vietbao

Nơi người dân thể hiện quyền dân chủ trực tiếp

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Nếu dân chủ ở cơ sở là dân chủ trực tiếp thì thuật ngữ “Dân chủ ở cơ sở” phải được hiểu là dân chủ ở cấp thấp nhất, là nơi người dân thể hiện trực tiếp nhất quyền làm chủ của mình.

Noi nguoi dan the hien quyen dan chu truc tiep
Về cơ sở nghe dân nói...

(I) Đâu là nơi nhân dân thể hiện quyền làm chủ trực tiếp nhất

Không ít người dân hiện nay khi được hỏi về qui chế thực hiện dân chủ ở xã thì trả lời với một thái độ rất bàng quan rằng đó là việc của chính quyền, đoàn thể xã.

Nhiều người dân quanh năm sống với đồng ruộng, nghề nghiệp của họ gắn với mảnh ruông, với cái cày, cái cuốc, và hạt lúa, một quyết định từ Uỷ ban nhân dân xã ban hành chứ chưa nói đến những cấp cao hơn là huyện, tỉnh, rồi trung ương, người nông dân luôn tự nhìn nhận mình với vị trí là “đối tượng phải thi hành”; nhiều người dân tâm sự: “Những lần họp thôn, chúng tôi cũng có được hỏi ý kiến, thì tại cuộc họp ý kiến của chúng tôi được chấp nhận, nhưng lên đến Uỷ ban nhân dân xã thì ý kiến của chúng tôi lại bị thay đổi; nhiều lần như vậy chúng tôi thấy nản” . Vậy dân chủ thực sự ở đâu và làm cách nào để phát huy có hiệu quả dân chủ trực tiếp hiện nay.

Mỗi cá nhân, mỗi một mảnh đất hiện nay đều phải chịu 4 lần chính quyền và ở tất cả các cấp chính quyền từ trung ương xuống địa phương thì dân chủ đại diện vẫn là hình thức nổi trội. Dùng thuật ngữ “dân chủ ở cơ sở” để đồng nhất với “dân chủ ở xã” lâu nay là chưa đúng với mục đích yêu cầu của quá trình dân chủ hoá nông thôn. Dù sao xã cũng là một cấp chính quyền, không thể có chuyện tất cả người dân việc gì cũng đến xã để thể hiện quyền dân chủ trực tiếp của mình.

Chính quyền cấp cơ sở được hình thành trên một cộng đồng dân cư, cộng đồng lãnh thổ bền vững, dưới cấp này không hình thành một cấp chính quyền nào khác. Do đó nếu dân chủ ở cơ sở là dân chủ trực tiếp thì thuật ngữ “Dân chủ ở cơ sở” phải được hiểu là dân chủ ở cấp thấp nhất, là nơi người dân thể hiện trực tiếp nhất quyền làm chủ của mình. Cấp cơ sở ở nông thôn hiện nay chính là thôn, làng, ấp, bản - đó là những đơn vị hành chính tự nhiên được hình thành bằng một cộng đồng dân cư chặt chẽ.

Nhiều qui định về tổ chức và hoạt động của chính quyền các cấp vẫn còn mang nặng tính bao cấp. Điều này thể hiện dưới hình thức là các quy định về việc phê chuẩn các quyết định của chính quyền cấp trên đối với cấp dưới, của sự hướng dẫn hoạt động của chính quyền cấp trên đối với cấp dưới, sự báo cáo của cấp dưới đối với cấp trên … Nếu giữ mãi cách tổ chức như vậy sẽ làm thui chột, hạn chế tính đa dạng, tính chủ động sáng tạo của chính quyền địa phương.

Qua nhiều cấp, nhiều loại báo cáo, nhiều sự chỉ đạo như vậy tránh sao được việc nhiều mong muốn của người dân có thể bị khúc xạ, qua nhiều lần khúc xạ như thế thì bao giờ chính quyền mới nghe thấu được tiếng nói thật của người dân.

Sự giới hạn quyền lực của chính quyền xã, sự phân công khoa học, có sự kiểm soát lẫn nhau giữa các cơ quan trong chính quyền xã là đảm bảo cho hiện thực dân chủ. Người dân vẫn thường nhìn chính quyền xã với tư cách là tổ chức bảo hộ cho mình nhiều hơn, chứ chưa thấy hết chiều tác động trở lại trong việc phát huy quyền làm chủ thực sự của mình . Hạn chế rõ nhất lịch sử tổ chức chính quyền ở nước ta là tính đại diện rất cao . Trong việc tổ chức chính quyền, nếu tính đại diện bị đẩy lên quá mức thì tính tập trung sẽ bị hạn chế.

Dân chủ về mặt chính trị ở cơ sở được biểu hiện rõ nhất thông qua việc bầu cử.

Noi nguoi dan the hien quyen dan chu truc tiep

Cuộc bầu cử ở cơ sở nếu người dân bỏ phiếu cho thiết chế, hay cá nhân không có thực quyền thì cuộc bầu cử đó cũng không có ý nghĩa nhiều lắm.

Bầu cử phải là quá trình lựa chọn ra một cá nhân hoặc thiết chế có thực quyền. Muốn xây dựng một cơ chế dân chủ thực sự ở cơ sở nông thôn không còn cách nào hơn là phải xoá bỏ “tư duy bao cấp”, tăng cường tính cạnh tranh giữa các thôn, làng, ấp, bản. Chúng tôi đề xuất ý kiến cần phải lựa chọn tổ chức thí điểm một trong 2 phương án:

Phương án thứ nhất thừa nhận và tổ chức đơn vị hành chính tự nhiên như thôn, làng, ấp, bản thành một cấp chính quyền và trong phạm vi pháp luật quy định, tự chịu trách nhiệm trước pháp luật, tự tổ chức các chính quyền của mình một cách đa dạng, cố gắng đến mức tốt nhất, phần việc của chính quyền nào chính quyền đó làm và cùng thi đua/cạnh tranh vì nhân dân, đây là cấp gần dân nhất do đó quyền làm chủ, tính chủ động, sáng tạo dễ được biểu hiện và phát huy nhất;

Phương án thứ hai, thí điểm tổ chức cho người dân địa phương bầu chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã dưới phương thức trực tiếp và bỏ phiếu kín thể hiện được ý nguyện của toàn thể nhân dân xã. Khi được dân bầu, chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã sẽ tranh thủ được sự ủng hộ của nhân dân nhiều hơn, và đương nhiên trách nhiệm đối với nhân dân cũng cao hơn. Qua một thời gian cần tổ chức đánh giá, rút kinh nghiệm, xem xét để nhân rộng nếu phù hợp. Việc tổ chức chính quyền cơ sở hiện nay ra sao sẽ có tính chất quyết định đến tính chất, mức độ của quá trình dân chủ hoá ở cơ sở.

Chỉ khi nào thuật ngữ “dân chủ ở cơ sở” như lâu nay ta vẫn dùng, được hiểu trở lại đúng bản chất là dân chủ ở đơn vị hành chính tự nhiên - thôn, làng, ấp, bản - nơi nhân dân thể hiện quyền làm chủ trực tiếp nhất thì khi đó dân chủ mới trở về với ý nghĩa thuần khiết nhất, và cũng chỉ có vậy, hình thức dân chủ trực tiếp mới có môi trường để hiện thực hoá.

(II)

Con đường hiện thực hoá dân chủ cơ sở nông thôn vì mục tiêu phát triển bền vững

Không phải cứ ban hành nhiều văn bản pháp luật về dân chủ thì có dân chủ, quan niệm “duy luật” mà không tính đến sự thích ứng, phù hợp của luật sẽ không chỉ trực tiếp nguy hại cho việc phát huy dân chủ trong hiện tại, mà còn dai dẳng đến thế hệ con cháu của chúng ta sau này; Cũng không thể phát huy được dân chủ nếu luật không phát huy đặc trưng văn hoá của từng địa phương.

Qui chế thực hiện dân chủ ở cơ sở dù có xây dựng công phu đến đâu thì cũng không bao giờ chi tiết hoá được hết các cách thức thực hành dân chủ của từng địa phương, cũng như không thể lấy mô hình thực hiện của địa phương này đem áp đặt nó cho địa phương khác. Khó khăn hơn gấp nhiều lần việc ban hành văn bản pháp luật về dân chủ đó là xây dựng nếp sống dân chủ.

Nếp sống dân chủ không đơn thuần chỉ được hiểu là việc tuân theo đúng những gì đã qui định trong qui chế dân chủ, mà đó phải trở thành nhu cầu thường trực, thành hành vi, phong cách của mọi chủ thể thực hiện. Để hình thành nếp sống dân chủ, pháp luật cũng chỉ là một trong nhiều kênh tác động vào ý thức con người, muốn xây dựng nếp sống dân chủ cần chú ý đến các công cụ khác như tuyên truyền qua sách báo, phim ảnh, qua điều lệ của các tổ chức xã hội, đoàn thể, qua các hình thức văn hoá - nghệ thuật, qua hình thức khen thưởng, động viên về vật chất hoặc tinh thần v.v…

Không thể có dân chủ thực sự nếu không xây dựng một môi trường, một bầu không khí cởi mở, cạnh tranh lành mạnh, và không biến dân chủ trở thành lực đẩy cho kinh tế, văn hoá -xã hội, an ninh quốc phòng phát triển.

Tôn trọng tự do tư tưởng và ngôn luận là một biểu hiện của xã hội văn minh. Qui định pháp luật về dân chủ ở xã cũng cần phải thừa nhận những luồng quan điểm, thậm chí là đối lập nhưng là đối lập có trách nhiệm vì mục tiêu chung trên cơ sở đồng thuận xã hội - cùng xây dựng những nguyên tắc chung tất cả vì dân tộc, vì đất nước.

Khi có sự cạnh tranh có trách nhiệm giữa các thôn, làng, ấp, bản trong cùng một xã, một mặt trách nhiệm gánh vác, giải quyết các công việc trong xã sẽ được chia sẻ, ý thức dân chủ của cá nhân sẽ được nâng cao mặt khác cũng giảm bớt gánh nặng quản lý quá sâu không cần thiết như lâu nay của chính quyền xã.

Kết luận

Dân chủ đặc biệt là ở thôn, làng, ấp bản cũng cần thiết phải được định hướng. Loài người đã và sẽ có nhiều phát minh vĩ đại làm thay đổi thế giới nhưng chắc chắn sẽ không bao giờ tìm ra được công thức chung về dân chủ để đem áp dụng cho mọi quốc gia, dân tộc, mọi cộng đồng, cũng như xây dựng thể chế miễn dịch hoàn toàn với tình trạng lợi dụng dân chủ, mất dân chủ...

Muốn hội nhập với thế giới, không thể bằng lòng, không thể tự mãn để rồi trở thành một thứ dân chủ lạc điệu với thế giới, nhưng ngược lại sẽ trở thành không tưởng nếu áp dụng một thứ triết lý dân chủ cơ sở hoàn toàn xa lạ hoặc quá cao với hiện thực ở nông thôn.

ThS.Nguyễn Minh Tuấn

Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội

Việt Báo
Comment :Nơi người dân thể hiện quyền dân chủ trực tiếp
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nơi người dân thể hiện quyền dân chủ trực tiếp bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Noi nguoi dan the hien quyen dan chu truc tiep ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nơi người dân thể hiện quyền dân chủ trực tiếp ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Trang Ban Đọc
Where can people's rights Home Direct
Direct democracy, people's committees, administrative units, government, facilities, people, expression, organization, ownership, social, work, places, properties, version
If democracy grassroots direct democracy is the term "grassroots democracy" must be understood as democracy at the lowest level, is where people most directly show their mastery ..
  • Thoi su 24h287 Bao quet o Ha Noi Cay do la liet
    Thời sự 24h(28/7): Bão quét ở Hà Nội: Cây đổ la liệt

    Thắt tim cảnh người cha kiệt sức gục chết giữa cánh đồng; Bão quét tới Hà Nội: Cây đè ô tô, xe máy đổ cả loạt; Góc khuất nghề đẻ thuê: Nỗi ân hận tột cùng của người đàn bà dẫn gái về cho chồng; Sập giàn giáo cao ốc Dream Home Luxury, 3 người thương vong; Vụ Formosa: 9 dòng kiểm điểm và quyết tâm của Chính phủ

  • Thoi su 24h277 co gai tre tu vong duoi song To Lich
    Thời sự 24h(27/7): cô gái trẻ tử vong dưới sông Tô Lịch

    Formosa chôn chất thải: Nghi vấn bao che sai phạm cho cán bộ các cấp; Thương bé tròn một tuổi mà phẫu thuật chân 12 lần chưa khỏi; “Người mẹ ma” ở TP HCM: 'Ước gì tôi biết vì sao mình bị tạt axit'; Nỗi đau khôn cùng của người cha chôn 12 con trong cát trắng; Vợ chết, chồng bị thương: Nạn nhân nhắn gì cho bố mẹ trước lúc mất?

  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 107167
    Sự kiện quốc tế nổi bật (10/7-16/7)

    Toà PCA ra phán quyết Trung Quốc không có chủ quyền lịch sử ở Biển Đông; Tân Thủ tướng Anh Theresa May công bố danh sách nội các mới; Khủng bố đẫm máu đúng Quốc khánh Pháp; Đảo chính thất bại ở Thổ Nhĩ Kỳ... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 107 167
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (10/7- 16/7)

    Ổ bệnh bạch hầu đang bùng phát mạnh tại Bình Phước; Bác sĩ ra chợ xin từ thiện cứu 2 bé song sinh dính liền; Cảm động câu chuyện về sản phụ ung thư phổi quyết giữ thai nhi; Mách bạn bài thuốc điều trị sẩy thai từ hàng trăm năm trước;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1007 16072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (10/07- 16/07/2016)

    Lại nóng chuyện huy động 500 tấn vàng trong dâm, lãi suất tiêu dùng lên tới 70-80%/năm, EVN chiếm hơn 1/3 tổng số nợ mà Chính phủ phải bảo lãnh, nhiều ngân hàng báo lãi khủng trong quý II, kiểm tra xử phạt hàng loạt công ty đa cấp... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là nhữ