Những lồng chim độc đáo

Bước vào nhà anh Đỗ Duy Ngọc nằm trên đường Nguyễn Đình Chính, quận Phú Nhuận, TP HCM, người ta có cảm giác như lạc vào một thế giới cổ xưa bởi nhìn đâu cũng thấy những cổ vật gốm sứ, đồng hồ, lồng chim... Chúng có mặt từ cửa sổ đến chân cầu thang, từ phòng khách đến mái hiên...

Lạ nhất là những lồng chim. Hiện anh Duy Ngọc có trên 70 lồng chim, trong đó hơn 50 lồng thuộc loại quý hiếm. Mỗi lồng chim có hình dáng, chạm khắc khác nhau. Đây chính là nét độc đáo nhất của bộ sưu tập lồng chim có lẽ duy nhất ở Việt Nam của anh Ngọc. Anh Ngọc từng dạy học, làm thơ, hiện là họa sĩ trình bày bìa sách. Có lẽ nghề nghiệp đã giúp anh có cái nhìn sâu hơn về nghệ thuật. Anh nói một lồng chim đẹp trước hết phải có chân lồng đẹp, chạm khắc tỉ mỉ. Tất cả những chân lồng tại nhà anh đều được chạm khắc theo tuồng, tích cổ Trung Quốc nhưng không xa lạ với người Việt Nam, như “Kết nghĩa vườn đào”, “Quan Công phò nhị tẩu”, “Trận Xích Bích”, “Lưu Bị ba lần mời Khổng Minh”..., hay “Bát tiên với những vật dụng cầm tay”, “Bát tiên quá hải”, “Cùng hội tiên” hoặc “Thập bát La Hán”... Đặc biệt là những mô-típ tranh dân gian quen thuộc như “Mai điểu”, “Tùng hạc”, “Mẫu đơn-sen ấp”...

Chân lồng chim được chạm khắc hết sức tinh vi.

Anh Ngọc dẫn giải: "Những chiếc lồng này hầu hết được làm bằng tre có nguồn gốc từ Trung Quốc. Đây là thứ tre được trồng chỉ để dành riêng cho việc làm lồng chim. Nghề làm lồng chim cũng rất công phu. Khi tre mọc cao được vài ba đốt thì được chặt ngọn, làm vậy thì đốt tre mọc lên sẽ to, đợi khi tre già đốn đi rồi ngâm nước, xử lý mối mọt. Để vậy 2-3 năm sau, các nghệ nhân mới làm lồng và chạm khắc".

Tuy nhiên, để lồng đẹp toàn diện đòi hỏi những vật dụng kèm theo phải đồng bộ, cũng đẹp như lồng. Những chiếc hộp bé bé, xinh xinh dùng để đựng thức ăn và nước uống cho chim cũng có hoa văn, họa tiết cùng chủ đề với chân lồng. Đặc biệt hơn, trên thân lồng còn trang trí những hình ảnh, hoa văn, chữ Hán được khắc bằng ngà voi có cùng chủ đề với chân lồng.

Chiếc lồng chim quý nhất của anh Ngọc là lồng chim cổ Việt Nam chạm khắc hoa trái có hơn 100 năm tuổi. Anh cho biết đó là chiếc lồng của một quan huyện dưới triều nhà Nguyễn, đã được lưu truyền nhiều đời con cháu rồi mới tới tay anh hơn 30 năm nay. Còn cặp lồng chim chạm “Mục đồng chăn trâu” với cảnh đồng quê yên bình của Việt Nam cũng thật ấn tượng. Hiện nay, giá trị của lồng chim không thể tính được bằng tiền. Anh Ngọc cho biết anh từng mua chiếc lồng làm bằng ngà trị giá gần 7.000 USD.

Tiếng chim hót có thể làm người nghe trút bớt những cơn mệt nhọc, xua tan đi những nỗi buồn và tìm cho mình ý tưởng, niềm vui và những điều thú vị trong cuộc sống... Từ đó, anh Ngọc còn có thú nuôi chim và huấn luyện cho chúng hót, nói theo ý mình. Hiện tại anh có trên 30 con chim họa mi, vành khuyên, sáo, nhồng có giọng hót ngọt ngào, thánh thót hoặc nói được tiếng người. Thấy khách, một con nhồng “hát” tặng bài “Cháu lên ba” khiến PV Người Lao Động trố mắt nhìn vì quá ngạc nhiên và thán phục. Anh Ngọc quan niệm: "Những thú chơi vô bổ rồi sẽ mất đi trong khoảnh khắc, nhưng đồ cổ, vật dụng mình yêu thích sẽ tồn tại mãi với thời gian".