vietbao

Bàn về "quá độ lên Chủ nghĩa xã hội" ở Việt Nam

* Bài viết của tiến sĩ Phạm Minh Trí góp ý về dự thảo văn kiện trình Đại hội Đảng XI

Chúng ta không nên vội vàng, giản đơn xác định vấn đề quá độ lên CNXH ở nước ta trong Cương lĩnh trình Đại hội Đảng lần này, trong khi cơ sở thực tiễn và lý luận chưa được khẳng định một cách khoa học.

Vào khoảng giữa thế kỷ trước, các Đảng Cộng sản trên thế giới, trong đó Đảng Cộng sản VN, đã thống nhất nhận định đặc trưng của thời đại là sự quá độ từ CNTB lên CNXH, bắt đầu từ Cách mạng Tháng Mười Nga, năm 1917, cách đây 93 năm. Quan niệm về thời kỳ quá độ lên CNXH nảy sinh từ đó, chứ trong kho tàng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin trước đây không hề có khái niệm này.

Tuy nhiên, từ sau khi Liên Xô và hệ thống XHCN không còn và thực tiễn hơn 90 năm qua đã phản biện mạnh mẽ quan điểm trước đây của chúng ta về thời kỳ quá độ. Hầu hết các nước trên thế giới ngày nay, bất luận chế độ chính trị, trình độ phát triển kinh tế đều quan niệm rằng, thế giới ngày nay đang trong giai đoạn kinh tế thị trường hiện đại, phát triển theo xu thế kinh tế tri thức, chứ không phải quá độ lên CNXH như quan niệm của những người cộng sản trước đây. Cương lĩnh trình ĐH Đảng lần này đã không nhắc lại quan điểm về thời kỳ quá độ của thế giới trước đây, đồng thời có sự phân tích toàn diện và chính xác đặc điểm nổi bật của thế giới ngày nay là, các nước có chế độ xã hội và trình độ phát triển khác nhau cùng tồn tại, vừa hợp tác vừa đấu tranh, cạnh tranh trong xu thế toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế, cách mạng khoa học - kỹ thuật, sự hình thành và phát triển kinh tế tri thức. Đây là một bước ngoặt lớn đổi mới tư duy về thế giới quan, phù hợp với thực tiễn thế giới ngày nay.

Nhưng Cương lĩnh lần này lại nêu vấn đề quá độ lên CNXH riêng ở nước ta, trong khi cơ sở thực tiễn và lý luận về vấn đề này chưa phù hợp, chưa được xác định một cách khoa học về mặt lý luận.

Thực tiễn, điều kiện kinh tế - xã hội của nước ta hiện nay và trong vài chục năm tới chưa thể có cơ sở vật chất và kỹ thuật, nền tảng của CNXH mà vẫn là nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, phát triển theo xu thế kinh tế tri thức, xu thế phát triển của thế giới trong nhiều năm tới. Đó cũng chính là thực tiễn và tương lai của thế giới. Tương lai của thế giới trong nhiều năm tới là xu thế phát triển kinh tế tri thức, không phân biệt chế độ chính trị - xã hội. Chế độ chính trị - xã hội là việc chọn lựa của mỗi nước, mỗi dân tộc, nhưng trong bối cảnh cạnh tranh, hội nhập quốc tế, các nước muốn phát triển kinh tế có hiệu quả và chất lượng, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân không thể đi theo con đường mòn cũ trong các thế kỷ qua mà phải phát triển theo xu thế kinh tế tri thức, dựa vào các yếu tố sản xuất mới, khoa học, tiến bộ về công nghệ mới, quản lý, điều hành nền kinh tế một cách khoa học hơn, chứ không phải chỉ dựa vào vốn, lao động và khai thác cạn kiệt nguồn tài nguyên của đất nước như trước đây.

Kinh tế VN trong nhiều năm tới cũng nằm trong bối cảnh đó. Chúng ta đã xác định đường lối phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN, mục tiêu XHCN là, dân giàu nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Mục tiêu tổng quát trong Cương lĩnh lần này có nêu: Từ nay đến khoảng giữa thế kỷ XXI phấn đấu xây dựng nước ta trở thành một nước công nghiệp hiện đại, theo định hướng XHCN. Cương lĩnh cũng nêu lên một số phương hướng cơ bản như: xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN, nền dân chủ XHCN trong khi chúng ta chưa có CNXH, mà chỉ mới có định hướng XHCN, trình độ dân chủ nói chung của chúng ta hiện nay còn hạn chế. Kinh tế - xã hội VN từ nay đến giữa thế kỷ XXI, khoảng 40 năm nữa có lẽ vẫn phát triển trong xu thế chung của thế giới là kinh tế thị trường hiện đại, phát triển kinh tế tri thức. Chúng ta kiên trì định hướng XHCN, nhưng vẫn chưa có CNXH trong một tương lai 40-50 năm tới, dù cho đến lúc đó, nước ta có thể trở thành một nước công nghiệp hiện đại theo định hướng XHCN như nêu trong Cương lĩnh.

Từ nay đến khoảng 40-50 năm tới nền kinh tế VN về cơ bản vẫn là nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, vẫn chưa có CNXH, chưa có nền tảng của CNXH mà chỉ có thể phát triển theo xu thế kinh tế tri thức, phù hợp với trào lưu của thế giới hiện đại. Đây có lẽ là dự báo có tính thực tiễn, khả thi, có tính thuyết phục hơn là chúng ta vội vàng khẳng định sự quá độ lên CNXH ở nước ta một cách giản đơn, trong khi chưa có cơ sở thực tiễn, về mặt lý luận cũng chưa có cơ sở khoa học để khẳng định có tính thuyết phục.

Nền kinh tế thị trường, dù có định hướng XHCN và kinh tế tri thức, bản thân nó không thể sản sinh ra CNXH, không thể tạo ra cơ sở vật chất - kỹ thuật, nền tảng của CNXH như chúng ta mong muốn. Kinh tế tri thức chỉ có thể sản sinh một nền sản xuất hiệu quả, chất lượng cao trên cơ sở vận dụng những yếu tố sản xuất mới, những thành tựu mới của khoa học - kỹ thuật, tạo điều kiện vững chắc để nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân các nước, chứ không tạo nền tảng riêng cho một chế độ chính trị - xã hội nào. Do đó, có thể nói, chúng ta chưa có cơ sở thực tiễn và lý luận vững chắc, thuyết phục để xác định bước quá độ lên CNXH trong Cương lĩnh lần này và cả trong tương lai vài chục năm tới.

Bước quá độ lên CNXH của Việt Nam chỉ có thể được xác định một cách khoa học, có tính khả thi, thuyết phục trong một tương lai rất xa, khi có đủ điều kiện về cơ sở thực tiễn và lý luận vững chắc. Cố Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh đã từng nói rằng, nếu điều gì chưa rõ ràng, chưa thể xác định chính xác thì chưa nên đưa vào Cương lĩnh. Vì vậy, chúng ta không nên vội vàng, giản đơn xác định vấn đề quá độ lên CNXH ở nước ta trong Cương lĩnh lần này, trong khi cơ sở thực tiễn và lý luận chưa được khẳng định một cách khoa học. Vấn đề này cần được xem xét, đánh giá lại một cách thận trọng trên cơ sở tổng kết thực tiễn và nghiên cứu lý luận một cách khoa học.

Phạm Minh Trí

Việt Báo
Cần Thơ: Bệnh nhân HIV cầm kéo rượt đuổi bác sĩ

Bài viết cùng chủ đề:Đại hội Đảng XI

Comment :Bàn về "quá độ lên Chủ nghĩa xã hội" ở Việt Nam
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Bàn về "quá độ lên Chủ nghĩa xã hội" ở Việt Nam bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Ban ve qua do len Chu nghia xa hoi o Viet Nam ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Bàn về "quá độ lên Chủ nghĩa xã hội" ở Việt Nam ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Trang Ban Đọc
Table of "transition to socialism" in Vietnam
Vietnam, market economy, knowledge economy, economic development, socialism, based, in many years, the practices, we, the world, reasoning, credo, our country, socialism, up
We should not hurry, simply identify the problem of transition to socialism in our country in the General Assembly Platform Party time, while the factual basis and reasoning has not been scientifically confirmed ..
  • Thoi su 24h298 Cau be 11 tuoi tu tu vi ko co quan ao moi
    Thời sự 24h(29/8): Cậu bé 11 tuổi tự tử vì ko có quần áo mới

    Có một đứa trẻ 11 tuổi vừa tự tử, thưa ông Giời; Kỳ lạ thùng niêm phong tôm tiêm tạp chất, trở thành "sạch" sau 1 đêm; Bàng hoàng thanh niên tay cầm điện thoại, chết ngồi bên đường; Bệnh nhân nhiễm HIV giật kéo đe dọa bác sĩ; Quảng Nam: Loa phát thanh xã nhiễu sóng tiếng Trung Quốc

  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t