Thứ năm, 24 Tháng một 2008, 15:49 GMT+7

Cây đòn gánh của mẹ

Có những cuộc đời gắn liền với chiếc đòn gánh cả trong giấc ngủ, và phải chăng vì làm ăn lương thiện, lòng thanh thản mà khi dừng lại nghỉ bên đường, chiếc đòn gánh đã trở thành một chiếc gối mềm!

Gánh cực mà đổ lên non

Còng lưng mà chạy, cực còn theo sau

Không biết tự bao giờ, cái đòn gánh đã trở thành vật thân thiết trong mỗi gia đình người Việt. Riêng đối với tôi, đó còn là một vật thiêng liêng: Những ngày tản cư, mẹ tôi đã gánh hai anh em tôi một đầu, còn đầu kia là gạo, muối, mùng, mền rời bỏ làng quê chạy về thành phố mưu sinh.

Chúng tôi lớn lên trong đôi thúng và cái đòn gánh trên vai mẹ.

Bây giờ cứ mỗi lần về thăm nhà, tôi lại giành lấy công việc ra sông gánh nước như ngày xưa tôi đã từng phụ mẹ.

Đi đến đâu, tôi cũng thích ngắm nhìn cây đòn gánh, không hiểu sao tôi yêu quý nó lạ thường! Khi đưa các bạn sinh viên đến thăm Bảo tàng Văn hóa Khmer Nam Bộ ở Trà Vinh, tôi bồi hồi đứng ngắm mãi một dãy đòn gánh xa xưa đã trở thành huyền thoại của cư dân vùng đất mới. Nó thanh thoát như một cánh cung, được chạm trổ tinh vi ở hai đầu - mỗi chiếc là một tác phẩm nghệ thuật tuyệt vời. Tôi tưởng tượng người xưa đã yêu quý nó như người nghệ sĩ yêu quý cây đàn. Càng ngắm nhìn, tôi càng hiểu được lòng trân quý của cư dân nông nghiệp Nam Bộ với công cụ lao động của mình trong những ngày đầu lập cư.

Điều đặc biệt thú vị với chiếc đòn gánh Nam Bộ là nó có một đầu nhọn như đòn xóc. Ngoài việc làm thêm chức năng đòn xóc, khi lao động hoặc dừng lại nghỉ ngơi, người ta cắm đầu nhọn xuống đất để tránh dính bùn vào thân đòn gánh và khi cần có thể làm chiếc giá để treo quần áo một cách thảnh thơi.

Nhiều năm sống với cư dân Nam Bộ, tôi thấy họ có một cái gì đó rất phong lưu. Khi lao động cũng như lúc nghỉ ngơi, tắm giặt trên sông, họ đều máng quần áo lên cây, chứ rất ít khi để trên mặt đất như ở miền Trung quê tôi. Cực nhọc mà không lam lũ!

Buổi tối ở Trà Vinh, nghe tiếng rao chí mà phủ (chè mè đen), tôi bước ra trước hiên nhà. Người chủ gánh hàng rong dừng lại bên lề đường, đặt gánh chè xuống và đặt chiếc đòn gánh trên vách cửa. Tôi cúi nhìn thật kỹ, chiếc đòn gánh to bản, thẳng và vuông vức ở hai đầu - chiếc đòn gánh của một cư dân người Hoa: thực dụng, chắc chắn.

Tôi bỗng nhớ đến bài hát Cái đòn gánh của một người các chú quê tôi. Cái đòn gánh mang trên mình nó cả một nền văn hóa của một dân tộc giỏi về thương mại, mà thời ấu thơ tôi thường nghe cha tôi hát theo điệu Ngũ điểm (một bản vắn của âm nhạc cung đình). Tôi xin ghi lại cả lời và nhạc: Bên Tàu nị ở bên Tàu. Bên Tàu nị mới sang qua. Sang Nam Việt bán buôn làm giàu. Hồi trước nị có cái đòn gánh. Hồi trước nị buôn bán chè khô. Chè khô bán mì tô. Lô lố lô lô vực nị đem về Tàu. (Xự hò hò xự xang hò. Xự hò hò xự cống xê xang. Xê cống xê xang xự xế xang xự hò. Hò cống, xê xàng xàng xê cống. Hò cống cống líu cống xự xang xê. Xê cống xê xang xự xế xang xự hò).

Hồi đó, những người Hoa đến buôn bán ở miền Trung quê tôi được gọi là người các chú do người dân Quảng đọc trại từ hai tiếng khách trú chỉ người từ nơi khác đến.

Khi tôi thôi học.

Người khách trú bán ve chai già đã chết.

Y đã hát cho tôi nghe.

Những buổi trưa buồn rầu.

Trong ngôi trường đầy vết tích chiến tranh.

Những bài hát làm nhớ hoài một nước cổ

Trung Hoa...

(Nguyễn Bắc Sơn)

Sau này, trong những năm tháng lênh đênh trên chiếc xuồng tam bản, khắp miệt vườn Nam Bộ, tôi rất ít nghe đến từ các chú, mà chỉ bắt gặp những từ hia, từ chế hết sức gần gũi, thân thương. Và tôi hiểu rằng chính tôi cũng là người khách trú.

Từ chiếc đòn gánh lúa, gánh nước của dân cư nông nghiệp đến gánh hàng rong của người khách trú, gánh xiếc, gánh hát đã ra đời cùng với sự hình thành chữ quốc ngữ và nền nhạc mới dựa trên ký âm pháp phương Tây. Và trong những khúc ca về chuyện tình xót xa, lãng mạn, chiếc đòn gánh lại trở thành một mốt đoạn trường: “Hương ơi! Sao tiếng hát em nghe vẫn ngọt ngào, nghe vẫn dạt dào. Dù em ca những lời yêu đương hay chuyện tình gãy gánh giữa đường...”.

(Trầm Tử Thiêng)

Và, trong những bản tình ca, có lẽ ít người nặng lòng như nhạc sĩ Phạm Duy. Chỉ vài nốt nhạc đơn sơ, ông đã vẽ bản đồ Tổ quốc: “Hỡi anh! Gánh gạo trên đường. Chàng ơi! Gạo Nam gạo Bắc. Đòn miền Trung gánh đừng để rơi. Chàng! Chàng ơi! Gánh đừng để rơi...”.

Tôi ao ước đến một ngày hè, rời bục giảng, trở lại quê nhà, sà vào cây đòn gánh, gánh nước tưới vườn rau, như tuổi thơ tôi sà vào lòng mẹ..

Ở quê tôi, người dân quê không bao giờ dùng đòn gánh để đánh người khác, vì đây là vật mưu sinh, tạo nên sự sống, chứ không phải là vũ khí để hại người. Và khi chiếc đòn gánh gãy, tháp lại vẫn không dùng được nữa thì người ta sẽ đốt đi hoặc gác lên trần nhà chứ không chụm củi hay bỏ vào một nơi nào đó thiếu trang nghiêm.

Có một điều thật thú vị với chiếc đòn gánh mà các nhà y học ít quan tâm: Đó là khi ta gánh lúa, hay gánh nước tưới cây, chiếc đòn gánh sẽ thường xuyên tác động vào các huyệt đạo như kiên ngoại du, kiên ngung và kiên tĩnh trên vai... Và tôi lại nghĩ đến mẹ tôi: Luôn trầm tĩnh, nhẫn nhịn, hiền hòa, ăn gì cũng biết ngon, nằm đâu cũng ngủ được... bởi đời mẹ bao giờ cũng có cây đòn gánh kĩu kịt trên vai.

Lê Đình Bích

Việt Báo

TIN Tết NỔI BẬT

Nghịch lý "dính" tham nhũng, "bỗng dưng" bị tâm thần

"Dư luận đặt ra có phải ông đó tâm thần không? Vấn đề là tại sao tham nhũng lại bị tâm thần nhiều thế?". Người ta bảo khi giám định là tâm thần, nhưng giải quyết việc gia đình lại rất bình thường.

Nhận xét tin Cây đòn gánh của mẹ

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Cây đòn gánh của mẹ bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Cay don ganh cua me ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Cây đòn gánh của mẹ ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Ngẫu Hứng Mùa Xuân của chuyên mục Tết.

Tree mother's pole
South, during sleep, associated with, pole, becoming, stop, carrying water, people, person, tree, mother, date, move

Have the life attached to the pole even in sleep, and to do it because honestly, that when our serene pause on the way, the pole became a soft pillow!.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2111 Thu hoi nha dat cua ong Tran Van Truyen
    Thời sự 24h(21/11): Thu hồi nhà đất của ông Trần Văn Truyền

    Thu hồi nhà, đất của ông Trần Văn Truyền; Gói quà 20/11 phát nổ, 1 phụ nữ tử vong; VTV xin lỗi vụ phát sóng "Nhặt xương cho thầy"; Hà Hồ bật khóc, nêu lời giải cho quan hệ với Cường đô la; Từ 1/1/2015 tăng mức phạt xe quá tải... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/11.

  • Thoi su 24h2010 2 may bay suyt dam nhau tai SG
    Thời sự 24h(20/10): 2 máy bay suýt đâm nhau tại SG

    Đổi chứng minh thư thành thẻ căn cước công dân;Hai máy bay suýt đụng nhau trên không;Thuê người giả mạo Thứ trưởng Y tế để lừa tiền tỷ; Sát hại con tin để quỵt nợ 50 triệu đồng; "100 nghìn/cô" - cuộc định giá đau xót trong ngày 20/11?... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 20/11.

  • Thoi su 24h1911 Chang trai dam cuoi co tich qua doi
    Thời sự 24h(19/11): Chàng trai "đám cưới cổ tích" qua đời

    Phạt 252 triệu đồng NXB in hình Công Lý cởi trần; Chơi ngông Tàng "Keangnam": Mời ca sỹ ngoại về đãi cả bản; Nữ phượt thủ 9x tử nạn trên cung đường Hà Giang; Chàng trai trong "đám cưới cố tích" đột ngột qua đời...

  • Thoi su 24h1811 BS quen kim mo trong bung benh nhan
    Thời sự 24h(18/11): BS quên kim mổ trong bụng bệnh nhân

    Đường sắt trên cao "tuyệt đối an toàn"; Mổ đẻ, BS ‘quên’ kim trong bụng bệnh nhân 9 năm; Bé sơ sinh văng khỏi bụng mẹ ra viện; Lật mặt hàng chục cửa hàng xăng dầu lắp đặt IC giả; Mạo nhận con trai Bí thư HN "quỵt" hàng trăm triệu... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 18/11.

  • Thoi su 24h1711 Cong Ly mac quan nho len bia sach luat
    Thời sự 24h(17/11): Công Lý mặc quần nhỏ lên bìa sách luật

    Bình Dương lên tiếng về cáo buộc của ông Dũng "lò vôi"; Công Lý bức xúc vì bìa sách in hình anh cởi trần; Nữ "đại gia" Hà thành bị đánh thuốc mê cướp kim cương?; "Kho" sừng tê giác trong nhà đại gia Hà Tĩnh...

  • Ban tin suc khoe tuan tu 162211
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 16-22/11)

    Hà Tĩnh: Mổ đẻ, BS "quên" kim trong bụng bệnh nhân 9 năm; Bình Dương: Một phụ nữ chết tức tưởi sau khi chích thuốc tại phòng khám tư nhân; Trứng gà thật - giả, phân biệt thế nào?; 83% đàn ông "thả rông" trong lần quan hệ đầu tiên; Mẹo chăm sóc da cho trẻ vào mùa đông; Lý do không ngờ khiến mẹ chậm mang thai; Người hay lo lắng dễ bị mất trí nhớ; Cách giảm cân hiệu quả trong 1 tuần... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1611 2211
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (16/11 - 22/11)

    Nghị trường QH nóng chuyện chạy chức, chạy quyền; Ước vọng của Hai lúa được phong Đại tướng quân; Sách Luật in hình nghệ sỹ Công Lý: Luật pháp không phải trò hề; Làm khu nghỉ dưỡng trên núi Hải Vân: Quá nhạy cảm quốc phòng!; Phát phim phản cảm,VTV nên có lời với các thầy cô giáo ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1611 2211
    Toàn cảnh Showbiz tuần (16/11 – 22/11)

    Mỹ Tâm được vinh danh giải thưởng 'Huyền thoại âm nhạc', Hình nghệ sĩ Công Lý bị xuất hiện phản cảm trên bìa sách luật, Tranh cãi số lượng khán giả trong live concert Heartbeat của Mỹ Tâm,

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1611 2211
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (16/11 - 22/11)

    "Tội phạm axit" và câu chuyện về quản lý; Kết cục thảm của những mối tình đồng tính nữ lệch lạc; Điểm tựa hoàn lương của 9X sát hại người yêu; 14 năm tù cho cơn ghen tuông mù quáng; Vụ TMV Cát Tường: Tội danh của bị cáo Tường và Khánh sẽ thay đổi?; Cảnh giác với chiêu lừa đảo tinh vi qua điện thoại;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tin Bong daThe thao noi bat tuan qua 16112211
    Tin Bóng đá-Thể thao nổi bật tuần qua (16/11-22/11)

    Tổng hợp diễn biến vụ nghi ngờ Công Phượng gian lận tuổi; Tổng hợp thông tin trước thềm AFF Cup của ĐT Việt Nam và các đội bóng cùng bảng; Tổng hợp các trận cầu hay cuối tuần... là những tin tức sẽ có trong bản tin Bóng đá cuối tuần của Việt Báo.