vietbao

Bàn về "quá độ lên Chủ nghĩa xã hội" ở Việt Nam

* Bài viết của tiến sĩ Phạm Minh Trí góp ý về dự thảo văn kiện trình Đại hội Đảng XI

Chúng ta không nên vội vàng, giản đơn xác định vấn đề quá độ lên CNXH ở nước ta trong Cương lĩnh trình Đại hội Đảng lần này, trong khi cơ sở thực tiễn và lý luận chưa được khẳng định một cách khoa học.

Vào khoảng giữa thế kỷ trước, các Đảng Cộng sản trên thế giới, trong đó Đảng Cộng sản VN, đã thống nhất nhận định đặc trưng của thời đại là sự quá độ từ CNTB lên CNXH, bắt đầu từ Cách mạng Tháng Mười Nga, năm 1917, cách đây 93 năm. Quan niệm về thời kỳ quá độ lên CNXH nảy sinh từ đó, chứ trong kho tàng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin trước đây không hề có khái niệm này.

Tuy nhiên, từ sau khi Liên Xô và hệ thống XHCN không còn và thực tiễn hơn 90 năm qua đã phản biện mạnh mẽ quan điểm trước đây của chúng ta về thời kỳ quá độ. Hầu hết các nước trên thế giới ngày nay, bất luận chế độ chính trị, trình độ phát triển kinh tế đều quan niệm rằng, thế giới ngày nay đang trong giai đoạn kinh tế thị trường hiện đại, phát triển theo xu thế kinh tế tri thức, chứ không phải quá độ lên CNXH như quan niệm của những người cộng sản trước đây. Cương lĩnh trình ĐH Đảng lần này đã không nhắc lại quan điểm về thời kỳ quá độ của thế giới trước đây, đồng thời có sự phân tích toàn diện và chính xác đặc điểm nổi bật của thế giới ngày nay là, các nước có chế độ xã hội và trình độ phát triển khác nhau cùng tồn tại, vừa hợp tác vừa đấu tranh, cạnh tranh trong xu thế toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế, cách mạng khoa học - kỹ thuật, sự hình thành và phát triển kinh tế tri thức. Đây là một bước ngoặt lớn đổi mới tư duy về thế giới quan, phù hợp với thực tiễn thế giới ngày nay.

Nhưng Cương lĩnh lần này lại nêu vấn đề quá độ lên CNXH riêng ở nước ta, trong khi cơ sở thực tiễn và lý luận về vấn đề này chưa phù hợp, chưa được xác định một cách khoa học về mặt lý luận.

Thực tiễn, điều kiện kinh tế - xã hội của nước ta hiện nay và trong vài chục năm tới chưa thể có cơ sở vật chất và kỹ thuật, nền tảng của CNXH mà vẫn là nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, phát triển theo xu thế kinh tế tri thức, xu thế phát triển của thế giới trong nhiều năm tới. Đó cũng chính là thực tiễn và tương lai của thế giới. Tương lai của thế giới trong nhiều năm tới là xu thế phát triển kinh tế tri thức, không phân biệt chế độ chính trị - xã hội. Chế độ chính trị - xã hội là việc chọn lựa của mỗi nước, mỗi dân tộc, nhưng trong bối cảnh cạnh tranh, hội nhập quốc tế, các nước muốn phát triển kinh tế có hiệu quả và chất lượng, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân không thể đi theo con đường mòn cũ trong các thế kỷ qua mà phải phát triển theo xu thế kinh tế tri thức, dựa vào các yếu tố sản xuất mới, khoa học, tiến bộ về công nghệ mới, quản lý, điều hành nền kinh tế một cách khoa học hơn, chứ không phải chỉ dựa vào vốn, lao động và khai thác cạn kiệt nguồn tài nguyên của đất nước như trước đây.

Kinh tế VN trong nhiều năm tới cũng nằm trong bối cảnh đó. Chúng ta đã xác định đường lối phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN, mục tiêu XHCN là, dân giàu nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Mục tiêu tổng quát trong Cương lĩnh lần này có nêu: Từ nay đến khoảng giữa thế kỷ XXI phấn đấu xây dựng nước ta trở thành một nước công nghiệp hiện đại, theo định hướng XHCN. Cương lĩnh cũng nêu lên một số phương hướng cơ bản như: xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN, nền dân chủ XHCN trong khi chúng ta chưa có CNXH, mà chỉ mới có định hướng XHCN, trình độ dân chủ nói chung của chúng ta hiện nay còn hạn chế. Kinh tế - xã hội VN từ nay đến giữa thế kỷ XXI, khoảng 40 năm nữa có lẽ vẫn phát triển trong xu thế chung của thế giới là kinh tế thị trường hiện đại, phát triển kinh tế tri thức. Chúng ta kiên trì định hướng XHCN, nhưng vẫn chưa có CNXH trong một tương lai 40-50 năm tới, dù cho đến lúc đó, nước ta có thể trở thành một nước công nghiệp hiện đại theo định hướng XHCN như nêu trong Cương lĩnh.

Từ nay đến khoảng 40-50 năm tới nền kinh tế VN về cơ bản vẫn là nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, vẫn chưa có CNXH, chưa có nền tảng của CNXH mà chỉ có thể phát triển theo xu thế kinh tế tri thức, phù hợp với trào lưu của thế giới hiện đại. Đây có lẽ là dự báo có tính thực tiễn, khả thi, có tính thuyết phục hơn là chúng ta vội vàng khẳng định sự quá độ lên CNXH ở nước ta một cách giản đơn, trong khi chưa có cơ sở thực tiễn, về mặt lý luận cũng chưa có cơ sở khoa học để khẳng định có tính thuyết phục.

Nền kinh tế thị trường, dù có định hướng XHCN và kinh tế tri thức, bản thân nó không thể sản sinh ra CNXH, không thể tạo ra cơ sở vật chất - kỹ thuật, nền tảng của CNXH như chúng ta mong muốn. Kinh tế tri thức chỉ có thể sản sinh một nền sản xuất hiệu quả, chất lượng cao trên cơ sở vận dụng những yếu tố sản xuất mới, những thành tựu mới của khoa học - kỹ thuật, tạo điều kiện vững chắc để nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân các nước, chứ không tạo nền tảng riêng cho một chế độ chính trị - xã hội nào. Do đó, có thể nói, chúng ta chưa có cơ sở thực tiễn và lý luận vững chắc, thuyết phục để xác định bước quá độ lên CNXH trong Cương lĩnh lần này và cả trong tương lai vài chục năm tới.

Bước quá độ lên CNXH của Việt Nam chỉ có thể được xác định một cách khoa học, có tính khả thi, thuyết phục trong một tương lai rất xa, khi có đủ điều kiện về cơ sở thực tiễn và lý luận vững chắc. Cố Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh đã từng nói rằng, nếu điều gì chưa rõ ràng, chưa thể xác định chính xác thì chưa nên đưa vào Cương lĩnh. Vì vậy, chúng ta không nên vội vàng, giản đơn xác định vấn đề quá độ lên CNXH ở nước ta trong Cương lĩnh lần này, trong khi cơ sở thực tiễn và lý luận chưa được khẳng định một cách khoa học. Vấn đề này cần được xem xét, đánh giá lại một cách thận trọng trên cơ sở tổng kết thực tiễn và nghiên cứu lý luận một cách khoa học.

Phạm Minh Trí

Việt Báo

Bài viết cùng chủ đề:Đại hội Đảng XI

Comment :Bàn về "quá độ lên Chủ nghĩa xã hội" ở Việt Nam
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Bàn về "quá độ lên Chủ nghĩa xã hội" ở Việt Nam bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Ban ve qua do len Chu nghia xa hoi o Viet Nam ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Bàn về "quá độ lên Chủ nghĩa xã hội" ở Việt Nam ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Trang Ban Đọc
Table of "transition to socialism" in Vietnam
Vietnam, market economy, knowledge economy, economic development, socialism, based, in many years, the practices, we, the world, reasoning, credo, our country, socialism, up
We should not hurry, simply identify the problem of transition to socialism in our country in the General Assembly Platform Party time, while the factual basis and reasoning has not been scientifically confirmed ..
  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Thoi su 24h127 Vo bop cua quy khien chong chet tuc tuoi
    Thời sự 24h(12/7): Vợ bóp của quý khiến chồng chết tức tưởi

    Phạt 100 triệu phòng khám "mạo danh" Sở Y tế HN "chặt chém" khách; Xe cứu thương ngoại tỉnh phải “mua” bệnh nhân ở Hà Nội?; Formosa lén lút chôn chất thải ở trang trại của Giám đốc Công ty Môi trường; Gây bức xúc lớn, các dự án giao thông BOT được Quốc hội đưa vào giám sát; Vụ gần 400 GV ở Thanh Hóa mất việc: 50-100 triệu đồng chạy làm GV hợp đồng?

  • Thoi su 24h117 Co gai tre xinh dep tu vong ben ve duong
    Thời sự 24h(11/7): Cô gái trẻ xinh đẹp tử vong bên vệ đường

    Sự cố môi trường Formosa: Xác định hàm lượng độc tố dưới đáy biển; Thuê giúp việc 6 triệu/tháng, chủ nhà phẫn nộ vì em bé bị véo tai, ăn tát; Nhà máy làm chết cá đầu nguồn sông Đà không có khu xử lý nước thải; Từ vụ chặn xe cấp cứu: Bảo vệ bệnh viện hay lực lượng..."bảo kê"?; Dọa đuổi ông lão xuống xe, nhân viên xe buýt bị đình chỉ việc

  • Thoi su 24h087 Chu ho chem 2 chau tu vong
    Thời sự 24h(08/7): Chú họ chém 2 cháu tử vong

    Khách sạn giam khách: Quan ứng tiền giữ thể diện Cửa Lò; Treo biển cam kết "không khiêu dâm, kích dục": Nỗi khổ kép; Ai đã “đầu độc” tôm cá ở thượng nguồn sông Đà?; Sau vụ bảo vệ bệnh viện Nhi: Bộ Y tế chấn chỉnh việc vận chuyển người bệnh; Tiêm thuốc khiến bệnh nhân tử vong, bác sỹ bị... khiển trách

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 107167
    Sự kiện quốc tế nổi bật (10/7-16/7)

    Toà PCA ra phán quyết Trung Quốc không có chủ quyền lịch sử ở Biển Đông; Tân Thủ tướng Anh Theresa May công bố danh sách nội các mới; Khủng bố đẫm máu đúng Quốc khánh Pháp; Đảo chính thất bại ở Thổ Nhĩ Kỳ... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 107 167
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (10/7- 16/7)

    Ổ bệnh bạch hầu đang bùng phát mạnh tại Bình Phước; Bác sĩ ra chợ xin từ thiện cứu 2 bé song sinh dính liền; Cảm động câu chuyện về sản phụ ung thư phổi quyết giữ thai nhi; Mách bạn bài thuốc điều trị sẩy thai từ hàng trăm năm trước;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1007 16072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (10/07- 16/07/2016)

    Lại nóng chuyện huy động 500 tấn vàng trong dâm, lãi suất tiêu dùng lên tới 70-80%/năm, EVN chiếm hơn 1/3 tổng số nợ mà Chính phủ phải bảo lãnh, nhiều ngân hàng báo lãi khủng trong quý II, kiểm tra xử phạt hàng loạt công ty đa cấp... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là nhữ