vietbao

Cây đòn gánh của mẹ

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Có những cuộc đời gắn liền với chiếc đòn gánh cả trong giấc ngủ, và phải chăng vì làm ăn lương thiện, lòng thanh thản mà khi dừng lại nghỉ bên đường, chiếc đòn gánh đã trở thành một chiếc gối mềm!

Gánh cực mà đổ lên non

Còng lưng mà chạy, cực còn theo sau

Không biết tự bao giờ, cái đòn gánh đã trở thành vật thân thiết trong mỗi gia đình người Việt. Riêng đối với tôi, đó còn là một vật thiêng liêng: Những ngày tản cư, mẹ tôi đã gánh hai anh em tôi một đầu, còn đầu kia là gạo, muối, mùng, mền rời bỏ làng quê chạy về thành phố mưu sinh.

Chúng tôi lớn lên trong đôi thúng và cái đòn gánh trên vai mẹ.

Bây giờ cứ mỗi lần về thăm nhà, tôi lại giành lấy công việc ra sông gánh nước như ngày xưa tôi đã từng phụ mẹ.

Đi đến đâu, tôi cũng thích ngắm nhìn cây đòn gánh, không hiểu sao tôi yêu quý nó lạ thường! Khi đưa các bạn sinh viên đến thăm Bảo tàng Văn hóa Khmer Nam Bộ ở Trà Vinh, tôi bồi hồi đứng ngắm mãi một dãy đòn gánh xa xưa đã trở thành huyền thoại của cư dân vùng đất mới. Nó thanh thoát như một cánh cung, được chạm trổ tinh vi ở hai đầu - mỗi chiếc là một tác phẩm nghệ thuật tuyệt vời. Tôi tưởng tượng người xưa đã yêu quý nó như người nghệ sĩ yêu quý cây đàn. Càng ngắm nhìn, tôi càng hiểu được lòng trân quý của cư dân nông nghiệp Nam Bộ với công cụ lao động của mình trong những ngày đầu lập cư.

Điều đặc biệt thú vị với chiếc đòn gánh Nam Bộ là nó có một đầu nhọn như đòn xóc. Ngoài việc làm thêm chức năng đòn xóc, khi lao động hoặc dừng lại nghỉ ngơi, người ta cắm đầu nhọn xuống đất để tránh dính bùn vào thân đòn gánh và khi cần có thể làm chiếc giá để treo quần áo một cách thảnh thơi.

Nhiều năm sống với cư dân Nam Bộ, tôi thấy họ có một cái gì đó rất phong lưu. Khi lao động cũng như lúc nghỉ ngơi, tắm giặt trên sông, họ đều máng quần áo lên cây, chứ rất ít khi để trên mặt đất như ở miền Trung quê tôi. Cực nhọc mà không lam lũ!

Buổi tối ở Trà Vinh, nghe tiếng rao chí mà phủ (chè mè đen), tôi bước ra trước hiên nhà. Người chủ gánh hàng rong dừng lại bên lề đường, đặt gánh chè xuống và đặt chiếc đòn gánh trên vách cửa. Tôi cúi nhìn thật kỹ, chiếc đòn gánh to bản, thẳng và vuông vức ở hai đầu - chiếc đòn gánh của một cư dân người Hoa: thực dụng, chắc chắn.

Tôi bỗng nhớ đến bài hát Cái đòn gánh của một người các chú quê tôi. Cái đòn gánh mang trên mình nó cả một nền văn hóa của một dân tộc giỏi về thương mại, mà thời ấu thơ tôi thường nghe cha tôi hát theo điệu Ngũ điểm (một bản vắn của âm nhạc cung đình). Tôi xin ghi lại cả lời và nhạc: Bên Tàu nị ở bên Tàu. Bên Tàu nị mới sang qua. Sang Nam Việt bán buôn làm giàu. Hồi trước nị có cái đòn gánh. Hồi trước nị buôn bán chè khô. Chè khô bán mì tô. Lô lố lô lô vực nị đem về Tàu. (Xự hò hò xự xang hò. Xự hò hò xự cống xê xang. Xê cống xê xang xự xế xang xự hò. Hò cống, xê xàng xàng xê cống. Hò cống cống líu cống xự xang xê. Xê cống xê xang xự xế xang xự hò).

Hồi đó, những người Hoa đến buôn bán ở miền Trung quê tôi được gọi là người các chú do người dân Quảng đọc trại từ hai tiếng khách trú chỉ người từ nơi khác đến.

Khi tôi thôi học.

Người khách trú bán ve chai già đã chết.

Y đã hát cho tôi nghe.

Những buổi trưa buồn rầu.

Trong ngôi trường đầy vết tích chiến tranh.

Những bài hát làm nhớ hoài một nước cổ

Trung Hoa...

(Nguyễn Bắc Sơn)

Sau này, trong những năm tháng lênh đênh trên chiếc xuồng tam bản, khắp miệt vườn Nam Bộ, tôi rất ít nghe đến từ các chú, mà chỉ bắt gặp những từ hia, từ chế hết sức gần gũi, thân thương. Và tôi hiểu rằng chính tôi cũng là người khách trú.

Từ chiếc đòn gánh lúa, gánh nước của dân cư nông nghiệp đến gánh hàng rong của người khách trú, gánh xiếc, gánh hát đã ra đời cùng với sự hình thành chữ quốc ngữ và nền nhạc mới dựa trên ký âm pháp phương Tây. Và trong những khúc ca về chuyện tình xót xa, lãng mạn, chiếc đòn gánh lại trở thành một mốt đoạn trường: “Hương ơi! Sao tiếng hát em nghe vẫn ngọt ngào, nghe vẫn dạt dào. Dù em ca những lời yêu đương hay chuyện tình gãy gánh giữa đường...”.

(Trầm Tử Thiêng)

Và, trong những bản tình ca, có lẽ ít người nặng lòng như nhạc sĩ Phạm Duy. Chỉ vài nốt nhạc đơn sơ, ông đã vẽ bản đồ Tổ quốc: “Hỡi anh! Gánh gạo trên đường. Chàng ơi! Gạo Nam gạo Bắc. Đòn miền Trung gánh đừng để rơi. Chàng! Chàng ơi! Gánh đừng để rơi...”.

Tôi ao ước đến một ngày hè, rời bục giảng, trở lại quê nhà, sà vào cây đòn gánh, gánh nước tưới vườn rau, như tuổi thơ tôi sà vào lòng mẹ..

Ở quê tôi, người dân quê không bao giờ dùng đòn gánh để đánh người khác, vì đây là vật mưu sinh, tạo nên sự sống, chứ không phải là vũ khí để hại người. Và khi chiếc đòn gánh gãy, tháp lại vẫn không dùng được nữa thì người ta sẽ đốt đi hoặc gác lên trần nhà chứ không chụm củi hay bỏ vào một nơi nào đó thiếu trang nghiêm.

Có một điều thật thú vị với chiếc đòn gánh mà các nhà y học ít quan tâm: Đó là khi ta gánh lúa, hay gánh nước tưới cây, chiếc đòn gánh sẽ thường xuyên tác động vào các huyệt đạo như kiên ngoại du, kiên ngung và kiên tĩnh trên vai... Và tôi lại nghĩ đến mẹ tôi: Luôn trầm tĩnh, nhẫn nhịn, hiền hòa, ăn gì cũng biết ngon, nằm đâu cũng ngủ được... bởi đời mẹ bao giờ cũng có cây đòn gánh kĩu kịt trên vai.

Lê Đình Bích

Việt Báo
Người đàn ông chọc dao đổ chất lạ vào mít, xem ngay để tránh nha mọi người
Comment :Cây đòn gánh của mẹ
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Cây đòn gánh của mẹ bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Cay don ganh cua me ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Cây đòn gánh của mẹ ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Tết
Tree mother's pole
South, during sleep, associated with, pole, becoming, stop, carrying water, people, person, tree, mother, date, move
Have the life attached to the pole even in sleep, and to do it because honestly, that when our serene pause on the way, the pole became a soft pillow!.
  • Thoi su 24h228 Nhung vu giet hai can bo tai tieng
    Thời sự 24h(22/8): Những vụ giết hại cán bộ tai tiếng

    TPHCM kiểm tra "lót tay" lấy sổ đỏ: Sẽ như Hà Nội?; Những vụ giết hại cán bộ bằng súng tai tiếng nhất từ trước tới nay; Hé lộ nguyên nhân ban đầu vụ nhóm côn đồ nổ súng truy sát 1 gia đình ở Thanh Hóa; Nước biển miền Trung 'đạt chuẩn' để tắm và nuôi thủy sản; Cán bộ điều tra đánh người nhưng vẫn có thư cảm ơn;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 22/8/2016.

  • Thoi su 24h178 Me nhan tam giet 3 con ruot roi bo tron
    Thời sự 24h(17/8): Mẹ nhẫn tâm giết 3 con ruột rồi bỏ trốn

    Hà Nội chi 53 tỷ đồng/năm cắt cỏ: Dừng là đúng; Rúng động thảm án mẹ sát hại 3 con, đốt nhà rồi trốn vào rừng; Sự thật đằng sau bức ảnh tố nhân viên y tế chơi điện thoại; Vợ công an đánh ghen kinh hoàng: Trên tình bạn một tí; Sân bay tắc nghẽn sao còn cắt đất làm sân golf?

  • Thoi su 24h168 Chi 53 tynam cat co dai lo Thang Long
    Thời sự 24h(16/8): Chi 53 tỷ/năm cắt cỏ đại lộ Thăng Long

    Vỡ toang ngực, lộ hết tim phổi vẫn được viện Việt Đức cứu sống; Ba trường hợp nhiễm virus Zika tại Việt Nam mang tính đơn lẻ; Chi 53 tỷ đồng cắt cỏ đại lộ Thăng Long: Ai cũng muốn làm nghề cắt cỏ; Bộ trưởng Y tế: “Không chấp nhận Giám đốc mổ giỏi nhưng quản lý kém”; Vượt biên giới chuộc con: Rùng rợn hành trình tìm con trên đất khách

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142072016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/7/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t

  • Toan canh kinh te tuan 1408 20082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (14/08- 20/08/2016)

    Những dự án lọc dầu lớn phải bù lỗ tới hàng nghìn tỷ đồng, Bộ Công thương phản hồi về bộ nhiệm tại Sabeco, bảo mật tại các NH lớn, giá xăng tăng trở lại...Cùng với đó là những thông tin bất động sản, tài chính- ngân hàng, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuần qua.

  • Tong hop tin Doi song tuan qua 15218
    Tổng hợp tin Đời sống tuần qua (15-21/8)

    Mới đây, lời cảnh báo được một vị phụ huynh đưa ra cùng với hình ảnh được cắt ra từ camera của lớp học mẫu giáo cho thấy một bé trai đang cố làm chuyện người lớn với bé gái trong giờ nghỉ trưa khiến nhiều bậc cha mẹ phải suy ngẫm.