Thứ bảy, 21 Tháng năm 2005, 09:45 GMT+7

Bệnh dại (phần 1)

Benh dai phan 1
Không nên thả rông chó trong mùa hè.

Dại là một bệnh do siêu vi gây ra, gây viêm não và dẫn đến tử vong cho người và nhiều động vật có vú khác. Đa số trường hợp dại lây truyền từ các chất tiết nhiễm trùng, thường là nước bọt qua vết cắn.

Một số ít trường hợp có thể lây qua đường hô hấp như hít phải siêu vi trùng dại trong các hang dơi hay phòng thí nghiệm. Bệnh còn có thể lây qua ghép mô, vì thế không được ghép mô của người chết vì bệnh thần kinh chưa rõ nguyên nhân.

Bệnh dại có 2 thể dịch tễ: Thể thành thị do các thú nuôi như lừa, ngựa, bò, cừu, heo và nhất là chó và mèo; Thể hoang dã do dơi, chồn, cáo, gấu, chó sói.

Siêu vi trùng dại thuộc họ Rhabdoviridae, gồm hơn 200 loại. Loại gây bệnh cho người và động vật có 2 dòng là Lyssa virus và Vesiculo virus. Siêu vi trùng dại bị bất hoạt bởi sức nóng 56 độ C trong 1 giờ, sự khô ráo, ánh sáng mặt trời, tia cực tím, tia X và xà phòng. Trong cơ thể bệnh nhân, siêu vi trùng dại có ở nước bọt, nước tiểu, dịch não - tủy, mô não, cơ vân, thận, tụy.
Biểu hiện của bệnh dại ở chó

Có 2 thể lâm sàng:

Thể hung dữ: Chiếm 25%, chó thay đổi tính tình, ăn khó, tiếng sủa thay đổi, dần dần trở nên như rú, thường thè lưỡi và chảy nước dãi, dáng vẻ lừ đừ, sau đó bồn chồn, chạy cuống cuồng dù không bị đuổi bắt, bạ đâu cắn đó rồi chết trong cơn vật vã.

Thể bại liệt: Chó há mõm do liệt hàm dưới, chảy nước dãi, không chạy, không đứng được, khó thở dần rồi chết trong bệnh cảnh liệt.

Chó thường chết trong vòng 3 - 7 ngày từ khi có triệu chứng đầu tiên.

Benh dai phan 1
Cơ chế lây truyền virus dại từ động vật hoang dại qua chó
Biểu hiện của bệnh dại ở người

Sau khi nhiễm siêu vi trùng dại, nếu không có đủ kháng thể bảo vệ, bệnh sẽ tiến triển qua 3 thời kỳ:

+ Thời kỳ ủ bệnh: có thể từ 4 ngày đến nhiều năm sau. Thời kỳ ủ bệnh càng ngắn nếu vết cắn ở mặt.

+ Thời kỳ khởi phát: khoảng 1- 4 ngày với các triệu chứng sốt, nhức đầu, mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn và nôn, đau cơ, tê và co cứng cơ ở vùng có vết cắn.

+ Thời kỳ toàn phát: có 2 thể lâm sàng:

Thể hung dữ: Chiếm 80% trường hợp. Ngược với thể hung dữ ở chó vì người thường nhiễm siêu vi trùng dại từ chó dại thể hung dữ, còn chó dại thể liệt không cắn nên đường lây truyền bệnh do tiếp xúc với chất tiết. Bệnh nhân có vẻ hoảng hốt, đặc biệt đối với gió và nước (có thể thử bằng cách quạt hoặc cho bệnh nhân uống nước). Cơn co thắt thanh quản có thể xảy ra đột ngột làm bệnh nhân ngưng thở, tím tái. Bệnh nhân có ảo giác, mất định hướng, hành vi bất thường, trốn chạy hoặc gây gổ với người xung quanh, vật vã, cắn xé, rú lên từng hồi như chó sủa, khạc nhổ lung tung và sùi bọt mép do tăng tiết nước bọt, có thể tiêu ra máu, hạ huyết áp, cương dương vật và phóng tinh tự phát. Giữa 2 cơn, bệnh nhân vẫn tỉnh táo, có thể hợp tác tốt. Thời gian giữa các cơn ngày càng ngắn lại và bệnh nhân nhanh chóng rơi vào hôn mê rồi tử vong trong vòng 2 - 4 ngày sau khi khởi bệnh.

Thể bại liệt: Chiếm khoảng 20%. Bệnh nhân có cảm giác bất thường nơi vết cắn, mất phản xạ gân xương, liệt 2 chân, rối loạn cơ vòng, rối loạn tiểu và đại tiện, liệt cơ hô hấp, liệt các cơ vùng cổ và đầu, nuốt sặc, khó thở và tử vong trong vòng 2-20 ngày sau khi khởi bệnh.

Chẩn đoán bệnh dại thường dễ khi có các biểu hiện trên và tiền sử bị chó cắn.

Tuy nhiên, cần chẩn đoán phân biệt bệnh dại với một số bệnh khác như hysterie, sốt bại liệt, hội chứng Landry Guillain Barré, viêm não dị ứng sau tiêm ngừa dại (xuất hiện 2 - 4 tuần sau tiêm ngừa).

Một số xét nghiệm chẩn đoán bệnh dại

- Phân lập siêu vi trùng dại từ nước bọt, dịch não tủy, nước tiểu, tổ chức não.

- Các phản ứng huyết thanh: Tìm kháng thể miễn dịch huỳnh quang, kháng thể trung hòa, miễn dịch men, trong đó kháng thể miễn dịch huỳnh quang đáng tin cậy nhất.

- Khảo sát mô học, tìm thể Negri trên súc vật dại. Thể Negri là một thương tổn cơ thể bệnh lý đặc hiệu của bệnh dại, hiện diện nhiều ở sừng Ammon, vỏ não, cuống não, tiểu não, hạch sống lưng. Đó là một thể bầu dục, có đường kính khoảng 10nm, cấu tạo bởi những sợi fibrin cuốn quanh siêu vi trùng dại.

Benh dai phan 1
Louis Pasteur, người đầu tiên phát minh ra văcxin phòng dại
Điều trị

Không có điều trị đặc hiệu. Một số nghiên cứu đã thử dùng Interferon, Ribavirin, Cytosine arabinoside nhưng không hiệu quả.

Các thuốc ngừa dại

Có 2 loại chính: văcxin ngừa dại và huyết thanh kháng dại

Văcxin ngừa dại

Có rất nhiều loại, lần đầu do Pasteur tìm ra, sau đó có rất nhiều loại khác như: Semple, Fuenzalida, HDVC (Human Diploid Cell Văcxin), RVA (Rabies văcxin adsorbed), Verorab… Hai loại thường dùng ở nước ta là Fuenzalida và Verorab.

Fuenzalida được chế tạo từ não chuột, tiêm trong da 4 lần, cách nhau mỗi 2 ngày, mỗi lần tiêm 0,2ml đối với người lớn và 0,1ml đối với trẻ em, tỷ lệ viêm não sau tiêm ngừa khoảng 1/8.000 nên không khuyến khích dùng. Tuy nhiên kỹ thuật sản xuất thuốc này dễ và giá thành thấp.

Verorab được chế tạo từ môi trường cấy tế bào, ít gây tai biến hơn nhưng kỹ thuật sản xuất khó và giá thành cao. Verorab được tiêm bắp 1ml mỗi lần vào vùng cơ delta đối với người lớn và 2 bên phía trước ngoài đùi đối với trẻ em, tránh tiêm vào mông vì tác dụng có thể kém hơn. Verorab được dùng tiêm chủng dự phòng và tiêm chủng điều trị

Lịch tiêm chủng dự phòng (lịch a): Lần đầu 3 mũi cơ bản gồm 1 mũi tiêm vào các ngày 0, 7, 28; Tiêm nhắc lại sau đó 1 năm, rồi mỗi 10 năm. Sau khi tiêm lần đầu, nồng độ kháng thể sẽ tăng đến mức có hiệu quả bảo vệ là 0,5 đv/ml trong vòng từ 2 - 4 tuần.

Lịch tiêm chủng điều trị (lịch b):

+ Đối với người chưa từng được tiêm chủng: tiêm 1 mũi vào các ngày 0, 3, 7, 14, 28.

+ Đối với người đã từng được tiêm chủng:

- Lần cuối dưới 3 năm: tiêm 1 mũi Verorab vào ngày 0 và ngày 3.

- Lần cuối trên 3 năm hay không nhớ rõ: tiêm như đối với người chưa từng được tiêm chủng.

Phản ứng đối với văcxin ngừa dại ít khi xảy ra và thường chỉ là nổi mề đay, sốt, nhức đầu, phù nề, đỏ và cứng ở vị trí tiêm.

Benh dai phan 1
Virus dại.
Huyết thanh kháng dại

Là globulin miễn dịch được chế tạo từ huyết thanh ngựa hoặc huyết thanh người, có khả năng cung cấp ngay cho người bị nhiễm siêu vi trùng dại kháng thể chống dại, trong khi chờ đợi hiệu quả của văcxin ngừa dại. Huyết thanh dại được dùng cùng lúc với mũi tiêm Verorab đầu tiên của lịch b. Hai loại văcxin ngừa dại và huyết thanh kháng dại phải được tiêm bằng 2 ống tiêm khác nhau, 2 kim tiêm khác nhau vào 2 vị trí cơ thể khác nhau, huyết thanh kháng dại nên tiêm ở mông để tránh khả năng thuốc trung hòa lẫn nhau.

SAR (serum anti rabic) là huyết thanh ngừa dại có nguồn gốc từ ngựa, có thể gây sốc phản vệ nên luôn phải được tiêm theo phương pháp Besredka, gồm 3 lần cách nhau mỗi 15 phút với các liều 0,1 ml, 0,25 ml và phần còn lại. Liều dùng là 40 đv/kg cân nặng. Nếu dùng globulin miễn dịch của người thì liều dùng là 20 đv/kg cân nặng và an toàn hơn. Huyết thanh kháng dại được dùng theo đường tiêm bắp, nên tiêm 50% lượng thuốc vào quanh vết cắn, 50% vào mông. Chỉ định dùng huyết thanh kháng dại là: (1) Vết cắn ở đầu, cổ, bàn tay, bàn chân, cơ quan sinh dục vì những nơi này có nhiều tổ chức thần kinh, là nơi siêu vi trùng dại phát triển; (2) Vết cắn sâu; (3) Vết cắn vào niêm mạc; (4) Vết cắn nhiều chỗ.

Còn tiếp

(Theo Sức Khỏe & Đời Sống)


Nhận xét tin Bệnh dại (phần 1)

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Bệnh dại (phần 1) bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Benh dai phan 1 ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Bệnh dại (phần 1) ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Sức Khỏe của chuyên mục Sức Khỏe.

Rabies (Part 1)
mammals, virus, it is made, rabies, serum, may, for the patient bites, two dogs, the, day, vaccine

Rabies is a viral disease caused, cause encephalitis and death for humans and many other mammals. Most cases of rabies transmission from infected secretions, usually saliva from the bite ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h3110 Nhat vang giup nguoi bi cuop o SG
    Thời sự 24h(31/10): Nhặt vàng giúp người bị cướp ở SG

    Ông Bá Thanh vẫn điều hành công việc qua thư ký; Hàng chục người nhặt vàng giúp người phụ nữ bị cướp ở Sài Gòn; Lẻn vào các nhà đại gia, ăn no ngủ say rồi trộm; Vỡ đập thủy lợi tại Quảng Ninh...

  • Thoi su 24h3010 18 7 ty USD xay san bay Long Thanh
    Thời sự 24h(30/10): 18,7 tỷ USD xây sân bay Long Thành

    18,7 tỉ USD xây sân bay Long Thành; Kể lại lúc băng cướp đi ôtô xông vào tiệm vàng; Bắt giam giám đốc Công ty Xổ số Kiến thiết Lâm Đồng;Tin nhắn bí ẩn và cái chết của một thiếu nữ; Hào Anh cắm xe đi bar, giục mẹ bán đất... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 29/10.

  • Thoi su 24h2910 Ca xa di diet ran doc
    Thời sự 24h(29/10): Cả xã đi diệt rắn độc

    Formosa nói gì về yêu cầu tháo dỡ miếu thờ?; Sơ tán nhiều hộ dân vì ‘hố tử thần’ xuất hiện; 7 siêu xe sung công "ế" vì bán đấu giá quá cao; "Mổ xẻ" các phương án cầu mới cạnh cầu Long Biên...

  • Thoi su 24h2810 Tiem nham nuoc cat cho 60 tre
    Thời sự 24h(28/10): Tiêm nhầm nước cất cho 60 trẻ

    Nội Bài, Tân Sơn Nhất: Thừa nhận tồi tệ, quyết chấn chỉnh?; Tiêm nhầm nước cất thay vì vắcxin cho 60 trẻ; Giai thoại Thuyết "buôn vua": Mỗi ngày xài một tỷ; Nổ nồi hơi lò bánh tráng, mái nhà bay lả tả... 

  • Thoi su tuan qua thai nhi vang khoi bung me sau TNGT
    Thời sự tuần qua: thai nhi văng khỏi bụng mẹ sau TNGT

    Ông Nguyễn Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH; Điều lạ ở ‘lãnh địa’ của xe quá tải; Bắt tạm giam nguyên Chủ tịch HĐQT Ocean Bank; Mở lại phiên xử vụ TMV Cát Tường trong tháng 11; "Haivl.com bị rút giấy phép vĩnh viễn...

  • Nghin le chuyen tuan qua 2610 0111
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (26/10 - 01/11)

    Thai nhi văng khỏi bụng mẹ sau vụ TNGT; Tiền lương tối thiểu năm 2015: Tìm mọi nguồn để tăng lương; Tàu nước ngoài đâm chìm tàu cá VN: Bỏ mặc ngư dân kêu gào; Cháy lớn ở phố Đại Từ, cột khói bốc cao hàng trăm mét; Tiêm nhầm nước cất thay vì vắc-xin cho 60 trẻ ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 2610 0111
    Toàn cảnh Showbiz tuần (26/10 – 01/11)

    Người mẫu Duy Nhân chiến đấu với bệnh ung thư vòm họng, Kết thúc chuyện tình Hà Hồ - Cường đô-la, Sơn Tùng M-TP phải đền 600 triệu vì hủy sô, Jennifer Phạm trở thành "thảm hoạ" của Cặp đôi hoàn hảo, Thu Thủy kết hôn, FB Boiz bị tước giải thưởng Bài hát Việt, Jennifer Lawrence chia tay thủ lĩnh Coldplay, Kelly Clarkson hào hứng khoe sắp đến Việt Nam,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2610 0111
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (26/10 - 01/11)

    Những vụ giết lái xe ôm, cướp tài sản man rợ; Bóp cổ bạn gái vì... xấu hơn ảnh trên mạng; Tên cướp giết 3 người trong 40 ngày chấn động miền Tây; Vụ Cát Tường: Ra tòa, bảo vệ Khánh sẽ khai toàn bộ sự thật?; Băng cướp bịt mặt, lái ô tô đi cướp tiệm vàng giữa ban ngày; Haivl bị đóng cửa: Chủ trang Haivl có thể bị khởi tố tội danh nào?;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Su kien quoc te noi bat Tu 2610 den 111
    Sự kiện quốc tế nổi bật (Từ 26-10 đến 1-11)

    Bà Dilma Rousseff tái trúng cử Tổng thống Brazil; Tổng thống Zambia qua đời ở tuổi 77, ông Guy Scott, Tổng thống da trắng đầu tiên ở châu Phi kế nhiệm; ông Poroshenko tái trúng cử tổng thống Ukraine... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 19 2510
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 19 - 25/10)

    Nhiều nghi vấn vụ bé gái chết bất thường tại bệnh viện Quốc Oai: Chẩn đoán rối loạn tiêu hóa, chết vì viêm màng não?; Bác sỹ "ế ẩm", giáo sư đông nghẹt “khách”; Bệnh viện K bị tố “nhũng nhiễu” bệnh nhân; Dầu bẩn Đài Loan nghi lấy nguyên liệu từ Việt Nam?; Bị cúm khi mang thai có nguy hiểm không?; Những cách giảm cân bằng bưởi hiệu quả nhất; Tác dụng phụ kỳ diệu của cực khoái với nam giới; Dùng nước hoa có thể gây ung thư?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.