Thứ sáu, 01 Tháng hai 2008, 20:05 GMT+7

Sơn nữ

Đó là những câu chuyện có thật, ở cái bản Pác Thay nhỏ mà tôi từng chứng kiến. Tôi chỉ biết kể lại chứ không lý giải chúng, vì sự hiểu biết ít ỏi của mình. Những sơn nữ quê tôi thật kỳ lạ! Họ là ai? Có phải rừng núi đã giao cho họ một sứ mệnh linh thiêng như thế? Tôi không biết! Chỉ có thể nói rằng, họ là niềm kiêu hãnh của rừng núi Cao Bằng quê tôi

1- Sơn nữ, con ngựa và gã say rượu

Ngày còn sinh viên, tôi dẫn một anh bạn về quê thực tập. Cứ mỗi phiên chợ, chúng tôi lại xuống ký họa dáng người. Chợ phiên miền núi, họp sớm, tan muộn. Có lần mải vẽ, trời tối hẳn tôi và anh bạn mới về. Đường núi tối nhanh, càng đi càng tối. Đến một con dốc, anh bạn tôi giật mình vì thấy bóng một cô gái đang ngồi thu lu, bên cạnh là con ngựa và một gã say bí tỉ. Với tôi việc đó chẳng lạ gì, nhưng anh bạn tôi thì lạ lắm.

Anh bạn tôi lè lưỡi, lắc đầu nói tỉnh bơ: Dại thế! Đúng là dại. Trong mắt anh ta, không chỉ dại mà còn là cái gì đó thật nhu nhược, thậm chí đần độn.

Vậy đó là cái gì? Tại sao con gái Tày quê tôi lại hành động như thế Họ dại hay đần độn? Hồi ấy, chính tôi cũng không thể hiểu nổi "điều đó. Phải mất hơn nửa cuộc đời, sống với nhiều nền văn hóa khác nhau tôi mới nhận ra sự thật. Tất nhiên, cũng chỉ từ chủ quan của tôi, nhưng tôi tin đó là đức hạnh, hay một sự kiêu hãnh của sơn nữ quê tôi.

Người quê tôi đi chợ không chỉ để mua bán. Họ đến chợ như một nhu cầu văn hóa. Họ gặp nhau, trò chuyện, uống rượu, hát hò và cả tìm người yêu nữa. Đã có nhiều mối tình hé mở từ đây. Đến khi đã thành vợ chồng, phiên chợ như một nơi để họ nhớ về kỷ niệm, tưới đẫm thêm tình yêu. Không lạ gì cảnh hai vợ chồng cùng uống rượu, hát lượn say sưa ở chợ. Không lạ gì cảnh những cô gái má đỏ hây hây, chân tay to khỏe cầm bát rượu "bón" cho người yêu của mình. Ở đây rượu là văn hóa và không hề xa xỉ. Cũng chẳng lạ gì cảnh một cô gái, một con ngựa và một gã say rượu ngồi giữa rừng trong đêm tối. Cô gái ấy phải đợi cho người yêu, hay chồng mình tỉnh hẳn mới cùng nhau ra về. Không bao giờ bỏ lại người đàn ông đã cùng mình uống rượu.

Sống nhiều năm ở thành phố, rất nhiều lần tôi thấy người ta nghi hoặc về sự trung thành của đàn bà. Thậm chí phương Tây còn ví von một cách độc ác là sự trung thành của chó còn hơn hẳn đàn bà. Tôi không thích thế. Nếu để nói về sự trung thành, sự tin cậy đến tuyệt đối thì đó chính là hình ảnh người sơn nữ quê tôi. Họ có một niềm tin bất tận vào người đàn ông của họ.

Tôi nhớ mãi lời mời rượu của các sơn nữ quê tôi. Đại loại họ nói: Bát rượu này em cất trong tim, nếu anh không uống trái tim em tan vỡ... Tất nhiên diễn đạt lại bằng một ngôn ngữ khác nghe không hay, nếu các bạn hiểu được tiếng Tày, lắng nghe âm điệu của nó, sẽ không ai có thể từ chối.

Đã có nhiều người miền xuôi, lên quê tôi uống rượu với sơn nữ. Khi tỉnh dậy, vẫn thấy cô ta ngồi cạnh mình thì sợ hãi. Họ cho đó là một hành động kỳ quặc. Khi ấy người con gái đó sẽ nói: Anh tỉnh rồi, em xin phép về, giấc ngủ của anh cũng là của em... Kỳ lạ thế đấy. Nhiều ngươi miền xuôi mê sơn nữ, đã kết hôn rồi sống luôn ở đó, người ta đồn đại vì trúng bùa yêu. Tôi không tin! Tôi là người Tày chính hiệu nhưng chưa bao giờ nhìn thấy bùa yêu. Thứ bùa yêu duy nhất tôi nhìn thấy chính là sơn nữ.

2 - Tìm vợ cho chồng, chuyện không lạ

Cho đến tận bây giờ, thỉnh thoảng cái đám cưới kỳ lạ kia vẫn ám ảnh tôi. Đó là một đám cưới hay nhất tôi từng chứng kiến. Ông bác ruột tôi lấy vợ hai và người tổ chức cưới là bà vợ cả. Hồi ấy tôi còn quá nhỏ, chưa hiểu chuyện gì. Chỉ thấy vợ chồng bác tôi chung sống đã nhiều năm mà không có con. Một dạo, cứ thấy vợ bác tôi bàn bạc gì đó với mé tôi rồi hai người quyết định sang bản bên xin cưới một người đàn bà muộn chồng cho bác tôi.

Đám cưới ấy, bà vợ cả đi đón dâu. Người vợ lẽ được bà vợ cả che nón (phong tục đón dâu của người Tày) đến nhà chồng. Đám cưới tưng bừng như mọi đám cưới khác. Một năm sau, bà Hai sinh cháu trai. Sự vui mừng được nhân đôi. Tôi thấy bác gái cả có vẻ là người vui nhất. Hai bà sống với nhau thật hòa thuận chẳng bao giờ nghe họ to tiếng.

Với sơn nữ, việc không thể có con là một bi kịch. Ở quê tôi, người vợ chưa được chính thức mang họ chồng khi chưa chứng tỏ được chức năng phụ nữ của mình. Phải mang bầu mới được phép ở tại nhà chồng và làm lễ mang họ, nói cách khác, khi đó gia đình chồng mới công nhận. Cái bi kịch ấy đã diễn ra rất nhiều năm với vợ cả bác tôi. Dĩ nhiên, bác gái tôi có thể bỏ đi, nhưng bà đã không làm thế. Bà đi tìm vợ cho chồng để hoàn thành trách nhiệm của mình. Và đứa con trai kia cũng là của bà. Cái gì đã thúc đẩy bà ấy hành động như vậy? Đó chính là trách nhiệm, đức hạnh ẩn sâu trong tâm hồn bà.

Có người sẽ cho rằng, đó chỉ là sự chịu đựng đến nhu nhược của phụ nữ miền núi. Không phải thế, nếu một lần bạn chứng kiến sự trỗi dậy của ho, bạn sẽ không thể chịu nổi. Họ dám làm tất cả, chất phồn thực của họ thật mạnh mẽ, họ không hề yếu đuối.

Có một nhà thơ đã dựa vào những câu ca dao Tày để viết như thế này: Mùa hoa/ Mùa đàn bà/ Đủ sức vác ông chồng chạy phăm phăm lên núi/ Mùa hoa/ Mùa đàn ông/ Mệt như chiếc áo rũ/ Vịn rào vừa đi vừa ngái ngủ. Tôi rất thích bài thơ này vì đã nghe nó rất lâu từ những ca dao và được nhà thơ chắt lọc lại. Đúng như thế, người sơn nữ khi vào mùa hoa (được hiểu là mùa tình), họ thật mạnh mẽ, họ dám làm nhiều thứ. Đã nhiều anh bộ đội miền xuôi, cuối phiên chợ bị các sơn nữ “vác” lên núi thật. Họ đã yêu thì mê dại và chẳng cần biết gì- hiến dâng là điều quan trọng. Chỉ như thế mới là sơn nữ.

3. Câu chuyện của gia đình tôi

Tôi đã suy nghĩ rất lâu trước khi kể câu chuyện này. Nhưng, tôi cần phải kể vì đó là câu chuyện thật của gia đình tôi. Đã nhiều lần tôi muốn cắt nghĩa nó nhưng thất bại.

Người sơn nữ ấy chính là chị dâu tôi. Anh tôi là một trai bản hư hỏng, phải lãnh một bản án nặng -12 năm tù giam. Khi ấy, chị tôi vừa về sống với gia đình tôi, đang mang bầu. Chỉ sau bốn ngày khi anh tôi đi tù, chị sinh con. Gia đình tôi rất ái ngại cho chị, vì bi kịch đã giáng xuống với chị khi hạnh phúc chưa kịp mỉm cười.

Anh tôi đi rồi, ngày ngày chị vẫn tên nương làm rẫy, mặt lúc nào cũng buồn rười rượi nhưng chẳng khi nào chị ca thán. Với gia đình chồng, chị vẫn dành sự tôn trọng đến tuyệt đối. Hồi ấy tôi bắt đầu đi học xa, thỉnh thoảng về nhà, cái dáng người tần tảo của chị vẫn làm tôi nao lòng. Bao giờ tôi đi chị cũng dậy rất sớm đồ xôi. Chị thường nói: chú học chăm chỉ nhé, rồi chị quay đi, khuôn mặt buồn rười rượi. Chị lại làm việc, chẳng bao giờ ca thán.

Một năm sau ba tôi đổ bệnh, liệt nửa người. Mọi công việc trong gia đình đổ lên đầu chị. Có lần tôi về, thấy chị đang dìu ba tôi tập đi bộ. Chị bảo, bác sĩ hướng dẫn cách chữa bệnh liệt như thế. Năm năm - một khoảng thời gian không nhỏ và việc chăm sóc một người liệt thì phức tạp. Tất cả, chị đảm nhận hết. Sự bền bỉ của chị đã giúp ba tôi đỡ hơn và tự đi được. Nhưng ông trời đã không thương. Một ngày ba tôi đột qụy về với tổ tiên. Chị khóc, chị bảo với tôi: Ba mất rồi, em phải học hành chăm chỉ, đừng phụ lòng ba. Tôi thấy chị hơn cả con gái ba tôi, hơn cả con dâu với bố chồng. Chị là cái gì đó thật đặc biệt. Tôi không biết giải thích thế nào, nhưng đó là sự đặc biệt đến kỳ lạ của đức hạnh của chị.

Rồi chị quyết định đi học. Chị bảo phải trở thành cô giáo. Chị tự ôn luyện và thi đỗ vào trường cao đẳng sư phạm của tỉnh. Chị ôm con đi học. Một lần tôi đến thăm chị ở ký túc xá. Mội người đều ăn ở ngoài, chỉ có chị tự nấu. Chị bảo phải tiết kiệm, nhà mình khó nên phải tiết kiệm.

Đến bây giờ tôi vẫn không quên mùi trứng rán và cơm trắng của chị nấu cho tôi trong căn phòng tồi tàn của ký túc xá. Chị bảo ăn mãi cũng quen. Học quan trọng hơn, bao giờ chị đi làm có tiền sẽ nấu thật ngon cho em. Chị cười, mồ hôi rịn trên trán! Tôi muốn rơi nước mắt, miếng cơm nghẹn lại. Khi tôi đi, chị không quên giúi cho tôi một quả trứng luộc. Chị bảo đem đi ăn đường. Chị lại cười, mồ hôi vẫn rịn trên trán! Chị dâu tôi là ai? Tôi vẫn thường tự hỏi như thế. Cái gì đã giúp chị vượt qua những cay đắng của cuộc đời này? Chị có thể nói đó là sự bền bỉ diệu kỳ của phẩm giá sơn nữ trong con người chị.

Giờ anh tôi đã về, bạc nhược và bệnh tật. Chị lại chăm sóc chẳng hề ca thán, chưa bao giờ oán trách. 12 năm vắng chồng, 5 năm chăm sóc bố và em chồng, 3 năm đi học với bao thiếu thốn... chị tôi đã vượt qua hết. Nó như một giấc mơ nhẹ bẫng đi qua khuôn mặt buồn buồn của chị. Đó là cái gì? Thật kỳ quặc! Tôi không thể hiểu nổi. Tôi chỉ biết tự hào về chị! Chị là sơn nữ mà!

Có người sẽ hỏi, bây giờ ở cái bản Pác Thay bé nhỏ của tôi, sơn nữ có còn như ngày xưa không? Tôi không dám trả lời. Giờ đây nhiều thứ đã khác. Sơn nữ quê tôi cũng mặc quần bò, cũng nhuộm tóc vàng, cũng đi xe máy... Tất cả đã khác. Nhưng tôi tin, ở sâu thẳm tâm hồn họ vẫn còn hình bóng của sơn nữ gác giấc ngủ giữa rừng, còn trách nhiệm của bác gái tôi, còn đức hạnh của chị dâu tôi. Tất cả vẫn còn! Điều quan trọng là ta biết khơi dậy những phẩm hạnh tuyệt vời ấy.

(Theo Báo Phụ nữ TPHCM)

Việt Báo

Nhận xét tin Sơn nữ

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Sơn nữ bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Son nu ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Sơn nữ ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Mừng Xuân Mới của chuyên mục Tết.

Son Women
Pac Rather, Cao Bang, we can say, loyalty, pride, understanding, painted women, that is, like, home, forests, exotic, sister, Husband

It's the true story, in the small Pac Instead I've ever seen. I only told them not to explain, because the understanding of their scant. The place I was painted a strange woman! Who are they? There must have been assigned to their mountain a spiritual mission ...





  • Thoi su trong ngay Thieu nu mang 2 ba lo ma tuy 25 ty
    Thời sự trong ngày: Thiếu nữ mang 2 ba lô ma túy 25 tỷ

    Lốc xoáy kinh hoàng, 56 nhà bị sập ở Cần Thơ; Kỷ luật bác sĩ từ chối nhận chức phó giám đốc sở; Xử lý “bảo kê” xe quá tải trên cao tốc dài nhất VN; MC Quốc Khánh viết thư gửi phóng viên ném điện thoại...

  • Thoi su 24h307 Van hanh toa nha 95 trieu do
    Thời sự 24h(30/7): Vận hành tòa nhà 95 triệu đô

    Chưa chốt phương án một kỳ thi quốc gia năm 2015; Ngày đầu vận hành tòa nhà 95 triệu đô ở Đà Nẵng; Chậm, hủy chuyến bay: Tất cả tại thời tiết!; Khánh Ly lần đầu tiết lộ về chồng con.

  • Thoi su 24h297 22h say mem thi cam bia ruou kieu gi
    Thời sự 24h(29/7): 22h say mèm thì cấm bia rượu kiểu gì?

    Hành khách bất tỉnh, máy bay VNA hạ cánh khẩn cấp; Cháy lớn tại Buôn Ma Thuột, thiệt hại hàng trăm tỷ; Cướp súng trong trụ sở rồi chĩa thẳng vào công an bóp cò; 22h đã say mèm thì cấm bia rượu kiểu gì?...

  • Thoi su 24h267 Vlogger Toan Shinoda dot ngot qua doi
    Thời sự 24h(26/7): Vlogger Toàn Shinoda đột ngột qua đời

    Miền Bắc đón mưa rào và dông 2 ngày cuối tuần; Tiết lộ về cuộc sống của Phương Thảo Ngọc Lễ ở Mỹ; Vlogger nổi tiếng Toàn Shinoda đột ngột qua đời; Vụ máy bay VN suýt đâm nhau: Xử phạt hàng loạt

  • Thoi su 24h257 Ruoc dau binh di bang xe ngua
    Thời sự 24h(25/7): Rước dâu bình dị bằng xe ngựa

    Kết luận vụ đại gia tố chủ tịch tỉnh Bình Dương; Nhà 'đại gia' buôn gỗ Lào bị niêm phong vì vỡ nợ; Trước giờ thi hành án, Nguyễn Đức Nghĩa viết gì?; Lập ‘chiến lũy’, ngăn xe quá tải phá nát đê trăm tỷ

  • Su kien quoc te noi bat Tu 207 den 267
    Sự kiện quốc tế nổi bật (Từ 20/7 đến 26/7)

    Liên tiếp các vụ máy bay rơi, bê bối các nhà máy chế biến và cung ứng thịt của Trung Quốc bán thịt quá hạn cho McDonald và KFC, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN – EU lần thứ 20 nhấn mạnh đảm bảo hòa bình trên Biển Đông là những tin tức được nhắc đến nhiều nhất trong tuần qua

  • Ban tin suc khoe tuan tu 20267
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 20-26/7)

    BV Bạch Mai: Người nhà 'cướp' bệnh nhân, hành hung bác sĩ; Nhân viên viện dưỡng lão cắt trộm tinh hoàn 4 "làm thuốc"; Điểm mặt đồ ăn, thức uống tưởng lành hóa độc hại; Những sự thật 'kinh hoàng' về bàn chải đánh răng của bạn; Phương pháp tránh thai "kỳ lạ" nhất thời hiện đại; Thủ dâm thế nào để không hại sức khỏe?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 2007 2607
    Toàn cảnh Showbiz tuần (20/07 – 26/07)

    Showbiz Việt tuần qua khá "sôi nổi" với sự xuất hiện dồn dập của những scandal: Cựu siêu mẫu Dương Yến Ngọc tố ca sĩ Pha Lê cướp chồng, Tăng Thanh Hà bị ném đá khi làm giám khảo Master Chef, "Chàng trai hiền lành nhất showbiz" YaSuy bị tố phụ tình và có con rơi, Sự ra đi đột ngột của hot vlogger Toàn Shinoda, Nghi án các mỹ nhân Diễm Hương, Maya, Lương Bích Hữu đang mang bầu. Ngoài ra thông tin về các sao ngoại như: Á hậu Hồng Kông, mỹ nam phim Bao Thanh Thiên, Ca sĩ Adam Levine cũng được khán giả rất quan tâm.

  • Nghin le chuyen tuan qua 207 267
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (20/7 - 26/7)

    Nước cờ sau giàn khoan TQ: Việt Nam cần làm gì?; CSGT Hàng Xanh và những vụ "tai tiếng" nhất Sài Gòn; hay trà xanh C2 và những cú phốt khiến người tiêu dùng phát hãi .... là những tin tức thời sự nổi bật trong tuần qua (20/7 - 26/7).

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2007 2607
    Tin An ninh – Pháp luật tuần qua (20/07 – 26/07)

    Lời khai chấn động của vợ Bí thư xã đốt xác phi tang; Mẹ nhẫn tâm sát hại con trai 8 tuổi để trả thù chồng?........là những tin đáng chú ý trong tuần.