Bệnh ngày Tết của trẻ em

Ảnh minh họa

Ngộ độc thức ăn ngày Tết

Ngộ độc thức ăn ngày Tết xảy ra do ăn phải những thức ăn bị nhiễm vi khuẩn hay độc tố của vi khuẩn. Thực tế, trẻ bị ngộ độc thức ăn thường buộc nhịn ăn, không uống, càng làm nặng thêm những rối loạn cân bằng nước và các chất trong cơ thể. Trẻ thường nhập viện với những biến chứng nặng như mất nước, sốt cao, hạ đường huyết, co giật.

Cơ chế độc tính gây viêm dạ dày ruột là do nhiễm vi khuẩn xâm lấn niêm mạc ruột hoặc độc tố từ vi khuẩn tác dụng lên đường tiêu hóa. Độc tố vi trùng có khi đã tạo thành trước đó trong thức ăn hoặc sau khi nuốt vi khuẩn vào ruột sẽ tạo độc tố trong lòng ruột.

Viêm dạ dày ruột do ngộ độc thức ăn thường biểu hiện nôn ói, đau bụng và tiêu chảy, xuất hiện sau khi ăn từ 1 giờ đến 3 ngày. Trẻ nôn liên tục hoặc vài lần trong ngày. Đau bụng dữ dội, quặn từng cơn sau đó đi tiêu chảy, triệu chứng đau quặn bụng xảy ra trước lúc đi cầu. Tùy theo tác nhân gây ngộ độc mà triệu chứng nôn ói nổi bật hay tiêu chảy nhiều hơn.

Thông thường, trẻ bị nôn ói nhiều, đau bụng trong bệnh do độc tố. Còn do vi khuẩn, triệu chứng tiêu chảy sẽ nổi bật hơn. Nôn ói nhiều thường dẫn đến rối loạn nước và điện giải, đặc biệt ở trẻ em nhỏ. Sốt, tiêu đàm, tiêu máu là dấu hiệu nhiễm trùng gây tổn thương ruột. Ngoài ra trẻ bị ngộ độc thức ăn có thể biểu hiện nhiễm trùng toàn thân gây nhiễm trùng huyết, viêm màng não.

Chăm sóc tại nhà

Chăm sóc đúng tại nhà khi trẻ bị nôn ói sẽ làm giảm tình trạng ói ọc của trẻ và ngăn ngừa các biến chứng. Nếu trẻ đang nằm, nghiêng đầu trẻ qua một bên để tránh hít sặc. Bồi hoàn lượng nước, chất điện giải bị mất qua chất ói và những thay đổi trong chế độ ăn sẽ làm dịu triệu chứng và thúc đẩy sự hồi phục của trẻ.

Cho trẻ uống nước biển khô (ORS), ăn thức ăn lỏng như nước cháo. Bắt đầu từng muỗng mỗi 5 phút hoặc 3-4 muỗng mỗi 15 phút. Không dùng nước thường hoặc thức uống ngọt có gas vì không đủ chất điện giải bù cho lượng đã mất, và còn chứa nhiều đường sẽ làm nặng thêm tình trạng mất nước. Sau 4 giờ mà trẻ không bị nôn ói thì gấp đôi lượng thức ăn. Nếu trẻ vẫn bị nôn trong quá trình ăn lỏng này, tạm ngừng ăn trong vòng 1 giờ. Sau đó cho ăn lại với lượng thức ăn ít hơn.

Cho trẻ ăn thức ăn nhẹ, dễ tiêu. Trẻ lớn cho ăn cháo, cơm, bánh mì, bánh tây lạt, súp nghiền để giúp ruột mau hồi phục và hệ men tiêu hóa sớm hoạt động lại bình thường. Trẻ nhũ nhi có thể cho uống sữa nhưng mỗi lần uống ít hơn bình thường, 30 đến 60ml. Thông thường trẻ có thể ăn uống bình thường trở lại sau 24 giờ.

Đối với trẻ bú mẹ, cho bú ít hơn bình thường, chỉ bú một bên trong vòng 5 phút mỗi 30 phút đến 1 giờ. Sau 8 giờ khi trẻ không ói nữa cho bú lại bình thường.

Trẻ bị ngộ độc thức ăn cần được theo dõi thường xuyên nhiệt độ, số lần và tính chất dịch ói, phân và nước tiểu. Đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế khi trẻ có những dấu hiệu nặng như: Nôn nhiều, không thể uống được hoặc bỏ bú, mệt nhiều, chất nôn có máu hoặc ngả màu xanh; Trẻ có thêm dấu hiệu khác như sốt cao, phân có máu, trẻ rất khát, đau bụng nhiều, bụng sình, nhức đầu hoặc bệnh kéo dài trên 2 ngày.

Cách phòng ngừa ngộ độc thức ăn ngày Tết tốt nhất là bảo đảm thức ăn an toàn và hợp vệ sinh. Chọn thức ăn chế biến an toàn, tránh những thức ăn ô nhiễm. Nấu chín thức ăn. Bảo quản thức ăn đã nấu cẩn thận, tốt nhất là giữ thức ăn lạnh, nhưng không nên để quá 2 giờ. Hâm nóng kỹ lại thức ăn trước khi ăn để tiêu diệt các vi khuẩn mới nhiễm. Tạo thói quen cho trẻ và thân nhân rửa tay trước khi ăn cho trẻ ăn. Lưu ý cũng phải bảo đảm những điều kiện vệ sinh này cho trẻ khi đi chơi Tết.

Dị vật đường thở

Dị vật đường thở còn gọi là sặc, là tình trạng hạt dưa hấu, hạt bí, đậu phộng hoặc đồng tiền rơi vào đường thở làm tắc nghẽn gây tử vong hoặc viêm phổi kéo dài nếu không xử trí kịp thời.

Dị vật đường thở thường xảy ra ở trẻ nhỏ, tuổi ăn dặm đến 3 tuổi. Ở độ tuổi này trẻ thường tò mò, thích cho vào miệng những vật cầm chơi. Các phản xạ đường thở đóng mở thanh quản để bảo vệ đường thở khi ăn uống và khi hít thở chưa thuần thục. Nếu bất cẩn cho trẻ ăn, ngậm các loại hạt hoặc đồng tiền sẽ rất dễ bị sặc gây dị vật đường thở.

Thực tế, thân nhân của trẻ không nhận biết khi trẻ bị dị vật đường thở nên không ít trường hợp dẫn đến ngưng thở trước khi đến bệnh viện hoặc đưa đến bệnh viện rất muộn khi trẻ bị viêm phổi kéo dài, áp-xe phổi, viêm mủ màng phổi rất khó chữa trị.

Nhận biết trẻ bị dị vật đường thở

Trẻ đang ăn, chơi đột ngột ho sặc sụa, khó thở, trợn mắt, mặt tím tái. Sau đó thở ngước, ngưng thở do tắc nghẽn đường thở cấp. Nếu dị vật gây tắc nghẽn đường thở không hoàn toàn, trẻ thở có tiếng rít kèm theo cơn ho rũ rượi, dồn dập, mặt đỏ gay. Cơn ho này kéo dài sau đó dịu đi, chỉ còn những cơn ho rải rác.

Khi phát hiện hay nghi ngờ trẻ bị dị vật đường thở, phải nhanh chóng xử trí không để trẻ bị ngạt thở. Nếu trẻ nói được, khóc được, đưa trẻ đến ngay bệnh viện để được khám và gắp dị vật ra. Nếu trẻ khó thở nặng, tím tái, vật vã, hôn mê, hãy thực hiện ngay thao tác vỗ lưng ấn ngực để trẻ không bị ngạt thở. Đối với trẻ lớn, làm thủ thuật Heimlich (phương pháp ép vào bụng) để tống dị vật ra ngoài, sau đó đưa trẻ đến bệnh viện gần nhất.

Phòng tránh dị vật đường thở ở trẻ em, ngày Tết:

- Không nên để hạt dưa, hạt bí gần tầm nhìn, tầm với của trẻ.
- Không để vương vãi trên sàn nhà vỏ hạt dưa, hạt bí, hạt dưa hấu, hạt mãng cầu, trẻ có thể nhặt cho vào miệng.

- Không cho trẻ nhỏ ăn dưa hấu chưa lấy hạt hoặc các loại hạt dưa, hạt bí, đậu phộng, dưa leo, mảnh bánh tráng.
- Không cho trẻ chơi với các loại hạt, đồng tiền, đồ vật nhỏ.

- Nếu nhìn thấy trẻ đưa những thứ kể trên vào miệng, không vội la làm trẻ khóc thét dễ bị sặc.
- Tránh ép trẻ ăn uống khi trẻ đang khóc. Không cho trẻ ngậm thức ăn trong miệng và đùa giỡn.

Theo Sức khỏe & đời sống