Thứ sáu, 21 Tháng bảy 2006, 21:13 GMT+7

Ung thư tiền liệt tuyến, những điều cần biết

Ung thu tien liet tuyen nhung dieu can biet
Tiền liệt tuyến (TLT) là một cơ quan trong hệ sinh dục nam có nhiệm vụ sản xuất ra tinh dịch. TLT nằm ở vùng cổ bàng quang và đoạn đầu của niệu đạo. Do vậy, những bất thường của TLT thường biểu hiện bằng những triệu chứng của đường tiểu.

Bệnh lý thường gặp gồm có những bệnh lành tính như viêm, sỏi, phì đại (còn được gọi là bướu lành) và bệnh ác tính (hay ung thư TLT). Việc điều trị những bệnh lành tính thường đơn giản và không để lại di chứng đáng kể. Riêng ung thư TLT, nếu không được phát hiện và chữa trị kịp thời sẽ rất nguy hiểm.

Tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ tử vong

Ung thư tiền liệt tuyến (K TLT) là ung thư thường gặp nhất ở nam giới trên 65 tuổi tại các nước Âu - Mỹ. Ở các nước châu Á, K TLT ít gặp hơn nhưng những thống kê gần đây cho thấy dường như có sự gia tăng tỷ lệ mắc bệnh.

Kết quả thống kê tại TP.HCM năm 1996 cho thấy K TLT đứng hàng thứ 8 trong số các ung thư thường gặp nhất ở nam giới. Sau đó, năm 1997, K TLT đứng thứ 6 trong 10 ung thư thường gặp nhất.

K TLT còn là nguyên nhân gây tử vong hàng thứ 2 chỉ sau K phổi. Toàn nước Pháp có 16 trường hợp tử vong do K TLT trên 100.000 người trong năm 2000 so với 49 trường hợp tử vong do ung thư phổi.

Tại Mỹ người ta ước tính sẽ có 27.300 ca tử vong trong năm 2006. Tuy nhiên, tử suất này có khuynh hướng giảm dần nhờ những tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị. Cách đây khoảng 10 năm, vào năm 1997, có khoảng 41.800 trường hợp tử vong hàng năm do K TLT.

Nguyên nhân gây bênh

Ngày nay, người ta vẫn chưa thể xác định được nguyên nhân cụ thể gây ra K TLT. Cũng như tất cả các loại ung thư khác, sự sinh sản của những tế bào bị đột biến gen nhiều lần được xem như là nguyên nhân gây ra K TLT. Sự sinh sản này xảy ra liên tục và không ngừng do các tế bào đột biến không còn chịu sự kiểm soát của cơ thể. Vì thế, bệnh luôn có khuynh hướng lan rộng tại chỗ cũng như lan sang các cơ quan khác (di căn). Tuy nhiên, qua những thống kê dịch tễ học, người ta nhận thấy có một số yếu tố nguy cơ như sau :

- Tuổi: Tuổi càng lớn dễ mắc ung thư do tích lũy các đột biến tế bào. Tỷ lệ mắc bệnh rất thấp ở nam giới dưới 40 tuổi: 1/19.000. Sau đó, tỉ lệ này tăng rất nhanh: 1/45 ở nam giới từ 41 - 59 tuổi, 1/7 ở nam giới từ 60 - 79 tuổi.

- Tiền căn gia đình: Nguy cơ gia tăng gấp 2 - 3 lần so với người bình thường khi có 1 người thân trong gia đình đã bị K TLT trước đó (cha hoặc anh). Nếu có từ 2 người trở lên thì nguy cơ gia tăng gấp 5 lần.

Biểu hiện lâm sàng

K TLT thường biểu hiện bằng các rối loạn đi tiểu như: tiểu lắt nhắt, tiểu khó, tiểu không hết, bí tiểu, tiểu ra máu... hoặc tình trạng xuất tinh có máu. Trong thực tế, có không ít bệnh nhân đến khám vì đau nhức xương. Đây là tình huống trễ vì đã có tổn thương xương do di căn. Bệnh nhân có triệu chứng lâm sàng đồng nghĩa với tổn thương TLT lâu ngày.

Hay nói cách khác, bướu đã đủ lớn để chèn ép vào đường tiểu. Tuy nhiên, các triệu chứng kể trên cũng có thể gặp trong các bệnh lý lành tính khác. Do vậy, khi có một trong những triệu chứng kể trên, nên đến khám tại các bệnh viện có chuyên khoa niệu để được định bệnh chính xác. Xin đừng vội tự kết luận là mình đã bị K TLT.

Có thể phát hiện K TLT sớm

Có thể được phát hiện K TLT sớm ngay từ khi chưa có triệu chứng lâm sàng. Chỉ cần lưu tâm và sử dụng 2 biện pháp đơn giản, không tốn kém và rất hiệu quả: Khám trực tràng bằng tay và đo nồng độ PSA (prostate specific antigen) trong máu. Qua thăm khám trực tràng bằng tay, bác sĩ có thể nhận biết được tình trạng của TLT.

PSA do các tế bào TLT tiết ra, đặc biệt là các tế bào K TLT tiết ra rất nhiều PSA trong máu bệnh nhân. Giá trị bình thường của PSA dưới 4 ng/ml. Từ 4 - 10 ng/ml là giá trị trung gian cần phải theo dõi thường xuyên. Khi PSA trên 10 ng/ml thì thật sự có bất thường và phải kiểm tra TLT ngay. Hai phương pháp này có giá trị bổ sung cho nhau để tầm soát K TLT.

“Khám trực tràng bằng tay + PSA = tầm soát K TLT ở người trên 50 tuổi” được xem như một công thức lý tưởng giúp phát hiện sớm K TLT.

Sinh thiết là biện pháp chẩn đoán xác định

Trước một bệnh nhân bị nghi ngờ mắc bệnh K TLT, sinh thiết là biện pháp duy nhất giúp khẳng định qua chẩn đoán giải phẫu bệnh. Phần lớn các trường hợp sinh thiết được tiến hành bằng cách đâm kim sinh thiết xuyên qua thành trước trực tràng để lấy ra một mẩu mô bướu TLT. Việc sử dụng siêu âm hướng dẫn giúp cho việc sinh thiết chính xác hơn.

Một số ít các trường hợp, người ta có thể sinh thiết TLT xuyên qua vùng hội âm (hay tầng sinh môn). Thủ thuật này tương đối đơn giản, ít sang chấn và chỉ cần gây tê tại chỗ. Ngoài việc khẳng định chẩn đoán, việc chẩn đoán giải phẫu bệnh còn giúp cho bác sĩ có một ý niệm về mức độ ác tính của tế bào bướu và nguy cơ di căn xa của bệnh.

Các phương pháp điều trị

Các phương pháp điều trị sẽ được quyết định dựa vào các chẩn đoán xác định ung thư, chẩn đoán giai đoạn bệnh được tiến hành trước đó. Hiện nay, 2 phương pháp điều trị chủ yếu và rất hữu hiệu là phẫu thuật và xạ trị. Bệnh có thể chữa khỏi hoàn toàn nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời chỉ bằng hoặc phẫu thuật, hoặc xạ trị. Phương pháp phẫu thuật triệt để là cắt toàn bộ TLT qua mổ hở hoặc qua nội soi. Biến chứng phẫu thuật có thể gặp là tiểu không kiểm soát và rối loạn cương.

Trước năm 1980, xạ trị đã được ứng dụng trong điều trị, tuy nhiên không được lựa chọn nhiều vì những khuyết điểm và biến chứng khi sử dụng các máy xạ trị Cobalt. Từ sau 1980, đặc biệt từ năm 1990 về sau, xạ trị được sử dụng ngày càng nhiều hơn. Đó là nhờ sự ra đời của các máy gia tốc, sự phát triển của các phần mềm điện toán chuyên dụng để tính toán chi tiết liều lượng và sự phân bố liều lượng trong vùng xạ trị.

Kết quả điều trị của phẫu thuật và xạ trị trong những tình huống sớm này như nhau. Nhưng xạ trị có ưu thế hơn vì tỉ lệ biến chứng thấp hơn. Đặc biệt, xạ trị được xem là chọn lựa ưu tiên cho những bệnh nhân vốn lớn tuổi, thường có những bệnh lý nội khoa kèm theo (tim - mạch, hô hấp, đái tháo đường...) gây trở ngại cho việc phẫu thuật. Ở giai đoạn muộn hơn, khi tế bào ung thư đã lan vào các cơ quan lân cận, hạch chậu, hoặc di căn xa, việc điều trị trở nên phức tạp hơn và thường đòi hỏi kết hợp nhiều phương thức điều trị như phẫu thuật, xạ trị, nội tiết tố liệu pháp và đôi khi cả hóa.

ThS. BS. VÕ KIM ĐIỀN (Bệnh viện FV)
Báo Sức khỏe & Đời sống

Việt Báo

Chủ đề liên quan

Nhận xét tin Ung thư tiền liệt tuyến, những điều cần biết

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Ung thư tiền liệt tuyến, những điều cần biết bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Ung thu tien liet tuyen nhung dieu can biet ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Ung thư tiền liệt tuyến, những điều cần biết ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Giới Tính của chuyên mục Sức Khỏe.

prostate cancer, the need to know
K TLT, production tasks, male reproductive system, prostate, you should know, produce, cancer treatment, cells, surgical, diagnosis, possibly, radiation, five, primary

prostate (TLT) is an organ in the male reproductive system is responsible for sperm production. TLT is located in the neck of the bladder and urethra. Therefore, abnormalities of the TLT is often manifested by symptoms of urinary tract ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h1810 No kinh hoang tai TPHCM
    Thời sự 24h(18/10): Nổ kinh hoàng tại TP.HCM

    Vì sao BS Tường không bị truy tố tội "Giết người"?; Nữ PGĐ Sở nói gì về vụ ẩu đả tại khách sạn; Trộm đột nhập siêu thị đã qua mặt bảo vệ thế nào; Thiếu nữ lớp 9 bị cố tình đánh chết để bịt đầu mối...

  • Thoi su 24h1710 Mr Dam lai vung tien choi troi
    Thời sự 24h(17/10): Mr Đàm lại vung tiền chơi trội

    Sự cố sập hàng loạt website: Nghi vấn bị phá hoại; Xuất hiện xe đặc chủng 13 tỷ chuyên ‘bắt’ xe quá tải; Mr.Đàm lại vung tiền chơi trội; Bộ CA điều tra vụ tàu Sunrise 689 bị cướp biển; Cảnh khó tin tại đường trên cao Hà Nội; 

  • Thoi su 24h1610 HN sap phat nguoi thong qua camera
    Thời sự 24h(16/10): HN sắp "phạt nguội" thông qua camera

    Bệnh viện lớn nhất TPHCM lên tiếng vụ đấu thầu thuốc; Phá đường dây mại dâm trăm đô, chỉ tiếp khách Tây; Hà Nội sắp "phạt nguội" thông qua 450 camera; Giết cha ở Vĩnh Long mang xác lên Sài Gòn phi tang;

  • Thoi su 24h1510 Bat pho chanh thanh tra GTVT
    Thời sự 24h(15/10): Bắt phó chánh thanh tra GTVT

    Chấn động làng quê vụ nữ sinh giết cán bộ huyện; Jennifer Phạm sẽ là thảm họa của Cặp đôi hoàn hảo 2014?; Cá quả Tàu tiêm thuốc mê đổ về chợ; Truy sát từ nhà đến bệnh viện vì can thiệp đụng độ trên đường

  • Thoi su 24h1410 Su co hy huu tren duong sat VN
    Thời sự 24h(14/10): Sự cố hy hữu trên đường sắt VN

    Xử lý xe quá tải "giết" đường: Không có vùng cấm!; Sự cố hy hữu trên đường sắt Việt Nam; Tài xế trong clip "ngược chiều khó tin" ở HN trình diện; Truy sát kinh hoàng từ nhà đến bệnh viện;Việt Nam sắp nhận máy bay hiện đại nhất thế giới; Công an cử người canh rắn "khủng" cực độc... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 13/10.

  • Ban tin suc khoe tuan 121810
    Bản tin sức khỏe tuần (12-18/10)

    Nguy cơ dịch Ebola vào Việt Nam là rất cao; Tâm sự của một bác sĩ: "Ở Việt Nam có nhiều Nina Phạm thầm lặng"; Sốc với công nghệ “thổi phồng” gà còi thành béo căng; 5 cách đơn giản tính chính xác tuổi thai; 3 dấu hiệu thần kinh vô cùng nguy hiểm ở trẻ nhỏ;Học lỏm bí quyết giảm cân an toàn kiệu quả kiểu Hàn Quốc; Sử dụng máy tính bảng gây hại đến xương và vai; Lý do tình dục mùa thu viên mãn nhất trong năm; Chữa mồ hôi tay, chân triệt để nhờ lá lốt...là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1210 1810
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nổ lớn tại TP.HCM: Hóa chất nồng nặc, mảnh thi thể vương vãi; Hộp đen tàu Sunrise 689 biến mất, Bộ Công an vào cuộc; Hà Nội phạt nguội vi phạm giao thông bằng camera: Khó khả thi; Xe điên đâm liên tiếp trên đường Phạm Hùng; Rắn độc tràn về làng tấn công người dân ở Nghệ An ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1210 1810
    Toàn cảnh Showbiz tuần (12/10 – 18/10)

    Nghi án Khánh My làm "đào" quán karaoke, Elly Trần thừa nhận có con, Việt Hương và dàn sao Việt bị đối xử tệ bạc ở Nhật, Hương Tràm 'đá đểu' Robbey, Hà Anh bị cấm diễn 3 tháng, Nhóm F Band dùng khăn Piêu của người Thái làm khổ trong X-Factor, Xuân Lan vướng nghi vấn sinh con với đàn ông đã có vợ, Yanbi bị dân mạng "ném đá" vì miệt thị người đồng tính, Siêu mẫu Võ Hoàng Yến bị tố làm gãy tay đồng nghiệp, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Chae Rim hạnh phúc trong ngày lên xe hoa lần 2 là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1210 1810
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nữ sinh lớp 12 giết cán bộ huyện trong nhà nghỉ; Bàng hoàng những vụ "ngáo đá" lên cơn giết người; Nữ sinh giết con rồi đốt xác để giấu chuyện mang thai; Diễn biến mới vụ TMV Cát Tường ném xác nạn nhân xuống sông; Đến tòa ly hôn, vợ đâm chết chồng trước sân tòa án; Ly cà phê cuối cùng của tử tù đầu tiên bị tiêm thuốc độc;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • The gioi noi bat tuan qua tu 12101810
    Thế giới nổi bật tuần qua (từ 12/10-18/10)

    Căng thẳng Trung - Hàn sau vụ ngư dân Trung Quốc bị bắn chết; Sự xuất hiện của lãnh đạo Kim Jong-un với hình ảnh chống gậy; Biểu tình tại Hồng Kông vẫn căng thẳng; Thế giới tiếp tục cuộc chiến chống dịch bệnh Ebola; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.