Vui buồn chuyện cây sấu Hà Nội

- "Máu người Hà Nội có vị sấu chua". Đó là cách nói của nhà văn, nhà Hà Nội học Băng Sơn về cái sự sinh ra để cho nhau giữa Hà Nội và cây sấu. Có điều Hà Nội giờ đang vật mình giữa cơn sóng kinh tế thị trường, dần buông lơi lương duyên ấy, mặc nỗi day dứt của những người vốn mặn lòng với một Hà thành truyền thống.

Cây sấu cũng"vô thập toàn giống con người" với những nhược điểm như khó ươm trồng, rất chậm lớn, dễ bị tơ hồng một loại dịch bệnh - leo bám, rụng nhiều cành khô... Nhưng không thiếu nơi trên mảnh đất hình chữ S này trồng sấu. Sấu Hải Dương. Sấu Hà Tây. Sấu Hà Nam. Sấu Nam Định... Ninh Bình có cây sấu mấy trăm tuổi.

Thế kỷ XIX, người Pháp bằng con mắt thực dân tinh đời vạch ra cả loạt thế mạnh của cây sấu: Thân thẳng, tán tròn dầy, xanh tốt quanh năm vì lá non mọc ngay khi lá già rụng, chứ không thân cong, tán mỏng chóng tàn như phượng vĩ. Rễ dài bám sâu, chứ không rễ ngắn bám ngang nên thân dễ đổ vào mùa bão tháng 7, tháng 8 như xà cừ. Không bị sâu hại đến tàn úa như bàng. Bởi vậy chỉ cây sấu mới chiều nổi thời tiết Hà Nội có đủ nóng, lạnh, giông bão khắc nghiệt; bám trụ được mảnh đất bồi chẳng mấy rắn chắc này. Lại nữa, chỉ những dãy phố Hà Nội cổ kính, trầm tịch và duyên thầm cây sấu mới thật sự tôn vinh nhau.

Và người Pháp biến Hà Nội thành nơi trồng nhiều sấu nhất nước. Thời đó sấu ngập tràn những con đường nay mang tên Phan Đình Phùng, Trần Phú, Trần Hưng Đạo, Lý Thường Kiệt, Hai Bà Trưng... Nhiều bức tranh về Hà Nội xưa của những hoạ sỹ Pháp còn được lưu giữ in hình bóng cây sấu. Bao năm qua những cây sấu vẫn bền bỉ cùng uống nguồn nước mặn mòi phù sa, cùng ngã xuống trong bom đạn với người Hà Nội.

"Máu người Hà Nội có vị sấu chua"

Thủa Hà Nội đói nghèo, sấu như tự len vào đời sống rau cháo của người dân. Mỗi năm, khi gió lộng nồm, lại có những người đàn bà trong bộ áo nâu ướt nhẹm mồ hôi tất tả quét lá sấu khô thành đống, đem về đun. Lá sấu thật lành, đun ít khói, không mùi, đượm lửa. Lũ trẻ lang thang và đám trẻ ngõ phố nghèo lấm lem đất cát, mực đen, mực tím thường hò nhau trèo lên cây, bẻ cành để đun, bẻ quả để gặm nhấm. Vạt áo nâu nhem nhuốc nhựa sấu năm ấy nay chỉ còn trong miền ký ức xa vắng ngỡ giấc mộng của những người già.

Thành ngữ "dân trèo sấu" từng để chua chát chỉ những người đói nghèo, vô gia cư của Hà Nội, nhưng không có nghĩa cây sấu gắn với hèn mọn. Sấu còn thấm vẻ lịch lãm của riêng Tràng An, không kiêu bạc, mà dịu dàng. Cây sấu không phải cây ăn quả; quả sấu rẻ tiền. Nhưng nếu qua bàn tay tinh tế thì thứ quả "tiền lẻ" đó sẽ thành những món khoái khẩu ngay cả với người quen dùng cao lương mỹ vị.

Những ngày hè tôi ngụp lặn trong nắng, trong bụi trở về nhà. Mẹ, hay chị gái, và giờ là vợ tôi mở lồng bàn. Vị chua chua thanh thanh của bát nước rau muống dầm sấu xanh trong phả vào mặt tôi như bàn tay mềm mơn man, truyền cái dịu mát vào từng thớ thịt. Mồ hôi chợt ráo hoảnh. Hạnh phúc gia đình tưởng cao xa, nhưng đôi khi chỉ là một muôi nước rau dầm sấu.

Một thời các bà các cô đi chợ trời nóng không mấy ai từ chối lời mời của cốc nước sấu dầm đường. Dầm riêng một bình to ở nhà chẳng mấy khó với người đảm đang. Rửa sạch những quả sấu. Tiện thịt sấu thành hình ốc quanh hạt, rồi ngâm nước vôi vài chục phút cho sạch nhớt. Trần thật nhanh qua nước sôi cho mềm. Tra đường vào sấu với tỷ lệ 1/3, đảo đều, thả vào đó mấy lát gừng mỏng và đậy kín vài ngày. Khi dùng, chỉ pha vài thìa nước dầm, vài quả sấu dầm cùng lưng cốc nước đường là vừa. Có đá càng ngon. Không thể rạch ròi đâu là chua của sấu, ngọt của đường, cay của gừng, mà chúng quyện vào nhau thành vị riêng Hà thành. Mỗi người một cảm nhận, không bút nào tả thấu.

Dịp trung thu, các cụ thường hái những quả sấu còn sót, chín vàng tấy cho đêm phá cỗ. Ai dùng răng gặm quả bị coi là ăn thô. Mà phải tiện gọt giống lúc dầm để nhấm nháp, hít hà vị chua chua, ngọt ngọt thanh thanh như còn vương vất chút nắng hè gắt gỏng giữa cái se se lạnh. Đĩa bày quả cũng nho nhỏ, thanh thanh. Giờ, nhiều cụ chân tay đã run không tự hái được, con cháu thì cả ngày vùi vào công việc. Niềm nhớ sấu chín cứ bâng khuâng.

Chút nắng hè gắt gỏng còn thấm vào thịt sấu mềm mềm, dai dai, cay xè vị gừng của món ô mai sấu. Ô mai sấu là quả sấu già được phơi khô đét, ngâm đường, ngâm muối, tẩm gừng giã nhỏ. Những lần tôi đi công tác xa, mẹ tôi thường bỏ vào xắc du lịch vài gói ô mai sấu để tôi ngậm chống ho, chống say xe. Tuy hơi cay mũi vì mẹ chưa hết coi mình là trẻ con, nhưng tôi vẫn ngậm để nhớ mùa đông Hà Nội thủa thơ dại: đi trên đường, nhấm ô mai, chân tay mặt mũi lạnh cóng, mà bụng như âm ỉ ngọn lửa nhỏ.

Đầu hè, nhiều người tạm biệt xuân bằng bát canh sấu nấu thịt nạc có những hạt sấu non li ti trắng muốt, thơm, dẻo như gạo nếp; có vị thoảng chua cài vào cái bùi ngậy. Canh sấu để chan cơm, nhưng cơm chưa vơi mà canh đã cạn.

Tuổi thơ chúng tôi mát bóng sấu

Nhà tôi trong ngõ nhỏ, nơi có cây sấu già mấy chục tuổi. Tôi và cô bé Hà hàng xóm hay chơi trò bán hàng bằng hoa sấu, lá sấu dưới gốc cây. Mọi người thường nói Hà chua như dấm thanh, bởi cô chẳng bao giờ chịu nhường ai, hơi tí thì vùng vằng, dấm dẳng. Nhưng tôi vẫn nghĩ đó là cái chua của sấu. Không gắt, mà thoảng vị ngọt. Khi chuẩn bị thi đại học, tôi sững sờ nghe tin gia đình Hà sắp ra nước ngoài sinh sống. Đêm ấy tôi lang thang trong hẫng hụt, gặp Hà yên lặng ngồi dựa gốc cây. Hương sấu như lớp sương mù khoả lấp chúng tôi. Mặt Hà đầm đìa những cánh hoa sấu. Gió nhẹ đẩy tôi cúi xuống... cúi xuống... Hà vùng chạy. Trăng cồn cào cuốn lấy Hà... Giờ đây, những mảnh ký ức ấy cứ lễnh lãng bay cùng đám lá sấu khô trong các buổi sớm tôi đạp xe trên phố Phan Đình Phùng hun hút hai hàng sấu xanh mướt đến rợn ngợp.

Trái với Hà, cô bé Bần nhà cuối ngõ hiền khô, mắt như luôn ngấn nước. Bần nhút nhát, nhà lại nghèo, nên chẳng có bạn, mỗi lần gặp chuyện gì buồn, chỉ biết khóc thầm bên gốc sấu già. Hồi nhà Bần mới từ quê lên, mẹ Bần đi tìm việc mãi không được, nên mỗi chiều về thường hái mấy quả sấu, nói dối là "lấy tiền công mua quà cho con" để Bần yên lòng, vì Bần chưa biết về sấu. Một lần bắt gặp mấy đứa trẻ trèo sấu, hái quả ăn chán rồi ném nhau, chợt hiểu tất cả, Bần ôm mặt nức nở. Nước mắt quyện nhựa sấu hoen rỉ.

Liệu vị sấu chua trong máu mãi còn?

Nhà văn, nhà Hà Nội học Băng Sơn tự nhận mình là gã lạc loài của Hà thành hiện đại khi ngày ngày tha thẩn dưới những rặng sấu, làm một "cây sấu già". Còn mấy ai cùng thú vui với ông bởi nhịp sống hối hả cuốn họ trôi mau và những "con vẹt loè loẹt" trên a còng, Spacy... lồng lộn không cho họ một giây lơ đễnh. Lớp thanh niên uống "Bò húc", Cocacola, Heliken, Tiger... để tỏ mình sành điệu, hơn là xì xụp cốc sấu dầm giản dị. Mỗi dịp trung thu, lũ trẻ ngập mình giữa súng ống, đao kiếm, mặt nạ ma đầu..., đâu còn đoái hoài những quả sấu chín nhỏ bé. Không còn nhiều trẻ gầy đói ăn sấu thay cơm. Bếp ga, bếp điện nhan nhản, ai còn cần cành lá sấu khô. Quả sấu hiện không còn là quả không mất tiền, mà được khai thác quy mô để thu lợi. Thật nghịch lý, "cây sấu sản phẩm" lớn hơn trước, nhưng "cây sấu tinh thần" trong người Hà Nội dần teo tóp.

Cách đây 10 năm, Hà Nội có 1474 cây sấu. Nay chỉ còn khoảng 1.400 cây, trong khi hàng chục con đường, công viên được nâng cấp, trồng thêm cây xanh. Gần như chỉ còn phố Phan Đình Phùng trồng nguyên sấu. Các phố sấu khác đều dần bị cấy chen các cây "ngoại đạo" một cách bừa bãi.

"Quy hoạch cụ thể cây xanh thành phố còn chờ cấp trên xem xét" - Bà Đào Tuyết Thanh, Trưởng phòng kế hoạch tổng hợp, Công ty công viên cây xanh Hà Nội, cho biết. Với quy hoạch ấy, liệu những người mặn lòng với một Hà thành truyền thống có bớt day dứt?

  • Phạm Cường
Việt Báo

Video nổi bật

Clip bạo hành trẻ em "Đây có còn là con người"
00:00 / --:--

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Thâm nhập nhà "lang Tiên" sờ lưng khám, 30 giây biết bệnh

Người dân tứ xứ đổ về nhà thầy lang để khám chữa bệnh bằng cách kỳ quái, dùng miếng trầu nhai sẵn chấm vào rượu rồi xoa vào lưng. Khám xong, mỗi người được mua một túi “thuốc” mang về.

Giới trẻ nô nức đến những ‘rạp chiếu phim mini’... giường nằm

Với diện tích phòng chỉ 20m2 được trang bị điều hòa, đệm, gối và... chăn cùng một màn hình lớn, những loại hình rạp chiếu phim mini giường nằm này đang được giới trẻ kháo nhau đến "thử nghiệm".

Khi những “đứa trẻ” cầm vô lăng

Gây ra rất nhiều vụ tai nạn giao thông (TNGT) nghiêm trọng, tài xế xe đầu kéo container được ví như những "ác thần" nắm dây cương "hung thần xa lộ". Chúng tôi đã đi tìm câu trả lời cho nguyên nhân của những tai nạn kinh hoàng này từ góc nhìn của những tài xế "bất đắc dĩ"…

Nhận xét tin Vui buồn chuyện cây sấu Hà Nội

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Vui buồn chuyện cây sấu Hà Nội bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Vui buon chuyen cay sau Ha Noi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Vui buồn chuyện cây sấu Hà Nội ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Bài Báo Hay của chuyên mục Phóng Sự.

Fun sad story behind Hanoi tree
Phan Dinh Phung, Ha Noi People, Plants crocodile, too deep, joys and sorrows, who, in Mai, Ha Thanh, water, house, acid, some bar |.

Xem tiếp: Phóng Sự


  • Thoi su 24h287 HN ban 21 phat dai bac dip Quoc khanh
    Thời sự 24h(28/7): HN bắn 21 phát đại bác dịp Quốc khánh

     Hà Nội bắn 21 phát đại bác dịp Quốc khánh; 15 người chết trong lũ, Quảng Ninh xin ứng cứu; Ngưỡng xét tuyển đại học là 15 điểm; Người phụ nữ Indonesia kêu cứu vì chồng cũ "lừa" bắt con ở VN;

  • Thoi su 24h277 QN ngap nang sau tran mua lich su
    Thời sự 24h(27/7): QN ngập nặng sau trận mưa lịch sử

    Quảng Ninh ngập nặng sau trận mưa lịch sử; Biểu tượng sexy nhất của điện ảnh Việt thập niên 90; Vì sao hàng xóm không mua 'bức tường 1 tỷ'?; Hà Nội: Cảnh nhấc bổng xe tải mắc kẹt trên cầu vượt; Hàng chục cán bộ ngân hàng tại phiên xử đại gia nợ 1.600 tỷ...là những thông tin thời sự nổi bật ngày 27/7.

  • Thoi su tuan qua Dung thu phi duong bo voi xe may
    Thời sự tuần qua: Dừng thu phí đường bộ với xe máy

    Khách bị trói vì cố tình hút thuốc trên máy bay Vietnam Airlines; Thí sinh chật vật tra cứu điểm thi; Nữ đại gia bị thợ làm tóc lừa 288 tỷ đồng; Cán bộ Thanh tra Chính phủ bị bắt vì nghi vấn nhận 100 triệu đồng; Du khách Việt ăn cắp hàng hiệu ở Thụy Sĩ; Vụ giết 4 người ở Nghệ An: Bất ngờ về nghi phạm...là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su 24h257 Dai tuong Phung Quang Thanh ve den Ha Noi
    Thời sự 24h(25/7): Đại tướng Phùng Quang Thanh về đến Hà Nội

    Đại tướng Phùng Quang Thanh về đến Hà Nội; Triệt phá đường dây cực lớn, thu 5,5 tấn ma túy; LS nói về những 'bất thường' sau phiên xử Lý Nguyễn Chung; gần 40.000 điểm liệt môn Toán: ‘Tôi thấy choáng!’; nhiều người chết và bị thương vì tai nạn giao thông;... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 25/7.

  • Thoi su 24h247 Hanh khach bi troi tren may bay
    Thời sự 24h(24/7): Hành khách bị trói trên máy bay

     Khi lương chủ tịch tập đoàn nhà nước "bất ngờ" bị lộ; Giọng đọc huyền thoại của VTV giờ ra sao?; Khách bị trói vì cố tình hút thuốc trên máy bay Vietnam Airlines; Trẻ sơ sinh chết bất thường: Bộ Y tế vào cuộc

  • Du khach Viet an cap o Thuy Si
    Du khách Việt ăn cắp ở Thụy Sĩ

    Chưa tìm được cách ngăn ngừa người ra nước ngoài buôn lậu, trộm cắp hoặc vi phạm thuần phong mỹ tục nước sở tại nên chúng ta sẽ còn xấu mặt dài dài

  • Bat nguyen Chu tich Tap doan Dau khi VN
    Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN

    Cựu Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PetroVietnam - PVN) Nguyễn Xuân Sơn bị khởi tố để điều tra hành vi "thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng" - tội danh được quy định tại điều 285 Bộ luật Hình sự. Báo điểm.. ------------ Xem thêm: Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN, http://vietbao.vn/tp/Bat-nguyen-Chu-tich-Tap-doan-Dau-khi-VN/12123701/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tuan Hung vang bay dap tra My Linh
    Tuấn Hưng "văng bậy", “đáp trả” Mỹ Linh

    Nhiều người tỏ ra không hài lòng với cách ứng xử của Tuấn Hưng, trong đó có diva Mỹ Linh. ------------ Xem thêm: Tuấn Hưng "văng bậy", nổi nóng với Bài hát yêu thích1, http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Tuan-Hung-vang-bay-noi-nong-voi-Bai-hat-yeu-thich1/350613756/235/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Trung Quoc giup Lao xay duong sat cao toc
    Trung Quốc giúp Lào xây đường sắt cao tốc

    Dự án giúp Lào có vốn nhưng cũng giúp chính TQ nhằm đạt được 3 mục đích lớn: Xuất khẩu vốn; xuất khẩu công nghệ và xuất khẩu con người.

  • Nu tho dan nguc tran xon xao dan mang
    'Nữ thổ dân ngực trần' xôn xao dân mạng

    Hot girl thổ dân xinh đẹp ngực trần đang trở thành từ khóa hot được cư dân mạng tìm kiếm, thông tin về cô gái này cũng nhanh chóng được tìm thấy.

  • Su kien quoc te noi bat 197257
    Sự kiện quốc tế nổi bật (19/7-25/7)

    Thỏa thuận hạt nhân Iran gặp trở ngại tại Quốc hội Mỹ; Hải quân Trung Quốc tập trận lớn trên Biển Đông; Sách trắng Nhật tố cáo trực tiếp Trung Quốc gây hấn ở Biển Đông; Tin chấn động: NASA công bố tìm thấy Trái đất thứ 2 là những tin chính trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 207 267
    Toàn cảnh Showbiz tuần (20/7 - 26/7)

    Fan thu thập 2.000 bằng chứng nói xấu Taeyeon (SNSD), Vụ "Lệ Quyên cho con đi tiểu trên máy bay": hết "sốt" báo Mỹ, lại lên báo Anh, Sơn Tùng MTP bị nghi ngờ về giới tính, Sau tin đồn chia tay Kim Lý, Trương Ngọc Ánh tình tứ bên trai lạ, "Trò cưng Mỹ Tâm hát hit Sơn Tùng M-TP vượt trội bản gốc".... là những tin chính nổi bật trong tuần.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1907 2507
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/07 - 25/07)

    Vụ chặt cây xanh: Hàng loạt cán bộ bị giáng chức, chuyển công tác; Du khách Việt ăn cắp ở Thụy Sĩ; Tranh cãi về màu sơn mới Nhà hát lớn Hà Nội; Bức tường 1 tỉ đồng sẽ bị thu hồi? ....là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/07 - 25/07), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-1907-2507/2147580278/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 1907 25072015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 19/07 - 25/07/2015

    Ông Nguyễn Xuân Sơn - nguyên Chủ tịch HĐTV Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam bị cho thôi chức và bắt tạm giam để điều tra về nguồn vốn 800 tỉ do PVN đầu tư vào Ocean Bank có nguy cơ bị mất trắng; giá xăng giảm "nhỏ giọt"260 đồng/lít, trong khi DN xăng dầu vẫn đang lãi 1.105 đồng/lít xăng còn người tiêu dùng thì vẫn mua xăng đắt và tiếp tục phải đóng vào quỹ Bình ổn giá; WB vừa công bố thông tin về nợ công khiến dư luận xã hội giật mình với con số nợ lên tới 110 tỷ USD, cao hơn nhiều so với các nguồn số liệu từng được công bố... Cùng với đó, những thông tin về BĐS, tài chinh- ngân hàng, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 19/07 - 25/07/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-1907-25072015/2147580269/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1907 2507
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/07 - 25/07)

    Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN; Lý Nguyễn Chung bị tuyên án 12 năm tù; Cảnh báo tội phạm mới: ‘thôi miên, bỏ thuốc mê’ để gây án; Đánh sập đường dây mua bán, vận chuyển hơn 1.200 bánh heroin; Giáo viên cấu kết với người tình giết chồng; Nạn ném đá xe khách, vì sao dây dưa?;.....là những tin đáng chú ý trong tuần.