vietbao

Kỷ vật của Hồ Xuân Hương-sự thật mối tình với Tổng Cóc

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Bà chúa thơ Nôm với rất nhiều dấu hỏi
Thơ của bà chúa thơ Nôm Hồ Xuân Hương thì dường như người Việt nào từng đọc thơ, ai cũng thuộc… dăm bài. Nhưng, bà là ai, sinh năm bao nhiêu, số phận như thế nào và nhiều điều quan trọng liên quan đến bà nữa vẫn nằm lửng lơ trong thắc mắc của cả những chuyên gia nghiên cứu tài danh nhất, của nhiều quốc gia! Thậm chí, có nơi phủ nhận, rằng trên cuộc đời chưa từng có một nữ sĩ tài danh là Hồ Xuân Hương (tất nhiên cơ bản tư liệu vẫn khẳng định là có). Thậm chí, chồng bà là ai thì đến nay cũng chỉ khẳng định chắc chắn được rằng: bà lấy ông tham hiệp An Quảng Trần Phúc Hiển, còn những Tổng Cóc, tri phủ Vĩnh Tường đều còn nằm ở dạng nghi vấn (dù bài thơ khóc các vị “hôn phu” ấy thì ai cũng thuộc). Về thơ, cuốn Nghĩ về thơ Hồ Xuân Hương, NXB Nghĩa Bình do Lê Trí Viễn chủ biên có đề nghị một cách lựa chọn thơ bà căn cứ trên nội dung tư tưởng cùng hai hiện tượng văn bản học là “dân gian hóa” và “Xuân Hương hóa” đó là một cách nghĩ được nhiều người nhất trí cao. Và, qua những điều đó, cùng sức cuốn hút của việc giải mã những gì liên quan đến bà chúa thơ Nôm là rất lớn; cuộc tranh luận về thơ và đời bà chắc còn phải kéo dài.


Ky vat cua Ho Xuan Huong-su that moi tinh voi Tong Coc
Đôi lục bình thờ mà bà con cho rằng nữ sĩ Xuân Hương đã đề thơ trong thời gian làm lẽ ông Tổng Cóc.

Những tư liệu tạm thời đưa ra cho đến lúc này: Theo tác giả Lê Xuân Sơn viết trong tập “Hồ Xuân Hương thơ và đời” thì Hồ Xuân Hương tên thật là Hồ Phi Mai, con của ông Hồ Sĩ Danh (1706-1783), quê ở làng Quỳnh Đôi, Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Mẹ Hồ Xuân Hương là một người thiếp (vợ lẽ), người Hải Dương của ông Hồ Sĩ Danh. Nhưng, tài liệu khác lại trích dẫn trong Hồ Quỳnh Gia Phả (gia phả họ Hồ ở Quỳnh Lưu) cho rằng: Hồ Xuân Hương sinh năm 1772 mất năm 1822, là con ông Hồ Phi Diễn ở làng Quỳnh Đôi. Có tài liệu lại phân tích, Hồ Xuân Hương và anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ là có chung ông tổ 5 đời (?).


Nhưng có một điều chắc chắn: Hồ Xuân Hương sống vào thời Lê mạt Nguyễn sơ, người cùng thời với Nguyễn Du (1765-1820), Phạm Đình Hổ (tức Chiêu Hổ, 1768-1839). Hồ Xuân Hương học rộng tài cao, uyên thâm cả Nho, Lão, Phật, và đặc biệt có tài ứng đối, sử dụng điển tích tài tình. Nhiều bậc trí giả đương thời phải công nhận bà là người “Tài cao nhã phượng thế gian kinh”. Có tài liệu ghi rõ, đại thi hào Nguyễn Du từng so sánh bà với nàng Tiểu Thanh tài sắc lừng lẫy bên Trung Hoa. Thơ văn của bà dễ khiến người ta nghĩ đến chữ “dâm tục”, với nhiều ý tứ lẳng lơ, mỉa mai, táo bạo, phá cách, tinh nghịch nhưng sâu xa là nỗi lòng của một người phụ nữ có tài, có sắc, mang nhiều khát vọng sống; song chịu quá nhiều hẩm phận trong chế độ hà khắc cũ…

Những câu chuyện sinh động...

Nhiều tài liệu cho rằng, trước khi kết hôn với ông phủ Vĩnh Tường, bà Hồ Xuân Hương có làm lẽ ông Tổng Cóc một thời gian, hai người chung sống tại làng Tứ Xã, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ ngày nay. Chuyện này hoàn toàn có thể tin được.

Hồ Xuân Hương làm lẽ ông Tổng Cóc thì đúng rồi, nhưng việc bà khóc ông ấy là khóc người chết hay khóc đưa tang một cuộc tình trắc trở? Chàng Cóc là ai mà lại lấy được bà chúa thơ Nôm về tận miền trung du xa tít ấy - mà lại chỉ cho làm vợ lẽ? “Chém cha cái kiếp lấy chồng chung/ Kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh lùng” (thơ Hồ Xuân Hương).


Ky vat cua Ho Xuan Huong-su that moi tinh voi Tong Coc
Đến cái bậu cửa nhà ông Tổng Cóc cũng được vẽ hình lưỡng long chầu nguyệt.

Kết quả mà các nhà nghiên cứu đưa ra lập tức gây sửng sốt: Cụ Dương Văn Thâm, hơn 90 tuổi, hội viên kỳ cựu Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam, một bậc túc nho trong vùng cũng đã dày công hoàn thành một công trình về “Chàng Cóc” và mối tình với bà chúa thơ Nôm Hồ Xuân Hương, theo đó, chuyện về “cô con dâu đỏng đảnh” Xuân Hương vẫn được người trong làng kể vanh vách cho đến tận giờ phút này, dẫu rằng, dễ đến 200 năm đã trôi qua kể từ khi nữ sĩ về làm vợ Tổng Cóc (nếu giả thuyết này là sự thật). Điều lạ nữa là những lời kể của người làng về bà Xuân Hương rất thống nhất: không ưa gì cô con dâu lắm nết xấu: không biết cấy cày, chỉ quanh quẩn thơ văn nhảm nhí; dáng thanh yểu điệu chứ không “lưng ong đùi dế” như tiêu chí bà con vẫn hằng dùng để chọn con dâu.


Tổng Cóc làm cho cà cả một cái nhà thủy tạ để tiếp bạn thơ văn, nhưng mỗi lần Xuân Hương cho người làm món cá lên xơi thì nàng chỉ ăn khúc giữa còn bỏ đầu bỏ đuôi. Điều này khiến người làng quay ra nhiếc móc Xuân Hương là ăn tàn phá hại, nhà Tổng Cóc giàu thế đã ra mẽ gì, sẽ tán gia bại sản vì cái sự “õng ẹo” ấy thôi! Thậm chí có gã phù thủy còn xui Tổng Cóc kiểm tra xem mình lấy phải người hay lấy phải yêu tinh, bằng cách đợi khi Xuân Hương ngủ, dùng một tàu lá chuối tươi to úp lên người nàng. Nếu sáng ra tàu lá bị nát nhàu, thì vợ lẽ Tổng Cóc là người đàn bà chân chỉ hạt bột, chẳng qua vợ cả và đàn con của mụ nói xấu vu vạ cho nàng thôi.


Nhược bằng tàu lá sáng ra vẫn còn nguyên thì đích thị Xuân Hương là… yêu quái. Tổng Cóc thử. Và dĩ nhiên, cái người gặp cảnh làm lẽ như nàng thì làm sao mà ăn no ngủ kĩ đè nát được tàu lá chuối to. Thế là Tổng Cóc dần cũng nản lòng vì sự mâu thuẫn ngày càng lớn giữa tài danh nanh nọc Xuân Hương và giấm chua lửa nồng ghen ghét của mụ vợ cả. Sau này, khi Xuân Hương bỏ đi làm vợ ông phủ Vĩnh Tường trong khi nàng đang có thai ba tháng tuổi với Tổng Cóc. Con của hai người cũng đã không sống được. Bài “Khóc Tổng Cóc” vì thế mà ai oán hơn, oán trách hơn, song cũng day dứt và nặng nghĩa tình hơn: “Nghìn vàng khôn chuộc dấu bôi vôi!”.


Cả làng cả tổng đều kể một câu chuyện giống nhau, khiến người ta không thể không tin đó là sự thực. Khi các bậc chữ nghĩa đầy mình về điều tra, thì hóa ra Tổng Cóc không trọc phú, cũng không xấu như… cóc. Tổng Cóc có tên thường gọi là Kình, người làng Gáp, Tứ Xã là con cháu quan nghè làng Gáp Nguyễn Quang Thành. Trong cuốn Lịch triều tạp kỉ, viết rõ: “Ông Nguyễn Quang Thành có tiếng là thần đồng, 24 tuổi đỗ tiến sĩ, xuất thân năm Canh Thân, Lê Chính Hòa (1680). Ông làm quan trong triều giữ chức “Thiểm đô ngự sử”. Tên ông vẫn còn in trên bia số 80 ở Văn miếu Quốc Tử Giám. GS. Lê Trí Viễn viết sau quá trình tâm huyết nghiên cứu ở Tứ Xã đã đưa ra kết luận : “Tổng Cóc không phải là một anh trọc phú, mà là một nho sĩ từng có phen lều chõng như ai và trong sự gặp gỡ Hồ Xuân Hương có chuyện chữ nghĩa, chứ chẳng phải do đồng tiền”.

...và những “di vật của bà chúa thơ Nôm” ở Tứ Xã

Ky vat cua Ho Xuan Huong-su that moi tinh voi Tong Coc
Mẹ đẻ anh Bùi Văn Thắng giữ gìn đôi lục bình gỗ mít sơn then.

Câu chuyện về mối tình này còn đi đến hồi thú vị hơn khi mà ở làng Tứ Xã hiện nay, bà con còn trân trọng giữ gìn được nhiều kỷ vật mà cả làng cả xã đều tin rằng đó là của cặp vợ chồng Tổng Cóc - Hồ Xuân Hương. Đó là một đôi lục bình có khắc chữ Hán, gia đình anh Bùi Văn Thắng đang lưu giữ. Lục bình gỗ mít, phủ sơn then đen bóng tương truyền là khi còn ái ân mặn nồng, con người hào hoa văn võ song toàn Tổng Cóc đã yêu cầu vợ lẽ của mình - bà chúa thơ Nôm đề thơ lưu bút tích (xem ảnh).


Đôi lục bình vốn được đặt trên bàn thờ nhà Tổng Cóc, sau này kinh tế sa sút, đã phải bán tất đi. Cách nhà anh Thắng một cánh đồng, ngôi nhà lớn, làm toàn bằng gỗ quý, lợp ngói âm dương của gia đình Tổng Cóc vẫn được gia đình nhà giáo Kiều Phú trân trọng giữ gìn. Ngôi nhà được làm cầu kỹ tới mức, đến cả cái ngưỡng (bậu) cửa ra vào cũng được trạm hình lưỡng long chầu nguyệt - rất phá cách và chơi ngông (xem ảnh). Khoảng 200 năm qua, người hai xã Tứ Xã, Sơn Dương ai ai cũng vẫn gọi đó là ngôi nhà ông Tổng Cóc. Con cháu ông Tổng Cóc giờ nhiều người vẫn sống ở làng, và đã nhiều lần ngỏ ý muốn chuộc ngôi nhà về để làm nhà thờ. Nhiều thế hệ học trò cấp 3 ở tỉnh Phú Thọ vẫn thường được nhà trường đánh ô tô đưa về nhà ông Kiều Phú để tham quan những hiện vật liên quan đến cuộc hôn nhân Tổng Cóc - Hồ Xuân Hương.


Trên bức vách bằng gỗ mít phiến dày phía trong nhà, còn lưu những dòng “thủ bút” được kể là của chính Hồ Xuân Hương đã “ngẫu hứng, mài mực, đề thơ”. Dòng chữ như sau: “Thảo lai băng ngọc kính/ Xuân tận hóa công hương”; và “Độc bằng đan quế thượng/ Hảo phóng bích hoa hương”. Cụ Dương Văn Thâm dịch nghĩa bốn câu này trong công trình Chàng Cóc là ai của mình như sau: “Tấm gương trong trắng ví như người con gái trong trắng/ Nhưng hết tuổi xuân sắc rồi thì thợ trời cũng chịu (không níu giữ được)/ Chỉ còn biết dựa vào phúc đức, con cháu/ (Thì khi ấy) hương thơm sẽ tỏa đi khắp muôn nơi”. Cái cây hết xuân sắc rồi thì thợ trời cũng chịu, đúng là khẩu khí của Hồ Xuân Hương! Qua thời gian, do nhiều nhà quản lý địa phương, nhà nghiên cứu, người tham quan đã khiêng cả bức vách gỗ ra để bôi thuốc hiện màu vào nhằm in rập những nét chữ quí; qua nhiều mùa nước ngập, dòng chữ đã mờ đi rất nhiều.


Không biết, qua những câu chuyện, những hiện vật thuyết phục, sinh động, bất ngờ và hấp dẫn còn lưu giữ ở hai xã Tứ Xã, Sơn Dương (huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ) như thế, số phận và sự nghiệp thơ văn mang nhiều dấu hỏi của nữ sĩ Hồ Xuân Hương có rõ nét lên được chút nào?


Đó là những câu chuyện giản đơn nhưng biết đâu, chân dung bà chúa thơ Nôm cũng sẽ gần gũi, đa sắc, và có da có thịt hơn nhờ thế?!

  • Thành Sơn - Đinh Vũ (KH&ĐS Xuân 2006)
Việt Báo
Thanh niên cứng nhất Hà Nội chơi lầy với công an phường
Comment :Kỷ vật của Hồ Xuân Hương-sự thật mối tình với Tổng Cóc
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Kỷ vật của Hồ Xuân Hương-sự thật mối tình với Tổng Cóc bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Ky vat cua Ho Xuan Huongsu that moi tinh voi Tong Coc ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Kỷ vật của Hồ Xuân Hương-sự thật mối tình với Tổng Cóc ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Tết
souvenirs of Ho Xuan Huong-true relationship with General Toad
Total Toad, Ho Xuan Huong Xuan Huong Vinh Tuong, Frog, Bui Van Thang, Van Mieu Quoc Tu Giam, Ms Princess Nom poetry, Literature: Folk Art, Korea Journal Proceedings history, involving, Phu Tho Province, banana boat, researchers, remote, she
her lord Nom poetry with many marks of her lord hoiTho Nom poetry of Ho Xuan Huong, it seems as Vietnamese people ever read poetry, who also belong to ... all chips. But she was, how much student year, fate and how many important things related to her again ... No ...
  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Thoi su 24h238 Gai tre thue chat chan tay truc loi
    Thời sự 24h(23/8): Gái trẻ thuê chặt chân tay trục lợi

    Xé áo, cắt tóc nhân tình ở phố: Nhân tình là "osin" của kẻ chủ mưu; Giám định ADN để nhận dạng 150 ngôi mộ bị xâm phạm; Vụ "tháp nghiêng" chờ sập: 3/4 hộ dân đã di dời; Dân không có quyền kiểm tra CSGT': Giám sát khác kiểm tra; Bạn gái trễ giờ lên máy bay, nam thanh niên xông vào đánh nhân viên hàng không

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t

  • Toan canh kinh te tuan 1408 20082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (14/08- 20/08/2016)

    Những dự án lọc dầu lớn phải bù lỗ tới hàng nghìn tỷ đồng, Bộ Công thương phản hồi về bộ nhiệm tại Sabeco, bảo mật tại các NH lớn, giá xăng tăng trở lại...Cùng với đó là những thông tin bất động sản, tài chính- ngân hàng, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuần qua.

  • Tong hop tin Doi song tuan qua 15218
    Tổng hợp tin Đời sống tuần qua (15-21/8)

    Mới đây, lời cảnh báo được một vị phụ huynh đưa ra cùng với hình ảnh được cắt ra từ camera của lớp học mẫu giáo cho thấy một bé trai đang cố làm chuyện người lớn với bé gái trong giờ nghỉ trưa khiến nhiều bậc cha mẹ phải suy ngẫm.