Thứ sáu, 01 Tháng hai 2008, 20:05 GMT+7

Sơn nữ

Đó là những câu chuyện có thật, ở cái bản Pác Thay nhỏ mà tôi từng chứng kiến. Tôi chỉ biết kể lại chứ không lý giải chúng, vì sự hiểu biết ít ỏi của mình. Những sơn nữ quê tôi thật kỳ lạ! Họ là ai? Có phải rừng núi đã giao cho họ một sứ mệnh linh thiêng như thế? Tôi không biết! Chỉ có thể nói rằng, họ là niềm kiêu hãnh của rừng núi Cao Bằng quê tôi

1- Sơn nữ, con ngựa và gã say rượu

Ngày còn sinh viên, tôi dẫn một anh bạn về quê thực tập. Cứ mỗi phiên chợ, chúng tôi lại xuống ký họa dáng người. Chợ phiên miền núi, họp sớm, tan muộn. Có lần mải vẽ, trời tối hẳn tôi và anh bạn mới về. Đường núi tối nhanh, càng đi càng tối. Đến một con dốc, anh bạn tôi giật mình vì thấy bóng một cô gái đang ngồi thu lu, bên cạnh là con ngựa và một gã say bí tỉ. Với tôi việc đó chẳng lạ gì, nhưng anh bạn tôi thì lạ lắm.

Anh bạn tôi lè lưỡi, lắc đầu nói tỉnh bơ: Dại thế! Đúng là dại. Trong mắt anh ta, không chỉ dại mà còn là cái gì đó thật nhu nhược, thậm chí đần độn.

Vậy đó là cái gì? Tại sao con gái Tày quê tôi lại hành động như thế Họ dại hay đần độn? Hồi ấy, chính tôi cũng không thể hiểu nổi "điều đó. Phải mất hơn nửa cuộc đời, sống với nhiều nền văn hóa khác nhau tôi mới nhận ra sự thật. Tất nhiên, cũng chỉ từ chủ quan của tôi, nhưng tôi tin đó là đức hạnh, hay một sự kiêu hãnh của sơn nữ quê tôi.

Người quê tôi đi chợ không chỉ để mua bán. Họ đến chợ như một nhu cầu văn hóa. Họ gặp nhau, trò chuyện, uống rượu, hát hò và cả tìm người yêu nữa. Đã có nhiều mối tình hé mở từ đây. Đến khi đã thành vợ chồng, phiên chợ như một nơi để họ nhớ về kỷ niệm, tưới đẫm thêm tình yêu. Không lạ gì cảnh hai vợ chồng cùng uống rượu, hát lượn say sưa ở chợ. Không lạ gì cảnh những cô gái má đỏ hây hây, chân tay to khỏe cầm bát rượu "bón" cho người yêu của mình. Ở đây rượu là văn hóa và không hề xa xỉ. Cũng chẳng lạ gì cảnh một cô gái, một con ngựa và một gã say rượu ngồi giữa rừng trong đêm tối. Cô gái ấy phải đợi cho người yêu, hay chồng mình tỉnh hẳn mới cùng nhau ra về. Không bao giờ bỏ lại người đàn ông đã cùng mình uống rượu.

Sống nhiều năm ở thành phố, rất nhiều lần tôi thấy người ta nghi hoặc về sự trung thành của đàn bà. Thậm chí phương Tây còn ví von một cách độc ác là sự trung thành của chó còn hơn hẳn đàn bà. Tôi không thích thế. Nếu để nói về sự trung thành, sự tin cậy đến tuyệt đối thì đó chính là hình ảnh người sơn nữ quê tôi. Họ có một niềm tin bất tận vào người đàn ông của họ.

Tôi nhớ mãi lời mời rượu của các sơn nữ quê tôi. Đại loại họ nói: Bát rượu này em cất trong tim, nếu anh không uống trái tim em tan vỡ... Tất nhiên diễn đạt lại bằng một ngôn ngữ khác nghe không hay, nếu các bạn hiểu được tiếng Tày, lắng nghe âm điệu của nó, sẽ không ai có thể từ chối.

Đã có nhiều người miền xuôi, lên quê tôi uống rượu với sơn nữ. Khi tỉnh dậy, vẫn thấy cô ta ngồi cạnh mình thì sợ hãi. Họ cho đó là một hành động kỳ quặc. Khi ấy người con gái đó sẽ nói: Anh tỉnh rồi, em xin phép về, giấc ngủ của anh cũng là của em... Kỳ lạ thế đấy. Nhiều ngươi miền xuôi mê sơn nữ, đã kết hôn rồi sống luôn ở đó, người ta đồn đại vì trúng bùa yêu. Tôi không tin! Tôi là người Tày chính hiệu nhưng chưa bao giờ nhìn thấy bùa yêu. Thứ bùa yêu duy nhất tôi nhìn thấy chính là sơn nữ.

2 - Tìm vợ cho chồng, chuyện không lạ

Cho đến tận bây giờ, thỉnh thoảng cái đám cưới kỳ lạ kia vẫn ám ảnh tôi. Đó là một đám cưới hay nhất tôi từng chứng kiến. Ông bác ruột tôi lấy vợ hai và người tổ chức cưới là bà vợ cả. Hồi ấy tôi còn quá nhỏ, chưa hiểu chuyện gì. Chỉ thấy vợ chồng bác tôi chung sống đã nhiều năm mà không có con. Một dạo, cứ thấy vợ bác tôi bàn bạc gì đó với mé tôi rồi hai người quyết định sang bản bên xin cưới một người đàn bà muộn chồng cho bác tôi.

Đám cưới ấy, bà vợ cả đi đón dâu. Người vợ lẽ được bà vợ cả che nón (phong tục đón dâu của người Tày) đến nhà chồng. Đám cưới tưng bừng như mọi đám cưới khác. Một năm sau, bà Hai sinh cháu trai. Sự vui mừng được nhân đôi. Tôi thấy bác gái cả có vẻ là người vui nhất. Hai bà sống với nhau thật hòa thuận chẳng bao giờ nghe họ to tiếng.

Với sơn nữ, việc không thể có con là một bi kịch. Ở quê tôi, người vợ chưa được chính thức mang họ chồng khi chưa chứng tỏ được chức năng phụ nữ của mình. Phải mang bầu mới được phép ở tại nhà chồng và làm lễ mang họ, nói cách khác, khi đó gia đình chồng mới công nhận. Cái bi kịch ấy đã diễn ra rất nhiều năm với vợ cả bác tôi. Dĩ nhiên, bác gái tôi có thể bỏ đi, nhưng bà đã không làm thế. Bà đi tìm vợ cho chồng để hoàn thành trách nhiệm của mình. Và đứa con trai kia cũng là của bà. Cái gì đã thúc đẩy bà ấy hành động như vậy? Đó chính là trách nhiệm, đức hạnh ẩn sâu trong tâm hồn bà.

Có người sẽ cho rằng, đó chỉ là sự chịu đựng đến nhu nhược của phụ nữ miền núi. Không phải thế, nếu một lần bạn chứng kiến sự trỗi dậy của ho, bạn sẽ không thể chịu nổi. Họ dám làm tất cả, chất phồn thực của họ thật mạnh mẽ, họ không hề yếu đuối.

Có một nhà thơ đã dựa vào những câu ca dao Tày để viết như thế này: Mùa hoa/ Mùa đàn bà/ Đủ sức vác ông chồng chạy phăm phăm lên núi/ Mùa hoa/ Mùa đàn ông/ Mệt như chiếc áo rũ/ Vịn rào vừa đi vừa ngái ngủ. Tôi rất thích bài thơ này vì đã nghe nó rất lâu từ những ca dao và được nhà thơ chắt lọc lại. Đúng như thế, người sơn nữ khi vào mùa hoa (được hiểu là mùa tình), họ thật mạnh mẽ, họ dám làm nhiều thứ. Đã nhiều anh bộ đội miền xuôi, cuối phiên chợ bị các sơn nữ “vác” lên núi thật. Họ đã yêu thì mê dại và chẳng cần biết gì- hiến dâng là điều quan trọng. Chỉ như thế mới là sơn nữ.

3. Câu chuyện của gia đình tôi

Tôi đã suy nghĩ rất lâu trước khi kể câu chuyện này. Nhưng, tôi cần phải kể vì đó là câu chuyện thật của gia đình tôi. Đã nhiều lần tôi muốn cắt nghĩa nó nhưng thất bại.

Người sơn nữ ấy chính là chị dâu tôi. Anh tôi là một trai bản hư hỏng, phải lãnh một bản án nặng -12 năm tù giam. Khi ấy, chị tôi vừa về sống với gia đình tôi, đang mang bầu. Chỉ sau bốn ngày khi anh tôi đi tù, chị sinh con. Gia đình tôi rất ái ngại cho chị, vì bi kịch đã giáng xuống với chị khi hạnh phúc chưa kịp mỉm cười.

Anh tôi đi rồi, ngày ngày chị vẫn tên nương làm rẫy, mặt lúc nào cũng buồn rười rượi nhưng chẳng khi nào chị ca thán. Với gia đình chồng, chị vẫn dành sự tôn trọng đến tuyệt đối. Hồi ấy tôi bắt đầu đi học xa, thỉnh thoảng về nhà, cái dáng người tần tảo của chị vẫn làm tôi nao lòng. Bao giờ tôi đi chị cũng dậy rất sớm đồ xôi. Chị thường nói: chú học chăm chỉ nhé, rồi chị quay đi, khuôn mặt buồn rười rượi. Chị lại làm việc, chẳng bao giờ ca thán.

Một năm sau ba tôi đổ bệnh, liệt nửa người. Mọi công việc trong gia đình đổ lên đầu chị. Có lần tôi về, thấy chị đang dìu ba tôi tập đi bộ. Chị bảo, bác sĩ hướng dẫn cách chữa bệnh liệt như thế. Năm năm - một khoảng thời gian không nhỏ và việc chăm sóc một người liệt thì phức tạp. Tất cả, chị đảm nhận hết. Sự bền bỉ của chị đã giúp ba tôi đỡ hơn và tự đi được. Nhưng ông trời đã không thương. Một ngày ba tôi đột qụy về với tổ tiên. Chị khóc, chị bảo với tôi: Ba mất rồi, em phải học hành chăm chỉ, đừng phụ lòng ba. Tôi thấy chị hơn cả con gái ba tôi, hơn cả con dâu với bố chồng. Chị là cái gì đó thật đặc biệt. Tôi không biết giải thích thế nào, nhưng đó là sự đặc biệt đến kỳ lạ của đức hạnh của chị.

Rồi chị quyết định đi học. Chị bảo phải trở thành cô giáo. Chị tự ôn luyện và thi đỗ vào trường cao đẳng sư phạm của tỉnh. Chị ôm con đi học. Một lần tôi đến thăm chị ở ký túc xá. Mội người đều ăn ở ngoài, chỉ có chị tự nấu. Chị bảo phải tiết kiệm, nhà mình khó nên phải tiết kiệm.

Đến bây giờ tôi vẫn không quên mùi trứng rán và cơm trắng của chị nấu cho tôi trong căn phòng tồi tàn của ký túc xá. Chị bảo ăn mãi cũng quen. Học quan trọng hơn, bao giờ chị đi làm có tiền sẽ nấu thật ngon cho em. Chị cười, mồ hôi rịn trên trán! Tôi muốn rơi nước mắt, miếng cơm nghẹn lại. Khi tôi đi, chị không quên giúi cho tôi một quả trứng luộc. Chị bảo đem đi ăn đường. Chị lại cười, mồ hôi vẫn rịn trên trán! Chị dâu tôi là ai? Tôi vẫn thường tự hỏi như thế. Cái gì đã giúp chị vượt qua những cay đắng của cuộc đời này? Chị có thể nói đó là sự bền bỉ diệu kỳ của phẩm giá sơn nữ trong con người chị.

Giờ anh tôi đã về, bạc nhược và bệnh tật. Chị lại chăm sóc chẳng hề ca thán, chưa bao giờ oán trách. 12 năm vắng chồng, 5 năm chăm sóc bố và em chồng, 3 năm đi học với bao thiếu thốn... chị tôi đã vượt qua hết. Nó như một giấc mơ nhẹ bẫng đi qua khuôn mặt buồn buồn của chị. Đó là cái gì? Thật kỳ quặc! Tôi không thể hiểu nổi. Tôi chỉ biết tự hào về chị! Chị là sơn nữ mà!

Có người sẽ hỏi, bây giờ ở cái bản Pác Thay bé nhỏ của tôi, sơn nữ có còn như ngày xưa không? Tôi không dám trả lời. Giờ đây nhiều thứ đã khác. Sơn nữ quê tôi cũng mặc quần bò, cũng nhuộm tóc vàng, cũng đi xe máy... Tất cả đã khác. Nhưng tôi tin, ở sâu thẳm tâm hồn họ vẫn còn hình bóng của sơn nữ gác giấc ngủ giữa rừng, còn trách nhiệm của bác gái tôi, còn đức hạnh của chị dâu tôi. Tất cả vẫn còn! Điều quan trọng là ta biết khơi dậy những phẩm hạnh tuyệt vời ấy.

(Theo Báo Phụ nữ TPHCM)

Việt Báo

Nhận xét tin Sơn nữ

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Sơn nữ bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Son nu ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Sơn nữ ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Mừng Xuân Mới của chuyên mục Tết.

Son Women
Pac Rather, Cao Bang, we can say, loyalty, pride, understanding, painted women, that is, like, home, forests, exotic, sister, Husband

It's the true story, in the small Pac Instead I've ever seen. I only told them not to explain, because the understanding of their scant. The place I was painted a strange woman! Who are they? There must have been assigned to their mountain a spiritual mission ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h1810 No kinh hoang tai TPHCM
    Thời sự 24h(18/10): Nổ kinh hoàng tại TP.HCM

    Vì sao BS Tường không bị truy tố tội "Giết người"?; Nữ PGĐ Sở nói gì về vụ ẩu đả tại khách sạn; Trộm đột nhập siêu thị đã qua mặt bảo vệ thế nào; Thiếu nữ lớp 9 bị cố tình đánh chết để bịt đầu mối...

  • Thoi su 24h1710 Mr Dam lai vung tien choi troi
    Thời sự 24h(17/10): Mr Đàm lại vung tiền chơi trội

    Sự cố sập hàng loạt website: Nghi vấn bị phá hoại; Xuất hiện xe đặc chủng 13 tỷ chuyên ‘bắt’ xe quá tải; Mr.Đàm lại vung tiền chơi trội; Bộ CA điều tra vụ tàu Sunrise 689 bị cướp biển; Cảnh khó tin tại đường trên cao Hà Nội; 

  • Thoi su 24h1610 HN sap phat nguoi thong qua camera
    Thời sự 24h(16/10): HN sắp "phạt nguội" thông qua camera

    Bệnh viện lớn nhất TPHCM lên tiếng vụ đấu thầu thuốc; Phá đường dây mại dâm trăm đô, chỉ tiếp khách Tây; Hà Nội sắp "phạt nguội" thông qua 450 camera; Giết cha ở Vĩnh Long mang xác lên Sài Gòn phi tang;

  • Thoi su 24h1510 Bat pho chanh thanh tra GTVT
    Thời sự 24h(15/10): Bắt phó chánh thanh tra GTVT

    Chấn động làng quê vụ nữ sinh giết cán bộ huyện; Jennifer Phạm sẽ là thảm họa của Cặp đôi hoàn hảo 2014?; Cá quả Tàu tiêm thuốc mê đổ về chợ; Truy sát từ nhà đến bệnh viện vì can thiệp đụng độ trên đường

  • Thoi su 24h1410 Su co hy huu tren duong sat VN
    Thời sự 24h(14/10): Sự cố hy hữu trên đường sắt VN

    Xử lý xe quá tải "giết" đường: Không có vùng cấm!; Sự cố hy hữu trên đường sắt Việt Nam; Tài xế trong clip "ngược chiều khó tin" ở HN trình diện; Truy sát kinh hoàng từ nhà đến bệnh viện;Việt Nam sắp nhận máy bay hiện đại nhất thế giới; Công an cử người canh rắn "khủng" cực độc... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 13/10.

  • Ban tin suc khoe tuan 121810
    Bản tin sức khỏe tuần (12-18/10)

    Nguy cơ dịch Ebola vào Việt Nam là rất cao; Tâm sự của một bác sĩ: "Ở Việt Nam có nhiều Nina Phạm thầm lặng"; Sốc với công nghệ “thổi phồng” gà còi thành béo căng; 5 cách đơn giản tính chính xác tuổi thai; 3 dấu hiệu thần kinh vô cùng nguy hiểm ở trẻ nhỏ;Học lỏm bí quyết giảm cân an toàn kiệu quả kiểu Hàn Quốc; Sử dụng máy tính bảng gây hại đến xương và vai; Lý do tình dục mùa thu viên mãn nhất trong năm; Chữa mồ hôi tay, chân triệt để nhờ lá lốt...là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1210 1810
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nổ lớn tại TP.HCM: Hóa chất nồng nặc, mảnh thi thể vương vãi; Hộp đen tàu Sunrise 689 biến mất, Bộ Công an vào cuộc; Hà Nội phạt nguội vi phạm giao thông bằng camera: Khó khả thi; Xe điên đâm liên tiếp trên đường Phạm Hùng; Rắn độc tràn về làng tấn công người dân ở Nghệ An ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1210 1810
    Toàn cảnh Showbiz tuần (12/10 – 18/10)

    Nghi án Khánh My làm "đào" quán karaoke, Elly Trần thừa nhận có con, Việt Hương và dàn sao Việt bị đối xử tệ bạc ở Nhật, Hương Tràm 'đá đểu' Robbey, Hà Anh bị cấm diễn 3 tháng, Nhóm F Band dùng khăn Piêu của người Thái làm khổ trong X-Factor, Xuân Lan vướng nghi vấn sinh con với đàn ông đã có vợ, Yanbi bị dân mạng "ném đá" vì miệt thị người đồng tính, Siêu mẫu Võ Hoàng Yến bị tố làm gãy tay đồng nghiệp, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Chae Rim hạnh phúc trong ngày lên xe hoa lần 2 là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1210 1810
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nữ sinh lớp 12 giết cán bộ huyện trong nhà nghỉ; Bàng hoàng những vụ "ngáo đá" lên cơn giết người; Nữ sinh giết con rồi đốt xác để giấu chuyện mang thai; Diễn biến mới vụ TMV Cát Tường ném xác nạn nhân xuống sông; Đến tòa ly hôn, vợ đâm chết chồng trước sân tòa án; Ly cà phê cuối cùng của tử tù đầu tiên bị tiêm thuốc độc;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • The gioi noi bat tuan qua tu 12101810
    Thế giới nổi bật tuần qua (từ 12/10-18/10)

    Căng thẳng Trung - Hàn sau vụ ngư dân Trung Quốc bị bắn chết; Sự xuất hiện của lãnh đạo Kim Jong-un với hình ảnh chống gậy; Biểu tình tại Hồng Kông vẫn căng thẳng; Thế giới tiếp tục cuộc chiến chống dịch bệnh Ebola; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.