Cần trình bày lại điều luật về ngưỡng kiểm soát tập trung kinh tế

Tôi rất cảm ơn ông Trương Quang Hoài Nam - Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Thương mại - vì đã rất kịp thời có ý kiến giải thích rõ thêm một số nội dung thảo luận xung quanh dự thảo Luật Cạnh tranh. Việc làm này thể hiện tinh thần làm việc nghiêm túc, trách nhiệm và thực sự cầu thị của Ban soạn thảo.

From: Nguyen Huu Huyen
To:
Sent: Thursday, June 26, 2003 7:17 PM
Subject: Luat canh tranh: can cu the hoa nguong kiem soat tap trung kinh te

Xung quanh vấn đề ngưỡng kiểm soát tập trung kinh tế và ý kiến giải thích của ông Trương Quang Hoài Nam, tôi thấy có lẽ vẫn nên làm rõ thêm một số nội dung sau:

I. Ngưỡng kiểm soát tập trung kinh tế cần quy định rõ ràng

1. Nếu quy định tại khoản 2 Điều 3 - "Trường hợp doanh nghiệp là kết quả của tập trung kinh tế thuộc diện doanh nghiệp nhỏ và vừa theo quy định của pháp luật thì các doanh nghiệp tham gia tập trung sức mạnh kinh tế không phải thông báo cho cơ quan quản lý cạnh tranh..." - được xem là quy định về ngưỡng kiểm soát, thì có lẽ sẽ logic hơn nếu vị trí của quy định này được thể hiện lại. Thông thường, vấn đề tập trung kinh tế thường được thiết kế theo trình tự sau:
Ngưỡng kiểm soát > Thẩm quyền cho phép tập trung kinh tế > Trình tự, thủ tục.

Điều 3 của dự thảo nói về vấn đề "thông báo việc tập trung kinh tế", tức là chuyện trình tự, thủ tục. Nếu một quy phạm là quy phạm nội dung, có thể coi như "cửa ngõ" của tập trung kinh tế mà lại được gài vào một điều luật về trình tự, thủ tục như thế này thì sẽ gây khó khăn cho việc đọc và hiểu đúng đắn tinh thần của luật.

2. Tuy nhiên, đó không phải là vấn đề chính mà tôi muốn nêu ra, mà vấn đề ở đây chính là sự không rõ ràng của chính bản thân quy định này

Nếu đọc kỹ quy phạm này thì có thể có hai cách hiểu:

a. Trường hợp doanh nghiệp là kết quả của tập trung kinh tế thuộc diện doanh nghiệp vừa và nhỏ thì không thuộc diện cần phải kiểm soát. Như vậy, hiểu theo đúng nguyên văn điều luật, thì có nghĩa là: (1) trước tiên cứ để cho các doanh nghiệp tự tiến hành tập trung kinh tế; (2) sau đó khi đã hình thành xong doanh nghiệp mới rồi, mà doanh nghiệp mới này thuộc diện doanh nghiệp vừa và nhỏ, thì không phải thông báo theo khoản 1 Điều 23 (thông báo trước 30 ngày). Mà khoản 1 Điều 23 thì lại nói việc thông báo phải tiến hành trước khi tiến hành tập trung kinh tế. Vậy là như thế nào, vừa yêu cầu "hậu kiểm" lại cũng vừa yêu cầu "tiền kiểm". Rõ ràng nếu điều luật được hiểu theo cách này thì tự bản thân nó đã chứa dựng mâu thuẫn.

b. Các doanh nghiệp tham gia vụ tập trung kinh tế, mà thuộc diện doanh nghiệp vừa và nhỏ, thì khi muốn tiến hành tập trung kinh tế sẽ không phải xin phép. Tức là ở đây thiết lập chế độ "tiền kiểm".

Nếu hiểu theo cách thứ hai này cũng không ổn. Nếu giả sử có hàng chục doanh nghiệp thuộc diện vừa và nhỏ mà liên kết với nhau, thì chúng sẽ trở thành một doanh nghiệp sẽ không còn là "vừa và nhỏ" nữa, mà có thể đã thành một "group" có sức mạnh chi phối trên thị trường. Vậy hành vi tập trung trong trường hợp này sẽ "lọt lưới" kiểm soát, trong khi bản chất của việc kiểm soát tập trung kinh tế chính là việc ngăn chặn các hành vi liên kết kinh tế có ảnh hưởng đáng kể đến sự vận hành của thị trường.

Xem ra nếu một điều luật lại có thể dẫn tới 2 cách hiểu thì quy định này của dự thảo là "có vấn đề".

II. Kiến nghị

1. Thứ nhất, dự thảo cần thể hiện thật rõ ràng vấn đề ngưỡng kiểm soát tập trung kinh tế. Vì đây là vấn đề rất quan trọng đối với cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp, mà trước tiên là doanh nghiệp. Một quy định rõ ràng về ngưỡng kiểm soát sẽ giúp các doanh nghiệp biết được vụ tập trung kinh tế mà mình muốn tiến hành có phải xin phép hay không.

Như trong bài viết lần trước tôi có đề cập đến kinh nghiệm của Hoa Ký, Đức, Pháp... đều lấy tiêu chí doanh thu (thể hiện bằng con số tuyệt đối) để xây dựng ngưỡng kiểm soát tập trung kinh tế. Nếu ta chọn phương án này thì có cái thuận lợi là trong khâu áp dụng pháp luật sẽ tương đối dễ dàng.

2. Thứ hai, về kỹ thuật soạn thảo văn bản, nên chăng đặt quy định về ngưỡng kiểm soát thành một điều luật riêng, nằm ngay sau Điều 18 định nghĩa về tập trung kinh tế, thì sẽ rõ ràng và logic hơn.

Trân trọng

Nguyễn Hữu Huyên
Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó