Tháng thanh niên 2004: Những ông chủ trẻ hồi sinh làng nghề

Hà Thế Diện giới thiệu chiếu đặc sản.

Những năm 1990, chiếu dệt ra không có lãi, cộng thêm “cơn lốc” chiếu Trung Quốc tràn ngập thị trường đã làm cho làng chiếu Tân Lễ lao đao. Nhiều hộ gia đình treo khung cửi, tha phương cầu thực. Diện trở về quê làm anh nông dân, tối ngày cày sâu cuốc bẫm trồng ngô, khoai. Tuy nhiên, đất Hưng Hà chỉ hợp với đay, cói nên nghèo vẫn hoàn nghèo. Diện tâm sự: “Nhớ lại những đêm trăng sáng, tiếng khung cửi dệt chiếu lách cách rộn ràng khắp đầu làng ngõ xóm; những ngày hè trai gái trong làng mở hội thi dệt chiếu, mình nhớ nghề đến nao lòng...

Chẳng nhẽ làng nghề truyền thống ông cha giữ gìn mấy trăm năm lại thất truyền bởi con cháu”. Trăn trở mãi, Diện quyết định khôi phục làng nghề. Một mình trên con “ngựa sắt”, thồ đằng sau cả chục đôi chiếu, Diện rong ruổi tiếp thị khắp nơi. “Nhiều hôm gặp mưa, chiếu mốc meo, nhịn đói cả ngày trời. Đôi lúc cũng nản lòng, nhưng bỏ về còn mặt mũi nào nhìn làng xóm” - Diện kể. Ròng rã mấy tháng trời, từ Thái Bình, Hải Dương đến Quảng Ninh, chốn quê nào Diện cũng đã đặt chân đến. Dần dần, mặt hàng chiếu Hưng Hà đã lấy lại được cảm tình của người tiêu dùng bởi anh hàng chiếu dễ mến, sản phẩm có chất lượng tốt, giá cả phải chăng.

Hỏi: thế không sợ bị chiếu trúc, chiếu nhựa Trung Quốc cạnh tranh sao? Diện cười, quả quyết: “Sợ gì. Chiếu Trung Quốc mẫu mã đẹp nhưng giá cao, lại không thích hợp với khí hậu các mùa ở Việt Nam. Mình đã chọn Quảng Ninh, tỉnh biên giới giáp ranh với Trung Quốc mở cơ sở 2. Nói thật nhé, không chỉ có người Việt Nam ưa dùng đâu. Ngay cả khách du lịch Trung Quốc, sau khi thăm quan vịnh Hạ Long cũng đã tìm mua đôi chiếu về làm quà”. Diện còn thiết lập được hệ thống vệ tinh tỏa đi các tỉnh thành. Mỗi ngày bán chiếu, tiền lãi của mỗi vệ tinh không dưới 60.000 đồng. Nếu chịu khó, có khi bán được cả trăm ngàn. Nhiều gia đình có con em đi làm ăn xa, nghe tin đã trở về chung sức cùng Diện khôi phục làng nghề. Nắm bắt thị hiếu người tiêu dùng, cơ sở của Diện không chỉ sản xuất chiếu Dặm (chiếu bình dân), mà còn sản xuất chiếu Đậu. Đây là loại chiếu mà Diện tự hào gọi là “hàng đặc sản” riêng của mình, giá 300.000 đồng/đôi. Nằm êm, độ thấm cao. “Chất lượng miễn chê !”.

35 tuổi, không chỉ thực hiện được hoài bão khôi phục làng nghề, Diện còn giúp tạo việc làm cho 200 gia đình gia đình trẻ. Bà con các xã lân cận nhờ Diện xuống truyền nghề cho con cháu trong vùng. Đến Tân Lễ, nhắc đến Diện, bà con nơi đây vẫn thầm cám ơn ông “vua” chiếu Hà Thế Diện - người có công "khai sinh" làng nghề lần thứ hai.

Vũ Duy Hảo (ảnh: Ngọc Thắng).

Có được thành quả hôm nay, Hảo đã phải qua những chuỗi ngày lận đận, vất vả. Hoàn thành nghĩa vụ quân sự năm 2000, được đơn vị giữ lại, nhưng Hảo một mực xin được về quê để phụng dưỡng cha mẹ già. Trở về địa phương, Hảo theo bạn bè đi học thêu, may gia công, làm mây tre đan xuất khẩu. “Làng mình trước đây có nghề phụ đan dậm, rổ rá, đem bán ở các phiên chợ. Từ hồi còn chập chững đi, mình đã được làm quen với đan lát nên mình mạnh dạn đem nghề này về quê làm”- Hảo nhớ lại. Khăn gói quả mướp nhảy xe vào tận Bình Dương học hỏi kinh nghiệm; rồi nghe Hà Tây, Nam Định có làng nghề là Hảo tìm đến ngay. Trên đường “tầm sư học nghề”, Hảo đã may mắn gặp được thầy nhiệt tình giúp đỡ, song có những người cũng mỉa mai châm chọc. Chạm tự ái, Hảo thề: “Bằng mọi giá, phải trở về quê hương “gây dựng cơ đồ”, nhất định không chịu lưu lạc nơi đất khách, quê người”. Có bao nhiêu tiền cha mẹ dành dụm làm vốn liếng sau này đã đổ hết vào những chuyến đi. Hảo tìm đến Huyện Đoàn, trình bày ý tưởng và tha thiết xin được vay vốn. Thái độ quyết tâm của Hảo và kế hoạch khả thi đã giúp chàng trai trẻ vay được 30 triệu đồng. Việc đầu tiên, Hảo khai giảng các lớp học nghề trong xã. Sau một năm, lô hàng đầu tiên đã xuất xưởng. Chưa kịp mừng, hàng đã bị trả lại vì chất lượng không đảm bảo. Tay trắng hoàn tay trắng. Hảo tiếp tục thế chấp căn nhà, xin vay 10 triệu, huy động vốn trong anh em họ hàng đầu tư tiếp...

Lô hàng gần đây nhất xuất sang Pháp đã mang về cho ông chủ trẻ 1,4 tỉ đồng. Đúc kết kinh nghiệm của mình, Hảo cho biết: “Muốn làm hàng kỹ thuật cao phải đi học. Nghề này không khó, trong nhà chỉ cần một người học, là cả nhà làm được. Từ nghề phụ lúc nông nhàn, thành nghề đem lại thu nhập chính cho các gia đình trong xã. Mừng nhất là khi có việc làm, không còn ai muốn rời bỏ quê hương nữa”.

Thu Hồng