Tại sao cướp biển Somali dám thách thức các siêu cường?

(Ảnh minh hoạ)

Với một tàu khu trục Nga đang ngày một tiến đến gần cùng một nửa tá tàu chiến Mỹ ở khoảng cách có thể nã đạn, những tên cướp biển Somali đang bắt giữ một tàu chở xe tăng của Ukraine dường như không có sự lựa chọn nào khác ngoài việc vẫy cờ trắng đầu hàng.

Nhưng điều này đã không xảy ra ở đất nước Somali - một đất nước mà có đến ¼ trẻ em chết trước khi 5 tuổi, nơi bất kỳ người nào cũng có thể khống chế các đường phố chỉ bằng một khẩu súng và nơi các thể chế nhà nước không có hiệu lực.

Cuộc đối đầu kéo dài 11 ngày giữa những tên cướp biển Somali và các cường quốc xung quanh con tàu MV Faina của Ukraine đã đặt ra một câu hỏi: Làm sao mà chỉ có một nhóm những tên tội phạm ở một trong những nước nghèo nhất, suy sụp nhất trên Trái đất lại có thể đối đầu được với một vài trong những siêu cường giàu nhất và được trang bị vũ khí đến “tận chân răng” như Nga và Mỹ?

"Chúng có đủ súng để chiến đấu thêm 20 năm nữa," Ted Dagne, một chuyên gia về Somali ở thủ đô Washington, cho biết. "Và không có cách gì để chiến thắng một kẻ địch luôn sẵn sàng chiến đấu theo những cách thức tự sát."

Ở Somalia, những tên cướp biển được tài trợ tốt hơn, tổ chức tốt hơn và được trang bị vũ khí tốt hơn bất kỳ ai có thể tưởng tượng được bất chấp đất nước này đã ở trong tình trạng bị phá huỷ gần 2 thập kỷ qua. Chúng nhận được sự hậu thuẫn của cộng đồng và các thành viên nổi loạn trong chính phủ. Một số tên cướp biển thậm chí còn hứa sẽ dùng tiền chuộc chúng kiếm được để xây dựng những toà nhà, những con đường và trường học.

Với hầu hết các cuộc tấn công kết thúc bằng việc chi trả hàng triệu USD, cướp biển đang trở thành một ngành kinh tế lớn nhất ở Somalia. Những tên cướp biển hiếm khi gây hại cho các con tin vì chúng tìm kiếm những khoản tiền chuộc khổng lồ. Chiến lược này tỏ ra rất có hiệu quả: Một báo cáo được một nhóm chuyên gia ở London đưa ra gần đây cho biết, riêng trong năm nay, những tên cướp biển đã thu về hơn 30 triệu USD tiền chuộc.

"Nếu chúng tôi bị tấn công chúng tôi sẽ bảo vệ mình cho đến khi người cuối cùng trong chúng tôi chết," Sugule Ali, một đại diện của bọn cướp biển trên tàu Faina, tuyên bố qua đường dây điện thoại. Tàu Faina đang chở 33 xe tăng chiến đấu, vũ khí quân sự cùng 21 con tin người Ukraine, Latvia và Nga. Một trong số các con tin Nga đã chết do bị ốm.

Hiện bọn cướp biển đang đòi 20 triệu USD tiền chuộc và nhấn mạnh chúng sẽ không hạ giá dù bất kỳ lý do nào. "Chúng tôi chỉ cần tiền và nếu chúng tôi được trả tiền, mọi thứ sẽ ổn," Ali nói. "Không ai được phép và được quyền bảo chúng tôi làm gì."

Những tuyên bố cứng rắn trên của tên cướp biển Ali được đưa ra ngay cả khi tàu thuyền của chúng đang bị bao vây khắp nơi, dưới nước thì bởi gần chục chiếc tàu chiến của Mỹ và trên đầu là hàng loạt các máy bay trực thăng của Mỹ. Ngoài ra, Moscow cũng đã cử một tàu khu trục đến khu vực.

Những lý do khiến cướp biển dám đối đầu với các siêu cường

Theo Jennifer Cooke thuộc Trung tâm Nghiên cứu quốc tế và chiến lược ở thủ đô Washington, việc bắt giữ con tin là chìa khoá trong sự thành công của những tên cướp biển trước bất kỳ những hoạt động doạ dẫm quân sự của 2 siêu cường Nga và Mỹ. "Một khi bạn định dùng súng để giải quyết vụ việc bạn sẽ đẩy cả 6 tàu chiến của Mỹ vào vòng nguy hiểm," bà Cooke cho biết.

Những tên cướp biển đã cảnh báo về những cuộc tấn công mà các lính đặc công Pháp đã từng thực hiện hai lần trong năm nay để lấy lại các tàu bị cướp biển bắt giữ. Pháp đã sử dụng các máy bay trực thăng và kính nhìn ban đêm trong các chiến dịch tấn công bọn hải tặc và đã tiêu diệt cũng như bắt giữ được một số tên cướp biển. Những tên này đang bị xét xử ở thủ đô Paris.

Tuy nhiên, con tin không phải là lá bài duy nhất của những tên tội phạm trên biển.

Những tên cướp biển thường che giấu mình trong những bộ quân phục, đi trên những chiếc xuồng rất cơ động và phối hợp hành động với những con tàu mẹ lớn hơn. Bọn cướp biển dùng các thiết bị liên lạc và định vị qua vệ tinh đồng thời chúng cực kỳ thông hiểu vùng biển nơi chúng đang hoạt động. Chúng thường trèo vào các tàu thuyền thương mại bằng thang và những cái móc sắt.

Ngoài ra, lực lượng Hải tặc này còn được trang bị các loại vũ khí tự động, máy phóng tên lửa chống tàu và lựu đạn – đây là những loại vũ khí phổ biến ở Somalia, nơi một chợ vũ khí hoạt động rất sôi nổi ngay giữa trung tâm thủ đô.

Tệ hại hơn, bọn cướp biển còn được sự ủng hộ của các cộng đồng và một số thành viên của chính quyền địa phương, đặc biệt là ở Puntland, một khu vực bán tự trị ở đông bắc Somalia.

Ông Abdulqadir Muse Yusuf, một Thứ trưởng phụ trách các cảng biển ở Puntland, đã thừa nhận có nhiều dấu hiệu cho thấy các quan chức địa phương, các nghị sĩ và các quan chức chính phủ của Puntland “có dính líu hoặc thu lợi từ các hoạt động cướp biển."

Hải tặc đã làm thay đổi bộ mặt của khu vực xung quanh thành phố Eyl – nơi mà gần đó những chiếc tàu thuyền bị bọn cướp biển bắt giữ neo đậu trong khi chúng đi đàm phán đòi tiền chuộc.

"Những tên cướp biển mua những chiếc xe hơi sang trọng, cưới 2, 3 hoặc thậm chí là 4 vợ," Mohamed, một cư dân Eyl, cho biết. Anh này không dám công khai tên họ đầy đủ vì sợ hải tặc trả thù. "Họ xây dựng những toà nhà mới và nhu cầu về vật liệu xây dựng gia tăng."

Mohamed cho biết, ngoài việc xây dựng nhà cửa cho bản thân, hầu hết những tên cướp biển nổi tiếng đều hứa sẽ xây dựng những con đường và trường học. Nhưng bây giờ, theo Mohamed, hải tặc càng kiếm được nhiều tiền thì tỉ lệ lạm phát ở Somali càng gia tăng chóng mặt. "Một tách trà là khoảng 1 USD," Mohamed cho biết. Trước khi các hoạt động cướp biển “phát đạt”, một ly trà chỉ có giá vài cent.

Theo một nhà phân tích ở Washington, nếu gốc rễ của vấn đề bao gồm sự đói nghèo, bệnh tật và bạo lực được giải quyết thì nghề cướp biển sẽ không còn đất để sống. "Người dân Somali đang ở trong tình trạng nản chí, buồn chán, giận giữ và mất hy vọng. Họ lớn lên trong cảnh bạo lực và đói nghèo cùng cực."

Hải Yến - (Theo AP, ABC News)