vietbao

Xóa nghèo và hòa bình

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Xoa ngheo va hoa binh

Giáo sư Mohammad Yunus và vợ là Afroza tại thành phố Dhaka, Bangladesh. Ảnh: VCA

Hơn 30 năm trước, năm 1974, người giảng sư trẻ của Đại học Chittagong (miền Nam Bangladesh) đã tận mắt chứng kiến cơn lụt và nạn đói kinh hoàng ở đất nước mình: “Những thân xác da bọc xương bắt đầu xuất hiện trên đường phố thủ đô Dhaka.

Chúng tôi giả như không trông thấy. Ban đầu chỉ lèo tèo vài người như khe nước nhỏ, sau đông đảo như một cơn lũ. Ở đâu cũng thấy người đói. Có khi họ ngồi bất động đến nỗi chẳng rõ họ còn sống hay đã chết. Nam phụ lão ấu gì trông cũng giống hệt nhau”.

Và ông đã ngộ ra được “Không có một lý thuyết kinh tế nào mà tôi giảng dạy phản ánh cuộc sống chung quanh tôi. Làm thế nào tôi có thể tiếp tục nhân danh kinh tế học, buộc các sinh viên của tôi tin vào những chuyện đó. Tôi cần thoát ra khỏi các lý thuyết sách vở đó và khám phá đời sống kinh tế thật của một kiếp người nghèo khó”. Yunus tìm đến ngôi làng Jobra gần đó để tìm hiểu đâu là cuộc sống của người nghèo. Cùng với sinh viên, ông đã đưa ra nhiều kế hoạch hành động. “Grameen Bank, ngân hàng của người nghèo, từ đó ra đời và một cuộc cách mạng kinh tế bắt đầu” (nguồn: http://www.pbs.org/opb/thenewheroes/meet/yunus.html .).

Cuộc cách mạng của 1/4 cuối thế kỷ 20

Xoa ngheo va hoa binh
Một số phụ nữ Bangladesh vay tín dụng nhỏ của Ngân hàng Grameen - Ảnh: BBC
Yunus và Grameen Bank của mình đã chẳng đề ra những gì cao siêu, vĩ đại như “kinh tế vĩ mô”, “tăng trưởng GDP”..., thậm chí còn đi ngược bài bản tài chính ngân hàng: “Ngân hàng không cho người nghèo vay tiền vì cho rằng họ nghèo quá lấy gì làm tin! Tôi bị sốc do lẽ ở trong nhà trường thì nói đến hàng triệu hàng tỉ đôla cho các kế hoạch phát triển sẽ được tiến hành. Tôi bị sốc khi thấy người nghèo chỉ cần có chút tiền mà thôi, chứ đâu phải hàng triệu, hàng tỉ đôla.

Thế là tôi làm ngược lại: ngân hàng bảo không cho người nghèo vay, chúng tôi cho người nghèo vay. Nguyên tắc của ngân hàng là “anh càng có nhiều tiền của, anh càng được vay tiền”. Chúng tôi lật ngược nguyên tắc đó: “càng nghèo, càng được ưu tiên; không có gì dính túi, càng ưu tiên số một”. Ngân hàng đòi phải chứng minh có kinh nghiệm làm ăn rồi mới cho vay, chúng tôi trả lời: “Làm sao đòi người ta có kinh nghiệm khi họ chưa hề mần ăn gì”.

Ngân hàng cứ tập trung nơi các ông, chúng tôi tập trung nơi các bà. 96% thân chủ của chúng tôi là phụ nữ lần đầu tiên vào đời, chưa hề rớ đến tiền. Ngân hàng bảo “đàn bà biết gì mà tiết kiệm”, chúng tôi bảo: “Họ giữ tiền giỏi nhất”. Ngày nay, họ gửi tiết kiệm đến hơn 200 triệu đôla. Thế cho nên khi cơn lụt hằng năm kéo đến, chúng tôi vững bụng vì biết họ có tiền, họ sẽ vượt qua được. Họ là những gia đình mù chữ. Chúng tôi tập trung lo cho con họ đến trường. Ngày nay, gần 100% con em họ đến trường, giờ đây có những em đi học đại học” (trích diễn văn đọc ở AIT khi nhận bằng tiến sĩ danh dự).

Năm 1976, vào lúc Yunus sáng lập Ngân hàng của người nghèo thì ở không ít nơi khác như CPC, khối kẻ mải mê “tụng” sách vở mà mặc cho dân đói, thậm chí nhân danh “sách vở” mà bức tử dân chúng như Pol Pot và đồng bọn. “Cuộc cách mạng” (từ ngữ của PBS) của ông Yunus không đi theo con đường “tabula rasa” (xóa sạch tất cả) bằng bạo lực quen thấy trước đó, mà dựa trên xác quyết “Mỗi cá nhân trên quả đất này đều có tiềm năng và quyền được sống tươm tất.

Cho dù thuộc nền văn hóa và văn minh nào, người nghèo nhất trong số những người nghèo cũng đều có thể phát triển bản thân mình được” (Tuyên dương của Ủy ban Nobel về công trạng của Yunus). Điểm mới của Yunus là khái niệm “mỗi cá nhân đều có tiềm năng” được thêm vào khái niệm “quyền được” (làm điều này, làm điều kia)... từng được nêu ra trong Hiến chương nhân quyền LHQ 1948, tỉ như “quyền được tự do di chuyển và chọn lựa nơi cư trú trong một quốc gia, rời đất nước và quay trở lại nước mình” (điều 13), “quyền được tự do tư tưởng và ngôn luận, không phải lo âu vì những ý kiến của mình, quyền được tìm kiếm, nhận và truyền bá các thông tin, tư tưởng bằng bất cứ hình thức phát biểu nào” (điều 17).

Với Yunus, giải quyết “tiềm năng” đó trước đã, trước khi giải quyết các “quyền được” kia bằng cách cho người nghèo vay chút vốn để họ tự mình bươn chải. Khi nhấn mạnh đến “mỗi cá nhân đều có tiềm năng...”, Yunus đã rút ra được bài học lớn của phân nửa đầu thế kỷ 20: làm ăn là chuyện của từng cá nhân chứ không thể theo kiểu gõ kẻng tập thể được...

Một điểm mang ý nghĩa cách mạng khác của Yunus là đề cao vai trò của phụ nữ khi giao tiền cho họ chứ không cho chồng họ trong một xã hội có đến 86% dân số theo đạo Hồi và 84% phụ nữ mù chữ! Tỉ lệ tử vong trẻ em đến 98% vào thời điểm đó (nguồn: QUID). Tình trạng này cho thấy vị trí của phụ nữ Bangladesh trong xã hội “trọng nam” này và sự bất lực của họ ngay cả trước sự sống và cái chết của con cái mà họ mang nặng đẻ đau. Ấy thế mà Yunus lại gọi họ đến để trao tiền vốn vay!

30 năm sau, phương pháp cách mạng của Yunus và Grameen Bank được Ủy ban Nobel đánh giá như sau: “Vi tín dụng đã chứng tỏ là một lực giải phóng quan trọng trong xã hội ở những xã hội mà phụ nữ nói riêng phải đấu tranh chống lại sự đàn áp xã hội cùng các điều kiện kinh tế. Không thể tăng trưởng kinh tế và thực hiện chính trị dân chủ chừng nào mà phân nửa nhân loại là phụ nữ này còn chưa bình đẳng với nam giới”.

Ủy ban Nobel còn phân tích tiếp: “Cái nhìn dài hạn của Yunus là loại bỏ nghèo trên thế giới. Điều này không thể được thực hiện chỉ với công cụ vi tín dụng mà thôi. Song Muhammad Yunus và Grameen Bank đã cho thấy bằng những nỗ lực liên tục, vi tín dụng phải đóng góp phần lớn vào việc thực hiện điều đó”.

Cuộc cách mạng của Yunus đã là một giải đáp cho một cuộc cách mạng không bạo lực trước đó. “Cuộc cách mạng xanh” đã “bùng nổ” vào 1/4 đầu hậu bán thế kỷ 20 (1944-1970), tiếp theo sau những tiến bộ khoa học nông nghiệp sau Thế chiến thứ hai như giống mới năng suất cao, phân hóa học, thuốc trừ sâu, cơ khí hóa nông nghiệp, thủy lợi... Cuộc “cách mạng” này bắt đầu ở Mexico, ngay sát phía Nam Hoa Kỳ, nơi cư ngự và làm việc của “cha đẻ” cuộc cách mạng này là nhà nông học Norman Borlaug.

Từ đói đến tự túc lương thực, đến xuất khẩu lúa mì. Sau đó, “cách mạng xanh” đã đích thực đi vào lịch sử ở Ấn Độ và Pakistan với thành tích là cứu đói được cho 1 tỉ người. Norman Borlaug đã được trao giải Nobel hòa bình năm 1970 vì những chủ xướng đó của mình. Song, cuộc cách mạng xanh này đã không bền vững do lẽ mới chỉ giải quyết được một phần bài toán kỹ thuật chứ chưa giải quyết được bài toán con người và vốn liếng làm ăn, trái lại đã tạo ra những vấn đề mới như môi sinh do sử dụng phân hóa học và thuốc trừ sâu (Pas si rose, la révolution verte! Courrier de l"UNESCO, 1/2001).

Muhammad Yunus đã được trao giải Nobel hòa bình như Norman Borlaug do đã giải được vế “con người” của bài toán phát triển đó.

Xóa nghèo - hòa bình

Xoa ngheo va hoa binh
Yunus và những khách hàng của “Ngân hàng của người nghèo”
Ngày 14-11-2000, chủ tịch Đại hội đồng LHQ, ông Harri Holkeri, khi đến thăm trụ sở IMF và WB đã nhấn mạnh: “Tuyên cáo Thiên niên kỷ chứa đựng một số yếu tố mới. Tuyên cáo này đặt các mục tiêu phát triển và chính trị trong cùng một khuôn khổ tích hợp. Hòa bình và xóa nghèo là những mục tiêu tối quan trọng như nhau” ( http://www.unis.unvienna.org/unis/pressrels/2000/ga1741.html ).

LHQ chỉ rõ mối quan hệ giữa nghèo khó và sự bất an như sau: “Người nghèo thường phải chịu đựng bất an dưới nhiều dạng khác nhau. Ngoài bất an tài chính, kinh tế, xã hội, họ còn thường khi là không có chỗ ở, bị gạt ra bên lề xã hội, bị phân biệt đối xử, bị xâm phạm cả bởi các tác nhân trong và ngoài bộ máy nhà nước”. (What are the Millennium Development Goals?).

Tiến sĩ Zeki Ergas, người sáng lập “Nhóm đoàn kết thiên niên kỷ Geneva” (MSGG), trong “Why Civil Disobedience Campaigns Will Be Necessary"to eradicate extreme poverty in the world” cũng đã cảnh báo mâu thuẫn giàu nghèo trong xã hội sẽ dẫn đến sự bất phục tùng trong xã hội qua dụ ngôn sau:

“Anh giàu mập ú ôm một ổ bánh mì, thỉnh thoảng ngắt một miếng vứt cho anh nghèo da bọc xương. Anh giàu cười mãn nguyện do nghĩ rằng “mình tốt, rộng rãi đấy chớ”. Anh nghèo lượm mẩu bánh lên ăn, buồn bực và giận dữ khi nghĩ rằng phần lớn ổ bánh mì đó là do cướp đoạt của anh ta. Anh giàu không đồng ý, bảo rằng cho anh thêm mấy miếng nữa là được rồi. Còn anh nghèo thì cho rằng sẽ không thể có hòa bình nếu như anh giàu không trả lại phần bánh đó”.

Cũng trong thời gian diễn ra cuộc cách mạng “Ngân hàng của người nghèo” của Yunus, ở Trung Quốc đã tiến hành một cuộc cải cách toàn diện, sau những cuộc cách mạng ruộng đất, rồi thì văn hóa... với ông Mao trước đó. Cuộc cải cách sau cùng, bắt đầu với ông Đặng, đã đem lại nhiều thành tựu tại đất nước 1,3 tỉ dân này, song vướng mắc cũng nhiều, trong đó có vấn nạn 1/10 dân số còn đang sống dưới ngưỡng nghèo khó (1 đôla/ngày). Từ đó, TQ nay đang thúc đẩy “xã hội hài hòa”.

Tân Hoa xã 13-10-2006 có bài xã luận như sau: “Xã hội hài hòa, trong bản chất là một xã hội tôn trọng các quyền của người dân, gắn với các nguyên tắc của nền văn minh nhân loại và với qui luật tự nhiên. TQ tin rằng mục đích tối thượng của nhân loại là một thế giới hài hòa... Xây dựng một xã hội TQ hài hòa sẽ góp phần đáng kể vào việc đem sự hài hòa đến cho thế giới. Việc Đảng CS TQ, một đảng cầm quyền ở một nước lớn, nay gọi “xây dựng xã hội hài hòa” là nguyên tắc chỉ đạo cơ bản gợi ý rằng khái niệm “đấu tranh giai cấp” đã bị bỏ...”.

Qua thí dụ sau cùng này, càng hiểu ý nghĩa của giải Nobel hòa bình cho ông Yunus và Grameen Bank.

Tại sao lại là giải Nobel hòa bình chứ không là Nobel kinh tế?

Lý do: vì đó không phải là chủ thuyết “suông” hay một công trình nghiên cứu kinh tế học thuần lý thuyết, mà là một cuộc kinh bang tế thế từ 30 năm qua ở không chỉ một xã hội như Bangladesh mà còn ở rất nhiều quốc gia đang phát triển khác. Ủy ban Nobel nhấn mạnh lý do trao giải cho giáo sư Muhammad Yunus và Ngân hàng Grameen Bank, hai đồng chủ nhân của giải Nobel hòa bình năm nay: “vì những nỗ lực sáng tạo nên sự phát triển kinh tế và xã hội”.

DANH ĐỨC

Việt Báo
Nữ đại gia bị 'Vua Càn Long' lừa 140 tỷ đồng
Comment :Xóa nghèo và hòa bình
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Xóa nghèo và hòa bình bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Xoa ngheo va hoa binh ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Xóa nghèo và hòa bình ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Thế Giới
eradication of poverty and peace
Grameen Bank, Norman Borlaug, South Bangladesh, Nobel Peace Prize, the revolution, in society, skin and bones, on the streets, poor, banking, economics, we I, women, development, Yunus
Over 30 years ago, in 1974, a young professor of Chittagong University (Southern Bangladesh) has witnessed floods and terrible famine in his country: "The skinny body began appearing on the streets of the capital, Dhaka ..
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Thoi su 24h238 Gai tre thue chat chan tay truc loi
    Thời sự 24h(23/8): Gái trẻ thuê chặt chân tay trục lợi

    Xé áo, cắt tóc nhân tình ở phố: Nhân tình là "osin" của kẻ chủ mưu; Giám định ADN để nhận dạng 150 ngôi mộ bị xâm phạm; Vụ "tháp nghiêng" chờ sập: 3/4 hộ dân đã di dời; Dân không có quyền kiểm tra CSGT': Giám sát khác kiểm tra; Bạn gái trễ giờ lên máy bay, nam thanh niên xông vào đánh nhân viên hàng không

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t