Thứ năm, 12 Tháng sáu 2003, 16:34 GMT+7

Được và mất ở thủy điện Tam Hiệp

Duoc va mat o thuy dien Tam Hiep
Người dân đang phá dỡ chuồng nuôi dê, bởi mực nước lòng hồ đã dâng lên mấp mé.

Có một sự tĩnh lặng lạ kỳ ở khu vực này của sông Dương Tử. Con nước liếm dần lên cao từng ngày ở nơi từng là khúc dữ dội nhất trong các con sông Trung Quốc, và một khu vực rộng hơn 550 km vuông đang dần biến thành một cái hồ hẹp.

Sau hàng chục năm tranh luận, nhiều năm xây dựng và di cư hơn 700.000 người bản địa, đập Tam Hiệp đang dần khép những cửa xả cuối cùng.

Hôm 11/6, mực nước hồ chứa đã đạt 135 m. Một ngày sau đó, chiếc tàu thương mại đầu tiên sẽ chạy qua các cửa, mở ra một thời kỳ mới trong giao thông thủy khu vực: các tàu viễn dương sẽ theo dòng sông ngược hàng trăm km lên Trùng Khánh - một đô thị đang bùng nổ ở miền trung Trung Quốc.

Tháng 8, hai tuabin đầu tiên của nhà máy phát điện lớn nhất thế giới này bắt đầu phát điện lên lưới - thành quả đầu tiên của dự án trị giá hơn 20 tỷ USD, đi kèm với những lợi và hại gây tranh cãi không bao giờ dứt.

"Đối với cả nước, công trình này có thể là tốt", Yang Hongwen, chủ một doanh nghiệp nhỏ ở Fenggi, thành phố cách đập Tam Hiệp hơn 200 km về phía thượng nguồn, nhận xét.

"Nhưng đối với dân thường bản địa, đây là một sai lầm", ông Yang nói, mắt nhìn về nơi từng là một thị trấn sầm uất với hơn 100 nghìn dân, nay đã bị san phẳng để làm lòng hồ. Nơi đó, những đám người nghèo khổ đang chen chúc đào bới nhặt nhạnh từng cân sắt vụn còn sót lại.

Rất nhiều trong số những người tái định cư đã phải giành giật để có được khu đất tốt hay nghề nghiệp ngon lành. Cho đến khi dự án đập thuỷ điện hoàn thành vào năm 2009, khoảng 430.000 nhân khẩu nữa sẽ phải rời khu vực. Với những người đã gắn bó lâu ở vùng đất này, như ông Yang chẳng hạn, nỗi luyến tiếc thật là sâu xa.

Tuy nhiên không phải ai cũng buồn rầu. Những người thích nghi nhanh đã thấy được những cơ hội tốt. Các thị trấn cũ vài km về thượng nguồn, một khu dân cư mới cao tầng, sáng rực bởi các sắc màu trang trí, đã mọc lên làm nơi cư trú cho hơn 80.000 người. Nhiều doanh nghiệp đã được thành lập và ăn nên làm ra trong guồng quay của hàng tỷ đôla chi cho xây dựng các đô thị mới, đường sá và cầu. Bận tâm với cuộc mưu sinh, không mấy ai rỗi hơi lo chuyện những di sản văn hoá và phong cảnh sẽ bị nhấn chìm, hay băn khoăn về nạn ô nhiễm vốn là vấn đề đau đầu các chuyên gia. Với một lượng nước khổng lồ tĩnh tại trong hơn một tuần, đã có sự gia tăng đột biến các bệnh gây ra do vi khuẩn E.coli.

Sự kiện hàn đập và bắt đầu tích nước hôm 1/6 là dấu mốc quan trọng của dự án. Theo kế hoạch, đến 2009, mực nước hồ chứa sẽ dâng thêm 130 feet, nhấn chìm thêm những khu vực rộng lớn xung quanh gồm các khu dân cư và rừng. Nơi từng là những khu dân cư đông đúc, những nhà máy nhộn nhịp và khu chợ sầm uất đã biến mất trong bãi đổ nát rộng mênh mông. Trên đó là một cảnh tượng giống như hồi thế kỷ 19. Hàng trăm người, đàn ông và đàn bà, lao động cật lực trong biển bê tông đủ hình thù, đập lấy những mẩu sắt vụn và gạch còn nguyên vẹn. Bán chúng đi, họ thu được khoảng 25 USD mỗi tháng.

Li Shinli, 51 tuổi, gác cái cuốc chim lên một phiến bê tông đang treo lơ lửng ngay trên đầu ông ta và nói: "Tôi phải tiết kiệm tiền cho con trai đi học cao đẳng. Việc này nguy hiểm thật đấy, nhưng làm thế nào được!".

Được hỏi ông thấy thế nào về công trình khổng lồ này, ông Li cho biết: "Người làng tôi chẳng có ý kiến gì hết. Nhưng ít nhất, con đập mang đến cho chúng tôi cơ hội kiếm tí tiền".

Những người bán hàng và cư dân còn nán lại ở ven thị trấn đã bị san phẳng sẽ phải ra đi vào năm sau, hoặc năm sau nữa. Họ rất bất bình với khoản tiền đền bù tái định cư và kêu ca về tình trạng tham nhũng. Một phụ nữ 50 tuổi nói rằng bà rất uất ức vì ở nơi ở mới, vợ chồng bà sẽ không được chia cửa hàng hay một căn hộ như những nhà ở bên trong thị trấn. Đôi bạn già đang chờ nhận khoản đền bù hoa màu dành cho nông dân.

Duoc va mat o thuy dien Tam Hiep
Thuyền của dân trôi trên một trong ba đèo nổi tiếng.
Thuỷ điện Tam Hiệp, cũng giống như những đại công trình khác, luôn là đề tài tranh cãi không có hồi kết về lợi và hại. Lợi ích về mặt giao thông thủy thì đã rõ, tuy nhiên một số người lo ngại rằng việc tích tụ quá nhiều phù sa ở phía Trùng Khánh sẽ gây nguy hiểm. Sản lượng điện khổng lồ từ Tam Hiệp sẽ là điều kiện thúc đẩt công nghiệp Trung Quốc, thay thế cho nhiều nhà máy nhiệt điện đốt than. Đây cũng là cái được về môi trường.

Công trình chứa hàng tỷ m3 nước sẽ giúp chế ngự những trận lụt liên miên ở vùng châu thổ sông Dương Tử hàng trăm năm nay. Các nhà thủy văn dự đoán đập Tam Hiệp sẽ ngăn nhiều cơn lũ, tuy nhiên không thể làm gì với những trận lụt như năm 1998, bởi khi đó nước đổ về châu thổ từ các sông nhánh đầy nước ở phía hạ lưu so với đập.

Khu 3 đèo nổi tiếng, từ lâu được ca tụng trong văn chương và thơ ca, sẽ biến mất, nhưng nó vẫn còn sức thu hút tiềm ẩn. Vả lại, khách du lịch sẽ tới trên những con tàu tham quan hồ chứa nước. Nguồn lợi du lịch cũng là một ưu điểm của công trình này.

Sự mất mát lớn nhất về văn hoá có lẽ là những khu khảo cổ, di tích, đền và lăng tẩm bị nhấn chìm. Một số đã được di chuyển, nhưng còn rất nhiều thứ quý giá khác có thể không bao giờ được khám phá. Một trong những khu di tích quan trọng là đền Bạch Đế, toạ lạc ngay lối vào khu ba đèo. Toà nhà chính sẽ nằm ngay trên mực nước dự kiến của năm 2009, nhưng phần lớn công trình đã bị nuốt gọn bởi lòng nước hồ.

Mấy năm gần đây, các nhà khoa học đã cảnh báo mạnh mẽ về nạn ô nhiễm sẽ xảy ra bởi các độc chất từ rác thải công nghiệp, hoá chất dùng trong nông nghiệp và nước thải sinh hoạt đều tuôn vào lòng hồ trên sông Dương Tử, sau đó chảy ra biển. Chính phủ đã cho xây dựng 19 trạm xử lý nước thải ở các thành phố thượng nguồn con sông, nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thành. Vi khuẩn gây bệnh đường ruột có thể sinh sôi cực nhanh trong môi trường nước lặng của hồ chứa, khiến người ta không thể sử dụng nó cho sinh hoạt hàng ngày.

Tuy nhiên, vấn đề gai góc nhất hiện nay là việc tái định cư cho hàng trăm nghìn người, tại một khu vực đất dốc và bạc màu, trên một đất nước có số dân đông đúc. Đến năm 2009, tổng số người phải chuyển đi lên đến hơn 1 triệu, trong đó có nhiều nông dân như ông Li, hiện vẫn chưa biết quê mới của mình là ở nơi nào.

T. Huyền (theo NYT, AP)

Việt Báo

Chủ đề liên quan

Nhận xét tin Được và mất ở thủy điện Tam Hiệp

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Được và mất ở thủy điện Tam Hiệp bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Duoc va mat o thuy dien Tam Hiep ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Được và mất ở thủy điện Tam Hiệp ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Đó Đây của chuyên mục Thế Giới.

Profit and loss in the Three Gorges Hydropower
China, Yangtze River, wide area, resettlement and Three Gorges Dam, construction, hydropower, towns, however, the water level, years, where

There is a strange silence in the area of ​​the Yangtze River. I slowly licked up the water every day in what was once the most powerful song in the rivers of China, and an area over 550 square kilometers is gradually transformed into a small lake ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h1810 No kinh hoang tai TPHCM
    Thời sự 24h(18/10): Nổ kinh hoàng tại TP.HCM

    Vì sao BS Tường không bị truy tố tội "Giết người"?; Nữ PGĐ Sở nói gì về vụ ẩu đả tại khách sạn; Trộm đột nhập siêu thị đã qua mặt bảo vệ thế nào; Thiếu nữ lớp 9 bị cố tình đánh chết để bịt đầu mối...

  • Thoi su 24h1710 Mr Dam lai vung tien choi troi
    Thời sự 24h(17/10): Mr Đàm lại vung tiền chơi trội

    Sự cố sập hàng loạt website: Nghi vấn bị phá hoại; Xuất hiện xe đặc chủng 13 tỷ chuyên ‘bắt’ xe quá tải; Mr.Đàm lại vung tiền chơi trội; Bộ CA điều tra vụ tàu Sunrise 689 bị cướp biển; Cảnh khó tin tại đường trên cao Hà Nội; 

  • Thoi su 24h1610 HN sap phat nguoi thong qua camera
    Thời sự 24h(16/10): HN sắp "phạt nguội" thông qua camera

    Bệnh viện lớn nhất TPHCM lên tiếng vụ đấu thầu thuốc; Phá đường dây mại dâm trăm đô, chỉ tiếp khách Tây; Hà Nội sắp "phạt nguội" thông qua 450 camera; Giết cha ở Vĩnh Long mang xác lên Sài Gòn phi tang;

  • Thoi su 24h1510 Bat pho chanh thanh tra GTVT
    Thời sự 24h(15/10): Bắt phó chánh thanh tra GTVT

    Chấn động làng quê vụ nữ sinh giết cán bộ huyện; Jennifer Phạm sẽ là thảm họa của Cặp đôi hoàn hảo 2014?; Cá quả Tàu tiêm thuốc mê đổ về chợ; Truy sát từ nhà đến bệnh viện vì can thiệp đụng độ trên đường

  • Thoi su 24h1410 Su co hy huu tren duong sat VN
    Thời sự 24h(14/10): Sự cố hy hữu trên đường sắt VN

    Xử lý xe quá tải "giết" đường: Không có vùng cấm!; Sự cố hy hữu trên đường sắt Việt Nam; Tài xế trong clip "ngược chiều khó tin" ở HN trình diện; Truy sát kinh hoàng từ nhà đến bệnh viện;Việt Nam sắp nhận máy bay hiện đại nhất thế giới; Công an cử người canh rắn "khủng" cực độc... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 13/10.

  • Ban tin suc khoe tuan 121810
    Bản tin sức khỏe tuần (12-18/10)

    Nguy cơ dịch Ebola vào Việt Nam là rất cao; Tâm sự của một bác sĩ: "Ở Việt Nam có nhiều Nina Phạm thầm lặng"; Sốc với công nghệ “thổi phồng” gà còi thành béo căng; 5 cách đơn giản tính chính xác tuổi thai; 3 dấu hiệu thần kinh vô cùng nguy hiểm ở trẻ nhỏ;Học lỏm bí quyết giảm cân an toàn kiệu quả kiểu Hàn Quốc; Sử dụng máy tính bảng gây hại đến xương và vai; Lý do tình dục mùa thu viên mãn nhất trong năm; Chữa mồ hôi tay, chân triệt để nhờ lá lốt...là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1210 1810
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nổ lớn tại TP.HCM: Hóa chất nồng nặc, mảnh thi thể vương vãi; Hộp đen tàu Sunrise 689 biến mất, Bộ Công an vào cuộc; Hà Nội phạt nguội vi phạm giao thông bằng camera: Khó khả thi; Xe điên đâm liên tiếp trên đường Phạm Hùng; Rắn độc tràn về làng tấn công người dân ở Nghệ An ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1210 1810
    Toàn cảnh Showbiz tuần (12/10 – 18/10)

    Nghi án Khánh My làm "đào" quán karaoke, Elly Trần thừa nhận có con, Việt Hương và dàn sao Việt bị đối xử tệ bạc ở Nhật, Hương Tràm 'đá đểu' Robbey, Hà Anh bị cấm diễn 3 tháng, Nhóm F Band dùng khăn Piêu của người Thái làm khổ trong X-Factor, Xuân Lan vướng nghi vấn sinh con với đàn ông đã có vợ, Yanbi bị dân mạng "ném đá" vì miệt thị người đồng tính, Siêu mẫu Võ Hoàng Yến bị tố làm gãy tay đồng nghiệp, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Chae Rim hạnh phúc trong ngày lên xe hoa lần 2 là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1210 1810
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nữ sinh lớp 12 giết cán bộ huyện trong nhà nghỉ; Bàng hoàng những vụ "ngáo đá" lên cơn giết người; Nữ sinh giết con rồi đốt xác để giấu chuyện mang thai; Diễn biến mới vụ TMV Cát Tường ném xác nạn nhân xuống sông; Đến tòa ly hôn, vợ đâm chết chồng trước sân tòa án; Ly cà phê cuối cùng của tử tù đầu tiên bị tiêm thuốc độc;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • The gioi noi bat tuan qua tu 12101810
    Thế giới nổi bật tuần qua (từ 12/10-18/10)

    Căng thẳng Trung - Hàn sau vụ ngư dân Trung Quốc bị bắn chết; Sự xuất hiện của lãnh đạo Kim Jong-un với hình ảnh chống gậy; Biểu tình tại Hồng Kông vẫn căng thẳng; Thế giới tiếp tục cuộc chiến chống dịch bệnh Ebola; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.