Thế giới ký hiệp ước cấm giam giữ người bí mật

Gần 60 quốc gia đã ký một hiệp ước hôm 6/2 tại Paris, cấm các chính phủ giam giữ người bí mật. Tuy nhiên, Mỹ và một số đồng minh châu Âu chưa tham gia vào hiệp ước này.

Ngoại trưởng Pháp (trái) và Đệ nhất phu nhân Argentina tại lễ ký ở Paris

Việc ký hiệp ước trên khép lại một phần tư thập kỷ nỗ lực của gia đình những người đã biến mất dưới bàn tay của một số chính phủ. Hiệp ước sẽ có hiệu lực sau khi được 20 nước phê chuẩn.

""Những người bạn Mỹ của chúng ta được mời tới lễ ký này song thật không may họ không thể tham gia với chúng ta. Điều đó sẽ không ngăn cản họ một ngày nào đó ký hiệp ước này tại New York, ở trụ sở LHQ và tôi hy vọng họ sẽ ký"", Ngoại trưởng Pháp Philippe Douste-Blazy nói với các phóng viên sau khi 57 quốc gia ký hiệp ước này tại Paris.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Sean McCormack đã từ chối bình luận, chỉ nói rằng Mỹ đã giúp soạn thảo hiệp ước song bản thảo cuối cùng ""không đáp ứng mong đợi"" của Mỹ. Ông cũng không bình luận về câu hỏi liệu lập trường trên của Mỹ có phải là do ảnh hưởng của chính sách đưa các nghi phạm khủng bố tới các nhà tù ở nước ngoài do CIA điều hành hay không.

Nhiều quốc gia phương Tây, trong đó có Đức, Tây Ban Nha, Anh và Italia cũng không ký hiệp ước. Pháp đã đưa dự thảo hiệp ước này ra trước Đại hội đồng LHQ hồi tháng 11 năm ngoái và hiệp ước được thông qua một tháng sau đó.

Nhiều đoàn đại biểu hy vọng các nước khác sẽ ký hiệp ước vào cuối năm nay. Nhiều nước châu Âu đã thể hiện sự ủng hộ đối với hiệp ước song đối mặt với các rào cản hiến pháp hoặc cần thảo luận trong Nội các trước khi ký kết.

Cao Uỷ LHQ về quyền con người (UNHCR) Louise Arbour đã gọi hiệp ước này là một bước tiến quan trọng trong việc ngăn chặn sự bất công mà phổ biến cách đây nhiều năm cũng như các vụ lạm dụng gần đây hơn. Arbour đã hối thúc các quan chức Mỹ ký kết và phê chuẩn hiệp ước. Đồng thời bà lưu ý rằng Mỹ thường ủng hộ các hoạt động của UNHCR mà không chính thức ký kết các hiệp ước đó.

Theo bà Arbour, hiệp ước này là một thông điệp gửi tới tất cả các chính quyền cam kết chống khủng bố thời nay: một số chiến thuật trong quá khứ giờ không thể chấp nhận được.

Hiệp ước định nghĩa những sự biến mất ép buộc là sự giam giữ, tống giam, bắt cóc hoặc ""bất kỳ một dạng tước đoạt quyền tự do nào khác"" do các nhân viên mật vụ quốc gia tiến hành, tiếp theo là sự phủ nhận hoặc che đậy việc giam giữ hoặc vị trí của cá nhân mất tích đó. Các quốc gia phê chuẩn hiệp ước sẽ tôn trọng quyền của các nạn nhân và sẽ yêu cầu các nước trừng phạt mọi sự biến mất ép buộc, ban hành các biện pháp giám sát và phòng ngừa.

Các quan chức Pháp, những người đi đầu trong nỗ lực trên, tính toán rằng có hơn 51.000 người tại hơn 90 nước đã bị các chính phủ của họ làm cho biến mất kể từ năm 1980. Khoảng 41.000 vụ trong số này vẫn chưa được giải quyết.

""Nam giới và nữ giới biến mất hàng ngày trên mọi lục địa do bảo vệ nhân quyền, phản đối các chính sách của chính phủ hoặc chỉ bởi vì họ muốn công bằng. Không thể để tình hình này tiếp tục mà không có sự kiểm soát. Cần có một phản ứng mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế"", Ngoại trưởng Pháp Douste-Blazy cho biết.

• Minh Sơn (Theo AP)