Chấn thương sọ não ở trẻ em và người lớn tuổi

Một bệnh nhân lớn tuổi bị CTSN mãn tính đang được chăm sóc sau phẫu thuật tại Bệnh viện 115

BS Lê Điền Nhi - trưởng khoa ngoại thần kinh, phó giám đốc Bệnh viện Nhân dân 115 - cho biết:

- Cơ chế sinh CTSN nặng gồm đụng hay đập trực tiếp vào đầu. Tùy theo nơi bị đụng, tùy vận tốc của chấn thương và tùy theo tác nhân chấn thương sẽ đưa đến biến dạng hộp sọ hay đường nứt sọ.

Trong những trường hợp CTSN mãn tính - thường gặp nhiều ở trẻ em và người già do hay bị té ngã - lại ít có triệu chứng rầm rộ. Vì vậy việc chẩn đoán và điều trị CTSN mãn tính thường khó khăn hơn.

Tùy theo thương tổn sọ não ban đầu ở vị trí nào, người bị CTSN sẽ có di chứng hoặc không. Trường hợp CTSN rất nặng có thể có di chứng động kinh hoặc yếu liệt không hồi phục...

+ Bác sĩ có thể cho biết CTSN ở người già và trẻ em có gì đặc biệt hơn so với các đối tượng khác?

- Đây là hai đối tượng hai cực của cuộc đời. Trẻ nhỏ là đối tượng rất hay bị té ngã do tập đi, đùa giỡn. Những gì xảy ra cho trẻ nhỏ thì trẻ không nói ra được, chỉ biết khóc, trẻ lớn hơn có khi không kể lại với cha mẹ vì thấy không để lại vết tích.

Người cao tuổi cũng dễ bị té ngã do chân tay yếu, mắt kém, bị đột quị... nhưng thường ngại nói ra làm phiền con cháu.

Hai đối tượng này thường bị CTSN thứ phát: do máu tụ dưới màng cứng mãn tính - một loại biến chứng chậm của CTSN. Có khi bị chấn thương nhẹ, song tái đi tái lại (té nhiều lần) mà nhiều khi con cháu trong nhà không để ý.

Vì vậy có bệnh nhi, cụ già khi được bác sĩ chẩn đoán bị CTSN thứ phát thì thân nhân rất sửng sốt. Có trường hợp CTSN làm cho người lớn tuổi bị lú lẫn, nói năng không đúng, lúc tỉnh lúc mê..., con cháu lại nghĩ là do bệnh già hoặc cho là bị... “tăng xông”, ngay cả bác sĩ có khi cũng chẩn đoán nhầm.

+ Vì sao bệnh lại diễn tiến chậm, thưa bác sĩ?

- Nguyên nhân do chấn thương nhẹ làm chảy máu chậm tĩnh mạch ở vỏ não, lớp máu tụ mỏng (số lượng máu sau nhiều ngày mới hình thành khối lượng lớn gây chèn ép não) và xuất huyết dưới màng nhện sau chấn thương.

Vì vậy các triệu chứng lâm sàng thường không đặc hiệu, nhưng trên hình ảnh học (chụp C.T. scanner) sẽ xác định được thương tổn (khác với CTSN cấp tính triệu chứng thường xuất hiện rầm rộ, dễ phát hiện và xử trí).

Sau chấn thương nhẹ, bệnh nhân (BN) bị nhức đầu tiến triển ngày một nhiều, tình trạng tri giác thay đổi dần từ nhiều tuần đến nhiều tháng (1-3 tháng), có khi cả BN và người nhà quên chấn thương nhẹ trước đó.

Nếu BN không được theo dõi, chẩn đoán và can thiệp phẫu thuật sớm có thể đưa đến tử vong đột ngột.

Đặc biệt ở người già dù kịp thời phẫu thuật thì nguy cơ bị các biến chứng sau mổ gấp nhiều lần người trẻ tuổi, dễ bị chảy máu tái phát trở lại.

Với trẻ em, thể tích máu ít, do đó số lượng mất máu ban đầu và trong sọ dù không nhiều cũng có thể gây sốc cho trẻ.

+ Những dấu hiệu báo động bị CTSN như thế nào, thưa bác sĩ?

- BN bị đụng đầu nhưng không thấy vết thương, có thể bị biến chứng lúc đụng và trong những ngày kế tiếp. Thân nhân người bệnh nên theo dõi và cho di chuyển BN kịp thời đến bệnh viện.

Những điểm báo nguy gồm có: tình trạng lúc tỉnh, lúc mê; ngủ mê kêu không thức dậy; nhức đầu dữ dội; kinh phong, lỗ tai hoặc lỗ mũi chảy nước trong; ói mửa nhiều lần; giật tay chân; sưng lớn nơi da đầu.

LÊ THANH HÀ thực hiện