Các đại dịch cúm đã bùng phát như thế nào?

Cac dai dich cum da bung phat nhu the nao
Đại dịch cúm là sự bùng phát trên phạm vi toàn cầu một típ virus mới gây cúm A ở người, rất nghiêm trọng và dễ lây lan.

>>  Cả thế giới lo ngại đại dịch cúm gia cầm bùng phát?

Đại dịch khác với các vụ dịch cúm theo mùa ở chỗ dịch cúm theo mùa là do các típ phụ của virus cúm đã từng lưu hành ở người gây ra; còn sự bùng phát đại dịch cúm là do những típ phụ mới, chưa hề lưu hành ở người gây ra hoặc do những típ phụ từ lâu đã không lưu hành ở người.

Những đại dịch cúm trong quá khứ đều gây ra tỷ lệ bị bệnh và tử vong rất cao, làm rối loạn hoạt động của xã hội và gây tổn thất nặng về kinh tế.

Đại dịch cúm bùng phát là kết quả của một tiến trình “chuyển kháng nguyên”, gây ra sự biến đổi đột ngột và quan trọng ở virus cúm A; những biến đổi này là do sự kết hợp các protein bề mặt của virus và tạo ra một típ phụ mới của virus cúm A.

Nhưng đó mới chỉ là bước đầu; để tạo ra một đại dịch thì típ virus phụ gây bệnh cúm ấy phải có khả năng lây lan dễ dàng từ người sang người. Một khi virus mới của một đại dịch xuất hiện và lan tràn thì nó thường phát triển ở người và lưu hành trong nhiều năm như một dịch cúm theo mùa. Tổ chức y tế thế giới đang theo dõi để phát hiện diễn biến của bệnh cúm trên toàn thế giới, cả những chủng virus gây đại dịch cúm mới.

Những đại dịch cúm trong thế kỷ 20

Trong thế kỷ 20 đã xuất hiện nhiều típ phụ mới của virus gây cúm A và đã gây ra 3 đại dịch, tất cả những đại dịch đó đều lan truyền toàn cầu trong vòng một năm sau khi được phát hiện.

Đại dịch cúm Tây Ban Nha năm 1918 - 1919 do típ virus H1N1 đã gây ra số tử vong cao nhất từ trước đến thời gian đó; hơn 500.000 người đã chết ở Mỹ, hơn 50 triệu người đã chết trên toàn thế giới. Nhiều người chết trong vòng vài ngày đầu sau khi bị nhiễm bệnh và nhiều người khác chết do các biến chứng. Gần một nửa số ngưồi chết là những người trưởng thành khỏe mạnh và còn trẻ. Virus cúm A H1N1 vẫn còn lưu hành cho tới ngày nay sau khi đã gây bệnh ở người lần nữa vào năm 1977.

Đại dịch cúm Á châu H2N2 năm 1957-58 đã gây tử vong khoảng 70,000 người ở Mỹ; được xác định lần đầu tiên ở Trung Quốc vào cuối tháng 2-1957, lan truyền sang Mỹ vào tháng 6- 1957.

Đại dịch cúm Hong Kong H3N2 năm 1968 - 1969 đã gây ra khoảng 34.000 ca tử vong ở Mỹ; virus này được phát hiện lần đầu tiên ở Hong Kong vào đầu năm 1968 và lan truyền sang Mỹ cũng năm đó. Virus cúm A H3N2 vẫn còn đang lưu hành cho tới ngày nay.

Cả 2 đại dịch 1957-1958 và 1968-1969 đều do virus mang sự kết hợp gien của virus gây cúm ở người và virus gây cúm ở chim/gia cầm. Virus gây đại dịch 1918-1919 có vẻ như có nguồn gốc cúm chim/gia cầm.

Các giai đoạn của đại dịch cúm

Tổ chức y tế thế giới (WHO) đã xây dựng một kế hoạch chuẩn bị đối phó với dịch cúm toàn cầu, xác định các giai đoạn của đại dịch, vai trò của WHO và đưa ra những khuyến cáo về các biện pháp ở cấp quốc gia trước và trong khi có đại dịch. Các giai đoạn đó bao gồm:

Thời kỳ giữa 2 đại dịch

Giai đoạn 1: không phát hiện thấy típ virus phụ mới gây cúm ở người. Típ virus phụ gây cúm đã lây nhiễm ở người và có thể đã có ở động vật. Nếu đã có ở vật thì nguy cơ lây nhiễm cho người hoặc bệnh cúm ở người vẫn được xem là còn thấp.

Giai đoạn 2: không phát hiện thấy típ virus phụ mới gây cúm ở người, tuy nhiên típ virus phụ gây cúm ở động vật đang lưu hành và thực sự báo động nguy cơ gây ra bệnh cho người.

Thời kỳ báo động xảy ra dịch

Giai đoạn 3: típ virus phụ gây cúm đã có ở người nhưng chưa lây nhiễm từ người sang người; một vài trường hợp rất hiếm có sự lây lan do tiếp xúc gần.

Giai đoạn 4: sự lây nhiễm từng nhóm nhỏ từ người sang người, với số lượng hạn chế và rất khu trú vì virus có vẻ như chưa thích ứng lắm với cơ thể người.

Giai đoạn 5: sự lây nhiễm từ người sang người ở những nhóm lớn hơn nhưng vẫn còn khu trú vì virus đã trở nên thích ứng với cơ thể người nhưng có thể chưa hoàn toàn dễ dàng lây truyền (nguy cơ phát triển thành đại dịch đã rất lớn).

Thời kỳ đã thành đại dịch

Giai đoạn 6: thời kỳ này sự lây nhiễm đã tăng và kéo dài trong toàn thể dân số.

Vắc xin để chống lại virus gây địa dịch cúm?

Chưa thể có được vắc xin khi mới xảy ra đại dich. Từ lúc các nhà khoa học nhận diện được chủng virus cúm gây đại dịch cho đến lúc sản xuất ra vắc xin cũng phải mất vài tháng, sau đó mới có khuyến cáo nên dùng sớm như thế nào.

Các thuốc để phòng chống đại dịch cúm

Có 4 loại thuốc chống virus cúm là amntadine, rimantadine, oseltavir và zanamivir được FDA công nhận để điều trị và/hoặc phòng ngừa cúm. Cả 4 loại thuốc này thường chống lại virus cúm A. Tuy nhiên, các thuốc không phải lúc nào cũng có tác dụng vì các chủng virus cúm có thể trở nên kháng với một hay nhiều loại thuốc trên. Ví dụ, virus cúm A H5N1 xác định ở người châu Á năm 2004 và 2005 đã kháng với thuốc amantadine và rimantadine. Hiện nay người ta vẫn còn đang theo dõi các virus cúm gia cầm có kháng với các thuốc chống cúm hay không.

Chuẩn bị đối phó với đại dịch cúm như thế nào?

Nhiều nhà khoa học cho rằng một đại dịch cúm xảy ra chỉ là vấn đề thời gian. Mức độ nghiêm trọng của đại dịch cúm sắp tới không thể dự đoán trước nhưng dự đoán về tác động của một đại dịch cúm nếu xảy ra ở Mỹ có thể rất lớn khi không có biện pháp nào để kiểm soát (vắc xin hay thuốc). Một đại dịch cỡ trung bình xảy ra ở Mỹ có thể gây ra khoảng 89.000 đến 207.000 tử vong, 314.000 và 734.000 người phải nhập viện, 18 đến 42 triệu người phải điều trị ngoại trú và 20 đến 47 triệu người bị ốm. Khoảng 15% đến 35% dân số Mỹ bị ảnh hưởng bởi đại dịch cúm và thiệt hại về kinh tế có thể từ 71,3 đến 166,5 tỷ đô la Mỹ.

Đặc thù của đại dịch cúm

Đại dịch sẽ kéo dài lâu hơn nhiều so với hầu hết các cấp cứu khác và có thể có nhiều “đợt” cách nhau vài tháng (các đại dịch cúm trong thế kỷ 20 đợt 2 xảy ra cách đợt đầu từ 3 đến 12 tháng).

Số cán bộ y tế và những người chăm sóc ở tuyến đầu tiên có thể giảm đi vì là những người có nguy cơ cao do phải tiếp xúc với bệnh nhân và một số phải nghỉ việc để chăm sóc người thân bị ốm.

Những nguồn lực của nhiều địa phương có thể hạn chế tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng và sự lan rộng của đại dịch. Do những đặc thù nói trên của đại dịch cúm cho nên cần có sự chuẩn bị tích cực mới có thể đối phó có hiệu quả. Bộ y tế hỗ trợ về mặt phát hiện, sản xuất vắc xin, dự trữ chiến lược các thuốc chống cúm, nghiên cứu và tuyên truyền về nguy cơ, thành lập ban đặc nhiệm liên ngành quốc gia chống đại dịch cúm...

BS. ĐÀO XUÂN DŨNG (Theo website của WHO)

Việt Báo

TIN Sức Khỏe NỔI BẬT

Phòng ngừa các bệnh phụ khoa của phụ nữ vào mùa đông

Thời tiết thay đổi thất thường trong mùa đông là điều kiện thuận lợi cho các bệnh phụ khoa ở phụ nữ phát triển gây viêm nhiễm “vùng kín”, nếu không có biện pháp ngăn ngừa và chữa trị, bệnh sẽ càng nghiêm trọng, có thể dẫn tới vô sinh.

Nhận xét tin Các đại dịch cúm đã bùng phát như thế nào?

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Các đại dịch cúm đã bùng phát như thế nào? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Cac dai dich cum da bung phat nhu the nao ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Các đại dịch cúm đã bùng phát như thế nào? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Sức Khỏe của chuyên mục Sức Khỏe.

Influenza pandemics broke out like?
how 20th century, very serious, infection, epidemic, pandemic, can, period, causing circulation, who, Virus, TIP, a new outbreak

influenza pandemic outbreak is on a global scale a tip new influenza A virus in humans, very serious and contagious ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Sức Khỏe


  • Thoi su 24h2701 Nam ca si bi sat hai da man
    Thời sự 24h(27/01): Nam ca sĩ bị sát hại dã man

    Xe cứu thương bỏ mặc thai phụ tử vong giữa đường?; Nam ca sĩ tử vong trong tình trạng khỏa thân; Vụ biệt thự trong rừng Hải Vân: Tướng công an xin lỗi; Mỹ Tâm nói gì về "người tình tin đồn" 70 tuổi?...

  • Thoi su 24h2601 Vu no rung dong ca pho
    Thời sự 24h(26/01): Vụ nổ rúng động cả phố

    Đà Nẵng có tân Chủ tịch UBND TP; "Nói không với nằm ghép: Dân lo bị xuất viện sớm; Nghệ An: Phát hiện xác hổ 140kg đang ướp lạnh; Không khởi tố vụ tai nạn thảm khốc 9 người chết; Bắt gần nửa tấn lòng thối đang trên đường tiêu thụ; Cựu phi công Việt Nam nói thật chuyện lương thưởng... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 26/1.

  • Thoi su tuan qua Dai hy thanh dai tang sau tai nan
    Thời sự tuần qua: Đại hỷ thành đại tang sau tai nạn

    Tăng lương hưu và trợ cấp thêm 8%; Cục trưởng Cục Đường sắt chết trong phòng làm việc; Xử phạt VTV 40 triệu đồng vì sai phạm của Điều ước thứ 7; Thưởng Tết thấp nhất là 30 ngàn đồng; Xăng giảm tới 1.900 đồng/lít...

  • Thoi su 24h2301 Tang luong huu va tro cap them 8
    Thời sự 24h(23/01): Tăng lương hưu và trợ cấp thêm 8%

    Tăng lương hưu và trợ cấp thêm 8%; Bộ GTVT lên tiếng về vụ Cục trưởng Đường sắt chết tại trụ sở; Bắt ông chủ tạp chí cầm đầu đường dây đánh bạc ngàn tỷ; Hàng tấn mỹ phẩm không nguồn gốc "tràn" vào HN; Làm rõ vụ 12 con dê ‘lạc’ vào trang trại Bí thư huyện... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 23/1.

  • Thoi su 24h2201 Cuc truong Duong sat chet tai tru so
    Thời sự 24h(22/01): Cục trưởng Đường sắt chết tại trụ sở

    Cục trưởng Đường sắt VN được phát hiện chết tại phòng làm việc, "Nữ quái" đất Cảng phẫu thuật mặt trốn nã 10 năm; Thưởng Tết thấp nhất là 30 ngàn đồng; Nữ du khách nước ngoài đến Hà Nội đã bị cướp; Bắt nghi phạm vụ hiếp dâm, giết bé gái bịt đầu mối; Giữ lại táo nhập từ Mỹ, cấm bán ra thị trường... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày.

  • Benh vien cam ket khong nam ghep
    Bệnh viện cam kết không nằm ghép

    Lần đầu tiên 13 bệnh viện trung ương ký cam kết chấm dứt tình trạng bệnh nhân nằm ghép, đảm bảo 1 bệnh nhân/giường bệnh. Tuy nhiên xung quanh cam kết này vẫn còn nhiều băn khoăn.

  • Tao My gay chet nguoi da ve Viet Nam
    Táo Mỹ gây chết người đã về Việt Nam?

    Loại vi khuẩn nguy hiểm nhiễm trong táo Mỹ có thể nhiễm trong nhiều loại thực phẩm quan trọng thường xuất hiện trong bữa ăn hàng ngày. ------------ Xem thêm: Táo Mỹ gây chết người đã về Việt Nam?, http://vietbao.vn/tp/Tao-My-gay-chet-nguoi-da-ve-Viet-Nam/7063625/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tinh hinh buon lau dien bien phuc tap
    Tình hình buôn lậu diễn biến phức tạp

    Thời điểm gần Tết Nguyên đán hàng năm luôn là thời điểm nhạy cảm, cao điểm của nạn buôn lậu

  • Danh hai Thuy Nga to chong no nan lua gat
    Danh hài Thúy Nga tố chồng nợ nần, lừa gạt

    Mấy ngày vừa qua, những trang nhật ký của danh hài Thúy Nga chia sẻ chuyện cô bị “chồng hờ” lừa lấy 350.000 USD rồi bỏ trốn và lấy danh nghĩa của cô để lừa đảo rất nhiều người đã làm dấy lên rất nhiều luồng ý kiến. Giới..

  • Thong diep Lien bang My nam 2015
    Thông điệp Liên bang Mỹ năm 2015

    Tổng thống Mỹ nói về trang hoàng kim mới của lịch sử nước Mỹ nơi họ sẽ cùng đồng minh sống vững mạnh. Và Nga sẽ lụi tàn trong sự cô lập? ------------ Xem thêm: Thông điệp Liên bang Mỹ năm 2015, http://vietbao.vn/tp/Thong-diep-Lien-bang-My-nam-2015/7048259/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn