"Vua lưỡi cày" trên cao nguyên đá

Vua luoi cay tren cao nguyen da
Chứ Chúng Lầu đang đổ gang vào khuôn đúc
TTCN - Đó là biệt danh mà bà con dân tộc vùng cao các huyện Mèo Vạc, Đồng Văn... trên cao nguyên đá Hà Giang đã đặt cho Chứ Chúng Lầu, 56 tuổi, ngụ tại bản Sủng Cáng, xã Sủng Trà (huyện Mèo Vạc). Nhờ có lưỡi cày của Chứ Chúng Lầu, các nương ngô, nương lúa của đồng bào trên cao nguyên đá ngày càng mở rộng...

Sau bốn tiếng đi bộ, vượt qua các dốc lởm chởm đá tai mèo, tôi cũng đến được ngôi nhà của Chứ Chúng Lầu khi trời vừa sập tối. “Hây dà, quí khách từ dưới xuôi lên kia à, khách quí, khách quí - Chứ Chúng Lầu khoa tay nói với mấy người con đang ngồi quanh bếp lửa - Bọn bay đi đặt nước làm gà đi, mang rượu ra đây!”.

Từ những lưỡi cày “đáng ghét”...

Hỏi chuyện làm lưỡi cày, Chứ Chúng Lầu cười hóm hỉnh: “Có gì đâu, mình làm ra nó từ năm 1995, do cày dưới xuôi mang lên bị gãy nhiều quá, mình cải tiến thôi mà!”.

Tợp xong bát rượu ngô, ông Lầu bảo người Mông, người Pu Péo, người Lô Lô... bao đời nay sống trên cao nguyên đá Hà Giang cực lắm vì chuyện làm nương rẫy. “Ít đất, nhiều đá, thiếu nước” là chuyện triền miên qua đời này, đời khác. Cụ nội của ông Lầu, Chứ Chúng Lử, là người duy nhất trên cao nguyên đá này đã làm được lưỡi cày để cày trên đá. Thổ ty thời đó biết chuyện đã đặt lệ cho ông Lử: “Ai muốn có lưỡi cày phải nộp một đồng bạc trắng cho thổ ty, thổ ty mới cho ông Lử đúc lưỡi cày”. Sau cách mạng, thổ ty không còn nhưng cụ Lử cũng qua đời vì một cơn bạo bệnh, chuyện đúc lưỡi cày cũng theo về dĩ vãng. Chứ Chúng Lầu lúc đó còn nhỏ xíu.

Rồi thương nghiệp huyện đưa lưỡi cày 51, 58 lên bán để phục vụ đồng bào. Song hai loại lưỡi cày chỉ phù hợp với đất đồng bằng, gặp phải đá là lưỡi cày “khục” một cái rồi gãy. Cứ mỗi vụ nương, mỗi gia đình lại tốn 7 - 10 lưỡi cày, mà giá mỗi lưỡi cày mới là hai gùi ngô. Bà con dân bản bảo “cày 51, 58 là những lưỡi cày không biết thương đồng bào”. Và người Mông, người Lô Lô, người Pu Péo, Xạ Phang... lại phải đem cái cuốc lên nương cuốc đất cố tránh hòn đá để gieo hạt thóc, hạt ngô cứu đời.

Nhìn những lưỡi cày 51, 58 bị gãy vứt trên nương rẫy, Chứ Chúng Lầu nghĩ lung lắm. Ký ức tuổi thơ theo cha vào dinh thổ ty đúc lưỡi cày cứ hiện lên trong óc Lầu. Hằng đêm Chứ Chúng Lầu ngồi lặng bên bếp lửa suy nghĩ rồi lấy que củi phác thảo các mẫu lưỡi cày. Rồi Lầu ra nương tìm người đã cày chiếc lưỡi cày 51, 58 để tìm hiểu vì sao chúng gãy. Rồi Lầu lùi lũi cuốc bộ vào các khe núi tìm đất sét trắng về làm khuôn.

Vua luoi cay tren cao nguyen da
Cày trên đá
Ngày Chứ Chúng Lầu cùng vợ con nhào đất đắp lò nung gang đúc lưỡi cày, dân bản đổ xô tới xem. Nhiều người hỏi Lâu: “Cụ Lử về truyền cho Lầu đúc lưỡi cày à?”. Lầu mỉm cười, gật đầu.

Chứ Chúng Lầu mặt cười rạng rỡ bên bếp lửa hồng: “Hôm cái lưỡi cày đầu tiên ra, cả bản bỏ việc đi xem mình cày. Cày hết buổi sáng cái lưỡi cày cứ sáng lên. Thằng Giàng Seo Phai giằng lấy cái cày rồi thuận tay đánh bò của mình sang nương của nó. Con bò bị roi đi cứ phăng phăng, còn thằng Giàng Seo Phai thì đang có hơi rượu, cái cày cứ vấp đá liên tục nhưng nó không khựng lại như cày dưới xuôi mang lên, nó trườn đi như một con trăn. Đêm ấy rượu ngô của bản chảy ào ạt, bọn con trai con gái hò reo vui lắm vì chúng nó không phải cuốc đất nữa mà!”.

Ông cầm chiếc cày mới đúc đưa cho tôi xem và giải thích: “Cái cày của mình có mũi rộng hình cái thang, đầu lưỡi hớt cong vừa phải chứ không nhọn hoắt và cong vút như cày dưới xuôi. Khi cày nếu chạm hay va vào đá thì người cày chỉ nâng nhẹ tay cày lên hoặc lượn tay cày sang trái, phải là lách được những hòn đá ẩn mình trong lòng đất. Nhưng đó chưa phải là bí mật để cày không dễ gãy đâu!”.

... Thương hiệu “Chứ Chúng Lầu”

Chị Hoàng Thị Hải, dân tộc Nùng, cán bộ cửa hàng thương nghiệp huyện Mèo Vạc, bật cười khi thấy tôi săm soi trong cửa hàng tìm những chiếc lưỡi cày đưa từ dưới xuôi lên bán cho bà con miền núi: “Bọn tôi không bán được loại lưỡi cày ấy gần chục năm nay rồi. Trên này dân chỉ dùng lưỡi cày Chứ Chúng Lầu thôi!”.

Dãy hàng lưỡi cày của Chứ Chúng Lầu đã ngự trị tại chợ phiên của Mèo Vạc gần chục năm nay. Ba giờ sáng, từ bản Sủng Cáng quanh năm mây phủ, tôi đi theo đoàn người ngựa của “vua lưỡi cày” xuống chợ bán hàng trong cái rét tê buốt đến thấu xương. Nhà Chứ Chúng Lầu giờ đây đã mở một lò đúc lưỡi cày qui mô lớn, hầu hết con cháu của Chứ Chúng Lầu được ông gọi về làm để “cho lương chúng nó” mỗi tháng 500.000 - 700.000 đồng. Lò rèn của ông còn nhận thợ học việc người Lô Lô, người Giáy, người Pu Péo... Ông bảo: “Mình không giấu nghề đâu, làm được càng nhiều lưỡi cày càng tốt mà”.

Vua luoi cay tren cao nguyen da
"Vua lưỡi cày" Chứ Chúng Lầu cùng con cháu đang bán lưỡi cày ở phiên chợ Mèo Vạc
Có một chuyện mà Chứ Chúng Lầu không quên được. Một buổi trưa thằng Chứ A Pao hớt hải phi ngựa về cấp báo: “Ông ơi, ở dưới Lũng Phìn (Đồng Văn) có một người làm lưỡi cày giống như ta! Nó bán rẻ lắm, dân mua đông lắm!”. Chứ Chúng Lầu tế ngựa xuống Lũng Phìn, giấu ngựa trong khe đá và cải trang thành một cụ Mông già lụ khụ chống gậy đến lò đúc mua lưỡi cày. Nhìn lò đúc cho mỗi mẻ lưỡi cày ra hàng chục chiếc trong một giờ, Lầu cười mỉm lấy ngựa về nhà.

Bọn con trai hếch mắt nghe Lầu nói: “Một tháng nữa cái lò ấy sẽ sập, ai lại làm lưỡi cày ra hàng loạt như thế bao giờ!”. Và không đầy một tháng sau cái lò ấy sập thật, lưỡi cày gặp phải đá gãy gục như một cây gỗ mục, dân bản các nơi ồ ạt kéo đến bắt đền chủ lò. Chứ Chúng Lầu bảo với tôi: “Đừng tưởng cái lưỡi cày đúc bằng gang giống lưỡi cày của mình là chỗ nào gang cũng như nhau, ở lưỡi gang khác, giữa lưỡi gang khác. Mày gõ thử xem có đúng không, cuối lưỡi gõ trầm đục, giữa lưỡi gõ thanh...

Lưỡi cày ta làm ít bị gãy do ta biết shỏ ua kê (pha trộn hỗn hợp - tiếng Mông) và phải ngâm ủ trong đống tro hai ngày đêm đấy!”. Chứ Chúng Lầu không làm logo cho loại lưỡi cày độc nhất vô nhị của mình, bởi muốn biết đúng là lưỡi cày của Lầu hay không thì cứ gõ sẽ biết. Tại chợ phiên Mèo Vạc vừa qua, tôi thấy người các dân tộc vùng cao đến mua và đổi lưỡi cày Chứ Chúng Lầu đêu cầm viên đá để gõ lên chiếc lưỡi cày trước khi móc tiền ra trả.

Mỗi năm lò rèn của Chứ Chúng Lầu làm ra hơn 2.000 lưỡi cày, bên cạnh đó các thợ học việc người Lô Lô, Pu Péo... sau khi “tu nghiệp” xong tại lò rèn của Lầu đã về bản mở lò riêng cũng cung cấp cho thị trường vùng cao một lượng đáng kể nữa. Người dân vùng cao nguyên đá Hà Giang giờ đây ít phải cuốc đất hay dùng các loại cày 51, 58. Nếu lưỡi cày Chứ Chúng Lầu bị hỏng, người mua được đổi lại lấy lưỡi cày mới để Chứ Chúng Lầu lại nấu và đúc thành lưỡi cày mới.

ĐỖ HỮU LỰC

Việt Báo

Video nổi bật

Tổng hợp những tình huống thoát chết trong gang tấc
00:00 / --:--

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Cả làng lên rừng lánh nạn vì tưởng bị "ma rừng" bắt "vạ"

Trong những ngày vừa qua, hai thôn ở Phước Lộc, Phước Sơn, Quảng Nam liên tiếp xảy ra những “cái chết xấu” khiến nhiều người hoang mang cho rằng do ma rừng nhưng thực tế là do nhiễm bệnh.

Lừa phụ nữ sang Malaysia kỳ 1: “Mafia” về tận làng tuyển phụ nữ đẹp

Những cô gái trẻ đẹp có gia cảnh khó khăn hay cuộc sống tình cảm rạn nứt sẽ bị các “tú bà” lôi kéo, dụ dỗ họ xuất ngoại qua Malaysia. Ở đây, các cô trở thành nhân viên quán bar, đi tiếp khách.

Thực hư bài thuốc Nam chỉ đắp chân là khỏi... tai biến

Gần đây, bài thuốc được cho là chỉ cần đắp một lần có thể tránh tai biến được lan truyền rộng rãi trên mạng, phát tán nhiều nơi dưới hình thức tờ rơi và truyền miệng. Không ít người đã thực hành, thậm chí mua tặng vì tin rằng đó là “thần dược”. Thực hư về bài thuốc này ra sao?

Bí ẩn cá huyết rồng được đại gia săn lùng

Đó là loài cá đặc biệt quý hiếm ở Biển Hồ. Không như lầm nghĩ của nhiều người rằng gọi là “cá huyết rồng” vì loài thủy ngư này có máu đỏ như huyết rồng.

Bóc mẽ bí mật trong đông trùng hạ thảo, sừng tê giác, cao hổ giả

Để chữa bệnh, tăng cường sức khỏe và thỏa mãn nhu cầu tình dục, không ít đại gia đã mù quáng bỏ ra số tiền mà người bình thường làm cả đời cũng không có, để mua "tiên dược" như sừng tê, cao hổ.

Nhận xét tin "Vua lưỡi cày" trên cao nguyên đá

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết "Vua lưỡi cày" trên cao nguyên đá bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Vua luoi cay tren cao nguyen da ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc "Vua lưỡi cày" trên cao nguyên đá ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Bài Báo Hay của chuyên mục Phóng Sự.

"King plowshares" on rocky plateau
Chu Lau, Ha Giang, Sung Cang, Dong Van, Sung Tra, Meo Vac district, The Lo Lo, The Pu Peo, plowshares, plateau, on the high uplands, people, Aboriginal Corporation, Stone

craft - It was her son's nickname Highland Meo Vac district, Dong Van ... Ha Giang stone plateau set for Chu Lau, 56, lives in the distention, Sung Tra Commune (Meo Vac district). Thanks to the owner plowshares They Floor, the Princess of corn, ...

Xem tiếp: Phóng Sự


  • Thoi su tuan qua Toan canh mua lu lich su o Quang Ninh
    Thời sự tuần qua: Toàn cảnh mưa lũ lịch sử ở Quảng Ninh

    Toàn cảnh mưa lũ lịch sử tàn phá Quảng Ninh; Vỡ đập ở Điện Biên, xe máy trôi khắp thị trấn; Ngưỡng xét tuyển đại học là 15 điểm; Thông tin mới về vụ sát hại 6 người ở Bình Phước; Phát hiện thi thể đôi nam nữ phân hủy trong nhà trọ; Xử vụ đại gia nợ 1.600 tỷ: Bị cáo quỳ lạy trước tòa!...là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su 24h018 Vo dap xe may troi khap thi tran
    Thời sự 24h(01/8): Vỡ đập, xe máy trôi khắp thị trấn

    Vỡ đập ở Điện Biên, xe máy trôi khắp thị trấn; Mưa lũ Quảng Ninh: Thiệt hại 2.000 tỷ, toàn tỉnh đi làm cuối tuần; “Không ai nghĩ nó ra tay tàn bạo với cháu mình như thế...”... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 1/8. 

  • Thoi su 24h317 Thong tin moi ve vu sat hai 6 nguoi
    Thời sự 24h(31/7): Thông tin mới về vụ sát hại 6 người

     ĐH đồng loạt công bố điểm nhận hồ sơ xét tuyển; Tàu hải quân chở hơn 600 du khách rời Cô Tô; Thông tin mới về vụ sát hại 6 người ở Bình Phước; Phi công hotgirl làm cơ trưởng máy bay hàng không Việt Nam;  

  • Thoi su 24h307 Do xo ra suoi vot vang den sau lu
    Thời sự 24h(30/7): Đổ xô ra suối vớt "vàng đen" sau lũ

     Tàu hải quân chở 350 khách rời Cô Tô; Người dân đổ xô ra suối vớt "vàng đen" sau lũ lịch sử; Trường ĐH Bách khoa Hà Nội có hiệu trưởng mới; Vụ đại gia nợ 1600 tỷ: Thừa nhận cáo trạng có thiếu sót!; 

  • Thoi su 24h297 Lu lich su lam 17 nguoi chet
    Thời sự 24h(29/7): Lũ lịch sử làm 17 người chết

    Thống kê điểm thí sinh theo khối thi A,A1,B,C,D; Mưa lũ Quảng Ninh: Đã có 23 người chết và mất tích; Chủ tịch thuê người thi hộ trong khi đi nghỉ mát; Bắt người phụ nữ từng lên truyền hình vì "làm kinh tế giỏi"; 

  • Hiem hoa tu thang may thang cuon
    Hiểm họa từ thang máy - thang cuốn

    Thêm một tai nạn thang máy thảm khốc xảy ra ở Trung Quốc: một cô gái chết bị kẹt đầu vào thang máy ở tầng 17, còn thân thể treo ở tầng 16. ------------ Xem thêm: Hiểm họa từ thang máy - thang cuốn, http://vietbao.vn/tp/Hiem-hoa-tu-thang-may-thang-cuon/12182378/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nhung chuyen tinh cam dong
    Những chuyện tình cảm động

    Vì tình yêu, Đức Phú quyết định hủy hợp đồng lao động ở nước ngoài để trở về Việt Nam chỉ sau 2 tháng xa nhau vì không thể chịu nổi nỗi nhớ nhung. ------------ Xem thêm: Những chuyện tình cảm động, http://vietbao.vn/tp/Nhung-chuyen-tinh-cam-dong/12197738/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Mua lu ngap lut bat thuong o Quang Ninh
    Mưa lũ ngập lụt bất thường ở Quảng Ninh

    Người dân Quảng Ninh đang phải đối mặt với những khó khăn chồng chất trong việc khắc phục hậu quả trận mưa lũ lịch sử.

  • Du khach Viet an cap o Thuy Si
    Du khách Việt ăn cắp ở Thụy Sĩ

    Chưa tìm được cách ngăn ngừa người ra nước ngoài buôn lậu, trộm cắp hoặc vi phạm thuần phong mỹ tục nước sở tại nên chúng ta sẽ còn xấu mặt dài dài

  • Bat nguyen Chu tich Tap doan Dau khi VN
    Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN

    Cựu Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PetroVietnam - PVN) Nguyễn Xuân Sơn bị khởi tố để điều tra hành vi "thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng" - tội danh được quy định tại điều 285 Bộ luật Hình sự. Báo điểm.. ------------ Xem thêm: Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN, http://vietbao.vn/tp/Bat-nguyen-Chu-tich-Tap-doan-Dau-khi-VN/12123701/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nghin le chuyen tuan qua 2607 0108
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (26/07 - 01/08)

    Toàn cảnh mưa lũ lịch sử tàn phá Quảng Ninh; Hiểm họa từ thang cuốn trong siêu thị; Các cơ quan HN chào cờ hát Quốc ca sáng thứ 2 từ 1/8; Vạch trần thủ đoạn “mẹ bệnh sắp chết” để lừa người đi đường ....là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (26/07 - 01/08), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-2607-0108/2147582510/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 26718
    Sự kiện quốc tế nổi bật (26/7-1/8)

    Trung Quốc ngăn chặn máy bay Lào trên vùng Biển Hoa Đông; Thủ lĩnh Taliban đã chết, phó thủ lĩnh lên thay; Hy vọng tìm thấy tung tich chiếc máy MH 370 cùng những người có mặt trên chuyến bay định mệnh này lại được nhen nhóm; Thủ lĩnh Taliban đã chết cách đây 2 năm... là những tin quốc tế đáng chú ý trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 277 317
    Toàn cảnh Showbiz tuần (27/7 - 31/7)

    Sau scandal "văng tục", Tuấn Hưng gây xúc động mạnh trên facebook, Facebook của Lệ Quyên bị hack để vay mượn tiền, Nữ ca sĩ phá thai 4 lần tuyên bố là gái còn trinh gây bức xúc, Đỗ Mạnh Cường lại bị chơi xấu bằng... bùa ngải?, Hồ Ngọc Hà bị phản đối dự show hot nhất hành tinh.... là những tin hot nhất trong tuần này

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2607 0108
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (26/07 - 01/08)

    500 bánh heroin giấu trong bình gas; Kinh hoàng "nhồi" bé gái sơ sinh vào vali đem đi bán; Trang Trần sẽ hầu toà vì chống người thi hành công vụ vào tháng 8; Liên tiếp những vụ cướp tiệm vàng trắng trợn; Cảnh báo những chiêu lừa trên Facebook mà ai cũng có thể... dính; Con đường tội lỗi dẫn đến trại giam của Hào Anh;.....là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (26/07 - 01/08), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2607-0108/2147582306/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 2607 01082015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 26/07 - 01/08/2015

    Trong báo cáo quản trị của công ty Quốc Cường Gia Lai vừa công bố Hồ Ngọc Hà không còn tên trong danh sách người liên quan tới Cường đôla, Bộ Công Thương cho biết giá xăng giảm nhỏ giọt nguyên nhân do thuế quá cao, một số thông tin phản ánh về việc Bộ Tài chính chỉ đạo vụ chuyên trách xúc tiến đề nghị với NHNN cho ngân sách vay tới 30.000 tỷ đồng, đùi gà Mỹ sẽ bị kiện bán phá giá tại VN...Cùng với đó, những thông tin về tài chính ngân hàng, bất đông sản và thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 26/07 - 01/08/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2607-01082015/2147582459/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn