Thứ năm, 12 Tháng sáu 2003, 16:34 GMT+7

Được và mất ở thủy điện Tam Hiệp

Duoc va mat o thuy dien Tam Hiep
Người dân đang phá dỡ chuồng nuôi dê, bởi mực nước lòng hồ đã dâng lên mấp mé.

Có một sự tĩnh lặng lạ kỳ ở khu vực này của sông Dương Tử. Con nước liếm dần lên cao từng ngày ở nơi từng là khúc dữ dội nhất trong các con sông Trung Quốc, và một khu vực rộng hơn 550 km vuông đang dần biến thành một cái hồ hẹp.

Sau hàng chục năm tranh luận, nhiều năm xây dựng và di cư hơn 700.000 người bản địa, đập Tam Hiệp đang dần khép những cửa xả cuối cùng.

Hôm 11/6, mực nước hồ chứa đã đạt 135 m. Một ngày sau đó, chiếc tàu thương mại đầu tiên sẽ chạy qua các cửa, mở ra một thời kỳ mới trong giao thông thủy khu vực: các tàu viễn dương sẽ theo dòng sông ngược hàng trăm km lên Trùng Khánh - một đô thị đang bùng nổ ở miền trung Trung Quốc.

Tháng 8, hai tuabin đầu tiên của nhà máy phát điện lớn nhất thế giới này bắt đầu phát điện lên lưới - thành quả đầu tiên của dự án trị giá hơn 20 tỷ USD, đi kèm với những lợi và hại gây tranh cãi không bao giờ dứt.

"Đối với cả nước, công trình này có thể là tốt", Yang Hongwen, chủ một doanh nghiệp nhỏ ở Fenggi, thành phố cách đập Tam Hiệp hơn 200 km về phía thượng nguồn, nhận xét.

"Nhưng đối với dân thường bản địa, đây là một sai lầm", ông Yang nói, mắt nhìn về nơi từng là một thị trấn sầm uất với hơn 100 nghìn dân, nay đã bị san phẳng để làm lòng hồ. Nơi đó, những đám người nghèo khổ đang chen chúc đào bới nhặt nhạnh từng cân sắt vụn còn sót lại.

Rất nhiều trong số những người tái định cư đã phải giành giật để có được khu đất tốt hay nghề nghiệp ngon lành. Cho đến khi dự án đập thuỷ điện hoàn thành vào năm 2009, khoảng 430.000 nhân khẩu nữa sẽ phải rời khu vực. Với những người đã gắn bó lâu ở vùng đất này, như ông Yang chẳng hạn, nỗi luyến tiếc thật là sâu xa.

Tuy nhiên không phải ai cũng buồn rầu. Những người thích nghi nhanh đã thấy được những cơ hội tốt. Các thị trấn cũ vài km về thượng nguồn, một khu dân cư mới cao tầng, sáng rực bởi các sắc màu trang trí, đã mọc lên làm nơi cư trú cho hơn 80.000 người. Nhiều doanh nghiệp đã được thành lập và ăn nên làm ra trong guồng quay của hàng tỷ đôla chi cho xây dựng các đô thị mới, đường sá và cầu. Bận tâm với cuộc mưu sinh, không mấy ai rỗi hơi lo chuyện những di sản văn hoá và phong cảnh sẽ bị nhấn chìm, hay băn khoăn về nạn ô nhiễm vốn là vấn đề đau đầu các chuyên gia. Với một lượng nước khổng lồ tĩnh tại trong hơn một tuần, đã có sự gia tăng đột biến các bệnh gây ra do vi khuẩn E.coli.

Sự kiện hàn đập và bắt đầu tích nước hôm 1/6 là dấu mốc quan trọng của dự án. Theo kế hoạch, đến 2009, mực nước hồ chứa sẽ dâng thêm 130 feet, nhấn chìm thêm những khu vực rộng lớn xung quanh gồm các khu dân cư và rừng. Nơi từng là những khu dân cư đông đúc, những nhà máy nhộn nhịp và khu chợ sầm uất đã biến mất trong bãi đổ nát rộng mênh mông. Trên đó là một cảnh tượng giống như hồi thế kỷ 19. Hàng trăm người, đàn ông và đàn bà, lao động cật lực trong biển bê tông đủ hình thù, đập lấy những mẩu sắt vụn và gạch còn nguyên vẹn. Bán chúng đi, họ thu được khoảng 25 USD mỗi tháng.

Li Shinli, 51 tuổi, gác cái cuốc chim lên một phiến bê tông đang treo lơ lửng ngay trên đầu ông ta và nói: "Tôi phải tiết kiệm tiền cho con trai đi học cao đẳng. Việc này nguy hiểm thật đấy, nhưng làm thế nào được!".

Được hỏi ông thấy thế nào về công trình khổng lồ này, ông Li cho biết: "Người làng tôi chẳng có ý kiến gì hết. Nhưng ít nhất, con đập mang đến cho chúng tôi cơ hội kiếm tí tiền".

Những người bán hàng và cư dân còn nán lại ở ven thị trấn đã bị san phẳng sẽ phải ra đi vào năm sau, hoặc năm sau nữa. Họ rất bất bình với khoản tiền đền bù tái định cư và kêu ca về tình trạng tham nhũng. Một phụ nữ 50 tuổi nói rằng bà rất uất ức vì ở nơi ở mới, vợ chồng bà sẽ không được chia cửa hàng hay một căn hộ như những nhà ở bên trong thị trấn. Đôi bạn già đang chờ nhận khoản đền bù hoa màu dành cho nông dân.

Duoc va mat o thuy dien Tam Hiep
Thuyền của dân trôi trên một trong ba đèo nổi tiếng.
Thuỷ điện Tam Hiệp, cũng giống như những đại công trình khác, luôn là đề tài tranh cãi không có hồi kết về lợi và hại. Lợi ích về mặt giao thông thủy thì đã rõ, tuy nhiên một số người lo ngại rằng việc tích tụ quá nhiều phù sa ở phía Trùng Khánh sẽ gây nguy hiểm. Sản lượng điện khổng lồ từ Tam Hiệp sẽ là điều kiện thúc đẩt công nghiệp Trung Quốc, thay thế cho nhiều nhà máy nhiệt điện đốt than. Đây cũng là cái được về môi trường.

Công trình chứa hàng tỷ m3 nước sẽ giúp chế ngự những trận lụt liên miên ở vùng châu thổ sông Dương Tử hàng trăm năm nay. Các nhà thủy văn dự đoán đập Tam Hiệp sẽ ngăn nhiều cơn lũ, tuy nhiên không thể làm gì với những trận lụt như năm 1998, bởi khi đó nước đổ về châu thổ từ các sông nhánh đầy nước ở phía hạ lưu so với đập.

Khu 3 đèo nổi tiếng, từ lâu được ca tụng trong văn chương và thơ ca, sẽ biến mất, nhưng nó vẫn còn sức thu hút tiềm ẩn. Vả lại, khách du lịch sẽ tới trên những con tàu tham quan hồ chứa nước. Nguồn lợi du lịch cũng là một ưu điểm của công trình này.

Sự mất mát lớn nhất về văn hoá có lẽ là những khu khảo cổ, di tích, đền và lăng tẩm bị nhấn chìm. Một số đã được di chuyển, nhưng còn rất nhiều thứ quý giá khác có thể không bao giờ được khám phá. Một trong những khu di tích quan trọng là đền Bạch Đế, toạ lạc ngay lối vào khu ba đèo. Toà nhà chính sẽ nằm ngay trên mực nước dự kiến của năm 2009, nhưng phần lớn công trình đã bị nuốt gọn bởi lòng nước hồ.

Mấy năm gần đây, các nhà khoa học đã cảnh báo mạnh mẽ về nạn ô nhiễm sẽ xảy ra bởi các độc chất từ rác thải công nghiệp, hoá chất dùng trong nông nghiệp và nước thải sinh hoạt đều tuôn vào lòng hồ trên sông Dương Tử, sau đó chảy ra biển. Chính phủ đã cho xây dựng 19 trạm xử lý nước thải ở các thành phố thượng nguồn con sông, nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thành. Vi khuẩn gây bệnh đường ruột có thể sinh sôi cực nhanh trong môi trường nước lặng của hồ chứa, khiến người ta không thể sử dụng nó cho sinh hoạt hàng ngày.

Tuy nhiên, vấn đề gai góc nhất hiện nay là việc tái định cư cho hàng trăm nghìn người, tại một khu vực đất dốc và bạc màu, trên một đất nước có số dân đông đúc. Đến năm 2009, tổng số người phải chuyển đi lên đến hơn 1 triệu, trong đó có nhiều nông dân như ông Li, hiện vẫn chưa biết quê mới của mình là ở nơi nào.

T. Huyền (theo NYT, AP)

Việt Báo
Chủ đề liên quan

Nhận xét tin Được và mất ở thủy điện Tam Hiệp

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Được và mất ở thủy điện Tam Hiệp bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Duoc va mat o thuy dien Tam Hiep ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Được và mất ở thủy điện Tam Hiệp ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Đó Đây của chuyên mục Thế Giới.

Profit and loss in the Three Gorges Hydropower
China, Yangtze River, wide area, resettlement and Three Gorges Dam, construction, hydropower, towns, however, the water level, years, where

There is a strange silence in the area of ​​the Yangtze River. I slowly licked up the water every day in what was once the most powerful song in the rivers of China, and an area over 550 square kilometers is gradually transformed into a small lake ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2611 Bang cuop chat tay lay 50 cay vang
    Thời sự 24h(26/11): Băng cướp chặt tay lấy 50 cây vàng

    Dẹp xe quá tải: Hà Tĩnh đang ‘nợ’ một lời hứa; Băng nhóm chặt tay cướp 50 cây vàng gây chấn động; Nữ sinh lớp 10 chết bất thường trong nhà nghỉ; Nhiều tình tiết mới vụ mất điện hàng không hy hữu...

  • Thoi su 24h2511 Ung ho phuong an nghi Tet 9 ngay
    Thời sự 24h(25/11): Ủng hộ phương án nghỉ Tết 9 ngày

    Chi tiền triệu mua tin về tham nhũng; “Mất điện tại sân bay do UPS hỏng là nói sai!”; Ủng hộ phương án nghỉ Tết 9 ngày; Phó giám đốc bệnh viện E trung ương bị bắt tại nhà nghỉ; Bị dồn ép, cước taxi, vận tải giảm tới trên 30%; Cha ruột giết con gái đang mang thai... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 25/11.

  • Thoi su trong ngay Danh ghen tren may bay
    Thời sự trong ngày: Đánh ghen trên máy bay

    Bến Tre, TPHCM thu hồi đất, dỡ nhà ông Trần Văn Truyền; Bộ trưởng Thăng: Sự cố mất điện có phải phá hoại?; SGK tiếng Anh: "Làm ầm ĩ là...không biết gì"; "Hố tử thần" sụt lún trở lại; "2 bà, 1 ông" đánh nhau trên máy bay...

  • Thoi su 24h2111 Thu hoi nha dat cua ong Tran Van Truyen
    Thời sự 24h(21/11): Thu hồi nhà đất của ông Trần Văn Truyền

    Thu hồi nhà, đất của ông Trần Văn Truyền; Gói quà 20/11 phát nổ, 1 phụ nữ tử vong; VTV xin lỗi vụ phát sóng "Nhặt xương cho thầy"; Hà Hồ bật khóc, nêu lời giải cho quan hệ với Cường đô la; Từ 1/1/2015 tăng mức phạt xe quá tải... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/11.

  • Thoi su 24h2010 2 may bay suyt dam nhau tai SG
    Thời sự 24h(20/10): 2 máy bay suýt đâm nhau tại SG

    Đổi chứng minh thư thành thẻ căn cước công dân;Hai máy bay suýt đụng nhau trên không;Thuê người giả mạo Thứ trưởng Y tế để lừa tiền tỷ; Sát hại con tin để quỵt nợ 50 triệu đồng; "100 nghìn/cô" - cuộc định giá đau xót trong ngày 20/11?... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 20/11.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 162211
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 16-22/11)

    Hà Tĩnh: Mổ đẻ, BS "quên" kim trong bụng bệnh nhân 9 năm; Bình Dương: Một phụ nữ chết tức tưởi sau khi chích thuốc tại phòng khám tư nhân; Trứng gà thật - giả, phân biệt thế nào?; 83% đàn ông "thả rông" trong lần quan hệ đầu tiên; Mẹo chăm sóc da cho trẻ vào mùa đông; Lý do không ngờ khiến mẹ chậm mang thai; Người hay lo lắng dễ bị mất trí nhớ; Cách giảm cân hiệu quả trong 1 tuần... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1611 2211
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (16/11 - 22/11)

    Nghị trường QH nóng chuyện chạy chức, chạy quyền; Ước vọng của Hai lúa được phong Đại tướng quân; Sách Luật in hình nghệ sỹ Công Lý: Luật pháp không phải trò hề; Làm khu nghỉ dưỡng trên núi Hải Vân: Quá nhạy cảm quốc phòng!; Phát phim phản cảm,VTV nên có lời với các thầy cô giáo ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1611 2211
    Toàn cảnh Showbiz tuần (16/11 – 22/11)

    Mỹ Tâm được vinh danh giải thưởng 'Huyền thoại âm nhạc', Hình nghệ sĩ Công Lý bị xuất hiện phản cảm trên bìa sách luật, Tranh cãi số lượng khán giả trong live concert Heartbeat của Mỹ Tâm,

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1611 2211
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (16/11 - 22/11)

    "Tội phạm axit" và câu chuyện về quản lý; Kết cục thảm của những mối tình đồng tính nữ lệch lạc; Điểm tựa hoàn lương của 9X sát hại người yêu; 14 năm tù cho cơn ghen tuông mù quáng; Vụ TMV Cát Tường: Tội danh của bị cáo Tường và Khánh sẽ thay đổi?; Cảnh giác với chiêu lừa đảo tinh vi qua điện thoại;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tin Bong daThe thao noi bat tuan qua 16112211
    Tin Bóng đá-Thể thao nổi bật tuần qua (16/11-22/11)

    Tổng hợp diễn biến vụ nghi ngờ Công Phượng gian lận tuổi; Tổng hợp thông tin trước thềm AFF Cup của ĐT Việt Nam và các đội bóng cùng bảng; Tổng hợp các trận cầu hay cuối tuần... là những tin tức sẽ có trong bản tin Bóng đá cuối tuần của Việt Báo.

1