"Vua lưỡi cày" trên cao nguyên đá

Vua luoi cay tren cao nguyen da
Chứ Chúng Lầu đang đổ gang vào khuôn đúc
TTCN - Đó là biệt danh mà bà con dân tộc vùng cao các huyện Mèo Vạc, Đồng Văn... trên cao nguyên đá Hà Giang đã đặt cho Chứ Chúng Lầu, 56 tuổi, ngụ tại bản Sủng Cáng, xã Sủng Trà (huyện Mèo Vạc). Nhờ có lưỡi cày của Chứ Chúng Lầu, các nương ngô, nương lúa của đồng bào trên cao nguyên đá ngày càng mở rộng...

Sau bốn tiếng đi bộ, vượt qua các dốc lởm chởm đá tai mèo, tôi cũng đến được ngôi nhà của Chứ Chúng Lầu khi trời vừa sập tối. “Hây dà, quí khách từ dưới xuôi lên kia à, khách quí, khách quí - Chứ Chúng Lầu khoa tay nói với mấy người con đang ngồi quanh bếp lửa - Bọn bay đi đặt nước làm gà đi, mang rượu ra đây!”.

Từ những lưỡi cày “đáng ghét”...

Hỏi chuyện làm lưỡi cày, Chứ Chúng Lầu cười hóm hỉnh: “Có gì đâu, mình làm ra nó từ năm 1995, do cày dưới xuôi mang lên bị gãy nhiều quá, mình cải tiến thôi mà!”.

Tợp xong bát rượu ngô, ông Lầu bảo người Mông, người Pu Péo, người Lô Lô... bao đời nay sống trên cao nguyên đá Hà Giang cực lắm vì chuyện làm nương rẫy. “Ít đất, nhiều đá, thiếu nước” là chuyện triền miên qua đời này, đời khác. Cụ nội của ông Lầu, Chứ Chúng Lử, là người duy nhất trên cao nguyên đá này đã làm được lưỡi cày để cày trên đá. Thổ ty thời đó biết chuyện đã đặt lệ cho ông Lử: “Ai muốn có lưỡi cày phải nộp một đồng bạc trắng cho thổ ty, thổ ty mới cho ông Lử đúc lưỡi cày”. Sau cách mạng, thổ ty không còn nhưng cụ Lử cũng qua đời vì một cơn bạo bệnh, chuyện đúc lưỡi cày cũng theo về dĩ vãng. Chứ Chúng Lầu lúc đó còn nhỏ xíu.

Rồi thương nghiệp huyện đưa lưỡi cày 51, 58 lên bán để phục vụ đồng bào. Song hai loại lưỡi cày chỉ phù hợp với đất đồng bằng, gặp phải đá là lưỡi cày “khục” một cái rồi gãy. Cứ mỗi vụ nương, mỗi gia đình lại tốn 7 - 10 lưỡi cày, mà giá mỗi lưỡi cày mới là hai gùi ngô. Bà con dân bản bảo “cày 51, 58 là những lưỡi cày không biết thương đồng bào”. Và người Mông, người Lô Lô, người Pu Péo, Xạ Phang... lại phải đem cái cuốc lên nương cuốc đất cố tránh hòn đá để gieo hạt thóc, hạt ngô cứu đời.

Nhìn những lưỡi cày 51, 58 bị gãy vứt trên nương rẫy, Chứ Chúng Lầu nghĩ lung lắm. Ký ức tuổi thơ theo cha vào dinh thổ ty đúc lưỡi cày cứ hiện lên trong óc Lầu. Hằng đêm Chứ Chúng Lầu ngồi lặng bên bếp lửa suy nghĩ rồi lấy que củi phác thảo các mẫu lưỡi cày. Rồi Lầu ra nương tìm người đã cày chiếc lưỡi cày 51, 58 để tìm hiểu vì sao chúng gãy. Rồi Lầu lùi lũi cuốc bộ vào các khe núi tìm đất sét trắng về làm khuôn.

Vua luoi cay tren cao nguyen da
Cày trên đá
Ngày Chứ Chúng Lầu cùng vợ con nhào đất đắp lò nung gang đúc lưỡi cày, dân bản đổ xô tới xem. Nhiều người hỏi Lâu: “Cụ Lử về truyền cho Lầu đúc lưỡi cày à?”. Lầu mỉm cười, gật đầu.

Chứ Chúng Lầu mặt cười rạng rỡ bên bếp lửa hồng: “Hôm cái lưỡi cày đầu tiên ra, cả bản bỏ việc đi xem mình cày. Cày hết buổi sáng cái lưỡi cày cứ sáng lên. Thằng Giàng Seo Phai giằng lấy cái cày rồi thuận tay đánh bò của mình sang nương của nó. Con bò bị roi đi cứ phăng phăng, còn thằng Giàng Seo Phai thì đang có hơi rượu, cái cày cứ vấp đá liên tục nhưng nó không khựng lại như cày dưới xuôi mang lên, nó trườn đi như một con trăn. Đêm ấy rượu ngô của bản chảy ào ạt, bọn con trai con gái hò reo vui lắm vì chúng nó không phải cuốc đất nữa mà!”.

Ông cầm chiếc cày mới đúc đưa cho tôi xem và giải thích: “Cái cày của mình có mũi rộng hình cái thang, đầu lưỡi hớt cong vừa phải chứ không nhọn hoắt và cong vút như cày dưới xuôi. Khi cày nếu chạm hay va vào đá thì người cày chỉ nâng nhẹ tay cày lên hoặc lượn tay cày sang trái, phải là lách được những hòn đá ẩn mình trong lòng đất. Nhưng đó chưa phải là bí mật để cày không dễ gãy đâu!”.

... Thương hiệu “Chứ Chúng Lầu”

Chị Hoàng Thị Hải, dân tộc Nùng, cán bộ cửa hàng thương nghiệp huyện Mèo Vạc, bật cười khi thấy tôi săm soi trong cửa hàng tìm những chiếc lưỡi cày đưa từ dưới xuôi lên bán cho bà con miền núi: “Bọn tôi không bán được loại lưỡi cày ấy gần chục năm nay rồi. Trên này dân chỉ dùng lưỡi cày Chứ Chúng Lầu thôi!”.

Dãy hàng lưỡi cày của Chứ Chúng Lầu đã ngự trị tại chợ phiên của Mèo Vạc gần chục năm nay. Ba giờ sáng, từ bản Sủng Cáng quanh năm mây phủ, tôi đi theo đoàn người ngựa của “vua lưỡi cày” xuống chợ bán hàng trong cái rét tê buốt đến thấu xương. Nhà Chứ Chúng Lầu giờ đây đã mở một lò đúc lưỡi cày qui mô lớn, hầu hết con cháu của Chứ Chúng Lầu được ông gọi về làm để “cho lương chúng nó” mỗi tháng 500.000 - 700.000 đồng. Lò rèn của ông còn nhận thợ học việc người Lô Lô, người Giáy, người Pu Péo... Ông bảo: “Mình không giấu nghề đâu, làm được càng nhiều lưỡi cày càng tốt mà”.

Vua luoi cay tren cao nguyen da
"Vua lưỡi cày" Chứ Chúng Lầu cùng con cháu đang bán lưỡi cày ở phiên chợ Mèo Vạc
Có một chuyện mà Chứ Chúng Lầu không quên được. Một buổi trưa thằng Chứ A Pao hớt hải phi ngựa về cấp báo: “Ông ơi, ở dưới Lũng Phìn (Đồng Văn) có một người làm lưỡi cày giống như ta! Nó bán rẻ lắm, dân mua đông lắm!”. Chứ Chúng Lầu tế ngựa xuống Lũng Phìn, giấu ngựa trong khe đá và cải trang thành một cụ Mông già lụ khụ chống gậy đến lò đúc mua lưỡi cày. Nhìn lò đúc cho mỗi mẻ lưỡi cày ra hàng chục chiếc trong một giờ, Lầu cười mỉm lấy ngựa về nhà.

Bọn con trai hếch mắt nghe Lầu nói: “Một tháng nữa cái lò ấy sẽ sập, ai lại làm lưỡi cày ra hàng loạt như thế bao giờ!”. Và không đầy một tháng sau cái lò ấy sập thật, lưỡi cày gặp phải đá gãy gục như một cây gỗ mục, dân bản các nơi ồ ạt kéo đến bắt đền chủ lò. Chứ Chúng Lầu bảo với tôi: “Đừng tưởng cái lưỡi cày đúc bằng gang giống lưỡi cày của mình là chỗ nào gang cũng như nhau, ở lưỡi gang khác, giữa lưỡi gang khác. Mày gõ thử xem có đúng không, cuối lưỡi gõ trầm đục, giữa lưỡi gõ thanh...

Lưỡi cày ta làm ít bị gãy do ta biết shỏ ua kê (pha trộn hỗn hợp - tiếng Mông) và phải ngâm ủ trong đống tro hai ngày đêm đấy!”. Chứ Chúng Lầu không làm logo cho loại lưỡi cày độc nhất vô nhị của mình, bởi muốn biết đúng là lưỡi cày của Lầu hay không thì cứ gõ sẽ biết. Tại chợ phiên Mèo Vạc vừa qua, tôi thấy người các dân tộc vùng cao đến mua và đổi lưỡi cày Chứ Chúng Lầu đêu cầm viên đá để gõ lên chiếc lưỡi cày trước khi móc tiền ra trả.

Mỗi năm lò rèn của Chứ Chúng Lầu làm ra hơn 2.000 lưỡi cày, bên cạnh đó các thợ học việc người Lô Lô, Pu Péo... sau khi “tu nghiệp” xong tại lò rèn của Lầu đã về bản mở lò riêng cũng cung cấp cho thị trường vùng cao một lượng đáng kể nữa. Người dân vùng cao nguyên đá Hà Giang giờ đây ít phải cuốc đất hay dùng các loại cày 51, 58. Nếu lưỡi cày Chứ Chúng Lầu bị hỏng, người mua được đổi lại lấy lưỡi cày mới để Chứ Chúng Lầu lại nấu và đúc thành lưỡi cày mới.

ĐỖ HỮU LỰC

Việt Báo

Video được xem nhiều nhất

Clip bạo hành trẻ em "Đây có còn là con người"
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Kinh ngạc hành trình đào hầm, vượt ngục bằng... muỗng

Đã hơn 40 năm trôi qua kể từ thời khắc sinh tử của chuyến vượt ngục khỏi “địa ngục trần gian” nhưng hồi ức về thời lửa đạn vẫn đọng mãi trong tâm trí người lính già Đặng Văn Tráng.

Quý bà sập bẫy trai ngoại trên mạng xã hội

Thời gian gần đây, một số phụ nữ Việt Nam liên tục bị các đối tượng lừa đảo sử dụng nick là người nước ngoài kết bạn, làm quen rồi tỏ tình, gửi quà “ảo” nhằm “câu mồi” chiếm đoạt tài sản.

Nhận xét tin "Vua lưỡi cày" trên cao nguyên đá

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết "Vua lưỡi cày" trên cao nguyên đá bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Vua luoi cay tren cao nguyen da ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc "Vua lưỡi cày" trên cao nguyên đá ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Phóng Sự.

"King plowshares" on rocky plateau
Chu Lau, Ha Giang, Sung Cang, Dong Van, Sung Tra, Meo Vac district, The Lo Lo, The Pu Peo, plowshares, plateau, on the high uplands, people, Aboriginal Corporation, Stone

craft - It was her son's nickname Highland Meo Vac district, Dong Van ... Ha Giang stone plateau set for Chu Lau, 56, lives in the distention, Sung Tra Commune (Meo Vac district). Thanks to the owner plowshares They Floor, the Princess of corn, ...

Xem tiếp: Phóng Sự


  • Thoi su 24h0402 Virus Zika teo nao lay qua duong quan he
    Thời sự 24h(04/02): Virus Zika teo não lây qua đường quan hệ

    Những lần “trảm tướng” nhanh như chớp của Bộ trưởng Thăng; Hành trình vây bắt đối tượng có lệnh truy nã đặc biệt nguy hiểm; Hành lý của khách bị rạch ở sân bay: Thanh tra Bộ GTVT vào cuộc; Phá trọng án trong những ngày Tết nguyên đán đã cận kề;Câu chuyện giảm nghèo chưa bao giờ dừng lại;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 04/02/2016.

  • Thoi su 24h0302 Dot phao no co the bi tu den 7 nam
    Thời sự 24h(03/02): Đốt pháo nổ có thể bị tù đến 7 năm

    Sửa tàu Cát Linh-Hà Đông, Trung Quốc chưa nghe: Tội hình thức; “Ngáo đá” khống chế hai cháu bé, dọa dội nước sôi; "Choáng" với quy trình sản xuất chè Đinh 3 triệu đồng/kg; Sự thật sau lời đồn về cái chết bí ẩn của nam sinh trên cầu; Liên tiếp có nhiều trẻ em nhập viện vì ngộ độc chì trong thuốc cam;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 03/02/2016.

  • Thoi su 24h0202 sap bay lua doi 3 trieu lay 12 trieu
    Thời sự 24h(02/02): sập bẫy lừa đổi 3 triệu lấy 12 triệu

    3/14 mẫu thực phẩm phục vụ Tết không đạt chất lượng; 102 người đi bộ bị xử phạt trong ngày đầu: "Cần nhưng chưa đủ"?; Bị phát hiện bột ngọt từ nguyên liệu TQ, chốt cửa tẩu tán; WHO ban bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu về virus Zika;

  • Thoi su 24h0102 Dao mo moi chon trom di 1 phan co the
    Thời sự 24h(01/02): Đào mộ mới chôn, trộm đi 1 phần cơ thể

    Kẻ gian đào mộ mới chôn, trộm đi một phần cơ thể; Đã tháo dỡ hết biển báo dưới 50km/h sau 10 ngày; CSGT trưng dụng tài sản cá nhân, tổ chức: Luật quy định thế nào?; "Người dân đừng trộm hoa ven hồ Gươm nữa"; Đã có kết quả xét nghiệm gạo từ thiện gây ngộ độc;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 01/02/2016.

  • Thoi su 24h2901 Nghi pham giet vo chong dai gia o TG
    Thời sự 24h(29/01): Nghi phạm giết vợ chồng đại gia ở TG

    Nghi “ăn gạo từ thiện… ngộ độc”: Hội nạn nhân chất độc da cam lên tiếng; Hành trình phá đường dây ma túy hội quý tử con nhà giàu; Việt Nam lên phương án đối phó với virus Zika gây teo não; Sân bay Nội Bài lên tiếng vụ "vòi vĩnh": Người tố trên Facebook nói gì?; Coi chừng lỡ chuyến tàu Tết vì... vé không hợp lệ!;... là những tin tức thời sự nổi bật

  • Tet binh than 2016
    Tết bính thân 2016

    Người Việt có thói quen quan tâm tới cuộc sống cá nhân của nhau. Nhưng điều này không phải phù hợp, thậm chí thành khiếm nhã. Tết là dịp điều này thể hiện rõ nhất.

  • Xu phat nguoi di bo vi pham giao thong o HN
    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN

    Tai nạn giao thông chết người do người đi bộ gây ra ở TP.HCM và Hà Nội đáng báo động.

  • Hari Won Tran Thanh Yeu that hay PR
    Hari Won - Trấn Thành: Yêu thật hay PR?

    Showbiz Việt hôm qua (3/2) dậy sóng sau khi hình ảnh MC đắt show bậc nhất hiện nay "khóa môi", cõng người yêu cũ Đinh Tiến Đạt xuất hiện trên mạng.

  • Virus Zika gay tat dau nho o tre so sinh
    Virus Zika gây tật đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh

    Mỹ vừa ghi nhận ca lây nhiễm virus Zika gây bệnh teo não đầu tiên không phải do muỗi đốt mà dường như từ quan hệ tình dục.

  • Tien gia cong khai rao ban tren facebook
    Tiền giả công khai rao bán trên facebook

    Lợi dùng lòng tham và sự nhẹ dạ cả tin của người dân, một số đối tượng đã dùng thủ đoạn đổi tiền thật lấy tiền giả để chiếm đoạt tài sản. ------------ Xem thêm: Tiền giả công khai rao bán trên facebook, http://vietbao.vn/tp/Tien-gia-cong-khai-rao-ban-tren-facebook/13583762/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 31162
    Sự kiện quốc tế nổi bật (31/1-6/2)

    Lệnh Hoàn Thành tiết lộ cho tình báo Mỹ bí mật thâm cung của Bắc Kinh; Hoà đàm Syria tạm ngừng do giao tranh khốc liệt trên chiến trường; Bà Clinton chính thức giành chiến thắng 'sít sao nhất lịch sử'; Viễn cảnh nước Anh rời khỏi Liên minh châu Âu đã cận kề.... là những tin chính trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 3101 06022016
    Toàn cảnh kinh tế tuần 31/01 – 06/02/2016

    Ngày 2/2/2016 diễn ra buổi họp báo Công bố giá thành sản xuất kinh doanh điện năm 2014, ông Đinh Quang Tri – Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khẳng định chưa có kế hoạch tăng giá điện, tuy nhiên tới mùa cao điểm, doanh nghiệp 'chưa nói trước được điều gì'. Cũng trong buổi họp này, tổng kết hoạt động kinh doanh của tập đoàn này, EVN lãi hơn

  • Nghin le chuyen tuan qua 0102 05022016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 01/02 - 05/02/2016

    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN; CSGT trưng dụng tài sản của dân gây tranh cãi; Đề xuất mua tàu Trung Quốc cũ; Hoa trang trí ở hồ Gươm bị ăn trộm; Các điểm bắn pháo hoa giao thừa Tết Bính Thân 2016 tại 64 tỉnh, thành... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 3101 0602
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (31/01 - 06/02)

    Cảnh báo nạn trộm cắp, cướp giật dịp Tết; Phận tù 'mồ côi', Tết về rưng rưng nước mắt; Tiền giả công khai rao bán trên facebook; Rượu bia ngày Tết và những hệ lụy: Từ rượu giả đến tai nạn giao thông; Hành trình cảm động của người cha qua 15 tỉnh, thành đi tìm con; Phá án là trách nhiệm chứ không phải chiến công;.....là những tin đáng chú ý.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 311 62
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (31/1 - 6/2)

    Thái Lan phát hiện virus Zika, Bộ Y tế Việt Nam họp khẩn; Ăn tiết canh ngày Tết, dễ chết như chơi; Trẻ nhập viện liên tiếp vì ngộ độc chì từ thuốc cam; Không biết bị lạc nội mạc tử cung: Nhiều phụ nữ vô sinh;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.