“Tàn” hay “khuyết”

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Dân biết - Dân bàn - Dân kiểm tra

Tan hay khuyet
Tôi có dịp tham dự một số cuộc hội thảo và hết sức ngạc nhiên khi nghe một số cán bộ trung ương dùng cụm từ “người tàn tật khuyết tật”. Khi hỏi ra mới biết rằng các bộ vẫn chưa thống nhất là sẽ dùng từ “tàn tật” hay “khuyết tật”.

Bộ Giáo dục & đào tạo ủng hộ từ “khuyết tật”. Bộ Lao động - thương binh & xã hội muốn giữ từ “tàn tật”. Bộ Y tế thì không nêu chính kiến.

Hiện nay, Bộ Lao động - thương binh & xã hội đang xây dựng bộ luật liên quan đến người khuyết tật (NKT) nhưng vẫn chưa thống nhất được sẽ gọi “tàn tật” hay “khuyết tật”. Cộng đồng NKT đang lo rằng nếu bộ luật được gọi là “Luật tàn tật” thì cụm từ “tàn tật” sẽ mãi mãi đi theo họ.

Theo phân loại của Tổ chức Y tế thế giới, có ba mức độ: khiếm khuyết (impairment), khuyết tật (disability) và tàn tật (handicap). “Khiếm khuyết” đề cập đến sự mất mát hoặc không bình thường của cấu trúc cơ thể, chúng có thể liên quan đến tâm lý, sinh lý hoặc giải phẫu học. “Khuyết tật” đề cập đến sự giảm thiểu chức năng hoạt động, là hậu quả của sự khiếm khuyết.

Và “tàn tật” đề cập đến tình thế bất lợi hoặc thiệt thòi của NKT do tác động của môi trường xung quanh lên tình trạng khuyết tật của họ (WHO, 1999). Còn theo quan điểm của Tổ chức Quốc tế NKT, NKT trở thành “tàn tật” là do thiếu cơ hội để tham gia các hoạt động xã hội và có một cuộc sống giống như thành viên khác của xã hội (DPI, 1982).

Có thể lấy ví dụ về một người bị sốt bại liệt để minh họa. Di chứng sốt bại liệt làm người này bị yếu và teo cơ chân: đây là sự khiếm khuyết. Chân yếu nên người này không thể đi lại được: đây là sự khuyết tật (trong ví dụ này sự khuyết tật liên quan đến vận động). Nếu người này có xe lăn để di chuyển, đi học, rồi tìm được việc làm để tự nuôi sống bản thân mình giống như những thành viên khác của xã hội, anh ta chỉ là NKT.

Nhưng nếu anh ta không thể đi học được do không thể lên được những bậc thang lầu (rào cản về kiến trúc), và cũng không có chính sách phù hợp để hỗ trợ học sinh khuyết tật (rào cản cơ chế) hoặc nhà trường cũng không muốn tiếp nhận học sinh khuyết tật vì sẽ ảnh hưởng đến điểm thi đua của trường (rào cản về thái độ), anh ta trở thành người tàn tật. Tàn tật vì anh ta không được học hành để phát triển được hết khả năng của mình và có được nghề nghiệp ổn định. Tàn tật vì anh ta phải sống dựa vào các thành viên khác trong gia đình hoặc dựa vào trợ cấp xã hội trong khi vẫn còn khả năng cống hiến cho xã hội.

Sự tàn tật còn mang tính tình huống (handicap situation). Trong hoàn cảnh hay môi trường này anh là NKT, nhưng trong một hoàn cảnh hay môi trường khác, do những cản trở làm giới hạn hoạt động, anh trở thành người tàn tật. Thí dụ như một người khiếm thị ở tại nhà mình hay tại cơ quan mình, anh ta chỉ là NKT vì có thể tự mình làm tất cả mọi điều cần thiết. Nhưng ở một nơi công cộng thiếu những bảng chỉ dẫn bằng chữ nổi hay lề đường có chỉ báo, không thể xoay xở một mình, anh ta trở thành người tàn tật.

Nếu nhìn vào sự phân loại thì chúng ta thấy rằng các bộ đều có thể sử dụng khái niệm khuyết tật này cho ngành của mình. Ngành y tế có thể quan tâm “giới hạn chức năng” về thể lý. Ngành kinh tế có thể đo “giới hạn chức năng” trong việc thực hiện một vai trò hay công việc cụ thể nào đó. Các ngành liên quan đến chính trị, xã hội, giáo dục và môi trường có thể chú ý ngăn ngừa sự “tàn tật” bằng cách giảm bớt những rào cản trong môi trường để NKT có thể phát triển hết khả năng của họ mà hòa nhập xã hội.

Là một NKT, tôi rất khó chịu trước cụm từ “tàn tật”. Trong những lần trao đổi với bạn bè, tôi cũng từng thăm dò quan điểm của họ về hai cụm từ tàn tật và khuyết tật, các bạn tôi đều cho rằng từ tàn tật không mang tính tích cực. Tôi hoàn toàn ủng hộ ý kiến chia sẻ rất hay của anh Trần Bá Thiện cách đây không lâu trên TS: “ Tàn tật thì sẽ cùng nhóm với tàn phai, suy tàn... Tàn mang hàm ý suy kiệt dần, chết dần. Khuyết nói về một cái gì đó thiếu đi và không hoàn chỉnh.

Thế thì tàn tật sẽ mang hàm ý một cuộc đời không còn tương lai và sống chỉ để chờ chết. Khuyết tật lại mang hàm ý người ấy chỉ thiếu một chức năng và vẫn còn nhiều chức năng hữu ích khác”. Hay ý kiến của linh mục Phan Khắc Từ: “Tôi nghĩ rằng anh em khuyết tật vẫn còn tương lai. Nếu gọi họ là tàn tật thì cái chữ tàn nó giết mất tương lai của anh em”.

Trong qui chuẩn về việc tạo công bằng cơ hội cho NKT (UN, Resolution 48/96) có nhấn mạnh rằng NKT và đại diện của họ cần được tham vấn trước khi những nhà chính sách đưa ra những quyết định có thể ảnh hưởng tới cuộc sống của NKT. Thế ở nước ta, NKT có thể đóng góp ý kiến của mình cho việc xây dựng bộ luật liên quan đến chính họ hay không?

TP.HCM, 3-6-2006

THS VÕ T. HOÀNG YẾN (Giám đốc Chương trình khuyết tật và phát triển - Đại học Mở TP.HCM)

Việt Báo
Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Video được xem nhiều nhất

Thế giới "rùng mình" trước đặc sản Việt Nam
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Trang Ban Đọc NỔI BẬT

Torres & những ngôi sao “hồi sinh” khi tái hợp đội bóng cũ

Họ đều từng là những cái tên lừng danh mà mọi đội bóng đều mơ ước sở hữu. Tuy nhiên những ngôi sao này đã đánh mất phong độ khi chuyển đến CLB khác. Dù vậy, mùa này, khi đầu quân cho đội bóng mà mình từng thành danh, họ đã dần tìm lại được chính mình.

Nhận xét tin “Tàn” hay “khuyết”

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết “Tàn” hay “khuyết” bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Tan hay khuyet ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc “Tàn” hay “khuyết” ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Trang Ban Đọc.

"butts" or "handicapped"
disabled persons, relating to, referring to, workshops, disability, may, his society, some, phrases, body, mind, work, school, the

I have attended several seminars and amazed to hear some central officials use the term "disabled persons with disabilities." When asked to learn that the uniform is not going to use the word "disabled" or "disabled" ..

Xem tiếp: Trang Ban Đọc


  • Thoi su 24h2804 Ca chet do thuy trieu do chua thuyet phuc
    Thời sự 24h(28/04): Cá chết do thủy triều đỏ chưa thuyết phục

    Xử lý nghiêm, thậm chí truy tố nếu để xảy ra ngộ độc do ăn cá chết; Nắng nóng bất thường tại TP.HCM: Trẻ nhỏ đổ bệnh, người già đột qụy; Chuyên gia phản bác nguyên nhân thuỷ triều đỏ làm chết cá; Phát hiện công nhân tráo đổi, làm mới hạn bánh quy hết date; Cháy chung cư ở Linh Đàm: Trẻ vạ vật ngủ ngoài đường

  • Thoi su 24h2704 Be trai bi me ep uong thuoc doc da chet
    Thời sự 24h(27/04): Bé trai bị mẹ ép uống thuốc độc đã chết

    Cá chết bất thường ở Vũng Áng: Thêm 5 thợ lặn nhập viện; Thảm án ở Hải Dương: Bé trai 8 tuổi bị mẹ đẻ ép uống thuốc độc đã chết; Giả mạo facebook nữ sinh bị cưa chân để lừa đảo: Lỗi tại nhà hảo tâm; Dân "tố" nước có mùi hôi, GĐ nước sạch bảo "Đun lên là hết"; Hành trình 18 năm vật vã tìm "tiếng người" cho con gái

  • Thoi su 24h2604 Nam thanh nien o HN bi sat hai da man
    Thời sự 24h(26/04): Nam thanh niên ở HN bị sát hại dã man

    Người nhái lặn 200m dưới kênh đen ngòm ô nhiễm để tìm két sắt; Có nên ăn hải sản khi cá chết hàng loạt ở miền Trung?; Thủy ngân trong không khí Hà Nội: "Khói xe chỉ là nghi ngờ"; Bỏ chất cấm độc hại: Thái Lan mất 6-7 năm, Việt Nam chỉ 6-7 tháng; Hà Nội: Lại một chung cư có nước sạch "sạch" như... nước cống!

  • Thoi su 24h2504 Tre bi bao hanh Noi dau tinh than
    Thời sự 24h(25/04): Trẻ bị bạo hành - Nỗi đau tinh thần

    Những cô gái bị xử tội... hiếp dâm; ‘Ai đầu độc cá cũng phải bị xử lý’!; Nằm rạp xuống đất khi thanh niên quăng mìn ra đường; Trẻ em bị bạo hành: Những nỗi đau về thể xác và tinh thần; Từ những vụ tống tình, tiền bằng ảnh 'nóng': Bài học cho giới trẻ... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 25/04/2016.

  • Thoi su 24h2204 Thanh nien lay bua giet nguoi yeu
    Thời sự 24h(22/04): Thanh niên lấy búa giết người yêu

    Công an nóng vội bỏ qua, còn ta nóng vội thì ra vào tù; Vì sao có những miếng thịt bò lại ánh lên màu 7 sắc cầu vồng?; Mỗi ngày cả trăm người đi taxi "thất lạc hành lý"; Số phận như bóng ma của các cô gái Việt bị bán sang Trung Quốc; Lún vào đa cấp liên tỉnh, tiền tỉ bốc hơi

  • Xon xao nhung vu chong danh vo gay phan no
    Xôn xao những vụ chồng đánh vợ gây phẫn nộ

    Bạo lực gia đình từ lâu là một vấn đề nhức nhối trong xã hội, trong đó đáng báo động nhất là tình trạng bạo lực phụ nữ.

  • Sot virus trieu chung va cach dieu tri
    Sốt virus - triệu chứng và cách điều trị

    Bệnh nhân sốt virus có thể khỏi sau 5-7 ngày điều trị. Tuy nhiên, nếu không phát hiện sớm và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. ------------ Xem thêm: Sốt virus - triệu chứng và cách điều trị, http://vietbao.vn/tp/Sot-virus-trieu-chung-va-cach-dieu-tri/13168970/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Dan ba Viet kho nhat the gioi
    Đàn bà Việt khổ nhất thế giới?

    Trên đời này, chỉ có cha mẹ mới có thể hi sinh vì con cái! Đừng nghĩ mình có thể thay đổi được người khác. Sống vì mình đi, thương mình đi, sáng suốt lên, đừng vì sợ thị phi, sợ không làm được mà sống chịu đựng cả đời. Ai bị..

  • Vu chu quan bi xu ly hinh su
    Vụ 'chủ quán bị xử lý hình sự"

    Ông Tấn thuê mặt bằng ở huyện Bình Chánh để bán cà phê, ăn sáng, cơm trưa... nhưng lại bị phạt tiền vì nhiều lý do rồi bị truy tố vì chậm đăng ký kinh doanh...

  • Tang thue moi truong voi xang dau
    Tăng thuế môi trường với xăng dầu?

    Đại diện Bộ Tài chính khẳng định, hiện Bộ Tài chính chưa có kế hoạch trình Chính phủ về điều chỉnh tăng thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu.

  • Toan canh kinh te tuan 244 3004
    Toàn cảnh kinh tế tuần (24/4 -30/04)

    Trong buổi lễ Kỷ niệm 65 năm ngày thành lập ngành Ngân hàng Việt Nam, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu ngành điều hành linh hoạt lãi suất, kiềm chế lạm phát, đẩy mạnh tái cơ cấu; theo cách tính của Việt Nam, sau 4 tháng, lạm phát đang dừng ở mức 1,33%; mức lương của người lao động tại Việt Nam là 384-582 USD/tháng.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2404 29042016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 24/04 - 29/04/2016

    Cá chết hàng loạt tại vùng biển miền Trung; Sự thật về thông tin có thủy ngân lơ lửng trong không khí Hà Nội; Gió thổi đổ cột điện cao thế 500kV; Phản cảm cảnh chân dài mặc bikini 2 mảnh câu khách ở siêu thị tại HN; Cá chết, thuỷ ngân, chất cấm - người Việt sống sao... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 244304
    Sự kiện quốc tế nổi bật (24/4-30/4)

    Mỹ chi 38 tỷ USD cho phòng thủ tên lửa trong 5 năm tới; một phần tài liệu Panama bí mật sẽ được công bố vào tháng 5; Bà Clinton, ông Trump đứng trước chiến thắng lớn ở 5 bang; Nhật Bản ngơ ngác mất hợp đồng tàu ngầm 39 tỷ USD... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 244 304
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (24/4 - 30/4)

    Tác động khủng khiếp của ô nhiễm không khí đến sức khỏe; 100% xúc xích Vietfoods chứa chất gây ung thư; Những món khoái khẩu mùa hè dễ gây ngộ độc nhất; Bé 6 tuổi dậy thì sớm vì được mẹ cho ăn một món liên tục trong 2 năm;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 2443042016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (24/4-30/4/2016)

    Nhiều khi cha mẹ đã vô tình 'xâm hại' con mà không hay biết; cảnh giác trước những chiêu 'móc túi' của thợ điều hòa; vấn nạn dùng chất cấm trong chăn nuôi; cá chết khiến người dân không dám ăn hải sản...Cùng với những câu chuyện về tình yêu, hạnh phúc gia đình với ý nghĩa sâu xa khiến chúng ta phải suy ngẫm nhiều hơn là các