Thừa tiền, thiếu quyền lợi

Chủ trương khám chữa bệnh (KCB) miễn phí cho trẻ dưới 6 tuổi tại các cơ sở y tế công lập có hiệu lực từ tháng 1/1/2005. Tuy nhiên, đến nay, sau 1 năm thực hiện, các bộ ngành liên quan vẫn còn bất đồng quan điểm.

Chi 27% ngân sách tạm ứng

Từ 1/1/2005, chính sách KCB miễn phí cho trẻ dưới 6 tuổi ở các cơ sở y tế công lập được thực hiện theo phương thức “thực thanh thực chi”, nghĩa là nếu có đầy đủ giấy tờ, thẻ KCB miễn phí và điều trị đúng tuyến, các cháu được thanh toán toàn bộ chi phí KCB. Tuy nhiên, sau 1 năm thực hiện, theo báo cáo của Bộ Y tế gửi Thủ tướng Chính phủ, trên 80% tỉnh, thành cho rằng, phương thức “thực thanh thực chi” tỏ ra không phù hợp với tình hình thực tế hiện nay.

Hệ quả là các địa phương, bệnh viện thì “thừa tiền” được phân bổ, trong khi chỉ một số ít trẻ dưới 6 tuổi được KCB miễn phí, còn lại cha mẹ các cháu đều phải trả tiền. Theo thống kê của ngành y tế đến đầu tháng 9-2005, số tiền các địa phương, các BV trên cả nước đã chi cho KCB cho trẻ dưới 6 tuổi chỉ chiếm tỷ lệ gần 27% trong tổng số 700 tỷ đồng được ngân sách tạm ứng. Nghĩa là 73% kinh phí vẫn còn dư.

Một trong nguyên nhân gây nên tình trạng “thừa tiền, thiếu quyền lợi” theo Bộ Y tế là do vấn đề phân bổ kinh phí. Tuy đã được Bộ Tài chính và các tỉnh bố trí nguồn ngân sách, nhưng việc phối hợp giữa các ban ngành ở địa phương để phân bổ, giao kinh phí cho các cơ sở y tế triển khai rất chậm, ảnh hưởng đến việc triển khai của các cơ sở y tế, ảnh hưởng đến quyền lợi của các cháu, nhất là trong việc thụ hưởng các dịch vụ kỹ thuật cao, thanh toán chi phí KCB ngoại tỉnh.

Ngoài ra, một trong nguyên nhân khiến Bộ Y tế đề nghị chuyển hình thức thực hiện là phương thức “thực thanh thực chi” đã phát sinh thêm nhiều thủ tục hành chính cho cơ sở y tế (tuyên truyền cho dân hiểu, ghi chép sổ sách, theo dõi..) khiến phải thêm người, thêm việc, trong khi mức lương vẫn giữ nguyên. Đó là điều mất công bằng đối với ngành y tế...

Kiến nghị chuyển sang mua thẻ BHYT

Xuất phát từ thực tế trên, Bộ Y tế đề nghị Thủ tướng Chính phủ trình Quốc hội cho phép chuyển đổi từ phương thức “thực thanh thực chi” hiện nay sang phương thức mua thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) cho các cháu ngay trong năm 2006 này. Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Trần Thị Trung Chiến, nếu thực hiện theo phương thức mua thẻ BHYT, sẽ giao cho Bảo hiểm xã hội tổ chức theo dõi và hạch toán riêng cho Quỹ BHYT đối với đối tượng trẻ em dưới 6 tuổi; nếu quỹ còn dư sẽ chuyển sang năm sau để tiếp tục chi, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước.

Bộ Tài chính cũng cho rằng, việc KCB miễn phí hiện nay mới chỉ áp dụng được cho các cháu trong diện cấp cứu, trẻ em do các cơ sở y tế tuyến dưới chuyển lên tuyến trên đúng quy định. Các trường hợp còn lại như người nhà tự đưa trẻ đi KCB trái tuyến, vượt tuyến, KCB ngoài giờ hành chính... đều phải tự thanh toán đầy đủ các chi phí. Với cơ chế “thực thanh thực chi” hiện nay, cùng với quy định phân tuyến không rõ (chưa có quy định các trường hợp vượt tuyến, trái tuyến có được miễn phí hay không) khiến hầu hết các cơ sở y tế không sử dụng hết dự toán kinh phí đã được phân bổ, trong khi hầu hết trẻ em lại chưa được hưởng quyền lợi.

Ngược lại với quan điểm của Bộ Y tế, Bộ Tài chính, Ủy ban DS-GĐ-TE lại cho rằng, việc KCB miễn phí cho trẻ dưới 6 tuổi hiện nay diễn ra khá thuận lợi. Theo ông Phùng Ngọc Hùng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban DS-GĐ-TE, việc thực hiện theo chính sách “thực thanh thực chi” mới được triển khai trong một năm, đây là khoảng thời gian quá ngắn để đánh giá hiệu quả của một chủ trương, chính sách lớn. Vì vậy, Ủy ban DS-GĐ-TE vẫn kiên quyết bảo vệ quan điểm thực hiện theo phương thức này ít nhất là trong 2-3 năm nữa để có đủ thời gian đánh giá hiệu quả.

Rõ ràng, việc thực hiện một chính sách ưu việt như KCB miễn phí cho trẻ dưới 6 tuổi chưa lâu nhưng giữa các bộ ngành lại nảy sinh mâu thuẫn. Khi tư tưởng không thống nhất thì việc thực hiện chưa thể mang đến hiệu quả!

Quang Phương - (SGGP)