Hồng ban nút là gì?

Khoảng 3 tháng nay chân tôi nổi lên những cục gì cứng ở trong thịt, da nổi mụn rất nhiều, mụn to và đỏ. Tôi đã đi khám và làm xét nghiệm, đã chụp phổi thấy có mờ đỉnh phổi. Bác sĩ chẩn đoán là bị bệnh hồng ban nút. Hồng ban nút là gì? Có phải lao không? (Một bạn đọc đề nghị không nêu tên)

- Theo như mô tả, có thể là bệnh cảnh của lupus ban đỏ, có người gọi là hồng ban nút. Bệnh không dễ chẩn đoán và có diễn biến phức tạp; sự hiểu biết về bệnh rất cần thiết để người bệnh hợp tác tốt với thầy thuốc.

Lupus là gì?

Hệ miễn dịch có chức năng chống lại các chất lạ trong cơ thể. Nếu bạn bị bệnh lupus thì hệ miễn dịch sẽ hoạt động sai lệch và nó tấn công cả những tế bào và mô lành mạnh, do đó có thể gây tổn thương cho nhiều bộ phận của cơ thể như khớp, da, thận, tim, phổi, mạch máu và não.

Có nhiều loại lupus, thể thường gặp nhất là lupus ban đỏ toàn thân (systemic lupus erythematosus), có tác động đến nhiều bộ phận của cơ thể. Các thể lupus khác bao gồm:

- Lupus ban đỏ hình đĩa và các ban đỏ không hết (dyscoid lupus erythematosus). 
- Lupus ban đỏ dưới da gây ra loét da ở phần cơ thể tiếp xúc với ánh nắng. 
- Lupus do dùng thuốc gây ra. 
- Lupus ở trẻ sơ sinh, thể hiếm gặp.

Bất cứ ai cũng có thể bị bệnh lupus nhưng phụ nữ dễ bị bệnh nhất, trong các chủng người khác nhau ở Mỹ thì phụ nữ Mỹ da đen, gốc Á châu, gốc Tây ban Nha và con cháu người bản địa mắc nhiều hơn phụ nữ gốc Caucase.

Triệu chứng: rất đa dạng nhưng phổ biến nhất là: Sưng đau khớp - đau cơ - sốt không rõ nguyên nhân - ban đỏ trên mặt thường gập nhất - đau ngực khi thở hít sâu - rụng lông, tóc - ngón tay, ngón chân tái hay đỏ tía - nhạy cảm với ánh nắng mặt trời - nề cẳng chân hay quanh mắt - loét cơ - sưng hạch - mỏi mệt. 

Những triệu chứng ít gặp hơn bao gồm: thiếu máu - nhức đầu - có những lúc chóng mặt hoa mắt - tâm trạng buồn - lú lẫn - co giật.

Những triệu chứng có thể đến rồi lại qua đi. Khi bộc lộ các triệu chứng là những lúc bệnh bột phát, có thể dao động từ nhẹ đến nặng. Những triệu chứng mới có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.

Việc chẩn đoán bênh không dựa vào một kiểm tra đơn độc nào mà có khi phải mất hàng tháng hay hàng năm mới chẩn đoán ra bệnh. Thầy thuốc dựa vào nhiều phương tiện để chẩn đoán: lịch sử bệnh - khám toàn thể - xét nghiệm máu - sinh thiết da và xem xét vi thể mô - sinh thiết thận để xem vi thể mô thận (dưới kính hiển vi).

Điều trị: Cần tham khảo ý kiến thầy thuốc của nhiều chuyên khoa để được điều trị đúng, gồm phong thấp, dịch tế học lâm sàng, tiết niệu, huyết học, da liễu, thần kinh, tâm lý…

Mục đích của điều trị là phòng ngừa cơn bột phát, điều trị khi cơn bột phát đến, giảm tổn thương ở các tạng và các vấn đề khác. Và cần dùng những thuốc có tác dụng giảm sưng nề và đau; phòng ngừa hay giảm cơn bột phát; ổn định hệ miễn dịch; giảm hay phòng ngừa tổn thương ở khớp.

Những phương pháp điều trị thay thế chưa được chứng  minh là có tác dụng. Bệnh nhân cần hợp tác tốt với thầy thuốc, có hiểu biết về bệnh để báo cho thầy thuốc biết các dấu hiệu sớm của bột phát để ngăn ngừa hay làm cho các triệu chứng nhẹ bớt. Nhiều người có một số triệu chứng trước cơn bột phát như: cảm thấy mỏi mệt - đau - ban đỏ - sốt - đau dạ dày - nhức đầu - chóng mặt.

Cần thường xuyên gặp thầy thuốc ngay cả khi các triệu chứng không nghiêm trọng, nhằm: phát hiện những thay đổi về triệu chứng - dự báo và ngăn ngừa các cơn bột phát - thay đổi kế hoạch điều trị nếu cần thiết - phát hiện các tác dụng phụ của điều trị.

Tìm ra những cách để đối phó với stress khi bị bệnh lupus cũng rất cần thiết: vận động và thư giãn. Gia đình, bạn bè cũng là nguồn lực đề hỗ trợ. 

BS ĐÀO XUÂN DŨNG
Chuyên khoa II, Sản phụ khoa

Kỳ sau: Hồng ban nút ở trẻ em và thai phụ