Thuốc giảm đau: Con dao hai lưỡi

Có tới trên 30 triệu người toàn thế giới thường xuyên sử dụng thuốc giảm đau. Tiếc rằng không có ít người trong chúng ta phạm sai lầm, và điều đó có thể phải trả giá đắt - các chuyên gia dược học báo động.

Nói về thuốc giảm đau - tức sản phẩm, mà chúng ta rất hay uống và có thể tìm thấy trong hầu hết các tủ thuốc gia đình.

Ngày nay, giá trị thị trường thuốc giảm đau ở những quốc gia đang phát triển như Việt Nam cũng lên tới vài chục triệu USD/năm, riêng thị trường Mỹ mỗi năm tiêu thụ 4 tỷ USD! Và xu hướng sử dụng ngày càng gia tăng. Không có gì ngạc nhiên bởi người cao tuổi là đối tượng tiêu thụ phần lớn sản phẩm này trong khi tỷ lệ người cao tuổi ngày càng cao tại nhiều quốc gia thế giới.

Ngoài ra, cũng tại nhiều quốc gia, trước khi gõ cửa chuyên gia, người ta thường tự ý sử dụng loại tân dược này.

APAP = Panadol = Codipar = Acenol

Tự ý sử dụng thuốc giảm đau, liệu chúng ta có bị mối nguy hiểm nào đe dọa? Câu trả lời của các chuyên gia dược học là rõ ràng. Bản thân thuốc giảm đau chứa đựng mầm mống nguy hiểm, vậy nên người sử dụng nó cũng phải chuốc lấy mối đe dọa đó - GS. Wojciech Luszczyna, chuyên viên cao cấp cơ quan đăng ký tân dược Balan, khẳng định. Nhất là trường hợp sử dụng nó trong thời gian dài.

Việc sử dụng vài ba viên thuốc giảm đau không làm ai bị hại. Tồi tệ hơn, nếu như uống loại thuốc này kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm. Trong khi những đối tượng khổ sở vì những bệnh như thấp khớp, viêm khớp hoặc vôi hóa khớp thường phải điều trị như vậy. Các số liệu thống kê cho thấy, có tới 10% dân số toàn cầu là nạn nhân của chứng vôi hóa khớp, tỷ lệ đáng kể cộng đồng này là những người thuộc nhóm tuổi trên 60.

Gia đình các loại thuốc giảm đau, mà nền y học hiện đại giao bán hết sức phong phú, tiếc rằng ít ai trong chúng ta ý thức được rằng, sự thật tất cả những tên tuổi phổ biến nhất (trừ tất cả các sản phẩm có tác dụng như ma túy và steroid) - cả những loại bán theo đơn bác sỹ và bán tự do - đều có tác dụng giống nhau.

Xuất huyết hệ tiêu hóa là tác dụng phụ phổ biến nhất và thường gặp nhất trong quá trình sử dụng thuốc giảm đau

Vì thế, một trong những nguyên tắc sử dụng thuốc giảm đau an toàn là không kết hợp chúng với nhau. Không chỉ hai biệt dược có thể tác động với cùng một cơ chế, mà cùng hoạt chất núp dưới thương hiệu khác. Thí dụ sản phẩm nổi tiếng Apap, Panadol, Codipar hay Acenol chẳng có gì khác so với Paracetamol còn có mặt trong nhiều loại thành phần tân dược phức tạp khác như: Coldrex, Fervex, Gripex, Apap Noc hay Vegentalgin.

Thận trọng với Aspirin

Xuất huyết hệ tiêu hóa là tác dụng phụ phổ biến nhất và thường gặp nhất trong quá trình sử dụng thuốc giảm đau. Sở dĩ có chuyện như vậy, bởi đa số các loại thuốc giảm đau (ngoài Paracetamol và Piralgin) đều có tác dụng kìm hãm cơ thể sản xuất niêm mạc bảo vệ thành dạ dày. Hậu quả có thể dẫn đến sự xuất hiện vết loét mà suốt thời gian dài không đi liền với bất cứ triệu chứng nào, cho đến khi dạ dày bị thủng (thường gặp nhất) hoặc xuất huyết nặng. Đó là nguyên nhân gây tử vong hay gặp nhất gắn liền với sử dụng thuốc giảm đau.

Thuốc giảm đau cũng có thể làm tổn thương thận và gan, làm rối loạn sản xuất tủy sống, dẫn đến giảm thính lực hoặc gây ra hiện tượng ù tai. Hủy hoại thận mạnh nhất là những sản phẩm có chứa Fenacetin.

Theo GS Wojciech Luszczyna, làm tăng huyết áp cũng là tác dụng phụ nguy hiểm của việc sử dụng thuốc giảm đau mà nhiều người không biết. Thực tế điều trị cho thấy, so với số đông không sử dụng, những người thường xuyên uống thuốc giảm đau thường phải dùng thuốc điều trị huyết áp nhiều hơn. Tại Mỹ, thí dụ - trung bình cứ sáu công dân thuộc nhóm cao tuổi, có một người hàng ngày phải uống cả hai loại thuốc này.

Sản phẩm cần phải thận trọng khi sử dụng chính là Aspirin. Tân dược không phải vô hại cả đối với thận cũng như dạ dày, không nên cho đối tượng là trẻ em mới trải qua các bệnh do nhiễm virus sử dụng. Lý do: Trong trường hợp này, Aspirin có thể gây ra những tổn thương gan và não bộ nghiêm trọng. Vả lại tác dụng giảm đau của thuốc này không cao, thay vào đó là tác dụng chống đông máu cực tốt, vì thế vẫn được sử dụng thường xuyên (liều thấp) cho người bị bệnh tim. Vậy thì, đối tượng thường xuyên phải uống Aspirin có thể làm gì, trường hợp cảm thấy đau cột sống?

- Chắc chắn không được tăng liều Aspirin, mà hãy sử dụng Paracetamol - tân dược không gây chảy máu dạ dày - GS. Luszczyna khẳng định.

Nên nhớ, tất cả, thậm chí loại thuốc an toàn nhất cũng có thể gây tác động không mong muốn và khi uống thuốc giảm đau - giống như với mọi loại thuốc khác - nhất thiết phải tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản. Ngoài những nguyên tắc đã nhắc ở phần trên, cần phải:

1. Đọc kỹ tờ rơi gắn liền với sản phẩm

2. Thông báo ngay cho bác sỹ, trường hợp xuất hiện dấu hiệu khác thường.

3. Chọn mua và liều uống theo chỉ dẫn của bác sỹ điều trị: không theo kinh nghiệm hàng xóm hay quảng cáo trên các phương tiện truyền thông.

4. Mua tại hiệu thuốc có đăng ký hợp pháp.

5. Uống thuốc bằng nước sôi để nguội, không dùng nước hoa quả.