Cây đòn gánh của mẹ

Có những cuộc đời gắn liền với chiếc đòn gánh cả trong giấc ngủ, và phải chăng vì làm ăn lương thiện, lòng thanh thản mà khi dừng lại nghỉ bên đường, chiếc đòn gánh đã trở thành một chiếc gối mềm!

Gánh cực mà đổ lên non

Còng lưng mà chạy, cực còn theo sau

Không biết tự bao giờ, cái đòn gánh đã trở thành vật thân thiết trong mỗi gia đình người Việt. Riêng đối với tôi, đó còn là một vật thiêng liêng: Những ngày tản cư, mẹ tôi đã gánh hai anh em tôi một đầu, còn đầu kia là gạo, muối, mùng, mền rời bỏ làng quê chạy về thành phố mưu sinh.

Chúng tôi lớn lên trong đôi thúng và cái đòn gánh trên vai mẹ.

Bây giờ cứ mỗi lần về thăm nhà, tôi lại giành lấy công việc ra sông gánh nước như ngày xưa tôi đã từng phụ mẹ.

Đi đến đâu, tôi cũng thích ngắm nhìn cây đòn gánh, không hiểu sao tôi yêu quý nó lạ thường! Khi đưa các bạn sinh viên đến thăm Bảo tàng Văn hóa Khmer Nam Bộ ở Trà Vinh, tôi bồi hồi đứng ngắm mãi một dãy đòn gánh xa xưa đã trở thành huyền thoại của cư dân vùng đất mới. Nó thanh thoát như một cánh cung, được chạm trổ tinh vi ở hai đầu - mỗi chiếc là một tác phẩm nghệ thuật tuyệt vời. Tôi tưởng tượng người xưa đã yêu quý nó như người nghệ sĩ yêu quý cây đàn. Càng ngắm nhìn, tôi càng hiểu được lòng trân quý của cư dân nông nghiệp Nam Bộ với công cụ lao động của mình trong những ngày đầu lập cư.

Điều đặc biệt thú vị với chiếc đòn gánh Nam Bộ là nó có một đầu nhọn như đòn xóc. Ngoài việc làm thêm chức năng đòn xóc, khi lao động hoặc dừng lại nghỉ ngơi, người ta cắm đầu nhọn xuống đất để tránh dính bùn vào thân đòn gánh và khi cần có thể làm chiếc giá để treo quần áo một cách thảnh thơi.

Nhiều năm sống với cư dân Nam Bộ, tôi thấy họ có một cái gì đó rất phong lưu. Khi lao động cũng như lúc nghỉ ngơi, tắm giặt trên sông, họ đều máng quần áo lên cây, chứ rất ít khi để trên mặt đất như ở miền Trung quê tôi. Cực nhọc mà không lam lũ!

Buổi tối ở Trà Vinh, nghe tiếng rao chí mà phủ (chè mè đen), tôi bước ra trước hiên nhà. Người chủ gánh hàng rong dừng lại bên lề đường, đặt gánh chè xuống và đặt chiếc đòn gánh trên vách cửa. Tôi cúi nhìn thật kỹ, chiếc đòn gánh to bản, thẳng và vuông vức ở hai đầu - chiếc đòn gánh của một cư dân người Hoa: thực dụng, chắc chắn.

Tôi bỗng nhớ đến bài hát Cái đòn gánh của một người các chú quê tôi. Cái đòn gánh mang trên mình nó cả một nền văn hóa của một dân tộc giỏi về thương mại, mà thời ấu thơ tôi thường nghe cha tôi hát theo điệu Ngũ điểm (một bản vắn của âm nhạc cung đình). Tôi xin ghi lại cả lời và nhạc: Bên Tàu nị ở bên Tàu. Bên Tàu nị mới sang qua. Sang Nam Việt bán buôn làm giàu. Hồi trước nị có cái đòn gánh. Hồi trước nị buôn bán chè khô. Chè khô bán mì tô. Lô lố lô lô vực nị đem về Tàu. (Xự hò hò xự xang hò. Xự hò hò xự cống xê xang. Xê cống xê xang xự xế xang xự hò. Hò cống, xê xàng xàng xê cống. Hò cống cống líu cống xự xang xê. Xê cống xê xang xự xế xang xự hò).

Hồi đó, những người Hoa đến buôn bán ở miền Trung quê tôi được gọi là người các chú do người dân Quảng đọc trại từ hai tiếng khách trú chỉ người từ nơi khác đến.

Khi tôi thôi học.

Người khách trú bán ve chai già đã chết.

Y đã hát cho tôi nghe.

Những buổi trưa buồn rầu.

Trong ngôi trường đầy vết tích chiến tranh.

Những bài hát làm nhớ hoài một nước cổ

Trung Hoa...

(Nguyễn Bắc Sơn)

Sau này, trong những năm tháng lênh đênh trên chiếc xuồng tam bản, khắp miệt vườn Nam Bộ, tôi rất ít nghe đến từ các chú, mà chỉ bắt gặp những từ hia, từ chế hết sức gần gũi, thân thương. Và tôi hiểu rằng chính tôi cũng là người khách trú.

Từ chiếc đòn gánh lúa, gánh nước của dân cư nông nghiệp đến gánh hàng rong của người khách trú, gánh xiếc, gánh hát đã ra đời cùng với sự hình thành chữ quốc ngữ và nền nhạc mới dựa trên ký âm pháp phương Tây. Và trong những khúc ca về chuyện tình xót xa, lãng mạn, chiếc đòn gánh lại trở thành một mốt đoạn trường: “Hương ơi! Sao tiếng hát em nghe vẫn ngọt ngào, nghe vẫn dạt dào. Dù em ca những lời yêu đương hay chuyện tình gãy gánh giữa đường...”.

(Trầm Tử Thiêng)

Và, trong những bản tình ca, có lẽ ít người nặng lòng như nhạc sĩ Phạm Duy. Chỉ vài nốt nhạc đơn sơ, ông đã vẽ bản đồ Tổ quốc: “Hỡi anh! Gánh gạo trên đường. Chàng ơi! Gạo Nam gạo Bắc. Đòn miền Trung gánh đừng để rơi. Chàng! Chàng ơi! Gánh đừng để rơi...”.

Tôi ao ước đến một ngày hè, rời bục giảng, trở lại quê nhà, sà vào cây đòn gánh, gánh nước tưới vườn rau, như tuổi thơ tôi sà vào lòng mẹ..

Ở quê tôi, người dân quê không bao giờ dùng đòn gánh để đánh người khác, vì đây là vật mưu sinh, tạo nên sự sống, chứ không phải là vũ khí để hại người. Và khi chiếc đòn gánh gãy, tháp lại vẫn không dùng được nữa thì người ta sẽ đốt đi hoặc gác lên trần nhà chứ không chụm củi hay bỏ vào một nơi nào đó thiếu trang nghiêm.

Có một điều thật thú vị với chiếc đòn gánh mà các nhà y học ít quan tâm: Đó là khi ta gánh lúa, hay gánh nước tưới cây, chiếc đòn gánh sẽ thường xuyên tác động vào các huyệt đạo như kiên ngoại du, kiên ngung và kiên tĩnh trên vai... Và tôi lại nghĩ đến mẹ tôi: Luôn trầm tĩnh, nhẫn nhịn, hiền hòa, ăn gì cũng biết ngon, nằm đâu cũng ngủ được... bởi đời mẹ bao giờ cũng có cây đòn gánh kĩu kịt trên vai.

Lê Đình Bích

Việt Báo

Video nổi bật

Thế giới "rùng mình" trước đặc sản Việt Nam
00:00 / --:--

TIN Tết NỔI BẬT

6 điều các mẹ cần làm khi mang bầu để con không bị khuyết tật

Để có một thai kì khỏe mạnh, thai nhi an toàn và tránh bi khuyết tật, mẹ bầu cần biết chăm sóc, giữ gìn sức khỏe, bổ sung dưỡng chất cần thiết để đảm bảo sự khỏe mạnh, an toàn cho thai nhi.

Nhận xét tin Cây đòn gánh của mẹ

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Cây đòn gánh của mẹ bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Cay don ganh cua me ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Cây đòn gánh của mẹ ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Ngẫu Hứng Mùa Xuân của chuyên mục Tết.

Tree mother's pole
South, during sleep, associated with, pole, becoming, stop, carrying water, people, person, tree, mother, date, move

Have the life attached to the pole even in sleep, and to do it because honestly, that when our serene pause on the way, the pole became a soft pillow!.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Tết


  • Thoi su 24h307 Do xo ra suoi vot vang den sau lu
    Thời sự 24h(30/7): Đổ xô ra suối vớt "vàng đen" sau lũ

     Tàu hải quân chở 350 khách rời Cô Tô; Người dân đổ xô ra suối vớt "vàng đen" sau lũ lịch sử; Trường ĐH Bách khoa Hà Nội có hiệu trưởng mới; Vụ đại gia nợ 1600 tỷ: Thừa nhận cáo trạng có thiếu sót!; 

  • Thoi su 24h297 Lu lich su lam 17 nguoi chet
    Thời sự 24h(29/7): Lũ lịch sử làm 17 người chết

    Thống kê điểm thí sinh theo khối thi A,A1,B,C,D; Mưa lũ Quảng Ninh: Đã có 23 người chết và mất tích; Chủ tịch thuê người thi hộ trong khi đi nghỉ mát; Bắt người phụ nữ từng lên truyền hình vì "làm kinh tế giỏi"; 

  • Thoi su 24h287 HN ban 21 phat dai bac dip Quoc khanh
    Thời sự 24h(28/7): HN bắn 21 phát đại bác dịp Quốc khánh

     Hà Nội bắn 21 phát đại bác dịp Quốc khánh; 15 người chết trong lũ, Quảng Ninh xin ứng cứu; Ngưỡng xét tuyển đại học là 15 điểm; Người phụ nữ Indonesia kêu cứu vì chồng cũ "lừa" bắt con ở VN;

  • Thoi su 24h277 QN ngap nang sau tran mua lich su
    Thời sự 24h(27/7): QN ngập nặng sau trận mưa lịch sử

    Quảng Ninh ngập nặng sau trận mưa lịch sử; Biểu tượng sexy nhất của điện ảnh Việt thập niên 90; Vì sao hàng xóm không mua 'bức tường 1 tỷ'?; Hà Nội: Cảnh nhấc bổng xe tải mắc kẹt trên cầu vượt; Hàng chục cán bộ ngân hàng tại phiên xử đại gia nợ 1.600 tỷ...là những thông tin thời sự nổi bật ngày 27/7.

  • Thoi su tuan qua Dung thu phi duong bo voi xe may
    Thời sự tuần qua: Dừng thu phí đường bộ với xe máy

    Khách bị trói vì cố tình hút thuốc trên máy bay Vietnam Airlines; Thí sinh chật vật tra cứu điểm thi; Nữ đại gia bị thợ làm tóc lừa 288 tỷ đồng; Cán bộ Thanh tra Chính phủ bị bắt vì nghi vấn nhận 100 triệu đồng; Du khách Việt ăn cắp hàng hiệu ở Thụy Sĩ; Vụ giết 4 người ở Nghệ An: Bất ngờ về nghi phạm...là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Mua lu ngap lut bat thuong o Quang Ninh
    Mưa lũ ngập lụt bất thường ở Quảng Ninh

    Người dân Quảng Ninh đang phải đối mặt với những khó khăn chồng chất trong việc khắc phục hậu quả trận mưa lũ lịch sử.

  • Du khach Viet an cap o Thuy Si
    Du khách Việt ăn cắp ở Thụy Sĩ

    Chưa tìm được cách ngăn ngừa người ra nước ngoài buôn lậu, trộm cắp hoặc vi phạm thuần phong mỹ tục nước sở tại nên chúng ta sẽ còn xấu mặt dài dài

  • Bat nguyen Chu tich Tap doan Dau khi VN
    Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN

    Cựu Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PetroVietnam - PVN) Nguyễn Xuân Sơn bị khởi tố để điều tra hành vi "thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng" - tội danh được quy định tại điều 285 Bộ luật Hình sự. Báo điểm.. ------------ Xem thêm: Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN, http://vietbao.vn/tp/Bat-nguyen-Chu-tich-Tap-doan-Dau-khi-VN/12123701/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tuan Hung vang bay dap tra My Linh
    Tuấn Hưng "văng bậy", “đáp trả” Mỹ Linh

    Nhiều người tỏ ra không hài lòng với cách ứng xử của Tuấn Hưng, trong đó có diva Mỹ Linh. ------------ Xem thêm: Tuấn Hưng "văng bậy", nổi nóng với Bài hát yêu thích1, http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Tuan-Hung-vang-bay-noi-nong-voi-Bai-hat-yeu-thich1/350613756/235/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Trung Quoc giup Lao xay duong sat cao toc
    Trung Quốc giúp Lào xây đường sắt cao tốc

    Dự án giúp Lào có vốn nhưng cũng giúp chính TQ nhằm đạt được 3 mục đích lớn: Xuất khẩu vốn; xuất khẩu công nghệ và xuất khẩu con người.

  • Su kien quoc te noi bat 197257
    Sự kiện quốc tế nổi bật (19/7-25/7)

    Thỏa thuận hạt nhân Iran gặp trở ngại tại Quốc hội Mỹ; Hải quân Trung Quốc tập trận lớn trên Biển Đông; Sách trắng Nhật tố cáo trực tiếp Trung Quốc gây hấn ở Biển Đông; Tin chấn động: NASA công bố tìm thấy Trái đất thứ 2 là những tin chính trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 207 267
    Toàn cảnh Showbiz tuần (20/7 - 26/7)

    Fan thu thập 2.000 bằng chứng nói xấu Taeyeon (SNSD), Vụ "Lệ Quyên cho con đi tiểu trên máy bay": hết "sốt" báo Mỹ, lại lên báo Anh, Sơn Tùng MTP bị nghi ngờ về giới tính, Sau tin đồn chia tay Kim Lý, Trương Ngọc Ánh tình tứ bên trai lạ, "Trò cưng Mỹ Tâm hát hit Sơn Tùng M-TP vượt trội bản gốc".... là những tin chính nổi bật trong tuần.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1907 2507
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/07 - 25/07)

    Vụ chặt cây xanh: Hàng loạt cán bộ bị giáng chức, chuyển công tác; Du khách Việt ăn cắp ở Thụy Sĩ; Tranh cãi về màu sơn mới Nhà hát lớn Hà Nội; Bức tường 1 tỉ đồng sẽ bị thu hồi? ....là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/07 - 25/07), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-1907-2507/2147580278/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 1907 25072015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 19/07 - 25/07/2015

    Ông Nguyễn Xuân Sơn - nguyên Chủ tịch HĐTV Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam bị cho thôi chức và bắt tạm giam để điều tra về nguồn vốn 800 tỉ do PVN đầu tư vào Ocean Bank có nguy cơ bị mất trắng; giá xăng giảm "nhỏ giọt"260 đồng/lít, trong khi DN xăng dầu vẫn đang lãi 1.105 đồng/lít xăng còn người tiêu dùng thì vẫn mua xăng đắt và tiếp tục phải đóng vào quỹ Bình ổn giá; WB vừa công bố thông tin về nợ công khiến dư luận xã hội giật mình với con số nợ lên tới 110 tỷ USD, cao hơn nhiều so với các nguồn số liệu từng được công bố... Cùng với đó, những thông tin về BĐS, tài chinh- ngân hàng, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 19/07 - 25/07/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-1907-25072015/2147580269/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1907 2507
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/07 - 25/07)

    Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN; Lý Nguyễn Chung bị tuyên án 12 năm tù; Cảnh báo tội phạm mới: ‘thôi miên, bỏ thuốc mê’ để gây án; Đánh sập đường dây mua bán, vận chuyển hơn 1.200 bánh heroin; Giáo viên cấu kết với người tình giết chồng; Nạn ném đá xe khách, vì sao dây dưa?;.....là những tin đáng chú ý trong tuần.