Tường trình từ vùng ĐBSCL: Ô nhiễm vì cá tra

Tuong trinh tu vung DBSCL O nhiem vi ca tra
Theo dự báo của VASEP, năm nay các tỉnh ĐBSCL sẽ đạt sản lượng 1 triệu tấn cá nguyên liệu, người nuôi cá hớn hở vì món lợi bạc tỉ...
Cơn sốt nuôi cá tra đang nóng bỏng ở ĐBSCL và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Chỉ tính trong năm 2006 ở các tỉnh, thành như Cần Thơ, An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long... đã có thêm hàng ngàn hecta ao hầm được khẩn trương đào mới để nuôi cá. Trong lúc người nuôi cá hân hoan với món lợi bạc tỉ thì cả khu vực phải đối mặt với thảm họa ô nhiễm môi trường.

Trung tuần tháng 4-2007 giá cá tra đã “hạ nhiệt” xuống dưới mức 17.000 đồng/kg, nhưng phong trào đào ao nuôi cá tra vẫn diễn ra rầm rộ ở nhiều nơi. Tại Đồng Tháp, diện tích ao nuôi cá đã vượt con số 5.000ha, tăng hơn 1.000ha so với năm 2005; An Giang đến đầu tháng 3-2007 có thêm hơn 200ha ao cá đào mới, Vĩnh Long qui hoạch đến năm 2010 có 400ha ao cá với sản lượng khoảng 80.000 tấn cá nguyên liệu nhưng hiện nay đã sắp “hoàn thành chỉ tiêu”.

Lúc này ở ĐBSCL từ sáng tới tối, từ thành thị đến nông thôn, trong việc tang, tiệc cưới nơi nào cũng thấy người ta lấy con cá tra làm... đầu câu chuyện và chuyện cá tra luôn hào hứng, rôm rả. Nhưng anh Hai Hào, một người nuôi cá tra chuyên nghiệp ở Hòa Hưng (Cái Bè, Tiền Giang), cảnh báo: con cá tra đang làm môi trường ô nhiễm nặng nề.

“Không đổ xuống sông thì đổ đi đâu”

Tuong trinh tu vung DBSCL O nhiem vi ca tra
... nhưng với 1 triệu tấn cá nguyên liệu, các dòng sông, kênh rạch ở ĐBSCL sẽ ô nhiễm trầm trọng vì phải hứng chịu 4 triệu tấn chất thải chưa qua xử lý từ nghề nuôi cá tra hầm...
Từ thị trấn Hồng Ngự theo tỉnh lộ 841 ngược về hướng biên giới qua các xã Thường Lạc, Thường Thới Tiền, hai bên đường ao nuôi cá tra san sát. Nhưng nhìn xuống ao ai nấy đều rùng mình: nước ao xanh lè nổi đầy bọt bèo dù bầy cá tra vẫn ngoi lên ngụp xuống lục ục như cơm sôi. Anh Trường, chủ một ao cá rộng 2.000m2 ở ấp 5, xã Thường Lạc, cười toe trấn an: “Không sao đâu, nước xanh do dư mồi, nhiều tảo chứ con cá tra vẫn... sống khỏe”.

Hàng chục hầm nuôi cá tra của ấp 5 nằm cách con sông Sở Thượng hơn 250m, bị một khu dân cư san sát nhà cửa dọc bờ sông án ngữ nên tìm đỏ mắt vẫn không thấy bất kỳ nguồn nước nào dẫn vào khu nuôi cá. Do vậy mỗi ao hầm ở đây đều tự trang bị một máy bơm cỡ lớn cùng mấy trăm mét ống cao su đường kính 4-5 tấc dẫn từ ao ra bờ sông. “Không có nguồn nước nên tụi tui phải trang bị ống, máy bơm để bơm nước sông Sở Thượng vào ao, mỗi ngày bơm một lần chừng hai giờ” - anh Trường giải thích.

Anh Trường và những chủ ao cá khu vực Thường Lạc, Thường Thới Tiền đều thừa nhận môi trường nước ở các ao nuôi cá tra đang ô nhiễm do ao luôn tù đọng, trong khi lượng thức ăn cho cá vẫn phải đổ xuống mỗi ngày nên khó tránh khỏi chuyện nước đổi màu, bốc mùi vì cá ăn không hết mồi. “Khi nào thấy bầy cá nhảy đùng đùng trên mặt nước là biết nước đã ô nhiễm nhiều nên chúng chịu hết nổi, tụi tui phải đặt thêm một máy bơm để... cái thì bơm tháo nước dơ ra, cái thì bơm nước sạch vào ao” - ông Cường, chủ một ao cá 3.000m2, giải thích.

Kinh hoàng hơn, những ông chủ ao cá ở Thường Lạc, Thường Thới Tiền khẳng định toàn bộ nguồn nước thải ô nhiễm từ các ao đều được bơm thẳng ra sông Sở Thượng và các kênh rạch trong vùng, bùn đáy ao sau khi sên vét cũng được tống thẳng xuống sông bởi “không đổ xuống sông thì đổ đi đâu?” - anh Trường nói.

Quốc lộ 91 đoạn qua Thuận Hưng (Thốt Nốt) có rất nhiều ao nuôi cá tra bề thế. Con kênh chạy dọc theo quốc lộ, nguồn cung cấp nước chủ yếu cho vùng nuôi cá tra, mùa này nước đục ngầu đặc quánh, chảy lờ đờ. Nhưng suốt dọc bờ kênh mỗi ngày có hàng chục máy bơm cỡ lớn thò vòi xuống kênh hút nước đưa vào các ao nuôi cá tra.

Nước ròng, cũng hàng chục chiếc “vòi rồng” này lại phun ào ào dòng nước thải hôi thối từ các ao cá xuống thẳng lòng kênh. Mấy anh công nhân nuôi cá cười xởi lởi, khoe: “Từ trước đến giờ tụi tui đều lấy nước từ kênh này đưa vào ao nuôi mà cá đâu có bị sao. Hễ cá bệnh cứ trộn thuốc vào thức ăn tống xuống ao, thế là xong”.

Trong khi đó ở những khu vực nuôi cá tra hầm nổi tiếng dọc bờ sông Tiền, sông Hậu như Tân Lộc (Thốt Nốt, Cần Thơ), Tân Lược, Tân Quới (Bình Minh, Vĩnh Long), Lai Vung, Lấp Vò (Đồng Tháp) ở đâu cũng thấy cảnh các chủ ao đầm xả nước thải ô nhiễm và bùn đáy ao ra sông rồi lại bơm trực tiếp nguồn nước ô nhiễm đó vào lại ao nuôi cá.

Theo tiến sĩ Lý Thị Thanh Loan, giám đốc Trung tâm Quan trắc cảnh báo môi trường và phòng ngừa dịch bệnh thủy sản Nam bộ, hiện nay ô nhiễm nguồn nước mặt do nuôi cá tra đang hết sức nghiêm trọng. “Những người nuôi cá tra đều không quan tâm đến việc xây dựng hệ thống xử lý nước thải từ ao nuôi cá, mạnh ai nấy xả nguồn nước ô nhiễm này ra sông rạch. Sự phát triển ồ ạt của nghề nuôi cá tra và thái độ không quan tâm xử lý nước thải để bảo vệ môi trường của người nuôi cá sẽ làm các sông rạch mất khả năng tự làm sạch và ô nhiễm nghiêm trọng, trở thành những dòng sông chết do chất thải từ các ao cá tra” - bà Loan bức xúc.

Báo động đỏ

Tuong trinh tu vung DBSCL O nhiem vi ca tra
... và khi môi trường ô nhiễm quá giới hạn cho phép, cá chết hàng loạt là điều khó tránh khỏi
Những cảnh báo của tiến sĩ Loan hoàn toàn có cơ sở. Ông Nguyễn Văn Thạnh, giám đốc Sở Thủy sản An Giang, cho biết hiện nay các hộ nuôi cá tra trên địa bàn tỉnh đều không tuân thủ các qui định về bảo vệ môi trường như xử lý nước cấp, nước thải, chất thải từ ao nuôi cá, không đảm bảo điều kiện vệ sinh thú y trong nuôi trồng thủy sản nên gây ô nhiễm môi trường là điều không thể phủ nhận. “Đa số những hộ nuôi cá tra hầm đều không xây dựng hệ thống ao lắng để xử lý nước trước khi cho vào ao nuôi và xử lý nước thải trước khi xả ra sông rạch, đó là nguyên nhân chính gây ô nhiễm nguồn nước” - ông Thạnh nói.

Theo tính toán của những người nuôi cá, để có được 1kg cá tra nguyên liệu phải tiêu tốn khoảng 5kg thức ăn tổng hợp các loại, như vậy cứ mỗi ký cá nguyên liệu có 4kg chất thải của cá (kể cả lượng thức ăn dư thừa) thải vào ao nuôi và được xả ra môi trường xung quanh. Trong khi đó thống kê của Hiệp hội Thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2006 toàn vùng ĐBSCL cung ứng cho các nhà máy chế biến 800.000 tấn cá tra nguyên liệu, năm 2007 ước tính đạt khoảng 1 triệu tấn.

Như vậy trong năm 2006 đã có hơn 3 triệu tấn chất thải từ các ao nuôi cá tra xả ra môi trường và năm 2007 lượng chất thải lên đến khoảng 4 triệu tấn, đó là những con số kinh hoàng. Ông Hồ Thiện Phước, trưởng Phòng môi trường thuộc Sở Tài nguyên - môi trường tỉnh Đồng Tháp, cho biết những người nuôi cá tra không chỉ gây ô nhiễm môi trường nước mà còn làm ô nhiễm nghiêm trọng môi trường không khí xung quanh khu vực nuôi.

“Người nuôi cá tra thường tiết kiệm bằng cách mua cá biển về nấu trộn với cám và nhiều loại động vật khác làm thức ăn cho cá. Không hiểu họ nấu nướng ra sao mà mùi hôi khó thở lan tỏa khắp khu vực, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đời sống của người dân” - ông Phước nói.

Nhưng thật sự môi trường nước đã bị nghề nuôi cá tra hầm gây ô nhiễm đến mức nào? Kết quả khảo sát nguồn nước ở các ao nuôi cá tra thuộc các huyện Hồng Ngự, Tam Nông, Thanh Bình, Lai Vung, Lấp Vò, Cao Lãnh của Sở TN-MT Đồng Tháp cho thấy tất cả các chỉ tiêu đều vượt ngưỡng cho phép gấp nhiều lần so với tiêu chuẩn nước nuôi thủy sản TCVN 6774-2000.

Cụ thể hàm lượng chất rắn lơ lửng trong nước (SS) cho phép nhỏ hơn hoặc bằng 100mg/lít, nhưng tất cả đều vượt từ 20mg/lít - hơn 200mg/lít. Trong khi đó các chất hữu cơ trong nước (BOD, COD) chỉ cho phép nhỏ hơn 10mg/lít thì các ao đều “đạt” con số từ 35mg/lít đến gần 200mg/lít. Riêng lượng oxy hòa tan trong nước (DO) qui định bằng hoặc lớn hơn 5mg/lít thì tất cả ao nuôi đều không đạt, thậm chí ở nhiều ao lượng oxy hòa tan chỉ đạt 1,6mg/lít.

Tại An Giang, kết quả quan trắc môi trường nước ở các ao nuôi cá tra và khu vực kênh rạch xung quanh trong năm 2006 cũng không khá hơn Đồng Tháp. Bà Hoàng Thị Thanh Thủy, phó trưởng Phòng môi trường thuộc Sở TN-MT An Giang, cho biết các thông số về chất rắn lơ lửng, hàm lượng hữu cơ trong nước và hàm lượng oxy hòa tan đều không đạt so với tiêu chuẩn TCVN 6774-2000 và chuyện ô nhiễm môi trường nước đang có chiều hướng ngày càng nghiêm trọng.

Tái diễn "bài học cà Mau"?

Sự phát triển ồ ạt không thể kiểm soát của nghề nuôi cá tra hầm và những cảnh báo ngày càng nghiêm trọng về tình trạng ô nhiễm môi trường nước đã khiến nhiều địa phương phải nhìn lại.

Tại An Giang, UBND tỉnh đã yêu cầu các địa phương kiên quyết ngưng việc đào ao nuôi cá tra, đồng thời hướng dẫn người nuôi cá các giải pháp xử lý nguồn nước thải, chất thải để bảo vệ môi trường. Các hộ đã “lỡ nuôi” hoặc ngoài vùng qui hoạch UBND tỉnh đồng ý cho nuôi hết vụ sau đó buộc phải cải tạo ao, xây dựng hệ thống xử lý nước thải, chất thải mới được nuôi tiếp. Riêng các hộ đào ao nuôi mới phải tuân thủ đúng các qui trình bảo vệ môi trường được cơ quan chức năng xác định đủ điều kiện mới được thả nuôi cá.

Tại Đồng Tháp, từ đầu năm 2007 UBND tỉnh đã yêu cầu các địa phương đình chỉ thi công và xử phạt hành chính đối với những ao cá đào ngoài vùng qui hoạch. Đến tháng 3-2007 UBND tỉnh tiếp tục ban hành quyết định số 20/2007 qui định về việc bảo vệ môi trường nuôi thủy sản, trong đó nêu rõ các cơ sở nuôi cá phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc cam kết bảo vệ môi trường, xây dựng hệ thống cấp thoát nước riêng biệt và xử lý nước thải, bùn đáy ao đúng tiêu chuẩn trước khi xả ra nguồn nước công cộng, không được sử dụng thức ăn tự chế...

Tuy nhiên cả hai tỉnh An Giang và Đồng Tháp chỉ đưa ra những qui định chung chung, không hề có biện pháp chế tài cụ thể xử phạt những trường hợp gây ô nhiễm môi trường, mặc dù Luật bảo vệ môi trường qui định rõ những hành vi gây ô nhiễm môi trường phải được phát hiện và xử lý nghiêm khắc. Theo nhiều cán bộ môi trường, sở dĩ các tỉnh chỉ ban hành qui định chung chung là vì hiện nay hầu hết những người nuôi cá tra qui mô lớn đều là cán bộ nhà nước có cỡ hoặc các “đại gia” có máu mặt nên phải... giơ cao đánh khẽ.

Nghề nuôi cá tra hầm phát triển quá nhanh và môi trường đang ô nhiễm trầm trọng khiến nhiều người nhớ lại “bài học Cà Mau”. Năm 2001 khi phong trào nuôi tôm sú bùng phát, tỉnh Cà Mau qui hoạch đến năm 2010 toàn tỉnh sẽ có 202.000ha mặt nước nuôi tôm. Chỉ hai năm sau nông dân Cà Mau đã “hoàn thành chỉ tiêu”, trong khi các cơ quan nhà nước vẫn còn loay hoay với những qui hoạch trên giấy và hệ thống thủy lợi phục vụ nuôi tôm gần như là con số không.

Hậu quả là nguồn nước mặt ô nhiễm kinh hoàng do các chủ vuông tôm không tuân thủ các qui trình nuôi, không xây dựng ao lắng, ao xử lý nước thải và xả trực tiếp nguồn nước đầy mầm bệnh xuống kênh rạch dẫn đến “đại dịch tôm chết” kéo dài. Bây giờ ở vùng nuôi cá tra hầm An Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ, Vĩnh Long... tình hình không khác gì bán đảo Cà Mau ngày trước, và các cơ quan hữu trách đã xác định phải cấp bách xây dựng hệ thống thủy lợi phục vụ nuôi cá tra song song với việc khuyến cáo người nuôi cá tuân thủ các qui định bảo vệ môi trường.

Tại An Giang, giám đốc Sở Thủy sản Nguyễn Văn Thạnh cho biết trong năm 2007 tỉnh sẽ đầu tư 16,5 tỉ đồng xây dựng hệ thống thủy lợi phục vụ nghề nuôi cá tra, và từ nay đến năm 2010 cần phải có thêm 170 tỉ đồng để hoàn chỉnh hệ thống này. Ở nhiều tỉnh khác việc xây dựng hoàn chỉnh hệ thống thủy lợi phục vụ nuôi thủy sản cũng đã được đặt lên bàn nghị sự.

“Hiện nay dù nguồn nước đang ô nhiễm ở mức báo động đỏ nhưng con cá tra vẫn còn chịu đựng được. Nhưng nếu không nhanh chóng cải thiện tình hình, sự ô nhiễm ngày càng trầm trọng và lan rộng, không sớm thì muộn những vùng nuôi cá tra của ĐBSCL sẽ đối diện với thảm họa môi trường và con cá tra sẽ bệnh chết hàng loạt như con tôm sú vùng bán đảo Cà Mau” - ông Hồ Thiện Phước bày tỏ bức xúc.

HÙNG ANH

Việt Báo

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Vị tướng 30 năm cầm dao mổ

Ông là Thiếu tướng, PGS-TS Hoàng Mạnh An - Giám đốc BV 103 thuộc Học viện Quân y. Vị tướng của vùng quê Ý Yên, Nam Định được mệnh danh là “bàn tay vàng” của ngành ngoại khoa Việt Nam với nhiều thành tựu ghép tạng nổi bật.

Chợ Phiên kỳ lạ ven sông: Hẩm hiu, phận "khách thuyền"

 Một thuyền chợ đi tuyến dọc sông Đà gồm 3 thành phần: chủ thuyền, phu khuân vác và những người bán hàng nhỏ lẻ vốn được gọi là "khách đi thuyền". Chính “khách đi thuyền” mới là những người tạo nên sự phong phú mặt hàng cho một phiên chợ.

Góc khuất lạnh gáy về "công nghệ sản xuất con" theo ý muốn

Hiện nay, pháp luật đã quy định rõ ràng về việc nghiêm cấm hành vi lựa chọn giới tính thai nhi, nhưng không ít trung tâm, bệnh viện... vẫn lợi dụng tâm lý khát con trai của những cặp vợ chồng hiếm muộn để làm ăn, trục lợi.

Hãi hùng chợ "lợn bẩn": Ai bảo kê?

Chợ “lợn bẩn” ở xã Bình Phú, huyện Thạch Thất (Hà Nội) hoạt động 7 năm nay, nhưng quản lý thị trường (QLTT) nói không biết sự tồn tại của nó; trong khi Trạm Thú y huyện Thạch Thất khẳng định vẫn có cán bộ thú y, kiểm dịch và nộp khoán vào ngân sách hàng tháng.

Nhận xét tin Tường trình từ vùng ĐBSCL: Ô nhiễm vì cá tra

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Tường trình từ vùng ĐBSCL: Ô nhiễm vì cá tra bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Tuong trinh tu vung DBSCL O nhiem vi ca tra ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Tường trình từ vùng ĐBSCL: Ô nhiễm vì cá tra ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Bài Báo Hay của chuyên mục Phóng Sự.

The report from the Mekong Delta: Water pollution as catfish
Dong Thap, An Giang, Vinh Long, Can Tho, Ca Mau, Thuong Lac, environmental protection, pollution, building systems, ponds fish farming, fish farming, face, catfish, water, fish pond, Provincial

fever is sizzling catfish in the Mekong Delta and no signs of hypothermia. Only in 2006 in the provinces such as Can Tho, An Giang, Dong Thap, Vinh Long ... has added thousands of hectares of ponds were dug new urgency to raise fish. While the ...

Xem tiếp: Phóng Sự


  • Thoi su 24h2901 Vu trom xang may bay cuc lon
    Thời sự 24h(29/01): Vụ trộm xăng máy bay cực lớn

    'Trực thăng chao đảo rồi chúi xuống đất'; Bắt băng trộm xăng máy bay cực lớn ở TP.HCM; 20 xác linh trưởng khô bốc mùi trên xe khách; Lời khai rúng động của học sinh giết nam ca sĩ; Trung úy cảnh sát bị nghi phạm buôn ma túy bắn chết... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 29/1.

  • Thoi su 24h2801 Roi may bay 4 phi cong hy sinh
    Thời sự 24h(28/01): Rơi máy bay, 4 phi công hy sinh

    22 người vào quy hoạch Bộ Chính trị, Ban Bí thư; Trực thăng rơi ở TP.HCM, 4 phi công hy sinh; Bắt nguyên Chủ tịch HĐQT Ocean Bank; Hung thủ 15 tuổi giết hại nam ca sĩ ở Sài Gòn; Bắt lô ma túy 20 tỷ ở sân bay...

  • Thoi su 24h2701 Nam ca si bi sat hai da man
    Thời sự 24h(27/01): Nam ca sĩ bị sát hại dã man

    Xe cứu thương bỏ mặc thai phụ tử vong giữa đường?; Nam ca sĩ tử vong trong tình trạng khỏa thân; Vụ biệt thự trong rừng Hải Vân: Tướng công an xin lỗi; Mỹ Tâm nói gì về "người tình tin đồn" 70 tuổi?...

  • Thoi su 24h2601 Vu no rung dong ca pho
    Thời sự 24h(26/01): Vụ nổ rúng động cả phố

    Đà Nẵng có tân Chủ tịch UBND TP; "Nói không với nằm ghép: Dân lo bị xuất viện sớm; Nghệ An: Phát hiện xác hổ 140kg đang ướp lạnh; Không khởi tố vụ tai nạn thảm khốc 9 người chết; Bắt gần nửa tấn lòng thối đang trên đường tiêu thụ; Cựu phi công Việt Nam nói thật chuyện lương thưởng... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 26/1.

  • Thoi su tuan qua Dai hy thanh dai tang sau tai nan
    Thời sự tuần qua: Đại hỷ thành đại tang sau tai nạn

    Tăng lương hưu và trợ cấp thêm 8%; Cục trưởng Cục Đường sắt chết trong phòng làm việc; Xử phạt VTV 40 triệu đồng vì sai phạm của Điều ước thứ 7; Thưởng Tết thấp nhất là 30 ngàn đồng; Xăng giảm tới 1.900 đồng/lít...

  • Benh vien cam ket khong nam ghep
    Bệnh viện cam kết không nằm ghép

    Lần đầu tiên 13 bệnh viện trung ương ký cam kết chấm dứt tình trạng bệnh nhân nằm ghép, đảm bảo 1 bệnh nhân/giường bệnh. Tuy nhiên xung quanh cam kết này vẫn còn nhiều băn khoăn.

  • Tao My gay chet nguoi da ve Viet Nam
    Táo Mỹ gây chết người đã về Việt Nam?

    Loại vi khuẩn nguy hiểm nhiễm trong táo Mỹ có thể nhiễm trong nhiều loại thực phẩm quan trọng thường xuất hiện trong bữa ăn hàng ngày. ------------ Xem thêm: Táo Mỹ gây chết người đã về Việt Nam?, http://vietbao.vn/tp/Tao-My-gay-chet-nguoi-da-ve-Viet-Nam/7063625/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tinh hinh buon lau dien bien phuc tap
    Tình hình buôn lậu diễn biến phức tạp

    Thời điểm gần Tết Nguyên đán hàng năm luôn là thời điểm nhạy cảm, cao điểm của nạn buôn lậu

  • Danh hai Thuy Nga to chong no nan lua gat
    Danh hài Thúy Nga tố chồng nợ nần, lừa gạt

    Mấy ngày vừa qua, những trang nhật ký của danh hài Thúy Nga chia sẻ chuyện cô bị “chồng hờ” lừa lấy 350.000 USD rồi bỏ trốn và lấy danh nghĩa của cô để lừa đảo rất nhiều người đã làm dấy lên rất nhiều luồng ý kiến. Giới..

  • Thong diep Lien bang My nam 2015
    Thông điệp Liên bang Mỹ năm 2015

    Tổng thống Mỹ nói về trang hoàng kim mới của lịch sử nước Mỹ nơi họ sẽ cùng đồng minh sống vững mạnh. Và Nga sẽ lụi tàn trong sự cô lập? ------------ Xem thêm: Thông điệp Liên bang Mỹ năm 2015, http://vietbao.vn/tp/Thong-diep-Lien-bang-My-nam-2015/7048259/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn