Thứ ba, 18 Tháng năm 2004, 15:30 GMT+7

Thành Troy - huyền thoại hay sự thật?

Thành Troy có thực sự tồn tại hay không? Cuộc chiến và con ngựa khổng lồ thành Troy là huyền thoại hay là một thực tế lịch sử? Khi bộ phim Troy do tài tử Brad Pitt thủ vai chính đang làm mưa làm gió trên khắp các rạp ở Bắc Mỹ, giới khảo cổ học và sử gia cũng không đứng ngoài cuộc: Họ đi tìm sự thật về thành phố cổ đại và thiên sử thi được lấy làm đề tài cho bộ phim.

Thành Troy, huyền thoại hay sự thật?

Thanh Troy huyen thoai hay su that

Brat Pitt trong phim Troy.

Theo sử thi Iliad của Hy Lạp, hoàng tử Paris thành Troy đã "nẫng" mất nàng Helen xinh đẹp tuyệt trần từ tay vua Hy Lạp Menelaus chồng nàng. Vì hành động này mà hai nước vốn giao hảo với nhau bỗng nổi can qua, và cuối cùng người anh hùng Achilles đã dẫn đoàn quân Hy Lạp sang vây hãm thành Troy để "rửa mối quốc nhục". Theo truyền thuyết, nhà thơ Homer viết thiên sử thi này vào khoảng thế kỷ VIII - IX trước CN, sau cuộc chiến tranh khoảng vài trăm năm. Phần lớn tác phẩm, từ nhân vật cho đến diễn biến, đều mang nặng màu sắc huyền thoại. Hơn nữa, không có một bằng chứng nào về sự tồn tại của cả Achilles lẫn Helen.

Tuy nhiên, rất nhiều học giả lại khẳng định: Bản thân thành Troy không phải là một sản phẩm của trí tưởng tượng mà là một thành phố có thật, và cuộc chiến tranh ở đây cũng đẫm máu như bao cuộc chiến tranh khác. Thậm chí, các nhà khảo cổ học tham gia tìm kiếm sự thật về tác phẩm huyền thoại của Homer cho rằng cuộc chiến thành Troy là cả một quá trình chứ không chỉ đơn thuần là một sự kiện. Eric Cline, nhà sử học kiêm khảo cổ học tại ĐH George Washington (Mỹ), cho biết: "Chúng tôi có đủ bằng chứng văn bản và khảo cổ để chứng minh rằng cuộc chiến thành Troy đã thực sự diễn ra, và Homer đã chọn lấy một vài sự kiện trong đấy để sáng tạo thành một trường thiên tiểu thuyết kéo dài trong mười năm."

"Ứng cử viên" cho thành Troy

Năm 1870, Heinrich Schliemann đã tiến hành khai quật di chỉ Hisarlik tại miền Tây Bắc Thổ Nhĩ Kỳ, nơi được cho là thành Troy cổ xưa. Tay thám hiểm người Đức ranh mãnh đã vơ hết công khám phá Hisarlik về cho mình, mặc dù khi đào bới khu vực này, hắn chỉ thừa hành chỉ thị của nhà khảo cổ học người Anh Frank Calvert mà thôi.

Di chỉ Hisarlik bao gồm chín thành phố nằm chồng lên nhau, ở giữa là một khu thành nằm lọt giữa một thị trấn đông đúc, xung quanh có thành cao bảo vệ. Háo hức tìm kiếm những kho báu huyền thoại của thành Troy, Schliemann xới tung hết cả lên để đến được thành phố thứ hai và tìm được thứ mà hắn nghĩ là đồ trang sức của Helen. Thực ra, tuổi của số đồ trang sức này còn xưa hơn thời gian mà Homer mô tả đến... 1.000 năm. Đến tận hôm nay, các nhà khảo cổ học mới có bằng chứng để kết luận rằng hai thành phố cổ thứ sáu và thứ bảy tại Hisarlik là những "ứng cử viên" sáng giá nhất cho thành Troy huyền thoại.

Đẹp rực rỡ và mạnh mẽ, thành phố số sáu trông giống như thành Troy của Homer. Vấn đề ở đây là nguyên nhân khiến toà thành này bị sụp đổ vào năm 1250 trước CN lại không phải là chiến tranh, mà là vì... động đất! Theo Illiad, người Hy Lạp chiếm toà thành bằng cách nấp trong một con ngựa khổng lồ mà họ tặng cho người dân thành Troy. Con ngựa thành Troy chắc hẳn là biểu tượng cho Poseidon, vị thần cai quản biển cả và động đất có nhiều mối liên hệ với loài ngựa. Cline cho biết: "Có lẽ Homer cũng biết rằng toà thành mà mình mô tả đã bị động đất phá huỷ. Nhưng đấy không phải là một cái kết hay dành cho một trường thiên tiểu thuyết hoành tráng như Illiad, vì thế ông đã nghĩ ra chi tiết con ngựa thành Troy."

Ngược lại, thành phố cổ thứ bảy tại di chỉ Hisarlik lại mang đầy dấu tích bị vây hãm và phá huỷ trong cuộc chiến tranh năm 1175 trước CN - giới khảo cổ học thậm chí còn tìm thấy cả đầu mũi tên trên đường phố. Tuy nhiên, bản thân thành phố này lại không lớn như Homer mô tả. Cline nói: "Có thể Homer đã kết hợp chi tiết của thành Troy 6 và sự tàn phá của thành Troy 7, sau đó nhập cả hai vào trong một cuộc chiến tranh mười năm."

Và những giả thuyết...

Nếu thực sự nằm tại di chỉ Hisarlik, vào cuối thời kỳ đồ đồng, thành Troy chắc hẳn là một phần thưởng quý giá cho bất cứ vị vua nào thèm khát quyền lực. Nằm trên cửa ngõ vào biển Đen, thành Troy là một trong những đầu mối giao thông quốc tế quan trọng. Đế chế Mycenae của Hy Lạp nằm ở phía Tây, đế chế Hittite trải dài từ Mesopotamia tới Syria nằm ở phía Đông. Nền tảng cho sự phồn thịnh của thành Troy nằm ở tiền thuế thu của những người đi biển muốn vào biển Đen. Cline cho biết: "Nếu người Mycenae mà lấy được Troy thì quả là một món hời. Cuộc chiến tranh này chắc hẳn cũng đã nổ ra vì những lý do thông thường: lợi nhuận kinh tế, lòng tham, vinh quang, lãnh thổ và kiểm soát các tuyến đường thương mại."

Nhưng cũng có khả năng người Hy Lạp không hề đánh thành Troy - thủ phạm có thể là các dân tộc miền biển khác ít nổi tiếng hơn. Khởi sự từ vùng đất thuộc Italia ngày nay, các dân tộc này đã tràn qua Địa Trung Hải từ phía tây sang phía đông. Theo những văn tự tìm thấy được ở Ai Cập, họ đã đi qua thành Troy vào thời điểm diễn ra cuộc chiến Troy, khoảng năm 1200 trước CN.

Ngoài ra, còn có một giả thuyết khác: Các văn bản cổ của người Hittite cho biết đã nổ ra một cuộc xung đột liên miên kéo dài trong suốt 200 năm giữa đế chế Hittite và liên minh nổi loạn, trong đó có Troy. Người Mycenae của Hy Lạp đã thực sự liên kết với người Troy để chống lại người Hittite. Các nhà khảo cổ học đã tìm thấy bình gốm Mycenae tại Troy 6, cho thấy rằng hai nước đã từng "bắt tay" với nhau.

Thanh Troy huyen thoai hay su that

Phải chăng người đẹp Helen là nguyên nhân của cuộc chiến thành Troy?

Hầu hết các nhà khảo cổ học đều đồng ý rằng cách giải thích ít căn cứ nhất là cuộc chiến thành Troy nổ ra chỉ vì nàng Helen, mà theo Homer là người phụ nữ đẹp nhất thế giới. Tuy nhiên, trong lịch sử đã từng có tiền lệ: Chiến tranh nổ ra khi một vị vua bị đối xử bất công. Vào thế kỷ XIV trước CN, vua Hittite nhận được một bức thư từ hoàng hậu Ai Cập, nói rằng chồng bà vừa chết và hỏi xem ông có đồng ý cho con trai cưới bà ta hay không. Vua Hittite đồng ý và phái một người con trai sang; tuy nhiên trên đường sang Ai Cập thì vị hoàng tử này bị giết. Nghi ngờ rằng con trai mình bị người Ai Cập giết, vua Hittite phát động chiến tranh đánh lại người Ai Cập. Cline giải thích: "Nếu người Hittite và người Ai Cập có thể gây chiến vì một hoàng tử thì tại sao sau đấy chưa đầy 100 năm, người Mycenae và người Troy lại không thể đánh nhau vì hoàng hậu bị bắt cóc? Có thể nguyên nhân thực sự không phải như vậy, nhưng vào thời điểm hiện nay chúng tôi chưa có bất cứ một dữ liệu nào để tìm ra đích xác nguyên nhân cả."

Chỉ có một điều rõ ràng: Đó là cuộc chiến đã chấm dứt một thời đại, nhưng để lại cho hậu thế một huyền thoại. Và đối với chúng ta ngày nay, còn có cả một... bộ phim đang đứng đầu bảng về doanh thu ở Bắc Mỹ!

Khánh Hà (Theo National Geographic)

Việt Báo

Nhận xét tin Thành Troy - huyền thoại hay sự thật?

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Thành Troy - huyền thoại hay sự thật? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Thanh Troy huyen thoai hay su that ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Thành Troy - huyền thoại hay sự thật? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tìm Hiểu của chuyên mục Thế Giới.

Members Troy - myth or reality?
Egypt, Greece, North America, Brad Pitt, archaeologists, War Troy, ancient city, war, survival, epic, not a legend, the truth, really, people

Members Troy really exist or not, the war and the horse Troy is a huge myth or a historical fact? When the movie by actor Troy starring Brad Pitt are storming theaters across North America, archeology and history about ...





  • Nghin le chuyen tuan qua 296 057
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (29/6 - 05/7)

    Đóng tàu to để bảo vệ chủ quyền biển đảo; Hóa đơn điện bị 'làm phép' tăng 3-5 lần? Hà Nội đề xuất tăng viện phí 20%; những thông tin về thực phẩm bẩn, cá độ bóng đá mùa Worrld Cup 2014 ...là những thông tin thời sự nổi bật trong tuần qua (29/6 - 05/7)

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2906 0507
    Tin An ninh – Pháp luật tuần qua (29/06 – 05/07)

    Tệ nạn mại dâm: Biến tướng tinh vi; Tử tù và những chuyện trong buồng biệt giam; Liên tiếp triệt phá những đường dây mua bán phụ nữ; Tội lỗi của những người mẹ sát hại con đẻ; Ly kỳ những cuộc điện thoại chỉ nghe đã mất trăm triệu; Bé gái hóa điên vì bị 12 thanh thiếu niên hiếp dâm;........là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Toan canh Showbiz tuan 2906 0507
    Toàn cảnh Showbiz tuần (29/06 – 05/07)

    Nghi án cuộc hôn nhân của Hồ Ngọc Hà và Cường đô-la đổ vỡ, Tranh luận gay gắt khi Ca sĩ Lệ Rơi được mời họp fan và đi hát, Dân mạng Hàn dậy sóng vì Sơn Tùng M-TP nhái Big Bang, Chương trình "Cuộc đua kỳ thú 2014" bị tố dàn xếp kết quả, Một bất ngờ dành cho các fan Kpop, Ailee sẽ biểu diễn trong đêm chung kết Ngôi sao Việt là những thông tin nổi bật của showbiz trong tuần qua.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 29657
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 29/6-5/7)

    Chuyện khó tin về nhầm lẫn 'khó đỡ' ở bệnh viện Nhi Trung ương; Viêm não Nhật Bản nguy hiểm như thế nào?; 7 sai lầm khi nấu ăn khiến bạn tăng cân vù vù; Choáng với những kỷ lục cực khoái nữ trên thế giới; Làm thế nào để đầu óc minh mẫn trong ngày thi?; 5 cách phá thai đáng sợ... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2906 0507
    Toàn cảnh kinh tế tuần (29/06 - 05/07)

    Những tác động lên kinh tế Việt Nam trước những căng thẳng trên biển Đông, tính giá điện mới - hóa đơn tiền điện tại nhiều hộ gia đình tăng vọt