Thứ năm, 24 Tháng một 2008, 15:49 GMT+7

Cây đòn gánh của mẹ

Có những cuộc đời gắn liền với chiếc đòn gánh cả trong giấc ngủ, và phải chăng vì làm ăn lương thiện, lòng thanh thản mà khi dừng lại nghỉ bên đường, chiếc đòn gánh đã trở thành một chiếc gối mềm!

Gánh cực mà đổ lên non

Còng lưng mà chạy, cực còn theo sau

Không biết tự bao giờ, cái đòn gánh đã trở thành vật thân thiết trong mỗi gia đình người Việt. Riêng đối với tôi, đó còn là một vật thiêng liêng: Những ngày tản cư, mẹ tôi đã gánh hai anh em tôi một đầu, còn đầu kia là gạo, muối, mùng, mền rời bỏ làng quê chạy về thành phố mưu sinh.

Chúng tôi lớn lên trong đôi thúng và cái đòn gánh trên vai mẹ.

Bây giờ cứ mỗi lần về thăm nhà, tôi lại giành lấy công việc ra sông gánh nước như ngày xưa tôi đã từng phụ mẹ.

Đi đến đâu, tôi cũng thích ngắm nhìn cây đòn gánh, không hiểu sao tôi yêu quý nó lạ thường! Khi đưa các bạn sinh viên đến thăm Bảo tàng Văn hóa Khmer Nam Bộ ở Trà Vinh, tôi bồi hồi đứng ngắm mãi một dãy đòn gánh xa xưa đã trở thành huyền thoại của cư dân vùng đất mới. Nó thanh thoát như một cánh cung, được chạm trổ tinh vi ở hai đầu - mỗi chiếc là một tác phẩm nghệ thuật tuyệt vời. Tôi tưởng tượng người xưa đã yêu quý nó như người nghệ sĩ yêu quý cây đàn. Càng ngắm nhìn, tôi càng hiểu được lòng trân quý của cư dân nông nghiệp Nam Bộ với công cụ lao động của mình trong những ngày đầu lập cư.

Điều đặc biệt thú vị với chiếc đòn gánh Nam Bộ là nó có một đầu nhọn như đòn xóc. Ngoài việc làm thêm chức năng đòn xóc, khi lao động hoặc dừng lại nghỉ ngơi, người ta cắm đầu nhọn xuống đất để tránh dính bùn vào thân đòn gánh và khi cần có thể làm chiếc giá để treo quần áo một cách thảnh thơi.

Nhiều năm sống với cư dân Nam Bộ, tôi thấy họ có một cái gì đó rất phong lưu. Khi lao động cũng như lúc nghỉ ngơi, tắm giặt trên sông, họ đều máng quần áo lên cây, chứ rất ít khi để trên mặt đất như ở miền Trung quê tôi. Cực nhọc mà không lam lũ!

Buổi tối ở Trà Vinh, nghe tiếng rao chí mà phủ (chè mè đen), tôi bước ra trước hiên nhà. Người chủ gánh hàng rong dừng lại bên lề đường, đặt gánh chè xuống và đặt chiếc đòn gánh trên vách cửa. Tôi cúi nhìn thật kỹ, chiếc đòn gánh to bản, thẳng và vuông vức ở hai đầu - chiếc đòn gánh của một cư dân người Hoa: thực dụng, chắc chắn.

Tôi bỗng nhớ đến bài hát Cái đòn gánh của một người các chú quê tôi. Cái đòn gánh mang trên mình nó cả một nền văn hóa của một dân tộc giỏi về thương mại, mà thời ấu thơ tôi thường nghe cha tôi hát theo điệu Ngũ điểm (một bản vắn của âm nhạc cung đình). Tôi xin ghi lại cả lời và nhạc: Bên Tàu nị ở bên Tàu. Bên Tàu nị mới sang qua. Sang Nam Việt bán buôn làm giàu. Hồi trước nị có cái đòn gánh. Hồi trước nị buôn bán chè khô. Chè khô bán mì tô. Lô lố lô lô vực nị đem về Tàu. (Xự hò hò xự xang hò. Xự hò hò xự cống xê xang. Xê cống xê xang xự xế xang xự hò. Hò cống, xê xàng xàng xê cống. Hò cống cống líu cống xự xang xê. Xê cống xê xang xự xế xang xự hò).

Hồi đó, những người Hoa đến buôn bán ở miền Trung quê tôi được gọi là người các chú do người dân Quảng đọc trại từ hai tiếng khách trú chỉ người từ nơi khác đến.

Khi tôi thôi học.

Người khách trú bán ve chai già đã chết.

Y đã hát cho tôi nghe.

Những buổi trưa buồn rầu.

Trong ngôi trường đầy vết tích chiến tranh.

Những bài hát làm nhớ hoài một nước cổ

Trung Hoa...

(Nguyễn Bắc Sơn)

Sau này, trong những năm tháng lênh đênh trên chiếc xuồng tam bản, khắp miệt vườn Nam Bộ, tôi rất ít nghe đến từ các chú, mà chỉ bắt gặp những từ hia, từ chế hết sức gần gũi, thân thương. Và tôi hiểu rằng chính tôi cũng là người khách trú.

Từ chiếc đòn gánh lúa, gánh nước của dân cư nông nghiệp đến gánh hàng rong của người khách trú, gánh xiếc, gánh hát đã ra đời cùng với sự hình thành chữ quốc ngữ và nền nhạc mới dựa trên ký âm pháp phương Tây. Và trong những khúc ca về chuyện tình xót xa, lãng mạn, chiếc đòn gánh lại trở thành một mốt đoạn trường: “Hương ơi! Sao tiếng hát em nghe vẫn ngọt ngào, nghe vẫn dạt dào. Dù em ca những lời yêu đương hay chuyện tình gãy gánh giữa đường...”.

(Trầm Tử Thiêng)

Và, trong những bản tình ca, có lẽ ít người nặng lòng như nhạc sĩ Phạm Duy. Chỉ vài nốt nhạc đơn sơ, ông đã vẽ bản đồ Tổ quốc: “Hỡi anh! Gánh gạo trên đường. Chàng ơi! Gạo Nam gạo Bắc. Đòn miền Trung gánh đừng để rơi. Chàng! Chàng ơi! Gánh đừng để rơi...”.

Tôi ao ước đến một ngày hè, rời bục giảng, trở lại quê nhà, sà vào cây đòn gánh, gánh nước tưới vườn rau, như tuổi thơ tôi sà vào lòng mẹ..

Ở quê tôi, người dân quê không bao giờ dùng đòn gánh để đánh người khác, vì đây là vật mưu sinh, tạo nên sự sống, chứ không phải là vũ khí để hại người. Và khi chiếc đòn gánh gãy, tháp lại vẫn không dùng được nữa thì người ta sẽ đốt đi hoặc gác lên trần nhà chứ không chụm củi hay bỏ vào một nơi nào đó thiếu trang nghiêm.

Có một điều thật thú vị với chiếc đòn gánh mà các nhà y học ít quan tâm: Đó là khi ta gánh lúa, hay gánh nước tưới cây, chiếc đòn gánh sẽ thường xuyên tác động vào các huyệt đạo như kiên ngoại du, kiên ngung và kiên tĩnh trên vai... Và tôi lại nghĩ đến mẹ tôi: Luôn trầm tĩnh, nhẫn nhịn, hiền hòa, ăn gì cũng biết ngon, nằm đâu cũng ngủ được... bởi đời mẹ bao giờ cũng có cây đòn gánh kĩu kịt trên vai.

Lê Đình Bích

Việt Báo

TIN Tết NỔI BẬT

U50 bán dâm ở Biên Hòa

Đi tàu nhanh thì 90K! Làm tại bãi, người phụ nữ nói rồi chỉ tay vào những khóm cây rậm ven đường vừa ra lời trấn an: “Anh yên tâm, bụi cây rất tối nên chẳng ai nhìn thấy đâu”.

Nhận xét tin Cây đòn gánh của mẹ

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Cây đòn gánh của mẹ bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Cay don ganh cua me ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Cây đòn gánh của mẹ ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Ngẫu Hứng Mùa Xuân của chuyên mục Tết.

Tree mother's pole
South, during sleep, associated with, pole, becoming, stop, carrying water, people, person, tree, mother, date, move

Have the life attached to the pole even in sleep, and to do it because honestly, that when our serene pause on the way, the pole became a soft pillow!.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM




  • Thoi su 24h209 Xu vu an rung dong Dac Lac
    Thời sự 24h(20/9): Xử vụ án rúng động Đắc Lắc

    - Háo hức chờ cao tốc dài nhất VN thông toàn tuyến; Va chạm container, đầu xe lửa văng khỏi ray; Lời khai tinh ranh của kẻ khống chế con tin ở HN; Trở lại hiện trường vụ cháy cực lớn ở Bình Dương; Vào lớp 1, bé phải đóng hơn 5 triệu đồng... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 19/9.

  • Thoi su 24h189 Bao so 3 lam chet 11 nguoi
    Thời sự 24h(18/9): Bão số 3 làm chết 11 người

    Sạt lở kinh hoàng, 11 người thương vong; Lưu thông thế nào trên cao tốc dài nhất Việt Nam?; Quảng Ninh thiệt hại 20 tỷ do bão số 3; 'Xử' chủ xe khách để tai nạn 3 người chết trở lên... 

  • Thoi su 24h179 GD Cong an HN ha ke bat con tin
    Thời sự 24h(17/9): GĐ Công an HN 'hạ' kẻ bắt con tin

    Quảng Ninh gấp rút đối phó bão số 3; 7 phút tướng Chung 'hạ' kẻ khống chế con tin; 7 người một nhà thiệt mạng trong vụ cháy ở Sài Gòn; Cảnh giường chiếu phản cảm của Phi Thanh Vân với tình trẻ

  • Thoi su 24h169 Xe 16 cho lao xuong ho Tay
    Thời sự 24h(16/9): Xe 16 chỗ lao xuống hồ Tây

    Thủ tướng ra 'đầu bài' cho giáo dục ĐH; Bão số 3 di chuyển nhanh, miền Bắc sắp mưa lớn; Vụ bé gái bị bạo hành: Cha ruột xuất hiện tìm con; Xe 16 chỗ lao xuống hồ Tây; Bắt tiếp 11 xe quá tải lọt trạm cân nhiều tỉnh...

  • Thoi su 24h129 dich dau mat do lay lan nhanh o HN
    Thời sự 24h(12/9): dịch đau mắt đỏ lây lan nhanh ở HN

    Đi trinh sát phá án, đại úy biên phòng bị bắt nhầm; Đường dân góp thóc 5 năm để làm bị rút ruột?; Bị cáo lao đầu vào tường tự sát tại tòa; Phát hiện xác ca sĩ Hồ Duy Minh dưới chân cầu...

  • Su kien quoc te noi bat 149 209
    Sự kiện quốc tế nổi bật (14/9 - 20/9)

    Nỗ lực chống nhóm phiến quân Hồi giáo tự xưng (IS), kết quả cuộc trưng cầu dân ý lịch sử về việc Scotland ở lại hay tách khỏi Vương quốc Anh, phát biểu gây sốc của Thủ tướng Thái Lan Prayuth Chan-ocha... là những tin đáng chú ý nhất trong tuần qua.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 14209
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 14-20/9)

    Dịch đau mắt đỏ: Nguy cơ bỏng giác mạc do xông lá lốt; Dịch Ebola sẽ hoành hành thêm 12-18 tháng nữa; Một bé trai tử vong sau khi tiêm vaccine 5 trong 1;Tận mắt nhìn "thần dược" Trung Quốc "kích phọt" nông sản Việt; 7 dấu hiệu bạn đã bị vô sinh; Tăm bông gây hại cho tai; 9 thời điểm “yêu” rất dễ cùng nhau "lên đỉnh"... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1409 2009
    Toàn cảnh Showbiz tuần (14/09 – 20/09)

    Ngọc Trinh, Linh Chi mặc bikini đóng quảng cáo cho Vietjet Air, Hồ Ngọc Hà bị tố gian lận trong cuộc đua với Sơn Tùng M-TP, Đông Nhi tới MTV EMA 2014, Siêu mẫu Ngọc Thúy kiện mẹ ruột ra tòa đòi 5 căn biệt thự, Khánh My xuất hiện trong quảng cáo dịch vụ 'ngủ trong sáng', Chồng sắp cưới khẳng đinh đã chia tay Ngọc Lan và có tình mới, Ca sĩ Giang Tử qua đời, Kim Woo Bin và Song Ji Hyo quay phim tại Việt Nam, Cựu thủ lĩnh Westlife Shane Filan có đêm diễn thành công tại Việt Nam, Chồng Trương Vũ Kỳ bị bắt vì mua dâm,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1409 2009
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (14/09 - 20/09)

    Vụ bắt cóc con tin ở Thanh Xuân; Bé 4 tuổi bị cha mẹ hành hạ dã man; Vụ cháy nhà làm 7 người chết ở TP.HCM; Quan tham mắc chứng tâm thần vì...quá sốc? là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tong hop Doi song tuan qua 149 209
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (14/9 - 20/9)

    Bạo hành trẻ em - câu chuyện không còn mới nhưng vẫn liên tiếp xảy ra những vụ việc đau lòng; Mẹ đẻ con rồi cho vào bồn xả nước, cánh tay con cuốn vào máy xay là nhiều câu chuyện nuôi dạy con đáng lên án; Đám cưới cô dâu đi dép tổ ong, đám cưới không chú rể... Nhiều câu chuyện gia đình cảm động; tin thực phẩm bẩn đáng chú ý là những sự kiện nổi bật tuần qua...