Thứ hai, 18 Tháng chín 2006, 07:32 GMT+7

Chụp X-quang, CT-Scanner: Có lạm dụng không?

Chup X quang CT Scanner Co lam dung khong
Chuẩn bị chụp CT cho một bệnh nhân tại Bệnh viện Chợ Rẫy - Ảnh: L.TH.H.
Việc sử dụng nhiều kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh khác nhau như chụp X-quang, siêu âm, CT-scanner (viết tắt là CT), MRI, DSA để chẩn đoán bệnh có gây hại cho sức khỏe? Chúng tôi đã trao đổi với TS Phạm Ngọc Hoa - chủ tịch Hội Chẩn đoán hình ảnh TP.HCM - về vấn đề này.

+ Thưa TS, nhiều bệnh nhân (BN) thắc mắc họ vừa mới được chụp X-quang, CT... ở bệnh viện tuyến dưới, hôm sau chuyển lên tuyến trên bác sĩ (BS) đã yêu cầu chụp lại?

- Có nhiều yếu tố khiến BS yêu cầu chụp lại: thời gian chụp giữa hai lần chẩn đoán đã khá xa; có những bệnh lý thay đổi từng ngày như BN bị chấn thương sọ não, viêm phổi cấp tính... nên yêu cầu chụp lại để theo dõi diễn tiến bệnh; cũng có khi là BS tuyến trên chưa tin tưởng kết quả chẩn đoán của tuyến dưới.

Việc chưa tin tưởng này xuất phát từ thực tế nhiều nơi còn sử dụng thiết bị quá cũ; đào tạo chẩn đoán hình ảnh không bắt kịp sự phát triển của kỹ thuật. Vì vậy, ở tuyến dưới có thể tầm soát được bệnh nhưng cũng có thể bỏ sót chẩn đoán, có thể có cả chẩn đoán sai lệch, giá trị chẩn đoán không cao.

+ Nhưng nhiều khi BS chỉ định chụp lại không nằm trong lý do mà ông vừa nêu...

- Đúng là có việc lạm dụng kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh, thường xảy ra nhiều ở các cơ sở y tế tư nhân do áp lực phải thu hồi vốn đầu tư. Ở cơ sở y tế nhà nước cũng có lạm dụng nhưng mức độ ít hơn. Khi BN bị nhức đầu kéo dài, điều trị nội khoa không bớt, BS cho chụp CT để loại trừ u não là không lạm dụng. Song có thể coi là lạm dụng chẩn đoán hình ảnh khi BS không thăm khám trực tiếp, kỹ càng BN mà cứ cho đi chụp CT, hoặc không cần đến chẩn đoán hình ảnh mới xác định được bệnh nhưng vẫn chỉ định cho BN làm.

+ Chiếu chụp X-quang, CT, MRI, DSA... nhiều có ảnh hưởng đến sức khỏe BN như gây đột biến gen ung thư, vô sinh... không?

- Tất cả máy móc, trang thiết bị chẩn đoán hình ảnh mới hiện nay được cải tiến rất nhiều, nhằm giảm tối thiểu ảnh hưởng của tia cho BN nhưng vẫn đảm bảo giá trị chẩn đoán.

Với X-quang kỹ thuật số hầu như là an toàn, không có chuyện gây vô sinh, đột biến gen ung thư. Do đó, một năm chụp phổi, cột sống... 5-7 lần (có chỉ định đúng của bác sĩ) thì yên tâm. Tuy nhiên, với máy chụp X-quang thế hệ cũ có thể không tốt lắm cho sức khỏe.

Song, với BN ung thư phải xạ trị bằng một số máy xạ trị gia tốc... thì có ảnh hưởng nhất định đến các tế bào, các mô, xơ phổi, hoại tử mô não. Cần lưu ý là CT 64 lớp cắt có liều tia rất cao và có ảnh hưởng nhất định lên BN. Vì vậy, BS chỉ nên chỉ định khi thật sự cần thiết.

Về chụp mạch máu bằng máy DSA, BN phải chịu ảnh hưởng liều tia nhiều hơn, cao hơn do thời gian soi, chụp lâu hơn. Với MRI (dùng phương pháp từ trường chẩn đoán), với mức từ trường cho phép trong y khoa hiện nay không làm thay đổi sinh học của cơ thể nên cũng an toàn. Còn siêu âm được ứng dụng từ mấy chục năm nay nhưng chưa ghi nhận có ảnh hưởng gì đến sức khỏe.

Cần lưu ý trong một thời gian ngắn, nếu tập trung chụp liều tia cao ở một khu vực nhỏ sẽ ảnh hưởng lâu dài và nhiều hơn so với chụp với thời gian chụp cách xa, trên một diện rộng, liều tia thấp.

+ Sau khi BN được chẩn đoán hình ảnh bằng những thiết bị sử dụng tia bức xạ... các tia này có thải ra ngoài được không?

- Tia bức xạ chiếu vào cơ thể sau một thời gian sẽ chuyển hóa và thải ra ngoài qua da, nước tiểu, mồ hôi... Tùy theo liều chiếu cao hay thấp, lâu hay mau mà thời gian thải dài hay ngắn. Thông thường, liều chụp phổi chỉ khoảng 5-7 tiếng sau sẽ thải hết.

+ Xin cảm ơn TS.

LÊ THANH HÀ thực hiện

Gần đây, tôi thấy có một lạm dụng điển hình là BS cho chụp CT 64 lớp cắt để chẩn đoán ung thư hoặc cho chụp toàn thân để tầm soát bệnh là không đúng, khiến người dân đổ xô đi làm; trong khi để chẩn đoán ung thư phải dùng kỹ thuật chẩn đoán sinh học phân tử và một số kỹ thuật khác mới chuẩn.

Việc chụp CT toàn thân thường được chỉ định để chẩn đoán đa chấn thương (quét tia bức xạ một lần thấy hết các vị trí chấn thương từ đầu đến chân) cho một BN nào đó. Hoặc với BN có bệnh lý toàn thân như ung thư hạch, ung thư gan... qua chụp CT 64 lớp cắt sẽ tầm soát xem ung thư di căn đi đâu.

Việt Báo

TIN Sức Khỏe NỔI BẬT

Nhận xét tin Chụp X-quang, CT-Scanner: Có lạm dụng không?

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Chụp X-quang, CT-Scanner: Có lạm dụng không? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Chup X quang CT Scanner Co lam dung khong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Chụp X-quang, CT-Scanner: Có lạm dụng không? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Sức Khỏe của chuyên mục Sức Khỏe.

X-ray, CT-Scanner: There is no abuse?
X, the diagnosis, Dr. Pham Ngoc Hoa, Diagnostic Imaging, influence, on the issue, the use, abuse, cancer, technical, schedule, assign, possibly, disease, X -ray

The use of multiple imaging techniques such as X-rays, ultrasound, CT-scanner (abbreviated as CT), MRI, DSA for diagnosing diseases harmful to health? We spoke with Dr. Pham Ngoc Hoa - Chairman of the HCM City Diagnostic Imaging ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Sức Khỏe


  • Thoi su 24h1712 Xe o to roi vuc sau 5 quan nhan tu vong
    Thời sự 24h(17/12): Xe ô tô rơi vực sâu, 5 quân nhân tử vong

    Khoan hầm giải cứu 12 công nhân mắc kẹt; Xe ô tô rơi vực sâu, 5 quân nhân tử vong; Mở hộp đen tìm nguyên nhân máy bay hạ cánh khẩn cấp;Sa Pa rét 2 độ, có thể xuất hiện băng giá; Kho tiền 6 tấn của tay chơi Bắc Ninh... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 17/12.

  • Thoi su 24h1612 3 tai nan kinh hoang
    Thời sự 24h(16/12): 3 tai nạn kinh hoàng

    Sập hầm thủy điện, 11 người mắc kẹt; Tai nạn kinh hoàng ở Móng Cái, 6 người chết; Phó chủ tịch bị tố đánh dân giữa chợ; Đắm thuyền ở Thái Bình, 6 người chết; Bán sắt vụn chiếc máy bay bỏ quên 7 năm ở Nội Bài... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 16/12.

  • Thoi su 24h1512 5 thuyen vien mat tich tren bien
    Thời sự 24h(15/12): 5 thuyền viên mất tích trên biển

    Xuất hiện "nhân vật mới" tại phiên xử siêu lừa Huyền Như; Bầu Kiên bị tuyên 30 năm tù; 1.000 xe TQ muốn vào du lịch, Bộ Quốc phòng không đồng tình; Miền Bắc chuẩn bị rét dưới 10 độ; 5 thuyền viên mất tích trên biển; Hé lộ "hợp đồng nô lệ" trong showbiz Việt... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 15/12.

  • Thoi su tuan qua Bau Kien bat khoc tai toa
    Thời sự tuần qua: Bầu Kiên bật khóc tại tòa

    Ông Hoàng Văn Nghiên xin trả biệt thự; Một đại gia bị tạt axít khi đang ăn sáng;Lần đầu tiên bầu Kiên bật khóc trước tòa; Vụ Hồ Duy Hải: Tang vật được mua... ngoài chợ?; Cha của bé 2 tuổi bị bỏ rơi trên taxi đã xuất hiện?..

  • Thoi su 24h1312 Bo Y te chi cach tri ran luc
    Thời sự 24h(13/12): Bộ Y tế chỉ cách trị rắn lục

    Thủ tướng phát lệnh khởi công cơ sở 2 BV Bạch Mai, Việt Đức; Bộ Y tế "mách nước" trị rắn lục đuôi đỏ; Thu hồi giấy phép ấn phẩm Dòng đời; ... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 13/12. 

  • Be trai bi bo roi tren taxi
    Bé trai bị bỏ rơi trên taxi

    Liên quan đến vụ bé trai 2 tuổi bị bỏ rơi trên taxi, người cha xuất hiện và nêu lý do bé Bo bị "lạc" bố mẹ trong đêm.

  • Thuong tet 2015
    Thưởng tết 2015

    Về mức thưởng Tết năm 2015, tôi dự đoán do điều kiện khó khăn sẽ có nhiều doanh nghiệp có mức thưởng khiêm tốn.

  • Xoay quanh viec Hoa hau Nguyen Cao Ky Duyen dang quang
    Xoay quanh việc Hoa hậu Nguyễn Cao Kỳ Duyên đăng quang

    Không chỉ là sinh viên ĐH Ngoại thương, tân hoa hậu Việt Nam 2014 Nguyễn Cao Kỳ Duyên còn từng tốt nghiệp loại giỏi tại một trường THPT nổi tiếng nhất nhì cả nước.

  • Toi pham giang ho noi am anh nguoi dan
    Tội phạm giang hồ - nỗi ám ảnh người dân

    Nhắc đến cái tên Đức “Cổ Lễ”, giới giang hồ trong Nam, ngoài Bắc có lẽ đều biết tiếng. Gã đẹp trai nhưng cũng nóng tính nên sẵn sàng đâm chém kẻ khác dù bất cứ lí do gì.

  • Lich nghi Tet At Mui 2015
    Lịch nghỉ Tết Ất Mùi 2015

    Chính phủ đồng ý phương án nghỉ 9 ngày với Tết Nguyên đán, 4 ngày với Tết Dương lịch, 6 ngày dịp lễ Giỗ tổ và 30/4, 1/5.

  • Toan canh kinh te tuan 712 13122014
    Toàn cảnh kinh tế tuần (7/12 - 13/12/2014)

    Theo khảo sát các Doanh nghiệp, khả năng thưởng Tết Nguyên đán 2015 sẽ vẫn giữ nguyên như năm 2014, và theo báo cáo Tiền lương Toàn cầu tiền lương ở Việt Nam thuộc mức thấp trong khu vực, Vinalines đã chuyển một phần số nợ thành vốn góp của Vietinbank, hơn 99% hộ gia đình tại Hà Nội đã có sổ đỏ, cùng với những thông tin cảnh báo tiêu dùng là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật trong tuần vừa qua.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 71312
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 7-13/12)

    Bộ Y tế ban hành phác đồ điều trị rắn lục đuôi đỏ cắn; Đề kháng kháng sinh - Bao giờ có thuốc chữa?; Đâu là nguyên nhân vô sinh ngày càng tăng?; Tác hại và cách nhận biết rau muống nhiễm chì; Thông tin gây sốc về thủ dâm nữ; Con thông minh nhờ mẹ ốm nghén; 3 động tác cho dân văn phòng có chân thon, khỏe; Những cách kiểm tra sức khỏe thú vị nên thử; Loại rau quý chống ung thư kỳ diệu có nhiều ở Việt Nam... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 0712 1312
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (07/12 - 13/12)

    Gia cảnh đáng thương của thuyền viên bị cướp biển bắn chết; Tái bổ nhiệm giám đốc... sắp về hưu; Bé trai bị quên trên taxi: Người cha xuất hiện; Ồ ạt xây dựng tượng đài; Ông Hoàng Văn Nghiên viết thư xin trả biệt thự ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 0712 1312
    Toàn cảnh Showbiz tuần (07/12 – 13/12)

    Nguyễn Cao Kỳ Duyên đăng quang Hoa hậu Việt Nam 2014, Á hậu Huyền My lộ ảnh mặc nội y diễn bar, Đàm Vĩnh Hưng là nghệ sỹ thu nhiều quảng cáo nhất 2014, Thủy Tiên - Công Vinh chính thức kết hôn ngày 27/12, Mỹ Tâm bất ngờ rút khỏi Làn sóng xanh 2014, Kate Hudson hủy hôn, Henry Cavill bất ngờ chia tay bạn gái, Những sự kiện gây chấn động nền âm nhạc Hàn Quốc năm 2014,... là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 0712 1312
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (07/12 - 13/12)

    Hồ Duy Hải và kỳ án Bưu điện Cầu Voi; Ly kỳ chuyện 'người chết' ra tòa, lãnh án; Đốt người thân: Những vụ án kinh hoàng; Những em bé bị người thân ruột thịt bạo hành gây chấn động; Thi thể nữ chủ nhân và ấm trà tố cáo tội ác; Khát vọng hoàn lương của “ông trùm” gieo rắc “cái chết trắng”;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.