Viêm xoang và cách điều trị

Điều trị viêm xoang. Ảnh: Đ.N.T

Viêm xoang là loại bệnh rất hay gặp trong đời sống, trung bình mỗi năm trẻ em bị viêm xoang 3 - 8 lần và người lớn cũng bị 2 - 3 lần, tỷ lệ mắc bệnh sẽ càng cao hơn nếu môi trường sống ngày càng trở nên ô nhiễm và bụi bặm.

Các loại viêm xoang

Viêm xoang có thể chỉ cấp tính trong một thời gian ngắn, với biểu hiện đau căng tức ở vùng mắt, mặt, ngạt mũi nhiều, chảy nước mũi, giảm khả năng ngửi và xì nhầy mũi đặc quánh màu vàng, xanh hoặc đôi khi có cả chảy máu. Kèm theo là sốt, mệt mỏi, ho, thở hôi, nhức đầu, đau răng...
Viêm xoang mạn tính là khi các triệu chứng trên kéo dài hơn 12 tuần. Viêm xoang để lâu không được điều trị có thể lan xuống dưới gây ra viêm khoang miệng, họng, thực quản, thanh quản, viêm phổi, phế quản hoặc lan ngược lên trên gây viêm não, màng não (với xoang sàng, xoang bướm hay xoang trán). Biến chứng nặng nhất là gây nhiễm trùng máu toàn thể.

Viêm xoang sàng ở trẻ em rất hay gặp do liên quan đến viêm mũi họng, gây hoại tử rất nhanh và thường xuất hiện kèm viêm phổi có mủ với sốt cao trên 39oC và phù nề vùng hốc mắt.

Viêm xoang trán ở vị trí cao nhất (trên ổ mắt và nằm trong chiều dày của xương trán, chỉ cách thùy trán của não một bản xương mỏng) nên dễ bị nhiễm trùng, lan ngược từ dưới lên. Khi viêm sẽ có những triệu chứng khá đặc biệt, thường gây nhức đầu, nặng ở trán kèm với căng mỏi mắt - nhất là khi cúi đầu về phía trước hay cố gắng quy tụ hai mắt tập trung nhìn vào một vật gì nhỏ - gây ảnh hưởng đến khả năng làm việc trí óc.
Viêm xoang thường gây đau, khó chịu do phù nề chèn ép tổ chức và các nhánh thần kinh. Vị trí đau trên mặt thường tương ứng với vị trí của xoang bên trong như đau ở trán trong viêm xoang trán, góc mắt và gáy trong viêm xoang sàng, vùng má và răng trong viêm xoang hàm. Để giảm đau tức thời, có thể xông hơi bằng nước ấm hoặc nhỏ và xịt nước muối vào mũi. Viêm xoang nặng hơn sẽ có những cơn đau có tính chu kỳ. Buổi sáng đầu óc sảng khoái, nhưng chỉ sau 2 - 3 giờ xuất hiện cảm giác đau âm ỉ, sau đó tăng dần lên ở góc trong trên ổ mắt và gốc mũi, đau lan về phía lông mày, thái dương, vùng trán, có khi đau cả nửa đầu có xoang viêm. Đến nửa buổi chiều người bệnh mới có cảm giác dễ chịu. Chính kiểu đau này làm người bệnh thực sự bị giảm khả năng làm việc trí óc và dễ dẫn tới suy nhược thần kinh.

Điều trị viêm xoang thông thường

- Dùng kháng sinh đặc hiệu cho từng loại viêm xoang và chủng vi khuẩn hoặc nấm nếu phân lập và tìm thấy được.
- Làm loãng dịch nhầy cho dễ chảy ra ngoài hơn bằng các loại thuốc nhỏ mũi (kháng sinh hay nước muối).
- Giảm phù nề, ngạt mũi bằng các thuốc co mạch xịt và nhỏ mũi (ephedrin, naphtazolin, steroide), nhưng không được dùng quá lâu. Vì sau đó, niêm mạc sẽ trơ thuốc và càng về sau càng sưng nề lớn hơn, gây ra khó thở nhiều hơn. Mặt khác, các loại thuốc này đều có thể gây ra nhịp tim nhanh và cao huyết áp.

Ngoài ra, thuốc sẽ đến xoang được nhiều nhất qua khí dung hay bơm rửa qua nội soi. Điều quan trọng nhất trong điều trị là phải làm thông thoát được các dịch hay mủ chứa trong các xoang bằng việc nhỏ thuốc giúp co niêm mạc mũi, dẫn lưu tư thế, hút chúng ra bằng cách tạo áp lực âm hay phẫu thuật để tạo đường thông thoát cho các khoang kín, tạo điều kiện để bơm rửa thuốc sát trùng và làm sạch xoang.

Việc nhỏ thuốc cũng cần có kỹ thuật riêng (nằm đầu thấp và nghiêng về phía tổn thương) để thuốc có thể đến được đúng xoang đang cần phải điều trị. Phẫu thuật xoang có thể theo kiểu mổ mở (cổ điển) hay qua ống nội soi để ít gây tổn thương. Trong lúc đang viêm xoang nên tránh thuốc lá hay sử dụng nhiều nước hoa vì các hơi này mang tính kích thích sẽ làm cho các tổn thương trở nên nặng nề hơn.

Bs Việt Hà