vietbao

Nỗi lòng của "thần đèn" Trung Thu

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

"Đồ chơi của Trung Quốc tràn lan, bọn trẻ dần không còn hứng thú và chơi những chiếc đèn ông sao xanh đỏ, đèn cù hay đèn kéo quân. Đã vậy, hồi năm 2006, tôi quyết tâm làm một cái đèn thật cao, to để mọi người chú ý và nhớ tới truyền thống đang dần bị mai một".

Noi long cua than den Trung Thu

Nghệ nhân Sinh trang trí chiếc đèn kéo quân "làm chơi" cho đỡ nhớ nghề.

Hai năm trước, trong chương trình Những chuyện lạ Việt Nam, chiếc đèn kéo quân cao 7m của một người đàn ông nhỏ bé người làng Đàn Viên, xã Cao Viên, huyện Thanh Oai được ghi tên trong sách Kỷ lục Việt Nam. Ông là Vũ Văn Sinh, hậu duệ của một gia đình có truyền thống lâu đời làm đèn lồng và có lẽ cũng là nghệ nhân cuối cùng vẫn đang cố lưu giữ nét bản sắc văn hóa dân tộc mỗi độ rằm tháng 8.

Về Đàn Viên (Hà Nội 2), làng nghề nổi tiếng làm đèn lồng một thời, những ngày cận kề Trung thu không còn thấy không khí nô nức chuẩn bị làm đèn của người dân nơi đây, đường làng vắng hoe.

Lần theo chỉ dẫn, phóng viên Ngoisao tìm đến nhà nghệ nhân Sinh, người được dân làng phong là "thần đèn". Ông chủ của những chiếc lồng đèn cởi trần, tay lúc nào cũng "cầm chắc" chiếc điếu cày tiếp chuyện chân chất, mộc mạc và dễ gần. Chốc chốc ông lại ngửa cổ rít cái "roẹt" hơi thuốc lào rồi nhả khói đầy nhà. Nói đến nghề làm đèn gia truyền, người nghệ nhân thật thà: "Đồ chơi Trung thu truyền thống đang mất đi bản sắc mà đồ chơi ngoại nhập lại nhiều và hiện đại, ít người bây giờ làm đèn và sống được với nghề. Năm 2006, tôi quyết định làm chiếc đèn kéo quân khổng lồ cao 7m, đường kính 3,2m".

Noi long cua than den Trung Thu

Chiếc chong chóng là bộ phận quan trọng nhất của đèn kéo quân.

Học nghề từ khi còn để chỏm, lớn lên rồi lập gia đình, ông Sinh vẫn trung thành kiếm sống với đèn. Trong dòng miên man một thời "oanh liệt" của đèn ông sao và các loại đèn đồ chơi đêm rước chị Hằng Nga, "thần đèn" nhớ lại: "Bà nội tôi kể, ngày xưa, các ông làm đèn cho các bà gồng gánh, tòng teng đi bộ ra chợ mãi tận Hà Đông và Hà Nội bán. Bán hết thì mừng lắm, cười từ ngõ cười vào, còn ế ẩm thì cho bằng hết những đứa trẻ nhà nghèo không có tiền mua đèn chơi".

Ngày nhỏ, không chịu học cách làm, nghệ nhân thường xuyên bị anh trai "đánh cho tơi bời". Không thể đếm chính xác nghề này đã trải qua mấy đời cha truyền con nối, ông Sinh chỉ biết từ thời cụ thân sinh và các cụ cố đời trước đã làm đèn kéo quân. "Độ vài chục năm trở lại đây, người làng làm đồ chơi Trung thu nhiều lắm nhưng sau đó họ chuyển hết sang làm pháo và cuối cùng là... đi làm may thuê ở các khu công nghiệp. Chẳng ai còn thiết tha với mấy chiếc đèn bé tẹo bán ra chưa đủ tiền đong gạo", ông Sinh tâm sự.

Theo nghệ nhân, lý do khiến đồ chơi trong đêm hội trăng rằm truyền thống không còn hấp dẫn là do hàng ngoại nhập tràn vào, màu sắc và mẫu mã độc đáo. Chiếc đèn kéo quân của ngày xưa hoạt động được nhờ đốt những chuỗi hạt bưởi hoặc hạt lạc phơi khô. Còn giờ, người ta dùng mỡ lợn hoặc nến, một số đồ chơi khác dùng điện năng vì vậy mà "trẻ con nó thích hơn". "Không còn người làm, nên thế hệ mới đâu có biết đến những loại đèn xa xưa. Truyền thống mai một, văn hóa cũng theo đó mà mất đi".

Noi long cua than den Trung Thu

Ông Sinh dạy cách gấp và làm cánh quạt.

Thấy khách ngỏ ý muốn học làm đèn lồng, ông Sinh nhiệt tình lấy kéo ra thực hành. Để hoàn chỉnh một chiếc đèn kéo quân chỉ mất nửa ngày nhưng công đoạn chuẩn bị mới phức tạp và mất thời gian, tính ra cũng ngót nghét hàng chục. Đèn kéo quân vừa dễ lại vừa khó bởi nó hoạt động theo nguyên lý đối lưu. Chong chóng là bộ phận quan trọng nhất, nếu xếp không đúng chiều thì cánh quạt không quay và quân đèn không chuyển động. Mỗi chiếc đèn đều có một bí quyết và bí quyết ấy nằm ở cánh quạt.

"Ngày trước không có chiếu bóng thì đèn kéo quân như một "rạp chiếu phim" di động. Những quân đèn với rất nhiều hình thù, thường được thiết kế theo các tích truyện dân gian như chú Cuội chị Hằng được ánh lửa phát ra từ hạt bưởi bị đốt soi rõ. Chúng chuyển động theo cánh quạt quay tạo ra nhiều hình ảnh sinh động. Chính điều đó làm nên nét hấp dẫn của loại đèn này", nghệ nhân tâm sự.

Noi long cua than den Trung Thu

Khung đèn lồng được làm từ những vật liệu góp nhặt.

Đã hơn chục năm nay, tuy không còn gắn bó với nghề nhưng ông vẫn đau đáu muốn truyền lại cách làm cho thế hệ sau. Hiện, ông phục vụ các màn bắn pháo bông trong các sự kiện lớn vì ngoài làm đèn, gia đình ông cũng nổi tiếng với nghề làm pháo hoa. Dịp thi bắn pháo hoa quốc tế tại Đà Nẵng vừa rồi, ông Sinh cũng góp mặt.

Ông đi suốt, chẳng mấy khi ở nhà nhưng rằm Trung thu năm nào ông "thần đèn" cũng gom tre nứa, giấy màu nhặt nhạnh từ những lần đi làm xa về để làm đèn kéo quân, đèn ông sao tặng con cháu. Năm nào cũng vài chục đến 100 chiếc đèn được làm ra và cho không. Dù giờ đã là giám đốc một công ty tổ chức sự kiện bắn pháo hoa, nghệ nhân Sinh vẫn "nông dân" như trước. Ở đâu trên khắp đất nước có màn trình diễn pháo bông, ở đó có "thần đèn".

Bài và ảnh: Minh Phương

Việt Báo
Nhà 4 tầng đổ sập do sạt lở núi ở Lào Cai
Comment :Nỗi lòng của "thần đèn" Trung Thu
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nỗi lòng của "thần đèn" Trung Thu bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Noi long cua than den Trung Thu ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nỗi lòng của "thần đèn" Trung Thu ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Xã Hội
loosening of the "genie" Trung Thu
Trung Thu, China, no longer interested, the light troops pull toys, artisan, traditional, relaxed, in 2006, lanterns, made, students, who, god trades
"Chinese toys is widespread, children gradually and no longer interested in playing his star lights red, green, light or lamp pull troops hard. Even more, in 2006, I resolve to do a lamp high, so people pay attention to and remember the tradition is gradually ...
Sự thật kinh hoàng về người phụ nữ thuê người chặt chân, tay lấy tiền bảo hiểm
Sự thật kinh hoàng về người phụ nữ thuê người chặt chân, tay lấy tiền bảo hiểm

Người thân, chính quyền địa phương cũng phải ngỡ ngàng trước việc làm của chị N. thuê người chặt chân, tay để lấy tiền bảo hiểm. Họ chỉ biết thông tin duy nhất về N. từng bị kết án về tội môi giới mại dâm.

  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Thoi su 24h238 Gai tre thue chat chan tay truc loi
    Thời sự 24h(23/8): Gái trẻ thuê chặt chân tay trục lợi

    Xé áo, cắt tóc nhân tình ở phố: Nhân tình là "osin" của kẻ chủ mưu; Giám định ADN để nhận dạng 150 ngôi mộ bị xâm phạm; Vụ "tháp nghiêng" chờ sập: 3/4 hộ dân đã di dời; Dân không có quyền kiểm tra CSGT': Giám sát khác kiểm tra; Bạn gái trễ giờ lên máy bay, nam thanh niên xông vào đánh nhân viên hàng không

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t