Thứ tư, 09 Tháng mười hai 2009, 09:01 GMT+7

Liên Xô mắc bẫy Mỹ trong cuộc chiến Afghanistan?

Trong số hàng loạt những sự kiện chính trị quốc tế diễn ra năm 1979, có hai sự kiện đáng chú ý nhất là: Cách mạng Hồi giáo ở Iran và cuộc chiến mạo hiểm của Liên Xô tại Afghanistan. Những sự kiện này đã góp phần làm thay đổi toàn bộ hệ thống địa chính trị thế giới, mà nền tảng của chúng là sự đối lập giữa Mỹ và Liên Xô.

Cách mạng Hồi giáo Iran dẫn đến sự can thiệp của Mỹ

Thế giới biết rõ rằng, việc Giáo chủ Iran Ayatollah Khomeini lên nắm quyền đã phá vỡ một nguyên tắc cơ bản, vốn làm cơ sở cho cấu trúc địa chính trị phương Tây được Mỹ dựng nên sau Thế chiến thứ hai. Iran lúc đó được hình dung như một quân bài quan trọng nhất trong “cuộc chơi” địa chiến lược giữa Mỹ và Liên Xô. Cho nên việc quân bài này không còn nữa đã thôi thúc Lầu Năm Góc và Washington xem xét kỹ vấn đề địa chính trị của Mỹ ở khu vực này.

Những xung đột tại Trung Đông bắt nguồn từ Nhà Trắng
Những xung đột tại Trung Đông có bàn tay can thiệp của Mỹ

Như vậy, Iran từ một nước độc lập và không chịu sự kiểm soát của ai đã trở thành nước có nhiều biến động, chịu sự sắp đặt về địa chính trị khu vực và ẩn chứa trong mình mối đe dọa tiềm tàng đối với sự toàn vẹn của hệ thống thế giới lưỡng cực.

Ngoài ra, quốc gia Iran sau Cách mạng Hồi giáo, như một cường quốc chống Mỹ và Israel, có tất cả những đặc điểm cần thiết (đặc biệt là vị trí địa lý, chiều dài lãnh thổ và sự thuần nhất về chính trị và tôn giáo) để ít nhất cũng có thể kỳ vọng vào quyền bá chủ ở khu vực Trung Đông. Và điều này đã đặt Iran vào thế đối lập công khai với Ankara, Tel-Aviv (hai thành trì chính về chính sách khu vực của Washington) và Islamabad.

Vì những lý do này mà các chiến lược do Washington vạch ra ngay lập tức đã khiến Saddam Hussein đẩy Iraq vào cuộc chiến với Iran.

Sự bất ổn toàn khu vực đã mang đến cho Washington và các nước phương Tây thời gian để xây dựng chiến lược dài hạn và tiến vào sát sườn của Liên Xô.

Liên Xô bị Mỹ gài bẫy?

Cách đây 11 năm, cố vấn Tổng thống Mỹ Jimmy Carter phụ trách về an ninh quốc gia Zbigniew Brzezinski khi trả lời phỏng vấn Le Nouvel Observateur (ngày 15-21/01/1998, trang 76) đã nói rằng, các nhân viên Cơ quan tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đã có mặt tại Afghanistan để làm khuấy đảo tình hình Kabul ngay trong tháng 7/1979, tức là 5 tháng trước khi quân đội Liên Xô vào can thiệp.

Chỉ thị đầu tiên của Tổng thống Jimmy Carter về việc hỗ trợ bí mật cho những thế lực chống đối chính phủ thân Liên Xô được đưa ra vào ngày 3/7/1979. Cũng trong ngày hôm đó, nhà hoạch định chiến lược người Mỹ gốc Ba Lan đã gửi đến Tổng thống Carter tờ trình trong đó nói rõ rằng, chỉ thị của ông Carter sẽ dẫn đến sự can thiệp quân sự của Mocsow vào khu vực này. Quả đúng như vậy, điều đó đã xảy ra vào tháng 12/1979.

Trong cuộc phỏng vấn đó, Brzezinski nói rằng, khi quân đội Liên Xô tiến vào Afghanistan, ông đã trình lên Tổng thống Carter thêm một bản thông báo nói rõ rằng, cuối cùng thì Mỹ cũng có thể đẩy Liên Xô vào một cuộc chiến như cuộc chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam. Theo ông Brzezinski, cuộc xung đột nặng nề nhất đối với Moscow sẽ đẩy Liên Xô đến thất bại.

Sự ủng hộ quân sự lâu dài của Liên Xô cho Chính phủ cộng sản Afghanistan thực ra đã càng làm yếu thêm cho chính Liên Xô, nước mà đến thời điểm đó vẫn còn chịu hậu quả của cuộc khủng hoảng kinh tế xã hội và nội chính.

Tất cả chúng ta hiện nay đều biết rõ rằng, việc Liên Xô rút quân ra khỏi Afghanistan đã làm cho tình hình chính trị, kinh tế và địa chiến lược trong khu vực thêm dễ bị tổn thương. Mười năm sau Cách mạng Hồi giáo Iran, toàn bộ khu vực đã bị lâm vào trạng thái bất ổn trầm trọng. Sự thất bại của Liên Xô trong cuộc chiến mạo hiểm ở Afghanistan và sự sụp đổ của Nam Tư (một quốc gia đệm giữa Liên Xô và các khối liên minh phương Tây) trong những năm 1990 đã khai thông con đường nhằm mở rộng sự ảnh hưởng của Mỹ - một siêu cường tại Âu - Á theo nhận định của Bộ trưởng Pháp Hubert Védrine. Tiếp theo hệ thống lưỡng cực là một kỷ nguyên địa chính trị mới – thời kỳ của thế giới đơn cực.

Thế giới đơn cực mới đã tồn tại trong một thời gian không dài. Nó đã kết thúc vào đầu thế kỷ 21 cùng với sự trở lại của Nga trên trường quốc tế và sự trỗi dậy của một số nước lớn về kinh tế và địa chính trị như Trung Quốc và Ấn Độ.

Afghanistan, "cửa ngõ của cuộc khủng hoảng"

Nhờ có những đặc điểm mà trước hết có liên quan đến vị trí địa lý (đường biên giới giáp với các nước Cộng hòa thuộc Liên Xô trước đây là Turkmenistan, Uzbekistan và Tazikistan) và sự đa dạng về dân tộc, văn hóa và tôn giáo, nên trong con mắt Washington, Afghanistan được coi là quốc gia “cửa ngõ của cuộc khủng hoảng”, bởi nước này có vùng lãnh thổ trải dài từ biên giới phía nam Liên Xô đến Ấn Độ Dương. Do những nguyên nhân địa chính trị và địa chiến lược nên vai trò của Liên Xô tại Afghanistan cuối cùng cũng đã được trao lại cho Afghanistan.

Xuất phát từ quan điểm phân tích địa chính trị, Afghanistan là một ví dụ điển hình của khu vực khủng hoảng, nơi từ xa xưa thường xảy ra những cuộc tranh giành lợi ích của những nước mạnh.

Lãnh thổ thuộc nước Cộng hòa Hồi giáo Afghanistan hiện nay, nơi quyền lực chính trị từ trước đến nay vẫn được thiết lập bởi sự thống trị của những bộ lạc người Pustun đối với các nhóm bộ tộc khác như Tajik, Uzbek, Turmen, Baluchi, đã được hình thành trên biên giới của ba thế lực địa chính trị là Đế chế Mông Cổ, Quốc vương Uzbekistan và Đế chế Ba Tư. Lẽ tự nhiên, lịch sử của quốc gia giáp biên này được xác định bằng những sự bất đồng của ba “đấu thủ” hùng mạnh này.

Trong thế kỷ 18 và 19, khi trên lãnh thổ nhà nước Afghanistan hình thành nên tiểu vương quốc thống nhất, thì khu vực này trở thành “chiếc bánh ngọt” đối với những “đấu thủ” có địa chính trị hùng mạnh khác, đó là Đế chế Nga và Vương quốc Anh. Lúc đó cường quốc Nga có kế hoạch tiến xuống phía Nam để đến những vùng biển ấm qua Ấn Độ và Trung Quốc. Trong khi đó, Đế chế Anh quốc muốn khẳng định vị thế bá chủ của mình trên khắp Âu - Á: Phía Đông là từ Ấn Độ đến Trung Quốc, Burma và Tây Tạng, còn phía Tây là từ Pakistan ngày nay đến Afghanistan, Iran, Biển Đen, Mesopotamia và Vịnh Ba Tư.

Trong hệ thống thế giới lưỡng cực của thế kỷ 20, Afghanistan lại trở thành “vũ đài tranh giành” giữa Liên Xô và Mỹ.

Kể từ năm 2001 khi Mỹ đưa quân vào Afghanistan - “cái bẫy” một thời đối với Liên Xô - nay đang đưa cơn ác mộng dai dẳng quay trở lại với chính Mỹ.

TIN Thế Giới NỔI BẬT

Nhận xét tin Liên Xô mắc bẫy Mỹ trong cuộc chiến Afghanistan?

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Liên Xô mắc bẫy Mỹ trong cuộc chiến Afghanistan? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Lien Xo mac bay My trong cuoc chien Afghanistan ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Liên Xô mắc bẫy Mỹ trong cuộc chiến Afghanistan? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Phân Tích & Bình Luận của chuyên mục Thế Giới.

U.S. trapped in the Soviet war in Afghanistan?
Soviet Union, India, China, geopolitics, notably, the war, regional events, Muslim, strategy, revolution, Afghanistan, to Iran, Water

In the series of the international political events took place in 1979, there were two notable events are: the Islamic Revolution in Iran and the war on the Soviet adventure in Afghanistan ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Thế Giới


  • Thoi su 24h1812 Thang 72015 to chuc thi quoc gia
    Thời sự 24h(18/12): Tháng 7/2015 tổ chức thi quốc gia

    Tháng 7/2015 tổ chức thi THPT quốc gia; Đào cùng lúc 2 đường hầm cứu nạn; Lý giải máy bay Vietnam Airlines gặp sự cố; Sa Pa lạnh 0 độ, phủ trắng sương muối; Xe điên náo loạn là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 18/12...

  • Thoi su 24h1712 Xe o to roi vuc sau 5 quan nhan tu vong
    Thời sự 24h(17/12): Xe ô tô rơi vực sâu, 5 quân nhân tử vong

    Khoan hầm giải cứu 12 công nhân mắc kẹt; Xe ô tô rơi vực sâu, 5 quân nhân tử vong; Mở hộp đen tìm nguyên nhân máy bay hạ cánh khẩn cấp;Sa Pa rét 2 độ, có thể xuất hiện băng giá; Kho tiền 6 tấn của tay chơi Bắc Ninh... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 17/12.

  • Thoi su 24h1612 3 tai nan kinh hoang
    Thời sự 24h(16/12): 3 tai nạn kinh hoàng

    Sập hầm thủy điện, 11 người mắc kẹt; Tai nạn kinh hoàng ở Móng Cái, 6 người chết; Phó chủ tịch bị tố đánh dân giữa chợ; Đắm thuyền ở Thái Bình, 6 người chết; Bán sắt vụn chiếc máy bay bỏ quên 7 năm ở Nội Bài... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 16/12.

  • Thoi su 24h1512 5 thuyen vien mat tich tren bien
    Thời sự 24h(15/12): 5 thuyền viên mất tích trên biển

    Xuất hiện "nhân vật mới" tại phiên xử siêu lừa Huyền Như; Bầu Kiên bị tuyên 30 năm tù; 1.000 xe TQ muốn vào du lịch, Bộ Quốc phòng không đồng tình; Miền Bắc chuẩn bị rét dưới 10 độ; 5 thuyền viên mất tích trên biển; Hé lộ "hợp đồng nô lệ" trong showbiz Việt... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 15/12.

  • Thoi su tuan qua Bau Kien bat khoc tai toa
    Thời sự tuần qua: Bầu Kiên bật khóc tại tòa

    Ông Hoàng Văn Nghiên xin trả biệt thự; Một đại gia bị tạt axít khi đang ăn sáng;Lần đầu tiên bầu Kiên bật khóc trước tòa; Vụ Hồ Duy Hải: Tang vật được mua... ngoài chợ?; Cha của bé 2 tuổi bị bỏ rơi trên taxi đã xuất hiện?..

  • Sap ham thuy dien Da Dang
    Sập hầm thủy điện Đạ Dâng

    Sau bao nỗ lực, bất chấp nguy hiểm của gần 1.000 người tham gia cứu hộ suốt 4 ngày qua, 12 nạn nhân mắc kẹt trong vụ sập hầm thủy điện đã được đưa ra ngoài an toàn.

  • EVN sap tang gia dien
    EVN sắp tăng giá điện?

    Đề xuất tăng giá điện của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khi năm hết Tết đến đang nhận được những ý kiến trái chiều. Trong khi nhiều người tỏ ra lo lắng, vẫn có ý kiến cho rằng, tăng giá điện vào thời điểm này là hợp lý.

  • Chuong trinh Guong mat than quen nhi 2014
    Chương trình Gương mặt thân quen nhí 2014

    Cặp đôi ngoại quốc Kyo York và Uyên Nhi đã xuất sắc trở thành Quán quân mùa đầu tiên của "Gương mặt thân quen nhí".

  • Nhung chuyen hy huu o chon phap dinh
    Những chuyện hy hữu ở chốn pháp đình

    Trả giá sau 2 thập kỷ vì ép thiếu nữ cởi áo; rắn tấn công bị cáo khiến phiên xử náo loạn; chị dâu xin ly hôn em chồng... là những cảnh diễn ra ở chốn pháp đình năm 2014.

  • Facebook nam 2014 The gioi hai mat cam bay
    Facebook năm 2014: Thế giới hai mặt cạm bẫy

    Việt Nam đang là một trong những nước có số lượng người truy cập Facebook thuộc hàng 'khủng' trên thế giới.

  • Toan canh kinh te tuan 1412 20122014
    Toàn cảnh kinh tế tuần (14/12 - 20/12/2014)

    Giá xăng thế giới giảm mạnh, vậy mà PVoil vẫn than lỗ và đề nghị tăng thuế nhập khẩu xăng dầu, để cần tiền trả nợ EVN có thể tăng giá điện thêm 9,5%, lên mức 1.652,19 đồng/kWh, tới đây NHNN sẽ siết cho vay ngoại tệ nhằm hạn chế tình trạng đô la hóa, TTCK tuần qua đã có những phiên chọc thủng đáy, cùng với đó là những thông tin thị trường tiêu dùng là những t

  • Tin Bong daThe thao noi bat tuan qua 14122012
    Tin Bóng đá-Thể thao nổi bật tuần qua (14/12-20/12)

    Diễn biến mới nhất vụ thủ môn Bửu Ngọc kiện CLB Đồng Tháp; ĐT Việt Nam hậu AFF Cup: Khủng hoảng niềm tin, cầu thủ chán lên tuyển; Chung kết lượt đi AFF Cup: Thái Lan chạm tay vào cúp vô địch; Kết quả bốc thăm vòng 1/8 Champions League; Tổng hợp bóng đá cuối tuần...là những tin tức Bóng đá-Thể thao nổi bật trong tuần.

  • Toan canh Showbiz tuan 1412 2012
    Toàn cảnh Showbiz tuần (14/12 – 20/12)

    Nguyễn Thị Loan lọt top 25 Miss World 2014, Người đẹp Nam Phi đăng quang Hoa hậu Thế giới 2014, Đám cưới ngọt ngào của Huyền Lizzie, Nhật Kim Anh, Sơn Tùng M-Tp là mỹ nam của năm, Hollywood lại chấn động vì bị tin tặc tấn công, Jennifer Lawrence được tìm nhiều nhất trên Google năm 2014,...

  • Ban tin suc khoe tuan tu 142012
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 14-20/12)

    Vụ sản phụ băng huyết tử vong: Gia đình yêu cầu bệnh viện bồi thường 1,5 tỷ đồng; 7 nguyên nhân hàng đầu gây bệnh ung thư năm 2014; Những loại vắc-xin cần tiêm cho trẻ sơ sinh; Ấn tượng những xu hướng bầu bí hot nhất năm 2014;10 điều tiếp tục diễn ra trên cơ thể người chết; Tôm khô cao su được sản xuất thế nào?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1412 2012
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (14/12 - 20/12)

    Những chuyện hy hữu ở chốn pháp đình; Đằng sau những vụ án chồng giết vợ; 5 vụ án hình sự nhiều người quan tâm năm 2014; Những lời cuối cùng nổi tiếng của tử tù trước giờ trả án; Lĩnh án 30 năm tù - vĩ thanh buồn cho “bầu” Kiên; Nhìn lại 4 vụ án oan 'tốn giấy mực' trong năm 2014;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.