vietbao

Nỗi lòng của "thần đèn" Trung Thu

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

"Đồ chơi của Trung Quốc tràn lan, bọn trẻ dần không còn hứng thú và chơi những chiếc đèn ông sao xanh đỏ, đèn cù hay đèn kéo quân. Đã vậy, hồi năm 2006, tôi quyết tâm làm một cái đèn thật cao, to để mọi người chú ý và nhớ tới truyền thống đang dần bị mai một".

Noi long cua than den Trung Thu

Nghệ nhân Sinh trang trí chiếc đèn kéo quân "làm chơi" cho đỡ nhớ nghề.

Hai năm trước, trong chương trình Những chuyện lạ Việt Nam, chiếc đèn kéo quân cao 7m của một người đàn ông nhỏ bé người làng Đàn Viên, xã Cao Viên, huyện Thanh Oai được ghi tên trong sách Kỷ lục Việt Nam. Ông là Vũ Văn Sinh, hậu duệ của một gia đình có truyền thống lâu đời làm đèn lồng và có lẽ cũng là nghệ nhân cuối cùng vẫn đang cố lưu giữ nét bản sắc văn hóa dân tộc mỗi độ rằm tháng 8.

Về Đàn Viên (Hà Nội 2), làng nghề nổi tiếng làm đèn lồng một thời, những ngày cận kề Trung thu không còn thấy không khí nô nức chuẩn bị làm đèn của người dân nơi đây, đường làng vắng hoe.

Lần theo chỉ dẫn, phóng viên Ngoisao tìm đến nhà nghệ nhân Sinh, người được dân làng phong là "thần đèn". Ông chủ của những chiếc lồng đèn cởi trần, tay lúc nào cũng "cầm chắc" chiếc điếu cày tiếp chuyện chân chất, mộc mạc và dễ gần. Chốc chốc ông lại ngửa cổ rít cái "roẹt" hơi thuốc lào rồi nhả khói đầy nhà. Nói đến nghề làm đèn gia truyền, người nghệ nhân thật thà: "Đồ chơi Trung thu truyền thống đang mất đi bản sắc mà đồ chơi ngoại nhập lại nhiều và hiện đại, ít người bây giờ làm đèn và sống được với nghề. Năm 2006, tôi quyết định làm chiếc đèn kéo quân khổng lồ cao 7m, đường kính 3,2m".

Noi long cua than den Trung Thu

Chiếc chong chóng là bộ phận quan trọng nhất của đèn kéo quân.

Học nghề từ khi còn để chỏm, lớn lên rồi lập gia đình, ông Sinh vẫn trung thành kiếm sống với đèn. Trong dòng miên man một thời "oanh liệt" của đèn ông sao và các loại đèn đồ chơi đêm rước chị Hằng Nga, "thần đèn" nhớ lại: "Bà nội tôi kể, ngày xưa, các ông làm đèn cho các bà gồng gánh, tòng teng đi bộ ra chợ mãi tận Hà Đông và Hà Nội bán. Bán hết thì mừng lắm, cười từ ngõ cười vào, còn ế ẩm thì cho bằng hết những đứa trẻ nhà nghèo không có tiền mua đèn chơi".

Ngày nhỏ, không chịu học cách làm, nghệ nhân thường xuyên bị anh trai "đánh cho tơi bời". Không thể đếm chính xác nghề này đã trải qua mấy đời cha truyền con nối, ông Sinh chỉ biết từ thời cụ thân sinh và các cụ cố đời trước đã làm đèn kéo quân. "Độ vài chục năm trở lại đây, người làng làm đồ chơi Trung thu nhiều lắm nhưng sau đó họ chuyển hết sang làm pháo và cuối cùng là... đi làm may thuê ở các khu công nghiệp. Chẳng ai còn thiết tha với mấy chiếc đèn bé tẹo bán ra chưa đủ tiền đong gạo", ông Sinh tâm sự.

Theo nghệ nhân, lý do khiến đồ chơi trong đêm hội trăng rằm truyền thống không còn hấp dẫn là do hàng ngoại nhập tràn vào, màu sắc và mẫu mã độc đáo. Chiếc đèn kéo quân của ngày xưa hoạt động được nhờ đốt những chuỗi hạt bưởi hoặc hạt lạc phơi khô. Còn giờ, người ta dùng mỡ lợn hoặc nến, một số đồ chơi khác dùng điện năng vì vậy mà "trẻ con nó thích hơn". "Không còn người làm, nên thế hệ mới đâu có biết đến những loại đèn xa xưa. Truyền thống mai một, văn hóa cũng theo đó mà mất đi".

Noi long cua than den Trung Thu

Ông Sinh dạy cách gấp và làm cánh quạt.

Thấy khách ngỏ ý muốn học làm đèn lồng, ông Sinh nhiệt tình lấy kéo ra thực hành. Để hoàn chỉnh một chiếc đèn kéo quân chỉ mất nửa ngày nhưng công đoạn chuẩn bị mới phức tạp và mất thời gian, tính ra cũng ngót nghét hàng chục. Đèn kéo quân vừa dễ lại vừa khó bởi nó hoạt động theo nguyên lý đối lưu. Chong chóng là bộ phận quan trọng nhất, nếu xếp không đúng chiều thì cánh quạt không quay và quân đèn không chuyển động. Mỗi chiếc đèn đều có một bí quyết và bí quyết ấy nằm ở cánh quạt.

"Ngày trước không có chiếu bóng thì đèn kéo quân như một "rạp chiếu phim" di động. Những quân đèn với rất nhiều hình thù, thường được thiết kế theo các tích truyện dân gian như chú Cuội chị Hằng được ánh lửa phát ra từ hạt bưởi bị đốt soi rõ. Chúng chuyển động theo cánh quạt quay tạo ra nhiều hình ảnh sinh động. Chính điều đó làm nên nét hấp dẫn của loại đèn này", nghệ nhân tâm sự.

Noi long cua than den Trung Thu

Khung đèn lồng được làm từ những vật liệu góp nhặt.

Đã hơn chục năm nay, tuy không còn gắn bó với nghề nhưng ông vẫn đau đáu muốn truyền lại cách làm cho thế hệ sau. Hiện, ông phục vụ các màn bắn pháo bông trong các sự kiện lớn vì ngoài làm đèn, gia đình ông cũng nổi tiếng với nghề làm pháo hoa. Dịp thi bắn pháo hoa quốc tế tại Đà Nẵng vừa rồi, ông Sinh cũng góp mặt.

Ông đi suốt, chẳng mấy khi ở nhà nhưng rằm Trung thu năm nào ông "thần đèn" cũng gom tre nứa, giấy màu nhặt nhạnh từ những lần đi làm xa về để làm đèn kéo quân, đèn ông sao tặng con cháu. Năm nào cũng vài chục đến 100 chiếc đèn được làm ra và cho không. Dù giờ đã là giám đốc một công ty tổ chức sự kiện bắn pháo hoa, nghệ nhân Sinh vẫn "nông dân" như trước. Ở đâu trên khắp đất nước có màn trình diễn pháo bông, ở đó có "thần đèn".

Bài và ảnh: Minh Phương

Việt Báo
Comment :Nỗi lòng của "thần đèn" Trung Thu
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nỗi lòng của "thần đèn" Trung Thu bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Noi long cua than den Trung Thu ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nỗi lòng của "thần đèn" Trung Thu ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Xã Hội
loosening of the "genie" Trung Thu
Trung Thu, China, no longer interested, the light troops pull toys, artisan, traditional, relaxed, in 2006, lanterns, made, students, who, god trades
"Chinese toys is widespread, children gradually and no longer interested in playing his star lights red, green, light or lamp pull troops hard. Even more, in 2006, I resolve to do a lamp high, so people pay attention to and remember the tradition is gradually ...
Khoảng tối đằng sau những quán cafe có phục vụ là chân dài để khách… “rửa mắt”
Khoảng tối đằng sau những quán cafe có phục vụ là chân dài để khách… “rửa mắt”

Trong ánh sáng lờ mờ của những bóng đèn led, hàng loạt “chân dài” cười nói vui vẻ. Thỉnh thoảng, một vài cô còn đưa tay ra vẫy khách: “Vào cà rồi phê anh ơi…”.

  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h287 Bao quet o Ha Noi Cay do la liet
    Thời sự 24h(28/7): Bão quét ở Hà Nội: Cây đổ la liệt

    Thắt tim cảnh người cha kiệt sức gục chết giữa cánh đồng; Bão quét tới Hà Nội: Cây đè ô tô, xe máy đổ cả loạt; Góc khuất nghề đẻ thuê: Nỗi ân hận tột cùng của người đàn bà dẫn gái về cho chồng; Sập giàn giáo cao ốc Dream Home Luxury, 3 người thương vong; Vụ Formosa: 9 dòng kiểm điểm và quyết tâm của Chính phủ

  • Thoi su 24h277 co gai tre tu vong duoi song To Lich
    Thời sự 24h(27/7): cô gái trẻ tử vong dưới sông Tô Lịch

    Formosa chôn chất thải: Nghi vấn bao che sai phạm cho cán bộ các cấp; Thương bé tròn một tuổi mà phẫu thuật chân 12 lần chưa khỏi; “Người mẹ ma” ở TP HCM: 'Ước gì tôi biết vì sao mình bị tạt axit'; Nỗi đau khôn cùng của người cha chôn 12 con trong cát trắng; Vợ chết, chồng bị thương: Nạn nhân nhắn gì cho bố mẹ trước lúc mất?

  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 247307
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (24/7-30/7)

    Sản phụ từ chối điều trị ung thư để cứu con đã qua đời; Thực hư những cách chữa khỏi ung thư từ Đông y; 7 loại đồ ăn mà "chuyên gia ngộ độc" không bao giờ động đũa; 'Mẹ nhỏ, con to' nhờ ăn uống đúng cách khi mang bầu;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 240730072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (24/07-30/07/2016)

    Sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, câu chuyện tình mẫu tử thiêng liêng hay góc khuất gia đình làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 2407 30072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (24/07- 30/07/2016)

    Phi công, tiếp viên hàng không buôn lậu vàng, CPI tháng 7 tiếp tục tăng nhẹ, VASEP đề nghị đánh thuế thương lái TQ, tỷ giá tiếp tục tĩnh lặng đến bất ngờ, TP HCM công bố 77 dự án đang thế chấp ngân hàng, nông hải sản đứng đầu bảng về chứa chất cấm, kháng sinh... Cùng với đó là những thông tin bất động sản, tài chính- ngân hàng, thị trường tiêu d

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.