Thứ tư, 09 Tháng mười hai 2009, 09:01 GMT+7

Liên Xô mắc bẫy Mỹ trong cuộc chiến Afghanistan?

Trong số hàng loạt những sự kiện chính trị quốc tế diễn ra năm 1979, có hai sự kiện đáng chú ý nhất là: Cách mạng Hồi giáo ở Iran và cuộc chiến mạo hiểm của Liên Xô tại Afghanistan. Những sự kiện này đã góp phần làm thay đổi toàn bộ hệ thống địa chính trị thế giới, mà nền tảng của chúng là sự đối lập giữa Mỹ và Liên Xô.

Cách mạng Hồi giáo Iran dẫn đến sự can thiệp của Mỹ

Thế giới biết rõ rằng, việc Giáo chủ Iran Ayatollah Khomeini lên nắm quyền đã phá vỡ một nguyên tắc cơ bản, vốn làm cơ sở cho cấu trúc địa chính trị phương Tây được Mỹ dựng nên sau Thế chiến thứ hai. Iran lúc đó được hình dung như một quân bài quan trọng nhất trong “cuộc chơi” địa chiến lược giữa Mỹ và Liên Xô. Cho nên việc quân bài này không còn nữa đã thôi thúc Lầu Năm Góc và Washington xem xét kỹ vấn đề địa chính trị của Mỹ ở khu vực này.

Những xung đột tại Trung Đông bắt nguồn từ Nhà Trắng
Những xung đột tại Trung Đông có bàn tay can thiệp của Mỹ

Như vậy, Iran từ một nước độc lập và không chịu sự kiểm soát của ai đã trở thành nước có nhiều biến động, chịu sự sắp đặt về địa chính trị khu vực và ẩn chứa trong mình mối đe dọa tiềm tàng đối với sự toàn vẹn của hệ thống thế giới lưỡng cực.

Ngoài ra, quốc gia Iran sau Cách mạng Hồi giáo, như một cường quốc chống Mỹ và Israel, có tất cả những đặc điểm cần thiết (đặc biệt là vị trí địa lý, chiều dài lãnh thổ và sự thuần nhất về chính trị và tôn giáo) để ít nhất cũng có thể kỳ vọng vào quyền bá chủ ở khu vực Trung Đông. Và điều này đã đặt Iran vào thế đối lập công khai với Ankara, Tel-Aviv (hai thành trì chính về chính sách khu vực của Washington) và Islamabad.

Vì những lý do này mà các chiến lược do Washington vạch ra ngay lập tức đã khiến Saddam Hussein đẩy Iraq vào cuộc chiến với Iran.

Sự bất ổn toàn khu vực đã mang đến cho Washington và các nước phương Tây thời gian để xây dựng chiến lược dài hạn và tiến vào sát sườn của Liên Xô.

Liên Xô bị Mỹ gài bẫy?

Cách đây 11 năm, cố vấn Tổng thống Mỹ Jimmy Carter phụ trách về an ninh quốc gia Zbigniew Brzezinski khi trả lời phỏng vấn Le Nouvel Observateur (ngày 15-21/01/1998, trang 76) đã nói rằng, các nhân viên Cơ quan tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đã có mặt tại Afghanistan để làm khuấy đảo tình hình Kabul ngay trong tháng 7/1979, tức là 5 tháng trước khi quân đội Liên Xô vào can thiệp.

Chỉ thị đầu tiên của Tổng thống Jimmy Carter về việc hỗ trợ bí mật cho những thế lực chống đối chính phủ thân Liên Xô được đưa ra vào ngày 3/7/1979. Cũng trong ngày hôm đó, nhà hoạch định chiến lược người Mỹ gốc Ba Lan đã gửi đến Tổng thống Carter tờ trình trong đó nói rõ rằng, chỉ thị của ông Carter sẽ dẫn đến sự can thiệp quân sự của Mocsow vào khu vực này. Quả đúng như vậy, điều đó đã xảy ra vào tháng 12/1979.

Trong cuộc phỏng vấn đó, Brzezinski nói rằng, khi quân đội Liên Xô tiến vào Afghanistan, ông đã trình lên Tổng thống Carter thêm một bản thông báo nói rõ rằng, cuối cùng thì Mỹ cũng có thể đẩy Liên Xô vào một cuộc chiến như cuộc chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam. Theo ông Brzezinski, cuộc xung đột nặng nề nhất đối với Moscow sẽ đẩy Liên Xô đến thất bại.

Sự ủng hộ quân sự lâu dài của Liên Xô cho Chính phủ cộng sản Afghanistan thực ra đã càng làm yếu thêm cho chính Liên Xô, nước mà đến thời điểm đó vẫn còn chịu hậu quả của cuộc khủng hoảng kinh tế xã hội và nội chính.

Tất cả chúng ta hiện nay đều biết rõ rằng, việc Liên Xô rút quân ra khỏi Afghanistan đã làm cho tình hình chính trị, kinh tế và địa chiến lược trong khu vực thêm dễ bị tổn thương. Mười năm sau Cách mạng Hồi giáo Iran, toàn bộ khu vực đã bị lâm vào trạng thái bất ổn trầm trọng. Sự thất bại của Liên Xô trong cuộc chiến mạo hiểm ở Afghanistan và sự sụp đổ của Nam Tư (một quốc gia đệm giữa Liên Xô và các khối liên minh phương Tây) trong những năm 1990 đã khai thông con đường nhằm mở rộng sự ảnh hưởng của Mỹ - một siêu cường tại Âu - Á theo nhận định của Bộ trưởng Pháp Hubert Védrine. Tiếp theo hệ thống lưỡng cực là một kỷ nguyên địa chính trị mới – thời kỳ của thế giới đơn cực.

Thế giới đơn cực mới đã tồn tại trong một thời gian không dài. Nó đã kết thúc vào đầu thế kỷ 21 cùng với sự trở lại của Nga trên trường quốc tế và sự trỗi dậy của một số nước lớn về kinh tế và địa chính trị như Trung Quốc và Ấn Độ.

Afghanistan, "cửa ngõ của cuộc khủng hoảng"

Nhờ có những đặc điểm mà trước hết có liên quan đến vị trí địa lý (đường biên giới giáp với các nước Cộng hòa thuộc Liên Xô trước đây là Turkmenistan, Uzbekistan và Tazikistan) và sự đa dạng về dân tộc, văn hóa và tôn giáo, nên trong con mắt Washington, Afghanistan được coi là quốc gia “cửa ngõ của cuộc khủng hoảng”, bởi nước này có vùng lãnh thổ trải dài từ biên giới phía nam Liên Xô đến Ấn Độ Dương. Do những nguyên nhân địa chính trị và địa chiến lược nên vai trò của Liên Xô tại Afghanistan cuối cùng cũng đã được trao lại cho Afghanistan.

Xuất phát từ quan điểm phân tích địa chính trị, Afghanistan là một ví dụ điển hình của khu vực khủng hoảng, nơi từ xa xưa thường xảy ra những cuộc tranh giành lợi ích của những nước mạnh.

Lãnh thổ thuộc nước Cộng hòa Hồi giáo Afghanistan hiện nay, nơi quyền lực chính trị từ trước đến nay vẫn được thiết lập bởi sự thống trị của những bộ lạc người Pustun đối với các nhóm bộ tộc khác như Tajik, Uzbek, Turmen, Baluchi, đã được hình thành trên biên giới của ba thế lực địa chính trị là Đế chế Mông Cổ, Quốc vương Uzbekistan và Đế chế Ba Tư. Lẽ tự nhiên, lịch sử của quốc gia giáp biên này được xác định bằng những sự bất đồng của ba “đấu thủ” hùng mạnh này.

Trong thế kỷ 18 và 19, khi trên lãnh thổ nhà nước Afghanistan hình thành nên tiểu vương quốc thống nhất, thì khu vực này trở thành “chiếc bánh ngọt” đối với những “đấu thủ” có địa chính trị hùng mạnh khác, đó là Đế chế Nga và Vương quốc Anh. Lúc đó cường quốc Nga có kế hoạch tiến xuống phía Nam để đến những vùng biển ấm qua Ấn Độ và Trung Quốc. Trong khi đó, Đế chế Anh quốc muốn khẳng định vị thế bá chủ của mình trên khắp Âu - Á: Phía Đông là từ Ấn Độ đến Trung Quốc, Burma và Tây Tạng, còn phía Tây là từ Pakistan ngày nay đến Afghanistan, Iran, Biển Đen, Mesopotamia và Vịnh Ba Tư.

Trong hệ thống thế giới lưỡng cực của thế kỷ 20, Afghanistan lại trở thành “vũ đài tranh giành” giữa Liên Xô và Mỹ.

Kể từ năm 2001 khi Mỹ đưa quân vào Afghanistan - “cái bẫy” một thời đối với Liên Xô - nay đang đưa cơn ác mộng dai dẳng quay trở lại với chính Mỹ.

TIN Thế Giới NỔI BẬT

Tin Thế giới nổi bật tuần qua (từ 19/10-25/10)

Vụ xả súng kinh hoàng tại tòa nhà quốc hội Canada; Hải quân Thụy Điển đã phát động một cuộc săn tìm tàu lạ trên biển; Giải mã một loạt diễn biến bí ẩn ở Triều Tiên; Bình luận xung quanh việc Trung Quốc mở rộng bãi Đá Chữ Thập ở Trường sa; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.

Nhận xét tin Liên Xô mắc bẫy Mỹ trong cuộc chiến Afghanistan?

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Liên Xô mắc bẫy Mỹ trong cuộc chiến Afghanistan? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Lien Xo mac bay My trong cuoc chien Afghanistan ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Liên Xô mắc bẫy Mỹ trong cuộc chiến Afghanistan? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Phân Tích & Bình Luận của chuyên mục Thế Giới.

U.S. trapped in the Soviet war in Afghanistan?
Soviet Union, India, China, geopolitics, notably, the war, regional events, Muslim, strategy, revolution, Afghanistan, to Iran, Water

In the series of the international political events took place in 1979, there were two notable events are: the Islamic Revolution in Iran and the war on the Soviet adventure in Afghanistan ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2310 Nu tai xe dam 10 nguoi nhap vien
    Thời sự 24h(23/10): Nữ tài xế đâm 10 người nhập viện

    Tách huyện Phú Quốc, Kiên Giang bầu Phó chủ tịch; Sở Y tế báo cáo khẩn vụ bé gái tử vong ở Quốc Oai; Khoảnh khắc hiếm thấy của các BTV nổi tiếng VTV; Nữ tài xế đâm 10 người nhận đạp nhầm chân ga

  • Thoi su 24h2110 Ong Ba Thanh vang mat tai ky hop QH
    Thời sự 24h(21/10): Ông Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH

    Ông Nguyễn Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH; Điều lạ ở ‘lãnh địa’ của xe quá tải; Dư luận trái chiều về cái chết của TTGT nhảy lầu; Trưởng phòng y tế huyện bị chém vỡ sọ...

  • Thoi su 24h1810 No kinh hoang tai TPHCM
    Thời sự 24h(18/10): Nổ kinh hoàng tại TP.HCM

    Vì sao BS Tường không bị truy tố tội "Giết người"?; Nữ PGĐ Sở nói gì về vụ ẩu đả tại khách sạn; Trộm đột nhập siêu thị đã qua mặt bảo vệ thế nào; Thiếu nữ lớp 9 bị cố tình đánh chết để bịt đầu mối...

  • Thoi su 24h1710 Mr Dam lai vung tien choi troi
    Thời sự 24h(17/10): Mr Đàm lại vung tiền chơi trội

    Sự cố sập hàng loạt website: Nghi vấn bị phá hoại; Xuất hiện xe đặc chủng 13 tỷ chuyên ‘bắt’ xe quá tải; Mr.Đàm lại vung tiền chơi trội; Bộ CA điều tra vụ tàu Sunrise 689 bị cướp biển; Cảnh khó tin tại đường trên cao Hà Nội; 

  • Thoi su 24h1610 HN sap phat nguoi thong qua camera
    Thời sự 24h(16/10): HN sắp "phạt nguội" thông qua camera

    Bệnh viện lớn nhất TPHCM lên tiếng vụ đấu thầu thuốc; Phá đường dây mại dâm trăm đô, chỉ tiếp khách Tây; Hà Nội sắp "phạt nguội" thông qua 450 camera; Giết cha ở Vĩnh Long mang xác lên Sài Gòn phi tang;

  • Ban tin suc khoe tuan tu 19 2510
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 19 - 25/10)

    Nhiều nghi vấn vụ bé gái chết bất thường tại bệnh viện Quốc Oai: Chẩn đoán rối loạn tiêu hóa, chết vì viêm màng não?; Bác sỹ "ế ẩm", giáo sư đông nghẹt “khách”; Bệnh viện K bị tố “nhũng nhiễu” bệnh nhân; Dầu bẩn Đài Loan nghi lấy nguyên liệu từ Việt Nam?; Bị cúm khi mang thai có nguy hiểm không?; Những cách giảm cân bằng bưởi hiệu quả nhất; Tác dụng phụ kỳ diệu của cực khoái với nam giới; Dùng nước hoa có thể gây ung thư?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1910 2510
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/10 - 25/10)

    Khai mạc kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa 13; Bé gái chết bất thường ở bệnh viện; Nội Bài, Tân Sơn Nhất bị xếp hạng sân bay tệ nhất châu Á; Gửi iPhone qua bưu điện, nhận... 2 cục đá; Bác sĩ từ chối cấp cứu, bệnh nhân tử vong ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1910 2510
    Toàn cảnh Showbiz tuần (19/10 – 25/10)

    Đại sứ bảo vệ động vật hoang dã Thu Minh dùng mật gấu tươi, Vương miện Hoa hậu Việt Nam 2014 trị giá 2,5 tỷ đồng, Vợ cũ tố Lam Trường là người cha thiếu trách nhiệm, Yanbi miệt thị người đồng tính, Hồ Ngọc Hà bị loại tại MTV EMA 2014, Giang Hồng Ngọc đăng quang X - Factor - Nhân tố bí ẩn 2014, Loki Bảo Long bị tố bỏ thi vì yêu lăng nhăng, Nhạc phim do Sơn Tùng M-TP sáng tác lại bị tố đạo nhạc Hàn, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Orlando Bloom đang bí mật hẹn hò với Selena Gomez,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1910 2510
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/10 - 25/10)

    Xót lòng những vụ giết con rồi tự tử; Vụ Thẩm mỹ viện Cát Tường và những điều bất ngờ; Tử tù hiếp dâm tự tử 3 lần vì sợ tiêm thuốc độc; Chân tướng quân sư số một của ông trùm ma túy; “Siêu trộm” kim cương xuyên lục địa bị bắt giữ; Chuyện chưa kể về phiên toà xử “ông trùm” Khánh trắng;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tin The gioi noi bat tuan qua tu 19102510
    Tin Thế giới nổi bật tuần qua (từ 19/10-25/10)

    Vụ xả súng kinh hoàng tại tòa nhà quốc hội Canada; Hải quân Thụy Điển đã phát động một cuộc săn tìm tàu lạ trên biển; Giải mã một loạt diễn biến bí ẩn ở Triều Tiên; Bình luận xung quanh việc Trung Quốc mở rộng bãi Đá Chữ Thập ở Trường sa; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.