Thứ sáu, 26 Tháng một 2007, 15:25 GMT+7

Bí ẩn lợi nhuận của các ngân hàng

Theo Ngân hàng Nhà nước, năm 2006 là năm các ngân hàng thương mại đạt mức sinh lời rất cao: tỷ lệ lãi ròng trên vốn tự có bình quân 17-18%. Một số ngân hàng thương mại cổ phần đạt trên mức 30%.

Trong điều kiện nền kinh tế có mức tăng trưởng cao, các ngân hàng thương mại kinh doanh hiệu quả là điều rất đáng mừng. Tuy nhiên, với vai trò là “hệ tuần hoàn của nền kinh tế”, lợi nhuận ngân hàng cao có thể do độ “ma sát” lớn, làm tăng chi phí huy động của các doanh nghiệp và ảnh hưởng đến hiệu quả của nền kinh tế. Do vậy, việc nhìn sâu thêm vào con số lợi nhuận của các ngân hàng và những vấn đề liên quan là điều cần thiết.

Quy mô và hiệu quả của các ngân hàng thương mại Việt Nam

So sánh sơ bộ với các nước trong khu vực và trên thế giới cho thấy quy mô của các ngân hàng Việt Nam hiện còn nhỏ, tỷ lệ giữa dư nợ cho vay và GDP là 75%, tức là bằng một nửa so với bình quân của toàn thế giới và thấp hơn so với bình quân của các nước Asean năm 2005 (81%). Suất sinh lời trên tài sản (ROA) bình quân 1% là chấp nhận được nhưng vẫn thấp hơn mức bình quân chung của thế giới.

Tuy nhiên, tỷ suất lợi nhuận trên vốn tự có bình quân (ROE) bằng mức bình quân chung và cao hơn Thái Lan hay các nước Đông Âu một chút (so cùng năm). Nguyên nhân là do tỷ lệ vốn tự có so với tổng tài sản - một thước đo độ an toàn trong hoạt động - của các NHTM Việt Nam vẫn còn thấp.

BẢNG 1
Chỉ tiêu Việt Nam Thái Lan Đông Âu Thế giới
2006 2004 2003 2005
Dư nợ cho vay/GDP 75% 105 45 144
ROA 1.1% 1.3 1.46 1.4
Tỷ lệ lãi biên (NIM) NA 2 1.38 1.8
Tỷ lệ thu phi lãi NA 39.4 42.9 45.5
ROE 17-18% 14.9 13.6 16.8
Vốn tự có/tổng tài sản 6.9% 8.7 10.5 NA

Nguồn: WB, FED, Bank of Thailand, Reuter, García-Herrero, TBKTVN và tính toán của tác giả

NA: Không có số liệu

Những con số nêu trên chỉ phần nào thể hiện hiệu quả của các ngân hàng. Để có thể nhìn nhận toàn diện hơn, hai con số không thể thiếu là tỷ lệ lãi biên (NIM = (tổng doanh thu từ lãi - tổng chi phí trả lãi)/tổng tài sản có sinh lời bình quân) và tỷ lệ thu dịch vụ trên tổng thu nhập từ hoạt động (còn gọi là tỷ lệ thu phi lãi). Ở các hệ thống ngân hàng phát triển, thường thì tỷ lệ thứ nhất thấp và tỷ lệ thứ hai cao. Rất tiếc là chúng tôi không có được những tỷ lệ này của cả hệ thống ngân hàng Việt Nam mà chỉ có số liệu của một vài ngân hàng cụ thể.

Thu nhập ngân hàng - gánh nặng doanh nghiệp

Để có thể xem xét phần nào hiệu quả của các ngân hàng Việt Nam, bài viết dùng số liệu năm 2005 của Ngân hàng Á Châu (ACB), Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín (STB), Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (VCB), Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc (CCB), Ngân hàng UOB của Singapore và bình quân ngành ngân hàng ở các nước phát triển (NPT) để so sánh.

Chỉ tiêu STB ACB VCB CCB UOB NPT
ROA 1.9% 1.5 1.0 1.1 1.2 1.4
NIM 3.9% 2.8 2.9 2.9 2.0 1.8*
Tỷ lệ thu phi lãi 25.2% 23.5 15.7 6.6 37.6 45.0*
ROE 20.6% 30.0 15.4 21.6 12.4 16.8
Vốn tự có/tổng tài sản 13.0% 5.3 7.1 6.3 10.5 ~10
Dư nợ/Vốn huy động 59.2% 42.8 48.8 54.4 78.5 ~70
P/E 46.0 39.0 NA 24.4 11.4 16.0

Nguồn: Báo cáo thường niên của các ngân hàng, Reuter, Hawtrey và tính toán của tác giả.

* Số liệu năm 2001; NA: không có số liệu

Với số liệu sơ bộ được công bố thì các chỉ tiêu về hiệu quả trong năm 2006 của ba ngân hàng Việt Nam STB, ACB, và VCB không thay đổi gì so với năm 2005. Nhìn vào suất sinh lợi trên tổng tài sản (ROA) thì thấy có vẻ các ngân hàng Việt Nam hoạt động tốt hơn UOB và ngân hàng của các nước phát triển. Nguyên nhân là do tỷ lệ lãi biên (NIM) của các ngân hàng Việt Nam cao gấp rưỡi đến gấp đôi so với mức bình quân chung.

Hơn thế, trong khi tỷ lệ cho vay so với vốn huy động của các ngân hàng được lựa chọn còn thấp mà mức chênh lệch lãi suất đầu ra - đầu vào đã quá cao như vậy. Nếu tỷ lệ này được nâng lên khoảng 70% so với mức bình quân chung (của thế giới) hay 78% của UOB thì có thể mức chênh lệch lãi suất còn cao hơn nhiều. Với mức độ chênh lệch lãi suất cao như vậy, chỉ có nợ xấu nhiều mới có thể làm giảm thu nhập của các ngân hàng. Nói một cách khác, nếu hai ngân hàng có một tỷ lệ cho vay tương đương nhau, ngân hàng nào có mức chênh lệch lãi suất quá thấp so với ngân hàng còn lại thì nhiều khả năng là nợ của ngân hàng đó đang có vấn đề.

Trái ngược với tỷ lệ lãi biên, tỷ lệ thu nhập phi lãi so với thu nhập từ hoạt động (là thu nhập ròng từ lãi cộng thu nhập ròng từ dịch vụ và chưa kể các chi phí chung) của các ngân hàng Việt Nam còn ở mức rất khiêm tốn so với tỷ lệ xấp xỉ 50% của các nước phát triển, gần 40% của các nước Đông Âu, và trên 30% của các nước trong khu vực.

Nếu tỷ lệ lãi biên của các ngân hàng Việt Nam được kéo xuống ngang bằng mức bình quân chung của thế giới, tức là khoảng 2% hàng năm, thì gánh nặng về lãi cho các doanh nghiệp sẽ giảm được tổng cộng khoảng 1% GDP. Ngược lại, nếu như các ngân hàng Việt Nam tăng được phần thu dịch vụ lên mức 40% so với tổng thu nhập từ hoạt động thì sẽ tạo thêm gần 1% GDP giá trị gia tăng cho nền kinh tế

Những con số về tốc độ tăng trưởng lợi nhuận và tổng lợi nhuận mà các ngân hàng công bố (ví dụ hai con số này năm 2006 của ACB lần lượt là 77% và 682 tỉ đồng, VCB là 30% và 2.000 tỉ đồng...) có vẻ như rất cao. Nhưng trên thực tế, so với quy mô tổng tài sản thì tỷ suất lợi nhuận cũng chỉ nhỉnh hơn mức bình quân chung một chút. Một vấn đề đặt ra là khi cạnh tranh gay gắt hơn, biên lãi suất được đẩy xuống, và yêu cầu đủ vốn được áp dụng nghiêm ngặt hơn thì một điều dường như chắc chắn là ROA và ROE của các NHTM Việt Nam sẽ giảm đáng kể, chứ khó có thể cao đột biến như ở một vài ngân hàng hiện nay.

Liệu giá của các ngân hàng đang quá cao?

Mặc dù các chỉ tiêu về lợi nhuận của các ngân hàng Việt Nam chỉ nhỉnh hơn các ngân hàng của các nước phát triển một chút, trong khi mức độ phát triển lại thấp hơn nhiều, nhưng các nhà đầu tư dường như lại đang kỳ vọng quá cao vào các ngân hàng Việt Nam. Tỷ số P/E (giá so với thu nhập trên một cổ phiếu) của các ngân hàng Việt Nam cao đột biến, cao gấp rưỡi so với CCB, gấp gần 3 lần so với bình quân chung ở các nước phát triển, và gấp hơn bốn lần so với UOB.

Theo ước tính sơ bộ dựa vào kỳ vọng của các nhà đầu tư hiện nay, giá trị hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện nay là khoảng 24 tỉ đô la. Với mức sinh lợi kỳ vọng khoảng 10% (sau khi đã trừ tốc độ tăng trưởng giả định duy trì ở mức 7% trong ba thập kỷ tới theo mô hình chiết khấu cổ tức của Gordon), vào năm 2006 tổng lợi nhuận của ngành ngân hàng Việt Nam phải đạt khoảng 2,4 tỷ đô la (38.000 tỷ đồng), bằng 3,8% GDP. Điều này liệu có thực tế?

Theo số liệu thống kê của một số nước, tổng lợi nhuận của các ngân hàng thương mại chỉ chiếm khoảng 1% GDP. Giả sử các ngân hàng thương mại Việt Nam sẽ mở rộng hoạt động ra một số lĩnh vực khác và có tỷ lệ lợi nhuận thu được ở mức tiềm năng là 2% GDP (tức là gấp hơn hai lần bình quân chung) thì tổng lợi nhuận ở mức tiềm năng vào năm 2006 chỉ khoảng 20.000 tỷ đồng. Với cùng suất chiết khấu nêu trên, tổng giá trị của toàn hệ thống ngân hàng Việt Nam sẽ chỉ vào khoảng 12,5 tỷ đô la, nhỏ hơn con số 24 tỷ nêu trên rất nhiều.

Để có thể đánh giá chi tiết về lợi nhuận tiềm năng và giá kỳ vọng của các ngân hàng cần có những nghiên cứu tỉ mỉ hơn. Tuy nhiên, những con số nêu trên đưa đến một số kết luận sơ bộ: Thứ nhất, so với quy mô nền kinh tế, hệ thống ngân hàng Việt Nam còn rất khiêm tốn. Thứ hai, thu nhập của các ngân hàng chủ yếu có được nhờ vào lãi suất với mức lãi biên cao hơn gần 50% so với mức bình quân chung. Điều này một mặt tạo ra lợi nhuận khá cao cho các NHTM, nhưng mặt khác đã đẩy chi phí của các doanh nghiệp lên đáng kể. Và cuối cùng là các ngân hàng Việt Nam có vẻ như đang được đánh giá cao so với giá trị tiềm năng của nó.

(Nguồn số liệu của bảng 1: WB, FED, Bank of Thailand, Reuter, García-Herrero, TBKTVN và tính toán của tác giả. NA: Không có số liệu
Nguồn số liệu bảng 2: Báo cáo thường niên của các ngân hàng, Reuter, Hawtrey và tính toán của tác giả. NA: không có số liệu)

Ghi chú: Trong bài viết này, một số số liệu có vẻ như mâu thuẫn nhau. Nguyên nhân là các nguồn số liệu với các quy ước tính toán khác nhau.

(Theo Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn)


Nhận xét tin Bí ẩn lợi nhuận của các ngân hàng

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Bí ẩn lợi nhuận của các ngân hàng bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Bi an loi nhuan cua cac ngan hang ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Bí ẩn lợi nhuận của các ngân hàng ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Thị Trường của chuyên mục Kinh Tế.

Mystery profitability of banks
Vietnam, Eastern Europe, The Bank, the difference of interest rates, commercial banks, the developed countries, the banking system, interest rates, the economy , equity capital, total return, of, compared with average incomes, high

The State Bank, 2006 was the year the commercial banks reached a very high level of profitability: net interest rate on average equity 17-18%. Some joint-stock commercial banks reached 30% ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM




  • Thong tin chinh thuc to chuc ky thi quoc gia
    Thông tin chính thức "tổ chức kỳ thi quốc gia"

    Những thay đổi về kỳ tuyển sinh 2015 đang khiến học trò lo lắng vì các em chỉ còn 9 tháng, khó có thể thích nghi ngay với phương án thi mới như vậy.

  • Ep cung nhuc hinh Can nguyen cua an oan
    Ép cung, nhục hình: Căn nguyên của án oan!

    Nhiều vụ cảnh sát dùng nhục hình với nghi phạm đã xảy ra. Hành vi này của người cảnh sát là nguy hiểm cho xã hội, đã xâm phạm tới sức khỏe, danh dự của công dân, gây mất niềm tin của quần chúng nhân dân đối với các cơ quan bảo vệ pháp luật, tạo ra bức xúc trong dư luận xã hội.

  • Nu y ta mang bau om con tu tu
    Nữ y tá mang bầu ôm con tử tự

    Chỉ vì bế tắc, mâu thuẫn trong cuộc sống, người làm mẹ đã nhẫn tâm ép con phải chết cùng mình. Dư luận đồng cảm có, xót thương có và kèm theo cả sự phẫn nộ tột cùng.

  • Dich dau mat do dien bien bat thuong
    Dịch đau mắt đỏ diễn biến bất thường

    Thời điểm này, dịch đau mắt đỏ ở Hà Nội chỉ mới lây lan trong phạm vi gia đình nhưng vì là dịch nên có thể lây lan rộng hơn.

  • Thu hut Shisha gioi tre Sanh dieu den te nan
    Thú hút "Shisha" giới trẻ: Sành điệu đến tệ nạn

    Hút shisha đang trở thành thú tiêu khiển “sành điệu” của giới trẻ, được quảng cáo không độc, không nicotine và hoàn toàn từ thảo dược…

  • Su kien quoc te noi bat 079 139
    Sự kiện quốc tế nổi bật (07/9 - 13/9)

    Tổng thống Mỹ B. Obama công bố chiến lược chống khủng bố, EU thông qua lệnh trừng phạt mới nhằm vào các công ty của Nga, Hà Lan công bố kết quả vụ điều tra máy bay rơi MH 17... là những tin nổi bật trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 0709 1309
    Toàn cảnh Showbiz tuần (07/09 – 13/09)

    MV 'Em của ngày hôm qua' đạt kỷ lục 40 triệu view, Liveshow Ngọc Sơn "hỗn loạn" vì quá đông khán giả, Đạo diễn Lê Hoàng bị chỉ trích gay gắt trên sóng truyền hình, Danh hài Tấn Beo chê Trấn Thành diễn hài dở, Ngọc Trinh nhận "mưa đá" vì in hình bán nude lên túi tặng trẻ em, Thúy Khanh, Nhật Tinh Anh bị khán giả mời uống thuốc lắc,...

  • Nghin le chuyen tuan qua 0709 1309
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (07/09 - 13/09)

    Nữ y tá mang bầu ôm con tử tự; Phạm nhân “lướt” Facebook trong tù gần 1 năm; Đổ bồn nước inox trong trường học, 2 học sinh tử vong; Vụ xe khách rơi xuống vực ở Sa Pa: Cô gái mất chồng sắp cưới đã qua đời.....là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua (07/09 - 13/09).

  • Tong hop Doi song tuan qua 079 139
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (07/9 - 13/9)

    Đêm rằm tháng tám đã chạm ngõ mọi gia đình Việt Nam để lại những dấu ấn về Tết trung thu thật đẹp; Vụ án thương tâm thai phụ ôm con tự tử trên sông Lô gây phẫn nộ dư luận, đau xót trước những phận làm mẹ làm dâu bất hạnh; những thông tin xung quanh vấn đề an toàn thực phẩm, thực phẩm bẩn là những thông tin đáng chú ý nhất tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 0709 1309
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (07/09 - 13/09)

    Phạm nhân vô tư “lướt” facebook trong… tù?; Ép cung, nhục hình: Căn nguyên của án oan!; Hai nữ sinh giỏi nhảy lầu tự tử chấn động Nhật Bản; Cảnh giác những thủ đoạn mới của tội phạm cướp giật; Thảm án đau lòng từ những mâu thuẫn mẹ chồng nàng dâu; “Yêu râu xanh” và nạn nhân cùng bế con đến tòa;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.