"Vua lưỡi cày" trên cao nguyên đá

Vua luoi cay tren cao nguyen da
Chứ Chúng Lầu đang đổ gang vào khuôn đúc
TTCN - Đó là biệt danh mà bà con dân tộc vùng cao các huyện Mèo Vạc, Đồng Văn... trên cao nguyên đá Hà Giang đã đặt cho Chứ Chúng Lầu, 56 tuổi, ngụ tại bản Sủng Cáng, xã Sủng Trà (huyện Mèo Vạc). Nhờ có lưỡi cày của Chứ Chúng Lầu, các nương ngô, nương lúa của đồng bào trên cao nguyên đá ngày càng mở rộng...

Sau bốn tiếng đi bộ, vượt qua các dốc lởm chởm đá tai mèo, tôi cũng đến được ngôi nhà của Chứ Chúng Lầu khi trời vừa sập tối. “Hây dà, quí khách từ dưới xuôi lên kia à, khách quí, khách quí - Chứ Chúng Lầu khoa tay nói với mấy người con đang ngồi quanh bếp lửa - Bọn bay đi đặt nước làm gà đi, mang rượu ra đây!”.

Từ những lưỡi cày “đáng ghét”...

Hỏi chuyện làm lưỡi cày, Chứ Chúng Lầu cười hóm hỉnh: “Có gì đâu, mình làm ra nó từ năm 1995, do cày dưới xuôi mang lên bị gãy nhiều quá, mình cải tiến thôi mà!”.

Tợp xong bát rượu ngô, ông Lầu bảo người Mông, người Pu Péo, người Lô Lô... bao đời nay sống trên cao nguyên đá Hà Giang cực lắm vì chuyện làm nương rẫy. “Ít đất, nhiều đá, thiếu nước” là chuyện triền miên qua đời này, đời khác. Cụ nội của ông Lầu, Chứ Chúng Lử, là người duy nhất trên cao nguyên đá này đã làm được lưỡi cày để cày trên đá. Thổ ty thời đó biết chuyện đã đặt lệ cho ông Lử: “Ai muốn có lưỡi cày phải nộp một đồng bạc trắng cho thổ ty, thổ ty mới cho ông Lử đúc lưỡi cày”. Sau cách mạng, thổ ty không còn nhưng cụ Lử cũng qua đời vì một cơn bạo bệnh, chuyện đúc lưỡi cày cũng theo về dĩ vãng. Chứ Chúng Lầu lúc đó còn nhỏ xíu.

Rồi thương nghiệp huyện đưa lưỡi cày 51, 58 lên bán để phục vụ đồng bào. Song hai loại lưỡi cày chỉ phù hợp với đất đồng bằng, gặp phải đá là lưỡi cày “khục” một cái rồi gãy. Cứ mỗi vụ nương, mỗi gia đình lại tốn 7 - 10 lưỡi cày, mà giá mỗi lưỡi cày mới là hai gùi ngô. Bà con dân bản bảo “cày 51, 58 là những lưỡi cày không biết thương đồng bào”. Và người Mông, người Lô Lô, người Pu Péo, Xạ Phang... lại phải đem cái cuốc lên nương cuốc đất cố tránh hòn đá để gieo hạt thóc, hạt ngô cứu đời.

Nhìn những lưỡi cày 51, 58 bị gãy vứt trên nương rẫy, Chứ Chúng Lầu nghĩ lung lắm. Ký ức tuổi thơ theo cha vào dinh thổ ty đúc lưỡi cày cứ hiện lên trong óc Lầu. Hằng đêm Chứ Chúng Lầu ngồi lặng bên bếp lửa suy nghĩ rồi lấy que củi phác thảo các mẫu lưỡi cày. Rồi Lầu ra nương tìm người đã cày chiếc lưỡi cày 51, 58 để tìm hiểu vì sao chúng gãy. Rồi Lầu lùi lũi cuốc bộ vào các khe núi tìm đất sét trắng về làm khuôn.

Vua luoi cay tren cao nguyen da
Cày trên đá
Ngày Chứ Chúng Lầu cùng vợ con nhào đất đắp lò nung gang đúc lưỡi cày, dân bản đổ xô tới xem. Nhiều người hỏi Lâu: “Cụ Lử về truyền cho Lầu đúc lưỡi cày à?”. Lầu mỉm cười, gật đầu.

Chứ Chúng Lầu mặt cười rạng rỡ bên bếp lửa hồng: “Hôm cái lưỡi cày đầu tiên ra, cả bản bỏ việc đi xem mình cày. Cày hết buổi sáng cái lưỡi cày cứ sáng lên. Thằng Giàng Seo Phai giằng lấy cái cày rồi thuận tay đánh bò của mình sang nương của nó. Con bò bị roi đi cứ phăng phăng, còn thằng Giàng Seo Phai thì đang có hơi rượu, cái cày cứ vấp đá liên tục nhưng nó không khựng lại như cày dưới xuôi mang lên, nó trườn đi như một con trăn. Đêm ấy rượu ngô của bản chảy ào ạt, bọn con trai con gái hò reo vui lắm vì chúng nó không phải cuốc đất nữa mà!”.

Ông cầm chiếc cày mới đúc đưa cho tôi xem và giải thích: “Cái cày của mình có mũi rộng hình cái thang, đầu lưỡi hớt cong vừa phải chứ không nhọn hoắt và cong vút như cày dưới xuôi. Khi cày nếu chạm hay va vào đá thì người cày chỉ nâng nhẹ tay cày lên hoặc lượn tay cày sang trái, phải là lách được những hòn đá ẩn mình trong lòng đất. Nhưng đó chưa phải là bí mật để cày không dễ gãy đâu!”.

... Thương hiệu “Chứ Chúng Lầu”

Chị Hoàng Thị Hải, dân tộc Nùng, cán bộ cửa hàng thương nghiệp huyện Mèo Vạc, bật cười khi thấy tôi săm soi trong cửa hàng tìm những chiếc lưỡi cày đưa từ dưới xuôi lên bán cho bà con miền núi: “Bọn tôi không bán được loại lưỡi cày ấy gần chục năm nay rồi. Trên này dân chỉ dùng lưỡi cày Chứ Chúng Lầu thôi!”.

Dãy hàng lưỡi cày của Chứ Chúng Lầu đã ngự trị tại chợ phiên của Mèo Vạc gần chục năm nay. Ba giờ sáng, từ bản Sủng Cáng quanh năm mây phủ, tôi đi theo đoàn người ngựa của “vua lưỡi cày” xuống chợ bán hàng trong cái rét tê buốt đến thấu xương. Nhà Chứ Chúng Lầu giờ đây đã mở một lò đúc lưỡi cày qui mô lớn, hầu hết con cháu của Chứ Chúng Lầu được ông gọi về làm để “cho lương chúng nó” mỗi tháng 500.000 - 700.000 đồng. Lò rèn của ông còn nhận thợ học việc người Lô Lô, người Giáy, người Pu Péo... Ông bảo: “Mình không giấu nghề đâu, làm được càng nhiều lưỡi cày càng tốt mà”.

Vua luoi cay tren cao nguyen da
"Vua lưỡi cày" Chứ Chúng Lầu cùng con cháu đang bán lưỡi cày ở phiên chợ Mèo Vạc
Có một chuyện mà Chứ Chúng Lầu không quên được. Một buổi trưa thằng Chứ A Pao hớt hải phi ngựa về cấp báo: “Ông ơi, ở dưới Lũng Phìn (Đồng Văn) có một người làm lưỡi cày giống như ta! Nó bán rẻ lắm, dân mua đông lắm!”. Chứ Chúng Lầu tế ngựa xuống Lũng Phìn, giấu ngựa trong khe đá và cải trang thành một cụ Mông già lụ khụ chống gậy đến lò đúc mua lưỡi cày. Nhìn lò đúc cho mỗi mẻ lưỡi cày ra hàng chục chiếc trong một giờ, Lầu cười mỉm lấy ngựa về nhà.

Bọn con trai hếch mắt nghe Lầu nói: “Một tháng nữa cái lò ấy sẽ sập, ai lại làm lưỡi cày ra hàng loạt như thế bao giờ!”. Và không đầy một tháng sau cái lò ấy sập thật, lưỡi cày gặp phải đá gãy gục như một cây gỗ mục, dân bản các nơi ồ ạt kéo đến bắt đền chủ lò. Chứ Chúng Lầu bảo với tôi: “Đừng tưởng cái lưỡi cày đúc bằng gang giống lưỡi cày của mình là chỗ nào gang cũng như nhau, ở lưỡi gang khác, giữa lưỡi gang khác. Mày gõ thử xem có đúng không, cuối lưỡi gõ trầm đục, giữa lưỡi gõ thanh...

Lưỡi cày ta làm ít bị gãy do ta biết shỏ ua kê (pha trộn hỗn hợp - tiếng Mông) và phải ngâm ủ trong đống tro hai ngày đêm đấy!”. Chứ Chúng Lầu không làm logo cho loại lưỡi cày độc nhất vô nhị của mình, bởi muốn biết đúng là lưỡi cày của Lầu hay không thì cứ gõ sẽ biết. Tại chợ phiên Mèo Vạc vừa qua, tôi thấy người các dân tộc vùng cao đến mua và đổi lưỡi cày Chứ Chúng Lầu đêu cầm viên đá để gõ lên chiếc lưỡi cày trước khi móc tiền ra trả.

Mỗi năm lò rèn của Chứ Chúng Lầu làm ra hơn 2.000 lưỡi cày, bên cạnh đó các thợ học việc người Lô Lô, Pu Péo... sau khi “tu nghiệp” xong tại lò rèn của Lầu đã về bản mở lò riêng cũng cung cấp cho thị trường vùng cao một lượng đáng kể nữa. Người dân vùng cao nguyên đá Hà Giang giờ đây ít phải cuốc đất hay dùng các loại cày 51, 58. Nếu lưỡi cày Chứ Chúng Lầu bị hỏng, người mua được đổi lại lấy lưỡi cày mới để Chứ Chúng Lầu lại nấu và đúc thành lưỡi cày mới.

ĐỖ HỮU LỰC

Việt Báo

Video nổi bật

Tổng Hợp Những Pha Troll Nhau Cực Thốn Khi Đang Ngủ
00:00 / --:--

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Nhận xét tin "Vua lưỡi cày" trên cao nguyên đá

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết "Vua lưỡi cày" trên cao nguyên đá bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Vua luoi cay tren cao nguyen da ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc "Vua lưỡi cày" trên cao nguyên đá ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Bài Báo Hay của chuyên mục Phóng Sự.

"King plowshares" on rocky plateau
Chu Lau, Ha Giang, Sung Cang, Dong Van, Sung Tra, Meo Vac district, The Lo Lo, The Pu Peo, plowshares, plateau, on the high uplands, people, Aboriginal Corporation, Stone

craft - It was her son's nickname Highland Meo Vac district, Dong Van ... Ha Giang stone plateau set for Chu Lau, 56, lives in the distention, Sung Tra Commune (Meo Vac district). Thanks to the owner plowshares They Floor, the Princess of corn, ...

Xem tiếp: Phóng Sự


  • Thoi su 24h0605 Khoi to nguoi mau Trang Tran
    Thời sự 24h(06/05): Khởi tố người mẫu Trang Trần

    VKS đề nghị bắt buộc ghi âm, ghi hình khi hỏi cung; MC U60 ăn mặc 'nhức mắt' nhất Việt Nam; Nước mắt các nghệ sĩ tiễn biệt NSƯT Anh Dũng; Khởi tố người mẫu Trang Trần; Sập cần cẩu, 3 mẹ con chết tại chỗ; Thực hư vụ hai pho tượng “biến mất” ở Thái Nguyên...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 5/5.

  • Thoi su 24h55 VTV doi thu do Ha Noi sang TQ
    Thời sự 24h(5/5): VTV "dời" thủ đô Hà Nội sang TQ

    Trung ương bàn công tác nhân sự khóa tới; Hoàng Thùy Linh nóng bỏng tái xuất VTV 8 năm sau scandal; VTV nhầm lẫn "dời" thủ đô Hà Nội sang Trung Quốc; Giảng viên không có bằng tiến sĩ sẽ rời ĐH Ngoại thương ...là những thông tin thời sự nổi bật ngày 4/5.

  • Thoi su tuan qua Mit tinh dieu binh mung 40 nam thong nhat dat nuoc
    Thời sự tuần qua: Mít tinh, diễu binh mừng 40 năm thống nhất đất nước

    Thủ tướng: Vượt lên khác biệt, chân thành hòa hợp dân tộc; Truy điệu 2 phi công trong vụ máy bay Su-22 rơi; Bí mật 16 tấn vàng trong ngày giải phóng; Tàu chở 48 du khách bị đâm chìm trên vịnh Hạ Long; NSƯT Anh Dũng chia tay cõi trần, về với vợ Phương Thanh ..là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su 24h294 Sa Pa xu phat khach san 46 trieudem
    Thời sự 24h(29/4): Sa Pa xử phạt khách sạn 46 triệu/đêm

    Hàng triệu người hành hương về đất Tổ; Giám đốc Công an TP.HCM được thăng hàm Trung tướng; Cửa ngõ Thủ đô chật cứng ngày đầu nghỉ lễ; Chủ tịch Sa Pa xử phạt vụ khách sạn 46 triệu/đêm; Xe khách 47 chỗ “nhồi” tới 105 người;... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 28/4.

  • Thoi su tuan qua Can bo cam dau nhom toi pham
    Thời sự tuần qua: Cán bộ cầm đầu nhóm tội phạm

    Bộ Y tế đề xuất bổ sung 'quyền được chết'; Kinh hoàng Sapa: Khách sạn 3 sao chém 46 triệu ngủ đêm 30/4; Chi 120 triệu cho quản giáo để gọi điện trong tù; Hà Nội: Nữ giám đốc bị sát hại tại nhà; Hỗn loạn chưa từng có ngày công viên nước miễn phí; Cán bộ thuế cầm đầu ổ nhóm tội phạm...là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Ket cuc buon cua thu uong ruou trong gioi tre
    Kết cục buồn của “thú” uống rượu trong giới trẻ

    Giữa mâm chỉ bày vỏn vẹn bát nước chấm, hai chục chiếc chân vịt luộc vừa được mua với giá 20 nghìn đồng nhưng chai rượu voodka cỡ lớn của Thủy (nam sinh trường Đại học Xây dựng Hà Nội) và nhóm bạn đã vơi đi phân nửa...

  • Hon loan o cong vien nuoc Ho Tay
    Hỗn loạn ở công viên nước Hồ Tây

    Chen lấn, xô đẩy, bất chấp nguy hiểm trèo rào chỉ vì được tắm miễn phí sẽ đem đến những bài học xấu xí cho trẻ nhỏ...

  • Tranh cai quy dinh nop tien de thoat an tu hinh
    Tranh cãi quy định nộp tiền để thoát án tử hình

    Nhận thức của xã hội và cả thẩm phán về mục đích áp dụng hình phạt là nhằm trừng trị, răn đe hơn là giáo dục phòng ngừa. ------------ Xem thêm: Tranh cãi quy định nộp tiền để thoát án tử hình, http://vietbao.vn/tp/Tranh-cai-quy-dinh-nop-tien-de-thoat-an-tu-hinh/10916606/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Phi cong va tiep vien VNA bi bat tai Han Quoc
    Phi công và tiếp viên VNA bị bắt tại Hàn Quốc

    Cục Hàng không VN đang tiến hành rà soát lại tất cả các khâu soi chiếu an ninh tại Cảng Hàng không Quốc tế Nội Bài để lãm rõ nguyên nhân phi công và tiếp viên Vietnam Airlines có thể “qua mặt” anh ninh vận chuyển 6kg vàng từ..

  • Dieu chinh gia dich vu y te
    Điều chỉnh giá dịch vụ y tế

    Theo phân tích từ Bộ Y tế, việc điều chỉnh giá dịch vụ y tế, đối với người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) được lợi đầu tiên vì được thụ hưởng dịch vụ y tế chất lượng tốt hơn...

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1904 2504
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/04 - 25/04)

    Tranh cãi quy định nộp tiền để thoát án tử hình; “Ngáo đá” và những hành vi cuồng loạn; Đại gia mua dâm người mẫu: Có gan chơi không có gan chịu; Cảnh báo: Trộm đột nhập đã vào “mùa”; Tử hình sát thủ tuổi 20 liên tiếp cướp, giết 3 người; Phút ăn năn của nữ sinh cầm dao đâm bạn để trả thù cho em gái;......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tong hop Doi song tuan qua 194 254
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (19/4 - 25/4)

    Trào lưu nhắn tin "Em yêu anh" gửi chồng đang tạo nên cơn sốt khắp cộng đồng mạng; Vụ hỗn loạn ở CV nước Hồ Tây và những bài học rút ra cho các bậc phụ huynh; Những câu chuyện tình cảm động; Những tấm gương người tốt việc tốt trong đời sống; Nhiều câu chuyện đáng suy ngẫm cùng rất nhiều những thông tin an toàn thực phẩm đáng chú ý tuần qua...

  • Nghin le chuyen tuan qua 1904 2504
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/04 - 25/04)

    Hỗn loạn ở công viên nước Hồ Tây; Ngành Y kỳ vọng đổi màu trang phục để bác sĩ không bị oan; Bộ Y tế đề xuất bổ sung quyền được chết; Công bố đường dây nóng phản ánh giao thông dịp nghỉ lễ 30/4; Những hình ảnh lịch sử ngày 30/4... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 194 254
    Sự kiện quốc tế nổi bật (19/4 - 25/4)

    Thảm họa lật thuyền khiến 900 người chết ở Địa Trung Hải; Thủ tướng Hàn Quốc, Lee Wan-koo đã tuyên bố từ chức; các hành động hung hăng của Trung Quốc trên biển Đông và phản ứng của Mỹ - Nhật.... là những tin tức chính trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1904 25042015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 19/04 - 25/04/2015

    Thanh tra Tổng Cục Thuế vừa yêu cầu Metro phải giảm lỗ 335 tỷ đồng, truy thu thuế tới 62 tỷ đồng theo đó tổng giá trị vi phạm cần xử lý đã lên tới 507 tỷ đồng, người dân đang rất "sốc" khi nhận được hóa đơn tiền điện tháng 4 vì số tiền phải trả thêm quá nhiều tiền so với tháng trước dù cùng số tiêu thụ, năm 2014 ngành đường sắt thu được 400 tỉ nhưng chi lên tới 2.000 tỉ đồng/năm gấp 5 lần khoản thu, ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 19/04 - 25/04/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-1904-25042015/2147556119/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn