Thaksin sẽ thắng lớn cỡ nào?

Thủ tướng Thái Lan Thaksin Shinawatra bế một em bé ở trung tâm Bangkok hôm 4/2.

Từ ngôi nhà hai tầng giản dị trên con phố hẹp của khu buôn bán cổ kính nhất Bangkok, Korn Chatikavanij, một người từng có nhiều tham vọng trong ngành tài chính, đang suy tính về cuộc bầu cử rất quan trọng đối với vận mệnh của đảng Dân chủ và rộng hơn nữa là tương lai của chính trị Thái Lan.

Những gia đình buôn bán và thợ thủ công của khu vực bầu cử này đã bỏ phiếu cho phe Dân chủ suốt 30 năm qua, nhưng thậm chí những chiếc ghế an toàn nhất của đảng đối lập này cũng có vẻ lung lay trong cuộc bỏ phiếu vào chủ nhật tới.

"Nếu đảng của Thaksin thắng ở khu vực bầu cử số 7 thì họ sẽ kiểm soát được mọi thứ", Charoen Kanthawong, một thành viên quốc hội sắp mãn nhiệm nhận định.

Thắng lợi của Thủ tướng Thaksin và đảng Người Thái yêu người Thái của ông vào ngày mai là điều chắc chắn. Một nhà phân tích cho rằng đây sẽ là một cuộc trưng cầu về sự lãnh đạo của Thaksin hơn là một cuộc bầu cử.

Điều duy nhất còn chưa rõ là thắng lợi của Thaksin lớn đến mức nào và liệu nó có đủ để cho phép ông bỏ qua những cản trở của phe Dân chủ và điều hành đất nước theo cách mà những người chỉ trích cho là ngày càng độc tài hay không.

Đảng Người Thái yêu người Thái sẽ hài lòng với đa số áp đảo trong quốc hội và điều đó đồng nghĩa với việc họ có thể thành lập chính phủ đơn đảng. "Chúng tôi đã sẵn sàng với các vấn đề được đưa ra trong quốc hội", Suranand Vejjajiva, phát ngôn viên đảng này cho hay.

Song đó không phải là thông điệp mà Thaksin đưa ra khi ông đi vận động trên khắp đất nước. Thậm chí có lúc ông đề nghị các cử tri đừng mất công bỏ phiếu cho các đảng đối lập, để ông khỏi mất thì giờ đương đầu với sự cản trở của họ trong khi tiếp tục điều hành đất nước.

Thành trì của phe đối lập, ví dụ như khu vực bầu cử số 7 nơi Korn ở, được cho là mục tiêu chinh phục của đảng người Thái yêu người Thái. Thaksin và Pojaman, vợ ông, đã tập trung nỗ lực vào khu vực này hơn bất kỳ điểm nào ở Bangkok, Korn cho hay.

Làn sóng ủng hộ Thaksin lớn đến nỗi đảng Dân chủ không tập trung vào cương lĩnh chính sách mà thay vào đó kêu gọi cử tri bỏ phiếu cho họ chỉ để giành được đủ ghế và buộc chính phủ phải có trách nhiệm đầy đủ trước quốc hội. Nhưng ngay cả mục tiêu khiêm tốn nhất mà phe Dân chủ đặt ra - 201 ghế trong tổng số 500 ghế quốc hội, cũng là "nhiệm vụ quá khó khăn", Abhisit Vejjajiva, phó chủ tịch của đảng này cho hay.

Khó khăn lớn nhất của phe Dân chủ chính là sự ủng hộ lớn mà dân chúng dành cho Thaksin. Mặc dù chính sách và những bình luận của ông bị nhiều người chỉ trích, nhiều cử tri cho rằng họ không có sự lựa chọn nào khác. "Các bạn phải thừa nhận rằng ông ấy đã làm việc tích cực và đó là một trong số những lý do chúng tôi tin tưởng sẽ giành thắng lợi", Suranand, phát ngôn viên của đảng Người Thái yêu người Thái cho hay.

Trận sóng thần gần đây đã khiến cho sự chỉ trích về cách Thaksin giải quyết nhiều vấn đề gây tranh cãi giảm đi và ông có dịp thể hiện vai trò của một nhà lãnh đạo và một nhà hoạt động xã hội năng nổ. Ông liên tiếp đi thăm miền nam Thái Lan kể từ hôm 26/12, khi trận sóng thần ập đến và cướp đi hơn 5.300 sinh mạng.

Thaksin bước vào cuộc bầu cử năm 2001 với những chủ trương rõ ràng và những lời hứa hẹn được lòng dân, ví dụ giảm chi phí chăm sóc sức khỏe, cấp cho mỗi chính quyền xã một triệu baht (khoảng 26.000 USD) để giải quyết những khó khăn ban đầu. Về cơ bản, Thaksin đã làm được điều đó. Những mối lo về các khoản nợ khó thu hồi của Thái Lan do những chính sách kể trên đã giảm đi.

Ammar Siamwallah, nhà kinh tế học thuộc Viện nghiên cứu Phát triển Thái Lan, người chỉ trích "các nguyên lý kinh tế của Thaksin" ("Thaksinomics"), cho biết dù chính sách y tế của chính phủ vẫn là điều đáng quan tâm, những sáng kiến khác của Thaksin "không ảnh hưởng xấu đến ngân sách như tôi đã lo ngại".

Khi Thaksin lên nắm quyền, Thái Lan vẫn phụ thuộc vào tiền vay của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) để tái cơ cầu nền kinh tế, nhưng nguồn dự trữ ngoại tệ lớn và sự tin tưởng ngày càng tăng của các nhà đầu tư thế giới và ở trong nước đã giúp Thái Lan đã trả sạch nợ trước kỳ hạn.

Hơn nữa, Thái Lan là một trong 5 quốc gia có nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á với tỷ lệ tăng trưởng 6%/ năm, Daniel Lian, chuyên gia kinh tế của Morgan Stanley cho biết. Thu nhập bình quân đầu người của nước này cũng tăng trong khi tỷ lệ thất nghiệp giảm từ 5,7% xuống còn 1,6%.

Thậm chí những người không ủng hộ Thaksin cũng công nhận thành công của ông. "Nhìn chung, những gì ông ấy làm là không tồi lắm", Korn cho biết.

Những rạn nứt nội bộ và khủng hoảng về chính sách trong trong nội bộ đảng Dân chủ lại càng tạo điều kiện dễ dàng hơn cho Thaksin. Những tranh cãi về việc chọn nhà lãnh đạo mới của Dân chủ cách đây hai năm đã kết thúc bằng việc Banyat Bantadtan lên giữ chức vụ này. Bantadtan đã liên tiếp thất bại trong việc thu hút công chúng hoặc gắn kết các thành viên trong đảng. "Thậm chí giờ đây chúng tôi không còn phối hợp với nhau nữa", một thành viên đảng Dân chủ cho hay.

Tuy nhiên, những người chỉ trích cho rằng các thành tựu mà Thaksin làm được đã bị giảm giá trị bởi cách thức ông thực hiện, ví dụ trong vụ trấn áp nạn buôn bán ma túy, hơn 2.500 người thiệt mạng.

"Chính phủ này rất giỏi phá hủy các thể chế và không xây dựng được cơ quan mới nào", nhà kinh tế học Ammar bình luận. Ông trích dẫn việc công chúng mất tin tưởng về tính trung lập của những cơ quan mới thành lập như Ủy ban Bầu cử, Tòa án Hiến pháp và Ủy ban chống tham nhũng.

Ngọc Sơn (theo IHT)