Hiệu quả của siêu âm Doppler trong chẩn đoán bệnh lý thận

Hieu qua cua sieu am Doppler trong chan doan benh ly than

Siêu âm thường được dùng như một trong những biện pháp chẩn đoán hình ảnh ban đầu bệnh lý thận dù độ chuyên biệt không cao.

Siêu âm màu Doppler và siêu âm màu năng lượng đã làm cho siêu âm trở nên đầy ấn tượng trong chẩn đoán và xử trí nhiều loại bệnh lý thận.

Siêu âm B-mode với độ phân giải cao chỉ có thể cung cấp các chi tiết giải phẫu chứ không thể thông tin về chức năng thận. Tuy nhiên, siêu âm màu Doppler và siêu âm màu năng lượng đã làm tăng khả năng chẩn đoán của siêu âm khi đánh giá về thận. Thí dụ siêu âm Doppler ảnh đôi có thể cung cấp thông tin về chức năng khi khảo sát huyết động học của thận vốn bình thường có nhiều mạch máu. Thoạt đầu siêu âm Doppler được dùng để khám tổng lực về các thận ghép, nhưng hiện nay được dùng để khám hầu hết các loại bệnh lý thận.

Các dấu hiệu Doppler thận bình thường

Siêu âm ảnh đôi tức thời và có độ phân giải cao đã là phương tiện khảo sát ban đầu phổ biến nhất để khám bệnh lý thận. Siêu âm Doppler là cách thức dễ nhất và không can thiệp để đánh giá lưu lượng máu chủ mô thận. Siêu âm màu và siêu âm màu năng lượng dễ dàng cho thấy những thay đổi tổng quát của lưu lượng máu chủ mô thận, nhưng phân tích phổ Doppler đòi hỏi đánh giá các thay đổi huyết động của lưu lượng máu qua thận.

Ðể đặc trưng dạng sóng Doppler trong thận, chỉ số cản RI (độ lệch tần số tâm thu tối đa độ lệch tần số cuối tâm trương / độ lệch tần số tâm thu tối đa) thường được dùng nhất. RI thường được đo 3 nơi mỗi bên thận (cực trên, cực dưới và vùng liên cực) và tính giá trị trung bình. RI tính được trong siêu âm Doppler thận phản ánh độ cản mạch máu thận ở hạ lưu.

Khi không có tín hiệu lưu lượng cuối tâm trương, chỉ số cản RI là 1,0.

Nếu lưu lượng cuối tâm trương đảo chiều, RI trở nên lớn hơn 1,0.

RI giảm từ động mạch phân thùy trong vùng rốn thận cho đến các động mạch gian tiểu thùy ở ngoại biên thận. Các động mạch gian tiểu thùy là nơi tốt nhất để khảo sát phổ Doppler của chủ mô thận. Giường mạch máu bình thường của thận có trở kháng thấp và phổ Doppler ở động mạch gian tiểu thùy có phổ dòng chảy nhô cao về phía trước liên tục thì tâm trương.

Bình thường RI thận dưới 0,65 và hiếm khi vượt quá 0,7

Một số yếu tố ảnh hưởng đến RI: huyết áp thấp có ý nghĩa, giảm nhịp tim đáng kể, tụ dịch quanh thận hay dưới vỏ bao có thể làm tăng RI. Nói chung, trẻ em đặc biệt trẻ sơ sinh và trẻ con bình thường có RI cao hơn người lớn.

Siêu âm Doppler trong bệnh lý chủ mô thận

Bệnh lý chủ mô thận chủ yếu có liên can với phần mạch máu hay phần ống-kẽ thường làm tăng RI trong khi bệnh lý cầu thận thì RI không tăng. Các bệnh có RI tăng và có tương quan độ nặng của bệnh gồm bệnh thận tiểu đường, hội chứng gan thận, hội chứng suy thận tan máu (hemolytic uremic syndrome) và viêm thận lupus.

Bệnh thận tiểu đường là một trong những nguyên nhân quan trọng nhất gây rối loạn chức năng thận. Một đặc điểm mô bệnh học chủ yếu của thận trong bệnh thận tiểu đường giai đoạn tiến triển (thí dụ xơ hóa vi cầu thận lan tỏa và các biến đổi xơ vữa mạch) là tăng sức cản mạch máu thận ngoại biên và có biểu hiện tăng RI trên phổ Doppler. Tuy vậy nói chung RI không tăng trong giai đoạn sớm bệnh thận tiểu đường.

Ở các bệnh nhân của hội chứng suy thận tan máu, các biến đổi trên phổ Doppler có thể dùng để tiên lượng khả năng hồi phục và là hướng dẫn cho điều trị.

Siêu âm Doppler cũng có thể bộc lộ các biến đổi huyết động ở thận các bệnh nhân xơ gan, ngay cả khi không có dấu hiện suy thận lâm sàng và có đầy đủ yếu tố hội chứng gan thận.

Trong các bệnh thận cấp tính (acute renal failure, ARF), các dấu hiệu siêu âm tìm thấy thường không đặc hiệu. Siêu âm Doppler thông tin thêm về huyết động học của thận và giúp phân biệt các loại ARF.

RI tăng vào khoảng 90% các loại bệnh lý ARF theo sau các hoại tử ống thận cấp tính trong khi chỉ có 20% bệnh nhân ARF có nguyên nhân trước thận có tăng RI. Trong tiến trình ARF tình trạng chức năng thận có thể thay đổi nhanh chóng. Siêu âm Doppler là biện pháp tức thì để theo dõi tình trạng huyết động học của thận và khám đi khám lại dễ dàng. Một nghiên cứu trên súc vật phát hiện rằng RI thay đổi trước khi serum creatinin thay đổi trong tiến trình ARF còn hồi phục. Vậy nếu làm đi làm lại siêu âm Doppler để xác định các biến đổi của RI có thể tiên lượng được diễn tiến của ARF và chọn được chiến lược xử trí thích hợp.

Doppler thận trong bệnh lý thận tắc nghẽn

Chụp thận qua ngã tĩnh mạch (intravenous urography, IVU) trước đây đã được chấp nhận là phương pháp tiêu chuẩn để đánh giá bệnh thận tắc nghẽn. Tuy nhiên, ngày nay, siêu âm trở nên là một kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh ban đầu được hầu hết các khoa radiology áp dụng.

Khi siêu âm mới được áp dụng việc đánh giá tắc nghẽn thận dựa vào các biến đổi giải phẫu của thận. Các kỹ thuật Doppler mới cho phép đánh giá thêm các thông số sinh lý như lưu lượng máu và nước tiểu.

Nhiều khảo sát nhấn mạnh khả năng của siêu âm Doppler trong đánh giá bế tắc đường tiểu, đặc biệt là phân biệt dãn đường tiểu do bế tắc và không do bế tắc. Tuy nhiên, giá trị của Doppler thận trong phân biệt thận ứ nước do bế tắc và không do bế tắc hãy còn phải tranh luận thêm. Vài nghiên cứu chứng minh độ nhạy và độ chuyên biệt của siêu âm Doppler.

Trong một nghiên cứu, 14 trường hợp thận bế tắc có RI tăng bình quân (0,7 0,04), đối chiếu với 7 thận không dãn do bế tắc (RI bình quân là 0,64 0,04). Trong một báo cáo khác, tiêu chuẩn đôi gồm RI lớn hơn 0,7 và độ chênh lệch RI của 2 thận lớn hơn 0,08 có độ nhạy 100%, độ chuyên biệt 94%, giá trị tiên đoán dương tính 95% và giá trị tiên đoán âm tính là 100% khi chẩn đoán bế tắc một bên ở trẻ em với tắc khúc nối bể thận và niệu quản.

Tuy nhiên, các khảo sát khác giới hạn việc dùng RI để chẩn đoán bệnh lý tắc nghẽn; vài báo cáo nhận thấy chỉ có 30 đến 37% có tăng RI trong bệnh lý tắc nghẽn đường tiểu.

Trong khảo sát của chúng tôi ở 31 bệnh nhân bệnh lý tắc nghẽn đường tiểu được xác định bằng IVU, các bệnh nhân được chia làm 4 nhóm tùy theo thời gian xãy ra hội chứng và thời gian kéo dài khi trám thuốc cản quang đài bể thận. Dùng một điểm cut-off của RI=0,7, độ nhạy toàn thể trong chẩn đoán bệnh lý tắc nghẽn đường tiểu rất thấp (19,3%). Chỉ trong nhóm có triệu chứng khởi phát cấp tính (ít hơn một tuần) và thời gian trám thuốc cản quang đài bể thận kéo dài (hơn 120 phút) thì siêu âm Doppler mới có độ nhạy cao (80%).

Một nghiên cứu trên thỏ tường trình rằng RI tăng cao xãy ra trong 3 ngày đầu sau khi thắt một phần niệu quản, nhưng lại giảm trong 7 ngày sau đó tính từ khi thắt niệu quản.

Dựa trên kết quả lâm sàng và thực nghiệm chúng tôi kết luận siêu âm Doppler có độ nhạy rất thấp trong việc phân biệt dãn đường tiểu do bế tắc và không do bế tắc nói chung, nhưng có thể có ích trong trường hợp bế tắc cấp tính và nặng.

Doppler thận trong hẹp động mạch thận

Các tiêu chuẩn được dùng để phát hiện hẹp có ý nghĩa gồm: tốc độ đỉnh tâm thu lớn hơn 100cm/sec, phổ rộng ra, tỉ số tốc độ đỉnh tâm thu của thận và tốc độ đỉnh tâm thu của động mạch chủ bụng >3,5, hoặc không tìm thấy phổ động mạch thận.

Tuy nhiên, siêu âm Doppler không bao giờ được chấp nhận rộng rải như là phương pháp khám phát hiện của hẹp động mạch thận, bởi các khó khăn kỹ thuật là chính.

Hẹp động mạch thận có ý nghĩa huyết động học làm xung giảm dần trong hạ lưu của mạng động mạch, tạo ra dạng sóng có biên độ thấp với độ dốc gia tốc suy giảm (trong thận [pulsus parvus và tardus, nhịp nhỏ và chậm].

Các tiêu chuẩn phát hiện hẹp động mạch thận đoạn gần được đề nghị là :

Thời gian gia tốc kéo dài (dài hơn 0,07 sec.), và giảm chỉ số gia tốc (nhỏ hơn 3,0m/sec) cùng với mất đỉnh dễ dãn tâm thu sớm bình thường/ phức hợp sóng dội. Với kỹ thuật này và các tiêu chuẩn chẩn đoán siêu âm Doppler có tỉ lệ kỹ thuật thành công cao, thời gian khám ngắn và độ nhạy và độ chuyên biệt cao trong chẩn đoán hẹp động mạch thận.

Tuy vậy có nhiều phức tạp hơn suy nghĩ ban đầu và một số nghiên cứu tường trình lại là siêu âm Doppler bị giới hạn trong trường hợp động mạch thận hẹp nặng. Các chất ức chế men angiotensin-converting (ACE) có thể tăng cường nhịp chậm pulsus tardus xa hơn một chỗ hẹp động mạch thận có ý nghĩa. Ðánh giá Doppler ở nhiều chỗ trong thận có thể tìm thấy hẹp các đoạn động mạch thận.

Siêu âm Doppler và các khối u thận

Phần lớn các carcinom tế bào thận có nhiều mạch máu và tưới máu này biểu hiện được bằng siêu âm màu và siêu âm Doppler năng lượng và định lượng được bằng phân tích phổ Doppler. Các mạch máu của u thường có xu hướng cho thấy độ lệch tần số Doppler lớn và tốc độ cao do hay có dò động tĩnh mạch. Ðộ lệch tần số trong khoảng 2,5 đến 10 kHz với đầu dò 3MHz thường được ghi nhận là của renal cell carcinoma.

Mạch máu khối u cũng thường có xu hướng có vách thiếu lớp cơ do đó gây nên kiểu dòng chảy trở kháng thấp với dạng sóng có thành phần tâm trương cao. Quan trọng hơn nữa là dạng có tín hiệu màu trong một khối dạng nang giúp phân biệt giữa các nang phức tạp lành tính và các u đặc echo kém với các cystic renal cell carcinoma. Trong trường hợp như vậy dùng chất contrast có thể có lợi.

Siêu âm Doppler và thận ghép

Với các thận ghép, siêu âm Doppler được dùng để theo dõi tồn tại các động mạch và tĩnh mạch thận, phát hiện hẹp động mạch thận ghép, chẩn đoán các tổn thương mạch máu như phình giả động mạch và dò động tĩnh mạch, và tìm các trở kháng mạch máu bất thường. Chỉ số RI lớn hơn 0,9 có nhiều khả năng thải ghép cấp tính hoặc huyết khối tĩnh mạch thận. Tuy nhiên, tương quan lâm sàng quan trọng hơn và nguyên nhân của loạn chức năng thận ghép thường được xác định bằng sinh thiết thận.

Trong giai đoạn hậu phẫu sớm trở kháng mạch máu thận bất thường có thể là hậu quả tắc tĩnh mạch thận do thải ghép tối cấp. Nếu trở kháng bình thường ngay sau mổ nhưng có mất lưu lượng tâm trương trong 24 giờ phải nghĩ tới hoại tử ống thận cấp (acute tubulat necrosis, ATN). ATN hần như luôn xãy ra trước giai đoạn nhồi máu có ý nghĩa cả của bệnh nhân lẫn người cho thận. Trong tuần lễ thứ 2 sau mổ nguyên nhân thường gặp nhất của trở kháng mạch máu thận bất thường là thải ghép cấp tính, đặc biệt là trong trường hợp có yếu tố mạch máu.

Kết luận

Giá trị của siêu âm màu và siêu âm màu Doppler năng lượng đã làm cho vai trò siêu âm trở nên đầy ấn tượng trong chẩn đoán và xử trí nhiều loại bệnh lý thận bao gồm bệnh lý chủ mô thận, hẹp động mạch thận, các khối u thận và các vấn đề kết hợp với ghép thận.

(Theo YKhoa)
Việt Báo

Video được xem nhiều nhất

Tác hại kinh hoàng của đồ uống chứa cồn đối với não người
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Sức Khỏe NỔI BẬT

Những sự thật thú vị về nhịp tim thai

Ngay từ tuần thứ 6 – 7 thai kỳ, bác sĩ đã có thể giúp bà bầu nghe được tim thai của con mình. Tuy nhiên, ở một số thai nhi, đến khoảng tuần 8 – 10 của thai kỳ, bạn mới có thể nghe được tim thai.

Nhận xét tin Hiệu quả của siêu âm Doppler trong chẩn đoán bệnh lý thận

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Hiệu quả của siêu âm Doppler trong chẩn đoán bệnh lý thận bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Hieu qua cua sieu am Doppler trong chan doan benh ly than ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Hiệu quả của siêu âm Doppler trong chẩn đoán bệnh lý thận ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Sức Khỏe.

Effects of Doppler ultrasound in the diagnosis of kidney diseases
frequency deviation, Diagnostic Imaging, renal arteries, the arteries narrow, mean, in this case, ultrasound, pathology, there possible, blood vessels, deadlock, which is used, up, elementary, high

Ultrasound is often used as a measure of the initial diagnostic imaging renal though not high specificity ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Sức Khỏe


  • Thoi su 24h0402 Virus Zika teo nao lay qua duong quan he
    Thời sự 24h(04/02): Virus Zika teo não lây qua đường quan hệ

    Những lần “trảm tướng” nhanh như chớp của Bộ trưởng Thăng; Hành trình vây bắt đối tượng có lệnh truy nã đặc biệt nguy hiểm; Hành lý của khách bị rạch ở sân bay: Thanh tra Bộ GTVT vào cuộc; Phá trọng án trong những ngày Tết nguyên đán đã cận kề;Câu chuyện giảm nghèo chưa bao giờ dừng lại;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 04/02/2016.

  • Thoi su 24h0302 Dot phao no co the bi tu den 7 nam
    Thời sự 24h(03/02): Đốt pháo nổ có thể bị tù đến 7 năm

    Sửa tàu Cát Linh-Hà Đông, Trung Quốc chưa nghe: Tội hình thức; “Ngáo đá” khống chế hai cháu bé, dọa dội nước sôi; "Choáng" với quy trình sản xuất chè Đinh 3 triệu đồng/kg; Sự thật sau lời đồn về cái chết bí ẩn của nam sinh trên cầu; Liên tiếp có nhiều trẻ em nhập viện vì ngộ độc chì trong thuốc cam;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 03/02/2016.

  • Thoi su 24h0202 sap bay lua doi 3 trieu lay 12 trieu
    Thời sự 24h(02/02): sập bẫy lừa đổi 3 triệu lấy 12 triệu

    3/14 mẫu thực phẩm phục vụ Tết không đạt chất lượng; 102 người đi bộ bị xử phạt trong ngày đầu: "Cần nhưng chưa đủ"?; Bị phát hiện bột ngọt từ nguyên liệu TQ, chốt cửa tẩu tán; WHO ban bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu về virus Zika;

  • Thoi su 24h0102 Dao mo moi chon trom di 1 phan co the
    Thời sự 24h(01/02): Đào mộ mới chôn, trộm đi 1 phần cơ thể

    Kẻ gian đào mộ mới chôn, trộm đi một phần cơ thể; Đã tháo dỡ hết biển báo dưới 50km/h sau 10 ngày; CSGT trưng dụng tài sản cá nhân, tổ chức: Luật quy định thế nào?; "Người dân đừng trộm hoa ven hồ Gươm nữa"; Đã có kết quả xét nghiệm gạo từ thiện gây ngộ độc;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 01/02/2016.

  • Thoi su 24h2901 Nghi pham giet vo chong dai gia o TG
    Thời sự 24h(29/01): Nghi phạm giết vợ chồng đại gia ở TG

    Nghi “ăn gạo từ thiện… ngộ độc”: Hội nạn nhân chất độc da cam lên tiếng; Hành trình phá đường dây ma túy hội quý tử con nhà giàu; Việt Nam lên phương án đối phó với virus Zika gây teo não; Sân bay Nội Bài lên tiếng vụ "vòi vĩnh": Người tố trên Facebook nói gì?; Coi chừng lỡ chuyến tàu Tết vì... vé không hợp lệ!;... là những tin tức thời sự nổi bật

  • Tet binh than 2016
    Tết bính thân 2016

    Người Việt có thói quen quan tâm tới cuộc sống cá nhân của nhau. Nhưng điều này không phải phù hợp, thậm chí thành khiếm nhã. Tết là dịp điều này thể hiện rõ nhất.

  • Xu phat nguoi di bo vi pham giao thong o HN
    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN

    Tai nạn giao thông chết người do người đi bộ gây ra ở TP.HCM và Hà Nội đáng báo động.

  • Hari Won Tran Thanh Yeu that hay PR
    Hari Won - Trấn Thành: Yêu thật hay PR?

    Showbiz Việt hôm qua (3/2) dậy sóng sau khi hình ảnh MC đắt show bậc nhất hiện nay "khóa môi", cõng người yêu cũ Đinh Tiến Đạt xuất hiện trên mạng.

  • Virus Zika gay tat dau nho o tre so sinh
    Virus Zika gây tật đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh

    Mỹ vừa ghi nhận ca lây nhiễm virus Zika gây bệnh teo não đầu tiên không phải do muỗi đốt mà dường như từ quan hệ tình dục.

  • Tien gia cong khai rao ban tren facebook
    Tiền giả công khai rao bán trên facebook

    Lợi dùng lòng tham và sự nhẹ dạ cả tin của người dân, một số đối tượng đã dùng thủ đoạn đổi tiền thật lấy tiền giả để chiếm đoạt tài sản. ------------ Xem thêm: Tiền giả công khai rao bán trên facebook, http://vietbao.vn/tp/Tien-gia-cong-khai-rao-ban-tren-facebook/13583762/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 31162
    Sự kiện quốc tế nổi bật (31/1-6/2)

    Lệnh Hoàn Thành tiết lộ cho tình báo Mỹ bí mật thâm cung của Bắc Kinh; Hoà đàm Syria tạm ngừng do giao tranh khốc liệt trên chiến trường; Bà Clinton chính thức giành chiến thắng 'sít sao nhất lịch sử'; Viễn cảnh nước Anh rời khỏi Liên minh châu Âu đã cận kề.... là những tin chính trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 3101 06022016
    Toàn cảnh kinh tế tuần 31/01 – 06/02/2016

    Ngày 2/2/2016 diễn ra buổi họp báo Công bố giá thành sản xuất kinh doanh điện năm 2014, ông Đinh Quang Tri – Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khẳng định chưa có kế hoạch tăng giá điện, tuy nhiên tới mùa cao điểm, doanh nghiệp 'chưa nói trước được điều gì'. Cũng trong buổi họp này, tổng kết hoạt động kinh doanh của tập đoàn này, EVN lãi hơn

  • Nghin le chuyen tuan qua 0102 05022016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 01/02 - 05/02/2016

    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN; CSGT trưng dụng tài sản của dân gây tranh cãi; Đề xuất mua tàu Trung Quốc cũ; Hoa trang trí ở hồ Gươm bị ăn trộm; Các điểm bắn pháo hoa giao thừa Tết Bính Thân 2016 tại 64 tỉnh, thành... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 3101 0602
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (31/01 - 06/02)

    Cảnh báo nạn trộm cắp, cướp giật dịp Tết; Phận tù 'mồ côi', Tết về rưng rưng nước mắt; Tiền giả công khai rao bán trên facebook; Rượu bia ngày Tết và những hệ lụy: Từ rượu giả đến tai nạn giao thông; Hành trình cảm động của người cha qua 15 tỉnh, thành đi tìm con; Phá án là trách nhiệm chứ không phải chiến công;.....là những tin đáng chú ý.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 311 62
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (31/1 - 6/2)

    Thái Lan phát hiện virus Zika, Bộ Y tế Việt Nam họp khẩn; Ăn tiết canh ngày Tết, dễ chết như chơi; Trẻ nhập viện liên tiếp vì ngộ độc chì từ thuốc cam; Không biết bị lạc nội mạc tử cung: Nhiều phụ nữ vô sinh;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.