Hoại tử chỏm xương đùi, có phải là ung thư?

Cần đưa trẻ đến bệnh viện khám sớm - Ảnh: T.Tùng

Nguyên nhân, còn nhiều bàn cãi

Bác sĩ Nguyễn Bảo Tường, Trưởng khoa Phỏng - Chỉnh hình Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM) cho biết: "Nguyên nhân gây hoại tử chỏm xương đùi có thể là do mạch máu nuôi chỏm xương đùi vì nguyên nhân nào đó (không rõ) bị tắc nghẽn, khiến cho máu không tới nuôi chỏm xương đùi được, chỏm xương mất dần canci, bị bẹp xuống, lâu ngày làm thay đổi, biến dạng mặt khớp, hoại tử chỏm xương đùi. Đây không phải là bệnh ung thư. Bình quân, mỗi năm khoa tiếp nhận phẫu thuật cho khoảng vài chục trẻ bị hoại tử chỏm xương đùi". Còn theo bác sĩ Lê Hữu Khánh - Phó khoa Phỏng - Chỉnh hình của Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM): "Về nguyên nhân gây bệnh ở trẻ cũng còn có sự tranh cãi, ngay cả trẻ mắc bệnh do bẩm sinh hay do mắc phải cũng còn có sự lấn cấn, vì không rõ ràng. Trước đây người ta nghi ngờ do nhiễm trùng lao. Tuy nhiên, nguyên nhân do mạch máu nuôi chỏm xương bị tổn thương là yếu tố được nghĩ đến nhiều. Bệnh nhi vào viện thường ở thời điểm 9, 10 tuổi".

Đối với người lớn, tiến sĩ - bác sĩ Đại Phi Vân (Trưởng khoa Nội cơ xương khớp, Bệnh viện Triều An, TP.HCM) cho rằng: "Nguyên nhân gây hoại tử chỏm xương đùi là do thiếu máu nuôi hay do mạch máu lớn nuôi chỏm xương đùi bị tắc nghẽn bởi lý do nội khoa hay ngoại khoa. Về nguyên nhân ngoại khoa có thể gặp như: gãy cổ xương đùi; trật khớp háng nhưng sửa lại không đúng; mạch máu bị chèn ép; thuyên tắc mỡ sau phẫu thuật... Về nguyên nhân nội khoa, có thể do sử dụng thuốc Corticoid bừa bãi, uống nhiều rượu, hút nhiều thuốc lá, bệnh lupus ban đỏ, viêm khớp dạng thấp, các bệnh về mạch máu, người quá béo phì... Bệnh thường xảy ra ở độ tuổi từ 30 - 50 tuổi".

Thường, hoại tử chỏm xương đùi xảy ra ở một bên chân. Triệu chứng thường gặp của bệnh là đau (chiếm đến 90%). Ban đầu đau ở đầu gối (nhưng thực chất là bị tổn thương ở chỏm xương đùi), ngồi xếp bằng thì đau ở khớp háng, xoay chân vào trong, ra ngoài cũng đau khớp háng; đi khập khiễng; dần dần teo cơ đùi phía chân đau... Biến chứng là làm xẹp chỏm xương đùi, giới hạn cử động khớp háng...

Chữa trị phần lớn là bằng phẫu thuật

Theo các bác sĩ, lúc ở giai đoạn đầu của bệnh, bệnh nhân đi khập khiễng, thường họ không biết mình mắc bệnh hoại tử chỏm xương đùi, và phần lớn việc chữa trị là "nhắm" theo hướng trị các bệnh về khớp! Đến một lúc nào đó, tình trạng đau trầm trọng hơn, khi đó bệnh nhân mới vào bệnh viện. Ngay cả giới chuyên môn ở tuyến trước, hoặc không phải chuyên khoa cũng dễ nhầm lẫn hoại tử chỏm xương đùi với bệnh lý về khớp khi bệnh ở giai đoạn đầu. Chính vì vậy, phần lớn những trường hợp hoại tử chỏm xương đùi đến đúng chuyên khoa, khi bệnh đã ở giai đoạn trễ!

Theo tiến sĩ Đại Phi Vân, để chẩn đoán bệnh, ngoài những triệu chứng biểu hiện, thì cận lâm sàng chẩn đoán quan trọng nhất là X quang. Tuy nhiên, để định bệnh rõ ràng cần làm thêm cộng hưởng từ - MRI để phân loại bệnh đang ở giai đoạn mấy, nhằm có hướng chữa trị thích hợp.

Riêng ở bệnh nhi, theo bác sĩ Lê Hữu Khánh, việc chữa trị cũng có thể bằng nội khoa hay phẫu thuật. Tuy nhiên, do phần lớn bệnh nhi đến bệnh viện ở giai đoạn trễ, nên số đông trường hợp là phải giải quyết bằng ngoại khoa. Sau mổ, cũng có những trường hợp chỏm xương đùi phục hồi lại, trẻ không đi khập khiễng nữa. Việc quan trọng sau mổ, là người lớn cần phải đưa trẻ đến tái khám đúng lời dặn của bác sĩ, để bác sĩ có chỉ định kịp thời, thích hợp, tránh gây hậu quả xấu cho trẻ.

T.T