Thứ bảy, 05 Tháng ba 2005, 13:51 GMT+7

"Vua lưỡi cày" trên cao nguyên đá

Vua luoi cay tren cao nguyen da
Chứ Chúng Lầu đang đổ gang vào khuôn đúc
TTCN - Đó là biệt danh mà bà con dân tộc vùng cao các huyện Mèo Vạc, Đồng Văn... trên cao nguyên đá Hà Giang đã đặt cho Chứ Chúng Lầu, 56 tuổi, ngụ tại bản Sủng Cáng, xã Sủng Trà (huyện Mèo Vạc). Nhờ có lưỡi cày của Chứ Chúng Lầu, các nương ngô, nương lúa của đồng bào trên cao nguyên đá ngày càng mở rộng...

Sau bốn tiếng đi bộ, vượt qua các dốc lởm chởm đá tai mèo, tôi cũng đến được ngôi nhà của Chứ Chúng Lầu khi trời vừa sập tối. “Hây dà, quí khách từ dưới xuôi lên kia à, khách quí, khách quí - Chứ Chúng Lầu khoa tay nói với mấy người con đang ngồi quanh bếp lửa - Bọn bay đi đặt nước làm gà đi, mang rượu ra đây!”.

Từ những lưỡi cày “đáng ghét”...

Hỏi chuyện làm lưỡi cày, Chứ Chúng Lầu cười hóm hỉnh: “Có gì đâu, mình làm ra nó từ năm 1995, do cày dưới xuôi mang lên bị gãy nhiều quá, mình cải tiến thôi mà!”.

Tợp xong bát rượu ngô, ông Lầu bảo người Mông, người Pu Péo, người Lô Lô... bao đời nay sống trên cao nguyên đá Hà Giang cực lắm vì chuyện làm nương rẫy. “Ít đất, nhiều đá, thiếu nước” là chuyện triền miên qua đời này, đời khác. Cụ nội của ông Lầu, Chứ Chúng Lử, là người duy nhất trên cao nguyên đá này đã làm được lưỡi cày để cày trên đá. Thổ ty thời đó biết chuyện đã đặt lệ cho ông Lử: “Ai muốn có lưỡi cày phải nộp một đồng bạc trắng cho thổ ty, thổ ty mới cho ông Lử đúc lưỡi cày”. Sau cách mạng, thổ ty không còn nhưng cụ Lử cũng qua đời vì một cơn bạo bệnh, chuyện đúc lưỡi cày cũng theo về dĩ vãng. Chứ Chúng Lầu lúc đó còn nhỏ xíu.

Rồi thương nghiệp huyện đưa lưỡi cày 51, 58 lên bán để phục vụ đồng bào. Song hai loại lưỡi cày chỉ phù hợp với đất đồng bằng, gặp phải đá là lưỡi cày “khục” một cái rồi gãy. Cứ mỗi vụ nương, mỗi gia đình lại tốn 7 - 10 lưỡi cày, mà giá mỗi lưỡi cày mới là hai gùi ngô. Bà con dân bản bảo “cày 51, 58 là những lưỡi cày không biết thương đồng bào”. Và người Mông, người Lô Lô, người Pu Péo, Xạ Phang... lại phải đem cái cuốc lên nương cuốc đất cố tránh hòn đá để gieo hạt thóc, hạt ngô cứu đời.

Nhìn những lưỡi cày 51, 58 bị gãy vứt trên nương rẫy, Chứ Chúng Lầu nghĩ lung lắm. Ký ức tuổi thơ theo cha vào dinh thổ ty đúc lưỡi cày cứ hiện lên trong óc Lầu. Hằng đêm Chứ Chúng Lầu ngồi lặng bên bếp lửa suy nghĩ rồi lấy que củi phác thảo các mẫu lưỡi cày. Rồi Lầu ra nương tìm người đã cày chiếc lưỡi cày 51, 58 để tìm hiểu vì sao chúng gãy. Rồi Lầu lùi lũi cuốc bộ vào các khe núi tìm đất sét trắng về làm khuôn.

Vua luoi cay tren cao nguyen da
Cày trên đá
Ngày Chứ Chúng Lầu cùng vợ con nhào đất đắp lò nung gang đúc lưỡi cày, dân bản đổ xô tới xem. Nhiều người hỏi Lâu: “Cụ Lử về truyền cho Lầu đúc lưỡi cày à?”. Lầu mỉm cười, gật đầu.

Chứ Chúng Lầu mặt cười rạng rỡ bên bếp lửa hồng: “Hôm cái lưỡi cày đầu tiên ra, cả bản bỏ việc đi xem mình cày. Cày hết buổi sáng cái lưỡi cày cứ sáng lên. Thằng Giàng Seo Phai giằng lấy cái cày rồi thuận tay đánh bò của mình sang nương của nó. Con bò bị roi đi cứ phăng phăng, còn thằng Giàng Seo Phai thì đang có hơi rượu, cái cày cứ vấp đá liên tục nhưng nó không khựng lại như cày dưới xuôi mang lên, nó trườn đi như một con trăn. Đêm ấy rượu ngô của bản chảy ào ạt, bọn con trai con gái hò reo vui lắm vì chúng nó không phải cuốc đất nữa mà!”.

Ông cầm chiếc cày mới đúc đưa cho tôi xem và giải thích: “Cái cày của mình có mũi rộng hình cái thang, đầu lưỡi hớt cong vừa phải chứ không nhọn hoắt và cong vút như cày dưới xuôi. Khi cày nếu chạm hay va vào đá thì người cày chỉ nâng nhẹ tay cày lên hoặc lượn tay cày sang trái, phải là lách được những hòn đá ẩn mình trong lòng đất. Nhưng đó chưa phải là bí mật để cày không dễ gãy đâu!”.

... Thương hiệu “Chứ Chúng Lầu”

Chị Hoàng Thị Hải, dân tộc Nùng, cán bộ cửa hàng thương nghiệp huyện Mèo Vạc, bật cười khi thấy tôi săm soi trong cửa hàng tìm những chiếc lưỡi cày đưa từ dưới xuôi lên bán cho bà con miền núi: “Bọn tôi không bán được loại lưỡi cày ấy gần chục năm nay rồi. Trên này dân chỉ dùng lưỡi cày Chứ Chúng Lầu thôi!”.

Dãy hàng lưỡi cày của Chứ Chúng Lầu đã ngự trị tại chợ phiên của Mèo Vạc gần chục năm nay. Ba giờ sáng, từ bản Sủng Cáng quanh năm mây phủ, tôi đi theo đoàn người ngựa của “vua lưỡi cày” xuống chợ bán hàng trong cái rét tê buốt đến thấu xương. Nhà Chứ Chúng Lầu giờ đây đã mở một lò đúc lưỡi cày qui mô lớn, hầu hết con cháu của Chứ Chúng Lầu được ông gọi về làm để “cho lương chúng nó” mỗi tháng 500.000 - 700.000 đồng. Lò rèn của ông còn nhận thợ học việc người Lô Lô, người Giáy, người Pu Péo... Ông bảo: “Mình không giấu nghề đâu, làm được càng nhiều lưỡi cày càng tốt mà”.

Vua luoi cay tren cao nguyen da
"Vua lưỡi cày" Chứ Chúng Lầu cùng con cháu đang bán lưỡi cày ở phiên chợ Mèo Vạc
Có một chuyện mà Chứ Chúng Lầu không quên được. Một buổi trưa thằng Chứ A Pao hớt hải phi ngựa về cấp báo: “Ông ơi, ở dưới Lũng Phìn (Đồng Văn) có một người làm lưỡi cày giống như ta! Nó bán rẻ lắm, dân mua đông lắm!”. Chứ Chúng Lầu tế ngựa xuống Lũng Phìn, giấu ngựa trong khe đá và cải trang thành một cụ Mông già lụ khụ chống gậy đến lò đúc mua lưỡi cày. Nhìn lò đúc cho mỗi mẻ lưỡi cày ra hàng chục chiếc trong một giờ, Lầu cười mỉm lấy ngựa về nhà.

Bọn con trai hếch mắt nghe Lầu nói: “Một tháng nữa cái lò ấy sẽ sập, ai lại làm lưỡi cày ra hàng loạt như thế bao giờ!”. Và không đầy một tháng sau cái lò ấy sập thật, lưỡi cày gặp phải đá gãy gục như một cây gỗ mục, dân bản các nơi ồ ạt kéo đến bắt đền chủ lò. Chứ Chúng Lầu bảo với tôi: “Đừng tưởng cái lưỡi cày đúc bằng gang giống lưỡi cày của mình là chỗ nào gang cũng như nhau, ở lưỡi gang khác, giữa lưỡi gang khác. Mày gõ thử xem có đúng không, cuối lưỡi gõ trầm đục, giữa lưỡi gõ thanh...

Lưỡi cày ta làm ít bị gãy do ta biết shỏ ua kê (pha trộn hỗn hợp - tiếng Mông) và phải ngâm ủ trong đống tro hai ngày đêm đấy!”. Chứ Chúng Lầu không làm logo cho loại lưỡi cày độc nhất vô nhị của mình, bởi muốn biết đúng là lưỡi cày của Lầu hay không thì cứ gõ sẽ biết. Tại chợ phiên Mèo Vạc vừa qua, tôi thấy người các dân tộc vùng cao đến mua và đổi lưỡi cày Chứ Chúng Lầu đêu cầm viên đá để gõ lên chiếc lưỡi cày trước khi móc tiền ra trả.

Mỗi năm lò rèn của Chứ Chúng Lầu làm ra hơn 2.000 lưỡi cày, bên cạnh đó các thợ học việc người Lô Lô, Pu Péo... sau khi “tu nghiệp” xong tại lò rèn của Lầu đã về bản mở lò riêng cũng cung cấp cho thị trường vùng cao một lượng đáng kể nữa. Người dân vùng cao nguyên đá Hà Giang giờ đây ít phải cuốc đất hay dùng các loại cày 51, 58. Nếu lưỡi cày Chứ Chúng Lầu bị hỏng, người mua được đổi lại lấy lưỡi cày mới để Chứ Chúng Lầu lại nấu và đúc thành lưỡi cày mới.

ĐỖ HỮU LỰC

Việt Báo

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Lật tẩy trò biến tướng kinh doanh đa cấp bằng hình thức... chữa bệnh

Sau khi bị phanh phui, công ty TNHH Thiên Ngọc Minh Uy đổi tên thành công ty cơ sở Ngọc Hải 10, tiếp tục đi lừa gạt những người dân nhẹ dạ cả tin. Đặc biệt, chúng tràn về các vùng nông thôn, chuyển hình thức lừa đảo bằng cách đi quảng cáo khắp nơi là chữa bệnh miễn phí...

"Thần y" trẻ có biệt tài chữa vô sinh nổi danh xứ Mường

Mỗi năm, thầy chữa vô sinh cho hàng trăm người, từ bài thuốc gia truyền với nguyên liệu chủ yếu từ cỏ cây, hoa, lá. Thầy lang trẻ Phùng Văn Anh (SN 1979, thôn Mịn 1, xã Mỹ Thuận, Tân Sơn, Thanh Sơn, Phú Thọ) được mọi người đặt cho cái tên trìu mến "cha của hàng trăm đứa con".

Nhận xét tin "Vua lưỡi cày" trên cao nguyên đá

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết "Vua lưỡi cày" trên cao nguyên đá bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Vua luoi cay tren cao nguyen da ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc "Vua lưỡi cày" trên cao nguyên đá ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Bài Báo Hay của chuyên mục Phóng Sự.

"King plowshares" on rocky plateau
Chu Lau, Ha Giang, Sung Cang, Dong Van, Sung Tra, Meo Vac district, The Lo Lo, The Pu Peo, plowshares, plateau, on the high uplands, people, Aboriginal Corporation, Stone

craft - It was her son's nickname Highland Meo Vac district, Dong Van ... Ha Giang stone plateau set for Chu Lau, 56, lives in the distention, Sung Tra Commune (Meo Vac district). Thanks to the owner plowshares They Floor, the Princess of corn, ...

Xem tiếp: Phóng Sự


  • Thoi su 24h1612 3 tai nan kinh hoang
    Thời sự 24h(16/12): 3 tai nạn kinh hoàng

    Sập hầm thủy điện, 11 người mắc kẹt; Tai nạn kinh hoàng ở Móng Cái, 6 người chết; Phó chủ tịch bị tố đánh dân giữa chợ; Đắm thuyền ở Thái Bình, 6 người chết; Bán sắt vụn chiếc máy bay bỏ quên 7 năm ở Nội Bài... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 16/12.

  • Thoi su 24h1512 5 thuyen vien mat tich tren bien
    Thời sự 24h(15/12): 5 thuyền viên mất tích trên biển

    Xuất hiện "nhân vật mới" tại phiên xử siêu lừa Huyền Như; Bầu Kiên bị tuyên 30 năm tù; 1.000 xe TQ muốn vào du lịch, Bộ Quốc phòng không đồng tình; Miền Bắc chuẩn bị rét dưới 10 độ; 5 thuyền viên mất tích trên biển; Hé lộ "hợp đồng nô lệ" trong showbiz Việt... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 15/12.

  • Thoi su tuan qua Bau Kien bat khoc tai toa
    Thời sự tuần qua: Bầu Kiên bật khóc tại tòa

    Ông Hoàng Văn Nghiên xin trả biệt thự; Một đại gia bị tạt axít khi đang ăn sáng;Lần đầu tiên bầu Kiên bật khóc trước tòa; Vụ Hồ Duy Hải: Tang vật được mua... ngoài chợ?; Cha của bé 2 tuổi bị bỏ rơi trên taxi đã xuất hiện?..

  • Thoi su 24h1312 Bo Y te chi cach tri ran luc
    Thời sự 24h(13/12): Bộ Y tế chỉ cách trị rắn lục

    Thủ tướng phát lệnh khởi công cơ sở 2 BV Bạch Mai, Việt Đức; Bộ Y tế "mách nước" trị rắn lục đuôi đỏ; Thu hồi giấy phép ấn phẩm Dòng đời; ... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 13/12. 

  • Thoi su 24h1212 GD lam gia giay to lua dao hang loat
    Thời sự 24h(12/12): GĐ làm giả giấy tờ lừa đảo hàng loạt

    Thừa Thiên - Huế nhận cấp phép sai cho World Shine; Nghỉ Tết 9 ngày phải làm bù thế nào?; Nhà bị cưỡng chế, ôm can xăng cố thủ; Giám đốc làm giả giấy tờ lừa đảo hàng loạt; Ham theo đàn cá, 7 ngư dân mất tích;Cha của bé 2 tuổi bị bỏ rơi trên taxi đã xuất hiện?... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 12/12.

  • Be trai bi bo roi tren taxi
    Bé trai bị bỏ rơi trên taxi

    Liên quan đến vụ bé trai 2 tuổi bị bỏ rơi trên taxi, người cha xuất hiện và nêu lý do bé Bo bị "lạc" bố mẹ trong đêm.

  • Thuong tet 2015
    Thưởng tết 2015

    Về mức thưởng Tết năm 2015, tôi dự đoán do điều kiện khó khăn sẽ có nhiều doanh nghiệp có mức thưởng khiêm tốn.

  • Xoay quanh viec Hoa hau Nguyen Cao Ky Duyen dang quang
    Xoay quanh việc Hoa hậu Nguyễn Cao Kỳ Duyên đăng quang

    Không chỉ là sinh viên ĐH Ngoại thương, tân hoa hậu Việt Nam 2014 Nguyễn Cao Kỳ Duyên còn từng tốt nghiệp loại giỏi tại một trường THPT nổi tiếng nhất nhì cả nước.

  • Toi pham giang ho noi am anh nguoi dan
    Tội phạm giang hồ - nỗi ám ảnh người dân

    Nhắc đến cái tên Đức “Cổ Lễ”, giới giang hồ trong Nam, ngoài Bắc có lẽ đều biết tiếng. Gã đẹp trai nhưng cũng nóng tính nên sẵn sàng đâm chém kẻ khác dù bất cứ lí do gì.

  • Lich nghi Tet At Mui 2015
    Lịch nghỉ Tết Ất Mùi 2015

    Chính phủ đồng ý phương án nghỉ 9 ngày với Tết Nguyên đán, 4 ngày với Tết Dương lịch, 6 ngày dịp lễ Giỗ tổ và 30/4, 1/5.

  • Toan canh kinh te tuan 712 13122014
    Toàn cảnh kinh tế tuần (7/12 - 13/12/2014)

    Theo khảo sát các Doanh nghiệp, khả năng thưởng Tết Nguyên đán 2015 sẽ vẫn giữ nguyên như năm 2014, và theo báo cáo Tiền lương Toàn cầu tiền lương ở Việt Nam thuộc mức thấp trong khu vực, Vinalines đã chuyển một phần số nợ thành vốn góp của Vietinbank, hơn 99% hộ gia đình tại Hà Nội đã có sổ đỏ, cùng với những thông tin cảnh báo tiêu dùng là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật trong tuần vừa qua.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 71312
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 7-13/12)

    Bộ Y tế ban hành phác đồ điều trị rắn lục đuôi đỏ cắn; Đề kháng kháng sinh - Bao giờ có thuốc chữa?; Đâu là nguyên nhân vô sinh ngày càng tăng?; Tác hại và cách nhận biết rau muống nhiễm chì; Thông tin gây sốc về thủ dâm nữ; Con thông minh nhờ mẹ ốm nghén; 3 động tác cho dân văn phòng có chân thon, khỏe; Những cách kiểm tra sức khỏe thú vị nên thử; Loại rau quý chống ung thư kỳ diệu có nhiều ở Việt Nam... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 0712 1312
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (07/12 - 13/12)

    Gia cảnh đáng thương của thuyền viên bị cướp biển bắn chết; Tái bổ nhiệm giám đốc... sắp về hưu; Bé trai bị quên trên taxi: Người cha xuất hiện; Ồ ạt xây dựng tượng đài; Ông Hoàng Văn Nghiên viết thư xin trả biệt thự ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 0712 1312
    Toàn cảnh Showbiz tuần (07/12 – 13/12)

    Nguyễn Cao Kỳ Duyên đăng quang Hoa hậu Việt Nam 2014, Á hậu Huyền My lộ ảnh mặc nội y diễn bar, Đàm Vĩnh Hưng là nghệ sỹ thu nhiều quảng cáo nhất 2014, Thủy Tiên - Công Vinh chính thức kết hôn ngày 27/12, Mỹ Tâm bất ngờ rút khỏi Làn sóng xanh 2014, Kate Hudson hủy hôn, Henry Cavill bất ngờ chia tay bạn gái, Những sự kiện gây chấn động nền âm nhạc Hàn Quốc năm 2014,... là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 0712 1312
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (07/12 - 13/12)

    Hồ Duy Hải và kỳ án Bưu điện Cầu Voi; Ly kỳ chuyện 'người chết' ra tòa, lãnh án; Đốt người thân: Những vụ án kinh hoàng; Những em bé bị người thân ruột thịt bạo hành gây chấn động; Thi thể nữ chủ nhân và ấm trà tố cáo tội ác; Khát vọng hoàn lương của “ông trùm” gieo rắc “cái chết trắng”;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.