Chụp X-quang, CT-Scanner: Có lạm dụng không?

Chup X quang CT Scanner Co lam dung khong
Chuẩn bị chụp CT cho một bệnh nhân tại Bệnh viện Chợ Rẫy - Ảnh: L.TH.H.
Việc sử dụng nhiều kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh khác nhau như chụp X-quang, siêu âm, CT-scanner (viết tắt là CT), MRI, DSA để chẩn đoán bệnh có gây hại cho sức khỏe? Chúng tôi đã trao đổi với TS Phạm Ngọc Hoa - chủ tịch Hội Chẩn đoán hình ảnh TP.HCM - về vấn đề này.

+ Thưa TS, nhiều bệnh nhân (BN) thắc mắc họ vừa mới được chụp X-quang, CT... ở bệnh viện tuyến dưới, hôm sau chuyển lên tuyến trên bác sĩ (BS) đã yêu cầu chụp lại?

- Có nhiều yếu tố khiến BS yêu cầu chụp lại: thời gian chụp giữa hai lần chẩn đoán đã khá xa; có những bệnh lý thay đổi từng ngày như BN bị chấn thương sọ não, viêm phổi cấp tính... nên yêu cầu chụp lại để theo dõi diễn tiến bệnh; cũng có khi là BS tuyến trên chưa tin tưởng kết quả chẩn đoán của tuyến dưới.

Việc chưa tin tưởng này xuất phát từ thực tế nhiều nơi còn sử dụng thiết bị quá cũ; đào tạo chẩn đoán hình ảnh không bắt kịp sự phát triển của kỹ thuật. Vì vậy, ở tuyến dưới có thể tầm soát được bệnh nhưng cũng có thể bỏ sót chẩn đoán, có thể có cả chẩn đoán sai lệch, giá trị chẩn đoán không cao.

+ Nhưng nhiều khi BS chỉ định chụp lại không nằm trong lý do mà ông vừa nêu...

- Đúng là có việc lạm dụng kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh, thường xảy ra nhiều ở các cơ sở y tế tư nhân do áp lực phải thu hồi vốn đầu tư. Ở cơ sở y tế nhà nước cũng có lạm dụng nhưng mức độ ít hơn. Khi BN bị nhức đầu kéo dài, điều trị nội khoa không bớt, BS cho chụp CT để loại trừ u não là không lạm dụng. Song có thể coi là lạm dụng chẩn đoán hình ảnh khi BS không thăm khám trực tiếp, kỹ càng BN mà cứ cho đi chụp CT, hoặc không cần đến chẩn đoán hình ảnh mới xác định được bệnh nhưng vẫn chỉ định cho BN làm.

+ Chiếu chụp X-quang, CT, MRI, DSA... nhiều có ảnh hưởng đến sức khỏe BN như gây đột biến gen ung thư, vô sinh... không?

- Tất cả máy móc, trang thiết bị chẩn đoán hình ảnh mới hiện nay được cải tiến rất nhiều, nhằm giảm tối thiểu ảnh hưởng của tia cho BN nhưng vẫn đảm bảo giá trị chẩn đoán.

Với X-quang kỹ thuật số hầu như là an toàn, không có chuyện gây vô sinh, đột biến gen ung thư. Do đó, một năm chụp phổi, cột sống... 5-7 lần (có chỉ định đúng của bác sĩ) thì yên tâm. Tuy nhiên, với máy chụp X-quang thế hệ cũ có thể không tốt lắm cho sức khỏe.

Song, với BN ung thư phải xạ trị bằng một số máy xạ trị gia tốc... thì có ảnh hưởng nhất định đến các tế bào, các mô, xơ phổi, hoại tử mô não. Cần lưu ý là CT 64 lớp cắt có liều tia rất cao và có ảnh hưởng nhất định lên BN. Vì vậy, BS chỉ nên chỉ định khi thật sự cần thiết.

Về chụp mạch máu bằng máy DSA, BN phải chịu ảnh hưởng liều tia nhiều hơn, cao hơn do thời gian soi, chụp lâu hơn. Với MRI (dùng phương pháp từ trường chẩn đoán), với mức từ trường cho phép trong y khoa hiện nay không làm thay đổi sinh học của cơ thể nên cũng an toàn. Còn siêu âm được ứng dụng từ mấy chục năm nay nhưng chưa ghi nhận có ảnh hưởng gì đến sức khỏe.

Cần lưu ý trong một thời gian ngắn, nếu tập trung chụp liều tia cao ở một khu vực nhỏ sẽ ảnh hưởng lâu dài và nhiều hơn so với chụp với thời gian chụp cách xa, trên một diện rộng, liều tia thấp.

+ Sau khi BN được chẩn đoán hình ảnh bằng những thiết bị sử dụng tia bức xạ... các tia này có thải ra ngoài được không?

- Tia bức xạ chiếu vào cơ thể sau một thời gian sẽ chuyển hóa và thải ra ngoài qua da, nước tiểu, mồ hôi... Tùy theo liều chiếu cao hay thấp, lâu hay mau mà thời gian thải dài hay ngắn. Thông thường, liều chụp phổi chỉ khoảng 5-7 tiếng sau sẽ thải hết.

+ Xin cảm ơn TS.

LÊ THANH HÀ thực hiện

Gần đây, tôi thấy có một lạm dụng điển hình là BS cho chụp CT 64 lớp cắt để chẩn đoán ung thư hoặc cho chụp toàn thân để tầm soát bệnh là không đúng, khiến người dân đổ xô đi làm; trong khi để chẩn đoán ung thư phải dùng kỹ thuật chẩn đoán sinh học phân tử và một số kỹ thuật khác mới chuẩn.

Việc chụp CT toàn thân thường được chỉ định để chẩn đoán đa chấn thương (quét tia bức xạ một lần thấy hết các vị trí chấn thương từ đầu đến chân) cho một BN nào đó. Hoặc với BN có bệnh lý toàn thân như ung thư hạch, ung thư gan... qua chụp CT 64 lớp cắt sẽ tầm soát xem ung thư di căn đi đâu.

Việt Báo

Video được xem nhiều nhất

Bộ trưởng Bộ Y tế: ‘Sự thật’ về vắc-xin 5 trong 1
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Sức Khỏe NỔI BẬT

Những sự thật thú vị về nhịp tim thai

Ngay từ tuần thứ 6 – 7 thai kỳ, bác sĩ đã có thể giúp bà bầu nghe được tim thai của con mình. Tuy nhiên, ở một số thai nhi, đến khoảng tuần 8 – 10 của thai kỳ, bạn mới có thể nghe được tim thai.

Nhận xét tin Chụp X-quang, CT-Scanner: Có lạm dụng không?

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Chụp X-quang, CT-Scanner: Có lạm dụng không? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Chup X quang CT Scanner Co lam dung khong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Chụp X-quang, CT-Scanner: Có lạm dụng không? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Sức Khỏe.

X-ray, CT-Scanner: There is no abuse?
X, the diagnosis, Dr. Pham Ngoc Hoa, Diagnostic Imaging, influence, on the issue, the use, abuse, cancer, technical, schedule, assign, possibly, disease, X -ray

The use of multiple imaging techniques such as X-rays, ultrasound, CT-scanner (abbreviated as CT), MRI, DSA for diagnosing diseases harmful to health? We spoke with Dr. Pham Ngoc Hoa - Chairman of the HCM City Diagnostic Imaging ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Sức Khỏe


  • Thoi su 24h0402 Virus Zika teo nao lay qua duong quan he
    Thời sự 24h(04/02): Virus Zika teo não lây qua đường quan hệ

    Những lần “trảm tướng” nhanh như chớp của Bộ trưởng Thăng; Hành trình vây bắt đối tượng có lệnh truy nã đặc biệt nguy hiểm; Hành lý của khách bị rạch ở sân bay: Thanh tra Bộ GTVT vào cuộc; Phá trọng án trong những ngày Tết nguyên đán đã cận kề;Câu chuyện giảm nghèo chưa bao giờ dừng lại;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 04/02/2016.

  • Thoi su 24h0302 Dot phao no co the bi tu den 7 nam
    Thời sự 24h(03/02): Đốt pháo nổ có thể bị tù đến 7 năm

    Sửa tàu Cát Linh-Hà Đông, Trung Quốc chưa nghe: Tội hình thức; “Ngáo đá” khống chế hai cháu bé, dọa dội nước sôi; "Choáng" với quy trình sản xuất chè Đinh 3 triệu đồng/kg; Sự thật sau lời đồn về cái chết bí ẩn của nam sinh trên cầu; Liên tiếp có nhiều trẻ em nhập viện vì ngộ độc chì trong thuốc cam;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 03/02/2016.

  • Thoi su 24h0202 sap bay lua doi 3 trieu lay 12 trieu
    Thời sự 24h(02/02): sập bẫy lừa đổi 3 triệu lấy 12 triệu

    3/14 mẫu thực phẩm phục vụ Tết không đạt chất lượng; 102 người đi bộ bị xử phạt trong ngày đầu: "Cần nhưng chưa đủ"?; Bị phát hiện bột ngọt từ nguyên liệu TQ, chốt cửa tẩu tán; WHO ban bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu về virus Zika;

  • Thoi su 24h0102 Dao mo moi chon trom di 1 phan co the
    Thời sự 24h(01/02): Đào mộ mới chôn, trộm đi 1 phần cơ thể

    Kẻ gian đào mộ mới chôn, trộm đi một phần cơ thể; Đã tháo dỡ hết biển báo dưới 50km/h sau 10 ngày; CSGT trưng dụng tài sản cá nhân, tổ chức: Luật quy định thế nào?; "Người dân đừng trộm hoa ven hồ Gươm nữa"; Đã có kết quả xét nghiệm gạo từ thiện gây ngộ độc;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 01/02/2016.

  • Thoi su 24h2901 Nghi pham giet vo chong dai gia o TG
    Thời sự 24h(29/01): Nghi phạm giết vợ chồng đại gia ở TG

    Nghi “ăn gạo từ thiện… ngộ độc”: Hội nạn nhân chất độc da cam lên tiếng; Hành trình phá đường dây ma túy hội quý tử con nhà giàu; Việt Nam lên phương án đối phó với virus Zika gây teo não; Sân bay Nội Bài lên tiếng vụ "vòi vĩnh": Người tố trên Facebook nói gì?; Coi chừng lỡ chuyến tàu Tết vì... vé không hợp lệ!;... là những tin tức thời sự nổi bật

  • Tet binh than 2016
    Tết bính thân 2016

    Người Việt có thói quen quan tâm tới cuộc sống cá nhân của nhau. Nhưng điều này không phải phù hợp, thậm chí thành khiếm nhã. Tết là dịp điều này thể hiện rõ nhất.

  • Xu phat nguoi di bo vi pham giao thong o HN
    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN

    Tai nạn giao thông chết người do người đi bộ gây ra ở TP.HCM và Hà Nội đáng báo động.

  • Hari Won Tran Thanh Yeu that hay PR
    Hari Won - Trấn Thành: Yêu thật hay PR?

    Showbiz Việt hôm qua (3/2) dậy sóng sau khi hình ảnh MC đắt show bậc nhất hiện nay "khóa môi", cõng người yêu cũ Đinh Tiến Đạt xuất hiện trên mạng.

  • Virus Zika gay tat dau nho o tre so sinh
    Virus Zika gây tật đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh

    Mỹ vừa ghi nhận ca lây nhiễm virus Zika gây bệnh teo não đầu tiên không phải do muỗi đốt mà dường như từ quan hệ tình dục.

  • Tien gia cong khai rao ban tren facebook
    Tiền giả công khai rao bán trên facebook

    Lợi dùng lòng tham và sự nhẹ dạ cả tin của người dân, một số đối tượng đã dùng thủ đoạn đổi tiền thật lấy tiền giả để chiếm đoạt tài sản. ------------ Xem thêm: Tiền giả công khai rao bán trên facebook, http://vietbao.vn/tp/Tien-gia-cong-khai-rao-ban-tren-facebook/13583762/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 31162
    Sự kiện quốc tế nổi bật (31/1-6/2)

    Lệnh Hoàn Thành tiết lộ cho tình báo Mỹ bí mật thâm cung của Bắc Kinh; Hoà đàm Syria tạm ngừng do giao tranh khốc liệt trên chiến trường; Bà Clinton chính thức giành chiến thắng 'sít sao nhất lịch sử'; Viễn cảnh nước Anh rời khỏi Liên minh châu Âu đã cận kề.... là những tin chính trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 3101 06022016
    Toàn cảnh kinh tế tuần 31/01 – 06/02/2016

    Ngày 2/2/2016 diễn ra buổi họp báo Công bố giá thành sản xuất kinh doanh điện năm 2014, ông Đinh Quang Tri – Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khẳng định chưa có kế hoạch tăng giá điện, tuy nhiên tới mùa cao điểm, doanh nghiệp 'chưa nói trước được điều gì'. Cũng trong buổi họp này, tổng kết hoạt động kinh doanh của tập đoàn này, EVN lãi hơn

  • Nghin le chuyen tuan qua 0102 05022016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 01/02 - 05/02/2016

    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN; CSGT trưng dụng tài sản của dân gây tranh cãi; Đề xuất mua tàu Trung Quốc cũ; Hoa trang trí ở hồ Gươm bị ăn trộm; Các điểm bắn pháo hoa giao thừa Tết Bính Thân 2016 tại 64 tỉnh, thành... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 3101 0602
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (31/01 - 06/02)

    Cảnh báo nạn trộm cắp, cướp giật dịp Tết; Phận tù 'mồ côi', Tết về rưng rưng nước mắt; Tiền giả công khai rao bán trên facebook; Rượu bia ngày Tết và những hệ lụy: Từ rượu giả đến tai nạn giao thông; Hành trình cảm động của người cha qua 15 tỉnh, thành đi tìm con; Phá án là trách nhiệm chứ không phải chiến công;.....là những tin đáng chú ý.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 311 62
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (31/1 - 6/2)

    Thái Lan phát hiện virus Zika, Bộ Y tế Việt Nam họp khẩn; Ăn tiết canh ngày Tết, dễ chết như chơi; Trẻ nhập viện liên tiếp vì ngộ độc chì từ thuốc cam; Không biết bị lạc nội mạc tử cung: Nhiều phụ nữ vô sinh;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.