Thứ bảy, 12 Tháng mười một 2005, 08:12 GMT+7

Các đại dịch cúm đã bùng phát như thế nào?

Cac dai dich cum da bung phat nhu the nao
Đại dịch cúm là sự bùng phát trên phạm vi toàn cầu một típ virus mới gây cúm A ở người, rất nghiêm trọng và dễ lây lan.

>>  Cả thế giới lo ngại đại dịch cúm gia cầm bùng phát?

Đại dịch khác với các vụ dịch cúm theo mùa ở chỗ dịch cúm theo mùa là do các típ phụ của virus cúm đã từng lưu hành ở người gây ra; còn sự bùng phát đại dịch cúm là do những típ phụ mới, chưa hề lưu hành ở người gây ra hoặc do những típ phụ từ lâu đã không lưu hành ở người.

Những đại dịch cúm trong quá khứ đều gây ra tỷ lệ bị bệnh và tử vong rất cao, làm rối loạn hoạt động của xã hội và gây tổn thất nặng về kinh tế.

Đại dịch cúm bùng phát là kết quả của một tiến trình “chuyển kháng nguyên”, gây ra sự biến đổi đột ngột và quan trọng ở virus cúm A; những biến đổi này là do sự kết hợp các protein bề mặt của virus và tạo ra một típ phụ mới của virus cúm A.

Nhưng đó mới chỉ là bước đầu; để tạo ra một đại dịch thì típ virus phụ gây bệnh cúm ấy phải có khả năng lây lan dễ dàng từ người sang người. Một khi virus mới của một đại dịch xuất hiện và lan tràn thì nó thường phát triển ở người và lưu hành trong nhiều năm như một dịch cúm theo mùa. Tổ chức y tế thế giới đang theo dõi để phát hiện diễn biến của bệnh cúm trên toàn thế giới, cả những chủng virus gây đại dịch cúm mới.

Những đại dịch cúm trong thế kỷ 20

Trong thế kỷ 20 đã xuất hiện nhiều típ phụ mới của virus gây cúm A và đã gây ra 3 đại dịch, tất cả những đại dịch đó đều lan truyền toàn cầu trong vòng một năm sau khi được phát hiện.

Đại dịch cúm Tây Ban Nha năm 1918 - 1919 do típ virus H1N1 đã gây ra số tử vong cao nhất từ trước đến thời gian đó; hơn 500.000 người đã chết ở Mỹ, hơn 50 triệu người đã chết trên toàn thế giới. Nhiều người chết trong vòng vài ngày đầu sau khi bị nhiễm bệnh và nhiều người khác chết do các biến chứng. Gần một nửa số ngưồi chết là những người trưởng thành khỏe mạnh và còn trẻ. Virus cúm A H1N1 vẫn còn lưu hành cho tới ngày nay sau khi đã gây bệnh ở người lần nữa vào năm 1977.

Đại dịch cúm Á châu H2N2 năm 1957-58 đã gây tử vong khoảng 70,000 người ở Mỹ; được xác định lần đầu tiên ở Trung Quốc vào cuối tháng 2-1957, lan truyền sang Mỹ vào tháng 6- 1957.

Đại dịch cúm Hong Kong H3N2 năm 1968 - 1969 đã gây ra khoảng 34.000 ca tử vong ở Mỹ; virus này được phát hiện lần đầu tiên ở Hong Kong vào đầu năm 1968 và lan truyền sang Mỹ cũng năm đó. Virus cúm A H3N2 vẫn còn đang lưu hành cho tới ngày nay.

Cả 2 đại dịch 1957-1958 và 1968-1969 đều do virus mang sự kết hợp gien của virus gây cúm ở người và virus gây cúm ở chim/gia cầm. Virus gây đại dịch 1918-1919 có vẻ như có nguồn gốc cúm chim/gia cầm.

Các giai đoạn của đại dịch cúm

Tổ chức y tế thế giới (WHO) đã xây dựng một kế hoạch chuẩn bị đối phó với dịch cúm toàn cầu, xác định các giai đoạn của đại dịch, vai trò của WHO và đưa ra những khuyến cáo về các biện pháp ở cấp quốc gia trước và trong khi có đại dịch. Các giai đoạn đó bao gồm:

Thời kỳ giữa 2 đại dịch

Giai đoạn 1: không phát hiện thấy típ virus phụ mới gây cúm ở người. Típ virus phụ gây cúm đã lây nhiễm ở người và có thể đã có ở động vật. Nếu đã có ở vật thì nguy cơ lây nhiễm cho người hoặc bệnh cúm ở người vẫn được xem là còn thấp.

Giai đoạn 2: không phát hiện thấy típ virus phụ mới gây cúm ở người, tuy nhiên típ virus phụ gây cúm ở động vật đang lưu hành và thực sự báo động nguy cơ gây ra bệnh cho người.

Thời kỳ báo động xảy ra dịch

Giai đoạn 3: típ virus phụ gây cúm đã có ở người nhưng chưa lây nhiễm từ người sang người; một vài trường hợp rất hiếm có sự lây lan do tiếp xúc gần.

Giai đoạn 4: sự lây nhiễm từng nhóm nhỏ từ người sang người, với số lượng hạn chế và rất khu trú vì virus có vẻ như chưa thích ứng lắm với cơ thể người.

Giai đoạn 5: sự lây nhiễm từ người sang người ở những nhóm lớn hơn nhưng vẫn còn khu trú vì virus đã trở nên thích ứng với cơ thể người nhưng có thể chưa hoàn toàn dễ dàng lây truyền (nguy cơ phát triển thành đại dịch đã rất lớn).

Thời kỳ đã thành đại dịch

Giai đoạn 6: thời kỳ này sự lây nhiễm đã tăng và kéo dài trong toàn thể dân số.

Vắc xin để chống lại virus gây địa dịch cúm?

Chưa thể có được vắc xin khi mới xảy ra đại dich. Từ lúc các nhà khoa học nhận diện được chủng virus cúm gây đại dịch cho đến lúc sản xuất ra vắc xin cũng phải mất vài tháng, sau đó mới có khuyến cáo nên dùng sớm như thế nào.

Các thuốc để phòng chống đại dịch cúm

Có 4 loại thuốc chống virus cúm là amntadine, rimantadine, oseltavir và zanamivir được FDA công nhận để điều trị và/hoặc phòng ngừa cúm. Cả 4 loại thuốc này thường chống lại virus cúm A. Tuy nhiên, các thuốc không phải lúc nào cũng có tác dụng vì các chủng virus cúm có thể trở nên kháng với một hay nhiều loại thuốc trên. Ví dụ, virus cúm A H5N1 xác định ở người châu Á năm 2004 và 2005 đã kháng với thuốc amantadine và rimantadine. Hiện nay người ta vẫn còn đang theo dõi các virus cúm gia cầm có kháng với các thuốc chống cúm hay không.

Chuẩn bị đối phó với đại dịch cúm như thế nào?

Nhiều nhà khoa học cho rằng một đại dịch cúm xảy ra chỉ là vấn đề thời gian. Mức độ nghiêm trọng của đại dịch cúm sắp tới không thể dự đoán trước nhưng dự đoán về tác động của một đại dịch cúm nếu xảy ra ở Mỹ có thể rất lớn khi không có biện pháp nào để kiểm soát (vắc xin hay thuốc). Một đại dịch cỡ trung bình xảy ra ở Mỹ có thể gây ra khoảng 89.000 đến 207.000 tử vong, 314.000 và 734.000 người phải nhập viện, 18 đến 42 triệu người phải điều trị ngoại trú và 20 đến 47 triệu người bị ốm. Khoảng 15% đến 35% dân số Mỹ bị ảnh hưởng bởi đại dịch cúm và thiệt hại về kinh tế có thể từ 71,3 đến 166,5 tỷ đô la Mỹ.

Đặc thù của đại dịch cúm

Đại dịch sẽ kéo dài lâu hơn nhiều so với hầu hết các cấp cứu khác và có thể có nhiều “đợt” cách nhau vài tháng (các đại dịch cúm trong thế kỷ 20 đợt 2 xảy ra cách đợt đầu từ 3 đến 12 tháng).

Số cán bộ y tế và những người chăm sóc ở tuyến đầu tiên có thể giảm đi vì là những người có nguy cơ cao do phải tiếp xúc với bệnh nhân và một số phải nghỉ việc để chăm sóc người thân bị ốm.

Những nguồn lực của nhiều địa phương có thể hạn chế tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng và sự lan rộng của đại dịch. Do những đặc thù nói trên của đại dịch cúm cho nên cần có sự chuẩn bị tích cực mới có thể đối phó có hiệu quả. Bộ y tế hỗ trợ về mặt phát hiện, sản xuất vắc xin, dự trữ chiến lược các thuốc chống cúm, nghiên cứu và tuyên truyền về nguy cơ, thành lập ban đặc nhiệm liên ngành quốc gia chống đại dịch cúm...

BS. ĐÀO XUÂN DŨNG (Theo website của WHO)

Việt Báo

TIN Sức Khỏe NỔI BẬT

Nhận xét tin Các đại dịch cúm đã bùng phát như thế nào?

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Các đại dịch cúm đã bùng phát như thế nào? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Cac dai dich cum da bung phat nhu the nao ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Các đại dịch cúm đã bùng phát như thế nào? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Sức Khỏe của chuyên mục Sức Khỏe.

Influenza pandemics broke out like?
how 20th century, very serious, infection, epidemic, pandemic, can, period, causing circulation, who, Virus, TIP, a new outbreak

influenza pandemic outbreak is on a global scale a tip new influenza A virus in humans, very serious and contagious ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Sức Khỏe


  • Thoi su 24h1812 Thang 72015 to chuc thi quoc gia
    Thời sự 24h(18/12): Tháng 7/2015 tổ chức thi quốc gia

    Tháng 7/2015 tổ chức thi THPT quốc gia; Đào cùng lúc 2 đường hầm cứu nạn; Lý giải máy bay Vietnam Airlines gặp sự cố; Sa Pa lạnh 0 độ, phủ trắng sương muối; Xe điên náo loạn là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 18/12...

  • Thoi su 24h1712 Xe o to roi vuc sau 5 quan nhan tu vong
    Thời sự 24h(17/12): Xe ô tô rơi vực sâu, 5 quân nhân tử vong

    Khoan hầm giải cứu 12 công nhân mắc kẹt; Xe ô tô rơi vực sâu, 5 quân nhân tử vong; Mở hộp đen tìm nguyên nhân máy bay hạ cánh khẩn cấp;Sa Pa rét 2 độ, có thể xuất hiện băng giá; Kho tiền 6 tấn của tay chơi Bắc Ninh... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 17/12.

  • Thoi su 24h1612 3 tai nan kinh hoang
    Thời sự 24h(16/12): 3 tai nạn kinh hoàng

    Sập hầm thủy điện, 11 người mắc kẹt; Tai nạn kinh hoàng ở Móng Cái, 6 người chết; Phó chủ tịch bị tố đánh dân giữa chợ; Đắm thuyền ở Thái Bình, 6 người chết; Bán sắt vụn chiếc máy bay bỏ quên 7 năm ở Nội Bài... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 16/12.

  • Thoi su 24h1512 5 thuyen vien mat tich tren bien
    Thời sự 24h(15/12): 5 thuyền viên mất tích trên biển

    Xuất hiện "nhân vật mới" tại phiên xử siêu lừa Huyền Như; Bầu Kiên bị tuyên 30 năm tù; 1.000 xe TQ muốn vào du lịch, Bộ Quốc phòng không đồng tình; Miền Bắc chuẩn bị rét dưới 10 độ; 5 thuyền viên mất tích trên biển; Hé lộ "hợp đồng nô lệ" trong showbiz Việt... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 15/12.

  • Thoi su tuan qua Bau Kien bat khoc tai toa
    Thời sự tuần qua: Bầu Kiên bật khóc tại tòa

    Ông Hoàng Văn Nghiên xin trả biệt thự; Một đại gia bị tạt axít khi đang ăn sáng;Lần đầu tiên bầu Kiên bật khóc trước tòa; Vụ Hồ Duy Hải: Tang vật được mua... ngoài chợ?; Cha của bé 2 tuổi bị bỏ rơi trên taxi đã xuất hiện?..

  • Sap ham thuy dien Da Dang
    Sập hầm thủy điện Đạ Dâng

    Sau bao nỗ lực, bất chấp nguy hiểm của gần 1.000 người tham gia cứu hộ suốt 4 ngày qua, 12 nạn nhân mắc kẹt trong vụ sập hầm thủy điện đã được đưa ra ngoài an toàn.

  • EVN sap tang gia dien
    EVN sắp tăng giá điện?

    Đề xuất tăng giá điện của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khi năm hết Tết đến đang nhận được những ý kiến trái chiều. Trong khi nhiều người tỏ ra lo lắng, vẫn có ý kiến cho rằng, tăng giá điện vào thời điểm này là hợp lý.

  • Chuong trinh Guong mat than quen nhi 2014
    Chương trình Gương mặt thân quen nhí 2014

    Cặp đôi ngoại quốc Kyo York và Uyên Nhi đã xuất sắc trở thành Quán quân mùa đầu tiên của "Gương mặt thân quen nhí".

  • Nhung chuyen hy huu o chon phap dinh
    Những chuyện hy hữu ở chốn pháp đình

    Trả giá sau 2 thập kỷ vì ép thiếu nữ cởi áo; rắn tấn công bị cáo khiến phiên xử náo loạn; chị dâu xin ly hôn em chồng... là những cảnh diễn ra ở chốn pháp đình năm 2014.

  • Facebook nam 2014 The gioi hai mat cam bay
    Facebook năm 2014: Thế giới hai mặt cạm bẫy

    Việt Nam đang là một trong những nước có số lượng người truy cập Facebook thuộc hàng 'khủng' trên thế giới.

  • Toan canh kinh te tuan 1412 20122014
    Toàn cảnh kinh tế tuần (14/12 - 20/12/2014)

    Giá xăng thế giới giảm mạnh, vậy mà PVoil vẫn than lỗ và đề nghị tăng thuế nhập khẩu xăng dầu, để cần tiền trả nợ EVN có thể tăng giá điện thêm 9,5%, lên mức 1.652,19 đồng/kWh, tới đây NHNN sẽ siết cho vay ngoại tệ nhằm hạn chế tình trạng đô la hóa, TTCK tuần qua đã có những phiên chọc thủng đáy, cùng với đó là những thông tin thị trường tiêu dùng là những t

  • Tin Bong daThe thao noi bat tuan qua 14122012
    Tin Bóng đá-Thể thao nổi bật tuần qua (14/12-20/12)

    Diễn biến mới nhất vụ thủ môn Bửu Ngọc kiện CLB Đồng Tháp; ĐT Việt Nam hậu AFF Cup: Khủng hoảng niềm tin, cầu thủ chán lên tuyển; Chung kết lượt đi AFF Cup: Thái Lan chạm tay vào cúp vô địch; Kết quả bốc thăm vòng 1/8 Champions League; Tổng hợp bóng đá cuối tuần...là những tin tức Bóng đá-Thể thao nổi bật trong tuần.

  • Toan canh Showbiz tuan 1412 2012
    Toàn cảnh Showbiz tuần (14/12 – 20/12)

    Nguyễn Thị Loan lọt top 25 Miss World 2014, Người đẹp Nam Phi đăng quang Hoa hậu Thế giới 2014, Đám cưới ngọt ngào của Huyền Lizzie, Nhật Kim Anh, Sơn Tùng M-Tp là mỹ nam của năm, Hollywood lại chấn động vì bị tin tặc tấn công, Jennifer Lawrence được tìm nhiều nhất trên Google năm 2014,...

  • Ban tin suc khoe tuan tu 142012
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 14-20/12)

    Vụ sản phụ băng huyết tử vong: Gia đình yêu cầu bệnh viện bồi thường 1,5 tỷ đồng; 7 nguyên nhân hàng đầu gây bệnh ung thư năm 2014; Những loại vắc-xin cần tiêm cho trẻ sơ sinh; Ấn tượng những xu hướng bầu bí hot nhất năm 2014;10 điều tiếp tục diễn ra trên cơ thể người chết; Tôm khô cao su được sản xuất thế nào?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1412 2012
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (14/12 - 20/12)

    Những chuyện hy hữu ở chốn pháp đình; Đằng sau những vụ án chồng giết vợ; 5 vụ án hình sự nhiều người quan tâm năm 2014; Những lời cuối cùng nổi tiếng của tử tù trước giờ trả án; Lĩnh án 30 năm tù - vĩ thanh buồn cho “bầu” Kiên; Nhìn lại 4 vụ án oan 'tốn giấy mực' trong năm 2014;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.