Đối thủ đáng gờm của Hải quân Trung Quốc

Trong một bài đăng trên Asia Times Online ngày 7/8, nhà báo Nhật Bản Kosuke Takahashi viết: Hai gã khổng lồ châu Á là Trung Quốc và Nhật Bản đang chơi “một canh bạc nguy hiểm”, khi mỗi bên đều ngụ ý đang chuẩn bị sử dụng vũ lực để bảo vệ quần đảo Senkaku/Điếu Ngư mà cả hai đều tuyên bố chủ quyền.

“Canh bạc nguy hiểm”

Trong bối cảnh Trung Quốc đang ngày càng bành trướng ở Biển Đông, Nhật Bản đã trở nên quyết đoán hơn trong việc bảo vệ chủ quyền của nước này.

Ngày 26/7, Thủ tướng Yoshihiko Noda tuyên bố trước Quốc hội Nhật Bản (Diet) rằng nếu cần thiết Các lực lượng phòng vệ (SDF) có thể được huy động để bảo vệ quần đảo Senkaku đang tranh chấp với Trung Quốc ở biển Hoa Đông. Quần đảo Senkaku/ Điếu Ngư hiện nằm dưới quyền kiểm soát của Nhật Bản, nhưng lại bị Trung Quốc và vùng lãnh thổ Đài Loan tuyên bố chủ quyền.

Ngày hôm sau, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Satoshi Morimoto cũng tuyên bố rằng “hành động của SDF được pháp luật đảm bảo, trong trường Lực lượng tuần duyên Nhật Bản hoặc cảnh sát biển không thể đáp ứng” và rằng việc gửi các lực lượng của SDF đến các hòn đảo không có người ở sẽ là “một biện pháp hợp lý” theo pháp luật Nhật Bản.

Hơn thế nữa, Sách Trắng quốc phòng năm 2012 của Nhật Bản, được công bố ngày 31/7, đã bày tỏ mối quan ngại ngày càng gia tăng về việc Trung Quốc gia tăng binh lực, đặc biệt là tăng cường sức mạnh hải quân.

Cùng ngày, Đại tá Cảnh Nhạn  Sinh - phát ngôn viên Bộ quốc phòng Trung Quốc - nhanh chóng bác bỏ và nói rằng "các nhà chức trách Nhật Bản mới đây đã thực hiện một loạt những tuyên bố vô trách nhiệm liên quan đến quần đảo Điếu Ngư (Senkaku) ... Bảo vệ chủ quyền của quốc gia và những lợi ích hàng hải là trách nhiệm chung của tất cả các cơ quan nhà nước bao gồm cả quân đội. Chúng tôi (quân đội Trung Quốc) sẽ làm việc chặt chẽ với các cơ quan hữu quan khác và quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ được giao”.

Những diễn biến trên là một xa rời rất lớn – và rất nghiêm trọng – nguyên tắc trước đây mà cả hai chính phủ Trung Quốc và Nhật Bản từng chia sẻ. Đó là hai bên cần hạn chế việc đe dọa hoặc sử dụng vũ lực trong vấn đề bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ.

Thống đốc Tokyo Shintaro Ishihara cho biết chính quyền thủ đô Nhật Bản sẽ mua lại 3/5 hòn đảo của quần đảo Senkaku từ một chủ đất tư nhân. Sau đó, Thủ tướng Nhật Bản Noda cũng công bố một kế hoạch quốc hữu hóa ba hòn đảo nói trên.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 7/ 7 đã tuyên bố kế hoạch quốc hữu hóa các đảo nói trên của Nhật Bản là “bất hợp pháp và không hợp lệ”. Bộ này nói rằng "chính phủ Trung Quốc sẽ tiếp tục thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ vững chắc chủ quyền đối với quần đảo này (Điếu Ngư/Senkaku)”.

Đây không phải là lời nói suông. Bắc Kinh đã biến lời nói thành hành động và cử ba tàu Ngư chính đến vùng biển ngoài khơi quần đảo Senkaku mà chính phủ Nhật Bản tuyên bố chủ quyền. Hành động này đã khiến Bộ trưởng Ngoại giao Nhật Bản Koichiro Gemba bày tỏ sự phản đối "mạnh mẽ" với người đồng cấp Trung Quốc Dương Khiết Trì.

Cách hành xử ngang ngược của Trung Quốc trong tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông, đặc biệt với Việt Nam và Philippines, cũng khiến cho Nhật Bản phải cảnh giác.

Cuối tháng 7/2012, Quân ủy Trung ương Trung Quốc đã phê duyệt việc triển khai một đơn vị quân đội cấp sư đoàn đồn trú tại cái gọi là “thành phố Tam Sa” trên đảo Phú Lâm, một trong những hòn đảo thuộc quần đảo Hoàng Sa mà Trung Quốc đã chiếm của Việt Nam. Không những thế, thẩm quyền của cái gọi là “thành phố Tam Sa” lại bao gồm toàn bộ các yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông.

Hải quân Nhật Bản hiện đại hơn

Một quan chức quân sự của Trung Quốc gần đây nói tờ Global Times - một phụ trương tiếng Anh trực thuộc “Nhân dân nhật báo”, cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc -  rằng Lực lượng phòng vệ biển Nhật Bản (JMSDF - Hải quân Nhật Bản) mạnh hơn Hải quân Trung Quốc (PLAN). Ông này cũng cáo buộc Nhật Bản làm rùm beng về các mối đe dọa của Trung Quốc, trong khi hiện đại hóa quân đội dưới sự bảo trợ của Mỹ.

JMSDF được coi là có đội tàu khu trục mạnh thứ hai thế giới, chỉ đứng sau Mỹ, và có tới 6 tàu khu trục Aegis và hai tàu sân bay dùng cho máy bay trực thăng tiên tiến nhất thế giới.

Do thiếu tàu chiến được trang bị hệ thống C4I (Command, Control, Communications, Computers and Integration System), Hải quân Trung Quốc (PLAN) sẽ phải chật vật đối phó với Hải quân Nhật Bản (JMSDF). Điều này có nghĩa là nhiều khả năng, trong những năm tới, Trung Quốc sẽ mạnh bạo hơn trong tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông, so với ở biển Hoa Đông.

Khi tranh chấp lãnh thổ châm ngòi cho chủ nghĩa dân tộc, giới chính khách và các tướng lĩnh quân đội thường lợi dụng điều này để tăng cường vị thế và chạy đua vũ trang.

Theo nhà báo Kosuke Takahashi, Nhật Bản và Trung Quốc cần tránh sa vào vòng xoáy nghi kị lẫn nhau hiện nay. Nếu không, tình hình sẽ ngày càng trở nên xấu đi và giáng một đòn nặng nề vào những cơ hội để châu Á trở thành trung tâm tăng trưởng của thế giới trong thế kỷ 21.