An toàn giao thông: Từ góc nhìn thực tế

Có thể nói, hiện nay cả nước mặc dù đã và đang thực hiện rất nhiều biện pháp nhằm giảm thiểu tai nạn giao thông (TNGT), nhưng hình như mọi cố gắng mà các cơ quan chức năng và những người có trách nhiệm đang làm chưa đem lại kết quả như mong muốn.

Các số liệu như: Số vụ tai nạn, số người chết, số người bị thương, thiệt hại về tài sản… trong thời gian vừa qua không những không giảm mà lại tăng hơn so với cùng kỳ năm trước! Vậy, nguyên nhân của tình hình TNGT tăng là do đâu? Trong phạm vi bài viết này, chỉ mong muốn nêu lên một số căn nguyên rất dễ thấy, mong góp một tiếng nói chung vào việc làm giảm tai nạn giao thông trên địa bàn thành phố ta.

Một là, chưa phổ cập rộng rãi các quy định về an toàn giao thông (ATGT) trong các tầng lớp nhân dân, vì ATGT không chỉ như nhiều người hiểu: “Đi bên phải đường. Đi bộ trên vỉa hè”. Những quy định của pháp luật về ATGT còn đòi hỏi gắt gao đối với nhiều đối tượng liên quan như: Điều khiển xe gắn máy, lái các loại xe ôtô… chẳng những chỉ hiểu về tốc độ, đường đỗ, còi, vượt, quay đầu xe, đường thuận chiều, cấm rẽ… mà còn phải thông hiểu các biển báo, biển tín hiệu.

Thực trạng “cả nước đi xe máy”, trong đó có tới gần 30% số người điều khiển xe máy lưu thông trên đường không có giấy phép lái xe theo quy định, cũng là những nguyên nhân gây tai nạn. Một hiện tượng rất đáng lên án và rất cần được các bậc ông bà, cha mẹ quan tâm là nhiều cậu ấm, cô chiêu, trong đó không ít cô, cậu chưa đến 16 tuổi, chỉ nhờ bố mẹ, anh, chị em, bạn bè hướng dẫn cho “mấy đường cơ bản” rồi cưỡi xe máy phóng ra đường. Nhiều cô, cậu phóng với tốc độ chóng mặt. TNGT xảy ra là điều dễ hiểu.

Hai là, hành vi “coi trời bằng vung” của không ít người điều khiển xe máy khi họ chở ba, thậm chí bốn người, mang vác những thanh sắt, ống nước dài, cồng kềnh, một tay ôm, một tay lái… Có thể nói, bây giờ ra đường là thấy cảnh vi phạm các quy định về ATGT.

Ba là, hiện tượng “bến cóc xe dù” tràn lan: Xe khách đón trả khách rất tùy tiện. Đang chạy, chỉ cần thấy có người đứng bên đường là họ dừng xe hỏi khách mà không hề có tín hiệu, không cần quan sát nhiều phương tiện tham gia giao thông khác đang chạy sát phía sau nên nhiều trường hợp xảy ra tai nạn. Có thể nói, không một quốc gia tiên tiến nào có trường hợp dừng, đỗ xe để đón, trả khách, quay đầu xe tùy tiện như ở nước ta mà không bị can thiệp bằng pháp luật.

Bốn là, việc kiểm tra thiếu thường xuyên, thiếu nghiêm túc, nặng hình thức, nhẹ biện pháp ngăn chặn tích cực. Chúng tôi rất thắc mắc là tại sao lại chỉ có “Tháng ATGT” mà không có ATGT dài hơi suốt 365 ngày trong năm? Và “Tháng ATGT” có mang lại kết quả cao hơn các tháng khác? Vì sao?

Biểu hiện của việc kiểm tra, xử lý thiếu nghiêm túc thể hiện rất rõ trong việc những người vi phạm về ATGT chỉ bị xử phạt ở mức thấp, trong đó có việc phạt tiền xong rồi vẫn cho lưu hành mà không thu giữ phương tiện, nhất là đối với xe gắn máy cũng là nguyên nhân dẫn tới TNGT do xe máy gây ra, chiếm tới 70% như hiện nay.

Từ những phân tích như trên, có thể khái quát tình trạng TNGT tăng đáng ngại là do bốn điều “không”: Không dài hơi - Không đồng bộ - Không nghiêm - Không công phu. Chúng ta đã biết, bất luận làm gì, không công phu chẳng bao giờ gặt hái được kết quả như mong muốn. Nên, nói cứ nói. Khẩu hiệu, panô cứ giăng đỏ đường, thỉnh thoảng lại đôn đáo ra quân cho từng “chiến dịch” mà chẳng giảm được TNGT. Thiết nghĩ, đã đến lúc phải có những phân tích, đánh giá thật nghiêm túc, khoa học nguyên nhân gây ra TNGT, xác định rõ trách nhiệm của từng ngành, từng cấp, của các thành biên Ban chỉ đạo ATGT các cấp để đề ra cách làm thiết thực, hữu hiệu. Nên chăng, cần kiên quyết hơn nữa trong việc xử lý các trường hợp vi phạm. Phương pháp phải lay động được ý thức của con người.

Hoàng Dũng
(TPHCM)