thái độ), anh ta trở thành người tàn tật. Tàn tật vì anh ta không được học hành để phát triển được hết khả năng của mình và có được nghề nghiệp ổn định. Tàn tật vì anh ta phải sống dựa vào các thành viên khác trong gia đình hoặc dựa vào trợ cấp xã hội trong khi vẫn còn khả năng cống hiến cho xã hội.

Sự tàn tật còn mang tính tình huống (handicap situation). Trong hoàn cảnh hay môi trường này anh là NKT, nhưng trong một hoàn cảnh hay môi trường khác, do những cản trở làm giới hạn hoạt động, anh trở thành người tàn tật. Thí dụ như một người khiếm thị ở tại nhà mình hay tại cơ quan mình, anh ta chỉ là NKT vì có thể tự mình làm tất cả mọi điều cần thiết. Nhưng ở một nơi công cộng thiếu những bảng chỉ dẫn bằng chữ nổi hay lề đường có chỉ báo, không thể xoay xở một mình, anh ta trở thành người tàn tật.

Nếu nhìn vào sự phân loại thì chúng ta thấy rằng các bộ đều có thể sử dụng khái niệm khuyết tật này cho ngành của mình. Ngành y tế có thể quan tâm “giới hạn chức năng” về thể lý. Ngành kinh tế có thể đo “giới hạn chức năng” trong việc thực hiện một vai trò hay công việc cụ thể nào đó. Các ngành liên quan đến chính trị, xã hội, giáo dục và môi trường có thể chú ý ngăn ngừa sự “tàn tật” bằng cách giảm bớt những rào cản trong môi trường để NKT có thể phát triển hết khả năng của họ mà hòa nhập xã hội.

Là một NKT, tôi rất khó chịu trước cụm từ “tàn tật”. Trong những lần trao đổi với bạn bè, tôi cũng từng thăm dò quan điểm của họ về hai cụm từ tàn tật và khuyết tật, các bạn tôi đều cho rằng từ tàn tật không mang tính tích cực. Tôi hoàn toàn ủng hộ ý kiến chia sẻ rất hay của anh Trần Bá Thiện cách đây không lâu trên TS: “ Tàn tật thì sẽ cùng nhóm với tàn phai, suy tàn... Tàn mang hàm ý suy kiệt dần, chết dần. Khuyết nói về một cái gì đó thiếu đi và không hoàn chỉnh.

Thế thì tàn tật sẽ mang hàm ý một cuộc đời không còn tương lai và sống chỉ để chờ chết. Khuyết tật lại mang hàm ý người ấy chỉ thiếu một chức năng và vẫn còn nhiều chức năng hữu ích khác”. Hay ý kiến của linh mục Phan Khắc Từ: “Tôi nghĩ rằng anh em khuyết tật vẫn còn tương lai. Nếu gọi họ là tàn tật thì cái chữ tàn nó giết mất tương lai của anh em”.

Trong qui chuẩn về việc tạo công bằng cơ hội cho NKT (UN, Resolution 48/96) có nhấn mạnh rằng NKT và đại diện của họ cần được tham vấn trước khi những nhà chính sách đưa ra những quyết định có thể ảnh hưởng tới cuộc sống của NKT. Thế ở nước ta, NKT có thể đóng góp ý kiến của mình cho việc xây dựng bộ luật liên quan đến chính họ hay không?

TP.HCM, 3-6-2006

THS VÕ T. HOÀNG YẾN (Giám đốc Chương trình khuyết tật và phát triển - Đại học Mở TP.HCM)

Việt Báo

Video được xem nhiều nhất

Du khách liều mạng bơi cùng cá sấu khủng để "tự sướng"
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Trang Ban Đọc NỔI BẬT

Tác hại của facebook và mối nguy của tâm lý đám đông

Có mỗi một vụ việc của 2 cô gái mâu thuẫn mà lôi kéo được hàng nghìn người tham gia, đây thực sự là một lời cảnh báo về tác hại của facebook, về sự nguy hiểm của tâm lý đám đông, độc giả Quỳnh Trần chia sẻ.

Nhận xét tin “Tàn” hay “khuyết”

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết “Tàn” hay “khuyết” bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Tan hay khuyet ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc “Tàn” hay “khuyết” ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Trang Ban Đọc.

"butts" or "handicapped"
disabled persons, relating to, referring to, workshops, disability, may, his society, some, phrases, body, mind, work, school, the

I have attended several seminars and amazed to hear some central officials use the term "disabled persons with disabilities." When asked to learn that the uniform is not going to use the word "disabled" or "disabled" ..

Xem tiếp: Trang Ban Đọc


  • Xe may vo chu chua 1 6 ty dong
    Xe máy 'vô chủ' chứa 1,6 tỷ đồng

    Công an huyện Hương Sơn cho biết, mặc dù đã xác định được chủ đăng ký của chiếc xe máy có 1,6 tỉ đồng bỏ lại bên đường là ai. Tuy nhiên chủ chiếc xe cho biết đã chuyển chiếc xe lại cho chồng, người chồng đang thụ án tù về tội..

  • Be gai bi me tuoi xang thieu song
    Bé gái bị mẹ tưới xăng thiêu sống

    Chỉ vì bán không hết vé số, bé Nguyễn Thị Kim L. ( 13 tuổi ) bị mẹ ruột tưới xăng. Trong lúc bị phỏng nặng, cháu bé đã lao tới ôm lấy mẹ để cầu cứu.

  • Nghi van ban trai bi mat cua HH Ky Duyen
    Nghi vấn "bạn trai bí mật" của HH Kỳ Duyên

    Kỳ Duyên đã lên tiếng khi thông tin "bạn trai bí mật" bất ngờ được hé lộ.

  • Nhung vu canh sat giao thong bat cuop
    Những vụ cảnh sát giao thông bắt cướp

    Đã có rất nhiều trường hợp vận chuyển ma túy, đối tượng truy nã bị bắt giữ ngay trên đường di chuyển và dĩ nhiên ở góc độ này, Cảnh sát giao thông chính là những người đấu tranh trực tiếp với những kẻ phạm tội

  • Bangkok rung chuyen vi danh bom
    Bangkok rung chuyển vì đánh bom

    19 giờ tối 17/8, một quả bom được cài ngay bên trong khuôn viên ngôi đền Hindu giáo ở trung tâm thủ đô Bangkok của Thái Lan đã phát nổ, gây ra một cảnh tượng tang hoang, hỗn loạn. Chưa có tổ chức nào nhận trách nhiệm gây ra vụ..

  • Nghin le chuyen tuan qua 2308 2908
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (23/08 - 29/08)

    Lịch cấm đường tại Hà Nội để phục vụ Quốc Khánh 2/9; Bữa ăn 5.000 đồng của bệnh nhân tâm thần; Taxi điên gây náo loạn phố Hà Nội; Bé gái bị mẹ tưới xăng thiêu sống; Chuyện lạ về 40 chiếc ví rơi ở Đà Nẵng, Hội An; Người Việt đang đầu độc cả trí óc con trẻ...là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (23/08 - 29/08), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-2308-2908/2147593370/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 2308 29082015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 23/08 - 29/08/2015

    Theo Cục Điều tiết điện lực, giá mua điện của EVN hiện là 1087,3 đ/kWh nhưng giá điện mà EVN bán ra thị trường tới 1.622,05 đồng/kW/h và từ năm 2016 thị trường bán buôn cạnh tranh sẽ chính thức vận hành nhưng mới chỉ là vận hành trên giấy; ngày 24/8 NHNN phát đi thông điệp khẳng định sẽ không tiến hành điều chỉnh tỉ giá nữa và sẽ áp dụng các biện pháp để ổn định tỉ giá cuối năm 2015 và đầu 2016; ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 23/08 - 29/08/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2308-29082015/2147593361/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2308 2908
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (23/08 - 29/08)

    Xe máy 'vô chủ' chứa 1,6 tỷ đồng; Rùng mình với những quái chiêu đòi nợ 'vô tiền khoáng hậu'; Trộm cắp tài sản dịp nghỉ Lễ: Giúp bạn đề phòng; Đại gia mua dâm trẻ em ở miền Tây được tại ngoại; Phạm nhân hồi hộp chờ ngày đặc xá; Số phận đau thương của bé gái bị mẹ dùng xăng đốt;.....là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (23/08 - 29/08), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2308-2908/2147593334/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Diem lai tin Suc khoe quan trong tuan qua 2208 2908
    Điểm lại tin Sức khỏe quan trọng tuần qua (22/08 - 29/08)

    Việt Nam là điểm nóng của các bệnh truyền nhiễm mới nổi; Bé sơ sinh bị đâm xuyên sọ đã xuất viện; Thực hư thông tin xem điện thoại trong đêm bị ung thư mắt; Tiếp tục cảnh báo mối nguy về bệnh sốt xuất huyết; Những lưu ý không thể bỏ qua khi ăn bánh Trung thu; Cảnh báo lỗi của bố mẹ khiến con dậy thì sớm;... là những tin Sức khỏe quan trọng tuần qua. ------------ Xem thêm: Điểm lại tin Sức khỏe quan trọng tuần qua (22/08 - 29/08), http://vietbao.vn/Suc-khoe/Diem-lai-tin-Suc-khoe-quan-trong-tuan-qua-2208-2908/2147593388/248/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 238298
    Sự kiện quốc tế nổi bật (23/8-29-8)

    Hai miền Triều Tiên đạt thỏa thuận 6 điểm nhằm giảm căng thẳng; Mỹ điều 3 máy bay ném bom tàng hình hỗ trợ Hàn Quốc; MC truyền hình Mỹ bị bắn chết khi đang dẫn trực tiếp; Xả súng kinh hoàng ở miền Bắc nước Pháp làm 7 người thương vong... là những tin chính trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Sự kiện quốc tế nổi bật (23/8-29-8), http://vietbao.vn/The-gioi/Su-kien-quoc-te-noi-bat-238298/2147593385/433/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn