Nhân chuyến thăm Canada của Thủ tướng Phan Văn Khải: Canada - Người khổng lồ phía Bắc nước Mỹ

CN Tower tại Toronto là tháp truyền hình cao nhất thế giới - Ảnh: David Sky

Theo Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), GDP của Canada ước đạt 1.100 tỉ USD vào năm 2005, xếp thứ 9 thế giới. Tỷ lệ lạm phát trong tháng 5.2005 là 1,6%. Canada hiện là thành viên của Khối thịnh vượng chung, Cộng đồng Pháp ngữ (La Francophonie), G8, Hiệp hội Mậu dịch tự do Bắc Mỹ (NAFTA), Liên minh quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Canada là một liên bang bao gồm 10 tỉnh bang và 3 lãnh thổ tự trị. Quốc trưởng hiện nay là Nữ hoàng Anh Elizabeth II. Với đề nghị của Chính phủ Canada, nữ hoàng cử một người Canada làm đại diện cho mình. Chức danh được gọi là Toàn quyền này hiện do bà Adrienne Louise Clarkson - một phụ nữ gốc Hoa - đảm trách. Đứng đầu chính phủ là Thủ tướng Paul Martin thuộc đảng Tự do. Bên cạnh thể chế quân chủ lập hiến, chế độ dân chủ nghị viện của Canada được thể hiện thông qua Quốc hội do dân bầu, gồm hai viện: Thượng viện đại diện các vùng, các tỉnh và các sắc thái văn hóa khác nhau trong xã hội; Hạ viện đại diện toàn thể nhân dân.

Cư dân đầu tiên của Canada là người bản xứ, có thể có gốc gác từ châu Á, đã đến đây thông qua con đường từ Siberia tới Alaska. Vào khoảng đầu thế kỷ 10, người Viking đã lập một chỗ cư trú tại bờ biển phía Đông, di tích này hiện vẫn còn tại bang Newfoundland. Đến khoảng giữa thế kỷ 16 - đầu 17, dân Pháp và Anh bắt đầu khai khẩn, cư trú ở Canada. Vào thời Thế chiến 2, hầu hết dân nhập cư đều đến từ Anh, Scotland, Ireland và Đông Âu. Từ năm 1945, diện mạo văn hóa sắc tộc của Canada phát triển phong phú hơn do số lượng di dân từ Nam Âu, Nam Mỹ, vùng Ca-ri-bê và đặc biệt là các nước châu Á - Thái Bình Dương ngày càng tăng. Theo kết quả điều tra gần đây nhất, hơn 50% dân số Canada có nguồn gốc không phải là Anh hoặc Pháp. Trong số đó, số người không phải là dân da trắng chiếm 13%; thổ dân chiếm 3%; gốc Scotland chiếm 14%; gốc Ireland chiếm 13%; gốc Đức chiếm 9,25% và gốc Ý 4,3%.

Canada cũng là một đất nước có rất nhiều người Việt sinh sống. Hiện nay có trên dưới 200.000 người, phần lớn sống tại Toronto (gần 50.000 người) - thành phố lớn nhất nước. Đặc biệt China Town (khu phố người Hoa) ở Toronto thuộc loại lớn nhất Bắc Mỹ. Hai ngôn ngữ chính thức của Liên bang Canada là tiếng Anh và tiếng Pháp. Gần 60% dân Canada có tiếng mẹ đẻ là tiếng Anh, 22% là tiếng Pháp. Đại đa số người nói tiếng Pháp sống tại bang Québec, sau đó là các bang Ontario, News Brunswick và Manitoba. Một số ngôn ngữ của các thổ dân cũng được xem là ngôn ngữ chính thức tại các lãnh thổ tự trị, đặc biệt là tiếng Inuktitut của tộc người Inuit. Québec là tỉnh bang độc nhất ban hành một đạo luật bảo vệ tiếng Pháp, mục đích để bảo vệ sắc thái văn hóa đặc biệt của họ. Tuy nhiên, quyền lợi về ngôn ngữ và giáo dục của các cộng đồng nói tiếng Anh và các tiếng thổ dân cũng được bảo vệ. Ngoài ra, dân chúng có quyền dùng hoặc tiếng Anh hoặc tiếng Pháp trong giao tiếp với chính phủ. (Wikipedia, BBC)

Châu Minh Linh