Trái tim người sống

Trai tim nguoi song
Buổi tọa đàm
Cuộc tọa đàm của gần 40 nhà khoa học, quản lý, nhân chứng... về nạn đói năm 1945 do báo TS và Hội Khoa học lịch sử tổ chức với những công trình, những tiếng nói và cả những giọt nước mắt... đã cho thấy hai triệu vong hồn của chúng ta không cô quạnh trong tâm khảm Việt...

Đài tưởng niệm trong tâm khảm Việt

Giáo sư Vũ Khiêu mở đầu cuộc tọa đàm bằng giọng đọc thống thiết, nghẹn ngào bài văn tế những nạn nhân chết đói:

...Có kẻ tìm bãi cỏ nằm xiêu
Có người đến bên cây ngã vật
Có khi ngõ vắng gieo mình
Có lúc vườn sau thở hắt
Có những quán hàng bao xác lạnh bỏ ruồi bâu bọ khoét chửa ai khiêng
Có nhiều nơi một nắm xương khô từng nắng dãi mưa dầu không kẻ nhặt.
Mỗi người manh chiếu bó bó chôn chôn
Từng đống trên xe chồng chồng chất chất.
Ôi nói ra những toát mồ hôi
Mà nghĩ lại thêm tràn nước mắt!

Ông nói: “Tôi là một nhân chứng sống trong thời điểm đó... Khi viết những dòng này, tôi như thấy muốn oan hồn gào réo bên tai, chập chờn dưới cửa. Thê thảm vô cùng! Nay chúng ta có thể tổ chức mittinh, chào mừng, kỷ niệm... từ Nam chí Bắc, từ xuân sang đông thì chúng ta càng không thể quên ngày tháng đen tối ấy của dân tộc”.

Giáo sư Văn Tạo - nguyên viện trưởng Viện Sử học, người chủ trì công trình nghiên cứu sâu sắc nhất về sự kiện này - nói: “Tôi sinh ra từ một xóm nhỏ có tới hơn nửa số người chết đói. Lớn lên, tôi trở thành nhà sử học. Tôi muốn lịch sử phải công minh. Tôi muốn đồng bào, người thân của tôi được chia sẻ. Dù sự thật và sự chia sẻ ấy mãi mãi vô hình đối với người đã khuất. Chúng tôi tìm đến sự thật không phải vì thù hận hay đòi hỏi đền bù mà đó là vì hương hồn người chết, tình cảm với giống nòi và vì hòa bình, phát triển của nhân loại".

Giáo sư Phan Huy Lê, chủ tịch Hội Khoa học lịch sử VN, nói: “Trên đường thỉnh thoảng chúng ta vẫn thấy những gò, đống gạch đá xếp gọn có cắm vài nén hương hay mảnh gỗ làm bàn thờ. Đó là những nấm mồ tượng trưng để tưởng nhớ, cúng tế người chết vì tai nạn giao thông. Quang Trung xưa đánh quân Thanh xâm lược xong còn lập đàn, xướng văn tế cho những vong hồn chết trận... Đó là nhân bản tâm linh Việt. Nên 2 triệu nạn nhân chết đói là điều không bao giờ được phai nhạt trong tiềm thức dân tộc”.

Giáo sư Phong Lê, nguyên viện trưởng Viện Văn học, xúc động mạnh, nói lạc giọng: “Tại sao đến tận hôm nay chúng ta mới nói về nạn đói. Có phải khi biết no rồi ta mới nhớ đến cha ông mình chết đói không?”.

Cả hội trường nín lặng... Hồi lâu sau, ông Huỳnh Sơn Phước, phó tổng biên tập báo TS, nói: “Dù hôm nay chúng ta mới bàn về đền thờ và ngày giỗ cho đồng bào, nhưng từ khi báo TS đề cập chuyện này, trong lòng bạn đọc đã có một đài tưởng niệm những vong hồn nạn đói năm 1945”.

Một đền thờ theo truyền thống Việt

Một trong những nội dung chính của buổi tọa đàm là chúng ta sẽ xây dựng khu tưởng niệm nạn đói ở đâu, theo hình thức nào và hoạt động lễ thức ra sao.

Giáo sư Văn Tạo đề nghị xây công trình tưởng niệm ở Hà Nội. Cụ thể là phường Giáp Bát (quận Hai Bà Trưng), nơi từng là trại tế bần với 30- 40 người chết đói mỗi ngày và hàng trăm người cũng phải vùi xương dưới hố chôn tập thể nơi này.

Công trình này xây ở Hà Nội vì đây là bộ mặt quốc gia lại nằm trên đường xuyên Việt, xuyên Á. Người Việt khắp nơi cũng như khách quốc tế có thể dễ đến viếng và cảm nhận. Các tỉnh cũng có thể xây khu tưởng niệm cho riêng mình...

Hầu hết ý kiến các đại biểu đều tán thành quan điểm này. Một số người đưa ra sự lựa chọn thứ hai là xây công trình đó ở Thái Bình. Ông Nguyễn Quang Ân - cán bộ nghiên cứu của Viện Sử học, người trực tiếp thực hiện công trình khoa học về nạn đói - nói: ngoài công trình ở Hà Nội mang tính quốc gia, nếu các tỉnh Thái Bình, Hải Phòng, Nam Định (những nơi nhiều nạn nhân) có thể xây thì cũng rất nên.

Ngoài các giáo sư, nhà nghiên cứu trong và ngoài ngành sử học, cuộc tọa đàm còn có lãnh đạo, đại diện các ngành: tư tưởng, văn hóa - ngoại giao; các địa phương: Hà Nội, Thái Bình, Hải Phòng… tham dự.

Xây công trình gì, đền thờ, nhà tưởng niệm, hay đài tưởng niệm và xây ra sao... là phần thu hút nhiều ý kiến nhất. Nhà nghiên cứu kinh tế Đặng Phong khẳng định thẳng thắn là không nên xây đài tưởng niệm.

Lý do: từ Nam đến Bắc có rất nhiều đài tưởng niệm với nhiều tầm cỡ, qui mô nhưng gần như chưa một công trình nào được nhân dân và giới chuyên môn đánh giá cao.

Ta nên xây theo hình thức: một bức phù điêu lớn đắp hình tượng biểu thị sự đau đớn, tính khủng khiếp của nạn đói. Mặt tiền công trình có thể là một miếu thờ. Đồng quan điểm này, giáo sư Phan Huy Lê nói: theo tâm lý truyền thống của dân ta thì miếu thờ nghiêm kính hơn là tượng đài.

Ông Nguyễn Quang Ân nêu quan điểm: lịch sử nước ta có nhiều nạn đói khủng khiếp. Thời phong kiến cũng từng có hàng triệu người chết đói trong một năm. Sau năm 1945 chúng ta vẫn còn gia đình chết đói không còn ai.

Mặt khác, để tránh sự hiểu lầm, ảnh hưởng tiêu cực đến ngoại giao, chúng ta nên xây công trình tưởng niệm cho tất cả những nạn nhân là người Việt chết đói trong lịch sử dân tộc và không xoáy sâu vào trách nhiệm ai gây ra thảm họa này, tuy nhiên lấy chủ đề chính là nạn nhân năm 1945.

Một trong những thông điệp của công trình tưởng niệm là chuyển tải đến các vị lãnh đạo chính quyền các cấp rằng: lịch sử đã từng đau thương vì nạn đói. Chúng ta phải làm sao để không bao giờ người Việt chết đói nữa.

Về kinh phí xây dựng, các ý kiến chung là nên xã hội hóa để tăng thêm ý nghĩa tưởng niệm. Cụ thể là phát động các phong trào đóng góp tự nguyện trong và ngoài nước tham gia.

Một ngày giỗ của người dân lúa nước

Cuộc tọa đàm muốn tìm đến một ngày giỗ trong năm dành cho các nạn nhân. Giáo sư Văn Tạo cho rằng: ngày được chọn phải sau Tết Ất Dậu và trước Cách mạng Tháng Tám. Theo ông, có thể là ngày 12-3 vì đó là ngày Đảng có chỉ thị “Nhật Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”.

Đây cũng là văn bản chính thức mở màn phong trào phá kho thóc Nhật, tuyên chiến với nạn đói, khởi đầu công tác cứu đói. Nhà nghiên cứu Đặng Phong cho rằng ngày Bác Hồ phát động tuần lễ cứu đói là tốt nhất vì sau khi có cách mạng thì cứu đói không chỉ mang tính thụ động là “nhường cơm sẻ áo” mà còn có tính chủ động, lâu dài bằng phát triển nông nghiệp, tăng gia sản xuất “tấc đất tấc vàng”...

Giáo sư Phan Huy Lê có ý khác: nên chọn ngày nằm trong chu kỳ sản xuất sinh hoạt của văn minh lúa nước. Những ngày đói của nhà nông là ngày giáp hạt. Dân gian gọi là ngày 8 tháng 3 (âm lịch). Giáo sư Phong Lê muốn chọn ngày trong tháng thanh minh vì dân ta có tục lệ tảo mộ và tưởng nhớ người đã khuất.

Một số ý kiến khác chọn ngày rằm tháng bảy âm lịch là ngày xá tội vong nhân. Tóm gọn các ý kiến chung: chọn ngày tưởng niệm căn cứ theo truyền thống dân tộc chứ không theo mốc lịch sử cách mạng hay lịch sử ngành, hội nào đó.

Bàn về lễ thức tưởng niệm, ông Đặng Văn Bài, cục trưởng Cục Di sản văn hóa - Bộ VHTT, nói: “Chắc chắn chúng ta xây nên những công trình, đặt ra những lễ thức, bộ máy... không phải chỉ để sử dụng một lần duy nhất trong năm rồi để đó. Tốt nhất ta nghiên cứu để sự tưởng niệm này gắn liền với các hoạt động văn hóa hiện đại.

Ví dụ gần khu du lịch, công viên... để vừa có ý nghĩa thiết thực, ý nghĩa giáo dục và cũng có thể phát huy tinh thần tương ái ở đây qua hình thức quyên góp nào đó”. Giáo sư Phong Lê nói: “Ngoài các nghi lễ cộng đồng, chúng ta có thể tự nguyện nhịn đói một bữa trong ngày tưởng niệm để phần nào thấu hiểu nghĩa thực của khổ nạn đó”.

Các đại biểu đồng tình việc quyết định chọn ngày, địa điểm, hình thức tưởng niệm sẽ được thực hiện đúng các qui trình, thủ tục hiện hành. Xã hội hóa nhưng dưới sự quản lý, điều hành của chính quyền sở tại (nơi xây công trình tưởng niệm).

Bà Nguyễn Thị Hồng Hà, chánh văn phòng UBND TP Hà Nội, phát biểu: “Trước cuộc tọa đàm này, hằng năm thành phố vẫn tưởng nhớ và “chăm sóc” các vong hồn xấu số đó bằng các lễ thức trang trọng của quận Hai Bà Trưng nhân mỗi dịp thanh minh. Thành phố sẽ có những hoạt động tích cực nhất góp phần vun đắp cho ý tưởng của cuộc tọa đàm cũng như của tất cả những người VN về những nạn nhân đó trở thành hiện thực”.

Giáo sư Vũ Khiêu trước khi rời phòng họp đã ôm chặt ông Huỳnh Sơn Phước, phó tổng biên tập báo TS, nói: “ Cảm ơn báo TS, những người trẻ đã thắp lại ngọn lửa tưởng nhớ về người quá khứ!”.

QUANG THIỆN (Ghi từ cuộc tọa đàm về nạn đói Ất Dậu - 1945)

Việt Báo

Video nổi bật

Clip bạo hành trẻ em "Đây có còn là con người"
00:00 / --:--
Xem tiếp chủ đề: Nạn đói năm 1945

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Thâm nhập nhà "lang Tiên" sờ lưng khám, 30 giây biết bệnh

Người dân tứ xứ đổ về nhà thầy lang để khám chữa bệnh bằng cách kỳ quái, dùng miếng trầu nhai sẵn chấm vào rượu rồi xoa vào lưng. Khám xong, mỗi người được mua một túi “thuốc” mang về.

Giới trẻ nô nức đến những ‘rạp chiếu phim mini’... giường nằm

Với diện tích phòng chỉ 20m2 được trang bị điều hòa, đệm, gối và... chăn cùng một màn hình lớn, những loại hình rạp chiếu phim mini giường nằm này đang được giới trẻ kháo nhau đến "thử nghiệm".

Khi những “đứa trẻ” cầm vô lăng

Gây ra rất nhiều vụ tai nạn giao thông (TNGT) nghiêm trọng, tài xế xe đầu kéo container được ví như những "ác thần" nắm dây cương "hung thần xa lộ". Chúng tôi đã đi tìm câu trả lời cho nguyên nhân của những tai nạn kinh hoàng này từ góc nhìn của những tài xế "bất đắc dĩ"…

Nhận xét tin Trái tim người sống

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Trái tim người sống bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Trai tim nguoi song ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Trái tim người sống ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Bài Báo Hay của chuyên mục Phóng Sự.

Heart of Life
Hanoi, The Faculty, Pacific, Phan Huy Le, Van Tao, Phong Le, Famine, 1945, Science history, seminars, memorials, scientists, research works, we, teachers, construction

The talk of nearly 40 scientists, managers, witnesses ... famine in 1945 by Dr. and Science report history for its organization, the voice and the tears ... showed that two million of our souls not feel lonely ...

Xem tiếp: Phóng Sự


  • Thoi su 24h277 QN ngap nang sau tran mua lich su
    Thời sự 24h(27/7): QN ngập nặng sau trận mưa lịch sử

    Quảng Ninh ngập nặng sau trận mưa lịch sử; Biểu tượng sexy nhất của điện ảnh Việt thập niên 90; Vì sao hàng xóm không mua 'bức tường 1 tỷ'?; Hà Nội: Cảnh nhấc bổng xe tải mắc kẹt trên cầu vượt; Hàng chục cán bộ ngân hàng tại phiên xử đại gia nợ 1.600 tỷ...là những thông tin thời sự nổi bật ngày 27/7.

  • Thoi su tuan qua Dung thu phi duong bo voi xe may
    Thời sự tuần qua: Dừng thu phí đường bộ với xe máy

    Khách bị trói vì cố tình hút thuốc trên máy bay Vietnam Airlines; Thí sinh chật vật tra cứu điểm thi; Nữ đại gia bị thợ làm tóc lừa 288 tỷ đồng; Cán bộ Thanh tra Chính phủ bị bắt vì nghi vấn nhận 100 triệu đồng; Du khách Việt ăn cắp hàng hiệu ở Thụy Sĩ; Vụ giết 4 người ở Nghệ An: Bất ngờ về nghi phạm...là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su 24h257 Dai tuong Phung Quang Thanh ve den Ha Noi
    Thời sự 24h(25/7): Đại tướng Phùng Quang Thanh về đến Hà Nội

    Đại tướng Phùng Quang Thanh về đến Hà Nội; Triệt phá đường dây cực lớn, thu 5,5 tấn ma túy; LS nói về những 'bất thường' sau phiên xử Lý Nguyễn Chung; gần 40.000 điểm liệt môn Toán: ‘Tôi thấy choáng!’; nhiều người chết và bị thương vì tai nạn giao thông;... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 25/7.

  • Thoi su 24h247 Hanh khach bi troi tren may bay
    Thời sự 24h(24/7): Hành khách bị trói trên máy bay

     Khi lương chủ tịch tập đoàn nhà nước "bất ngờ" bị lộ; Giọng đọc huyền thoại của VTV giờ ra sao?; Khách bị trói vì cố tình hút thuốc trên máy bay Vietnam Airlines; Trẻ sơ sinh chết bất thường: Bộ Y tế vào cuộc

  • Thoi su 24h237 Mot can bo Thanh tra Chinh phu bi bat
    Thời sự 24h(23/7): Một cán bộ Thanh tra Chính phủ bị bắt

     Nhiều ĐH dự kiến điểm chuẩn nguyện vọng 1; Tuyên án Lý Nguyễn Chung, xác minh thêm lời khai nhân chứng; MC Quang Minh bị hôn mê sâu; Chính thức đề xuất dừng thu phí đường bộ xe máy

  • Du khach Viet an cap o Thuy Si
    Du khách Việt ăn cắp ở Thụy Sĩ

    Chưa tìm được cách ngăn ngừa người ra nước ngoài buôn lậu, trộm cắp hoặc vi phạm thuần phong mỹ tục nước sở tại nên chúng ta sẽ còn xấu mặt dài dài

  • Bat nguyen Chu tich Tap doan Dau khi VN
    Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN

    Cựu Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PetroVietnam - PVN) Nguyễn Xuân Sơn bị khởi tố để điều tra hành vi "thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng" - tội danh được quy định tại điều 285 Bộ luật Hình sự. Báo điểm.. ------------ Xem thêm: Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN, http://vietbao.vn/tp/Bat-nguyen-Chu-tich-Tap-doan-Dau-khi-VN/12123701/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tuan Hung vang bay dap tra My Linh
    Tuấn Hưng "văng bậy", “đáp trả” Mỹ Linh

    Nhiều người tỏ ra không hài lòng với cách ứng xử của Tuấn Hưng, trong đó có diva Mỹ Linh. ------------ Xem thêm: Tuấn Hưng "văng bậy", nổi nóng với Bài hát yêu thích1, http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Tuan-Hung-vang-bay-noi-nong-voi-Bai-hat-yeu-thich1/350613756/235/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Trung Quoc giup Lao xay duong sat cao toc
    Trung Quốc giúp Lào xây đường sắt cao tốc

    Dự án giúp Lào có vốn nhưng cũng giúp chính TQ nhằm đạt được 3 mục đích lớn: Xuất khẩu vốn; xuất khẩu công nghệ và xuất khẩu con người.

  • Nu tho dan nguc tran xon xao dan mang
    'Nữ thổ dân ngực trần' xôn xao dân mạng

    Hot girl thổ dân xinh đẹp ngực trần đang trở thành từ khóa hot được cư dân mạng tìm kiếm, thông tin về cô gái này cũng nhanh chóng được tìm thấy.

  • Su kien quoc te noi bat 197257
    Sự kiện quốc tế nổi bật (19/7-25/7)

    Thỏa thuận hạt nhân Iran gặp trở ngại tại Quốc hội Mỹ; Hải quân Trung Quốc tập trận lớn trên Biển Đông; Sách trắng Nhật tố cáo trực tiếp Trung Quốc gây hấn ở Biển Đông; Tin chấn động: NASA công bố tìm thấy Trái đất thứ 2 là những tin chính trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 207 267
    Toàn cảnh Showbiz tuần (20/7 - 26/7)

    Fan thu thập 2.000 bằng chứng nói xấu Taeyeon (SNSD), Vụ "Lệ Quyên cho con đi tiểu trên máy bay": hết "sốt" báo Mỹ, lại lên báo Anh, Sơn Tùng MTP bị nghi ngờ về giới tính, Sau tin đồn chia tay Kim Lý, Trương Ngọc Ánh tình tứ bên trai lạ, "Trò cưng Mỹ Tâm hát hit Sơn Tùng M-TP vượt trội bản gốc".... là những tin chính nổi bật trong tuần.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1907 2507
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/07 - 25/07)

    Vụ chặt cây xanh: Hàng loạt cán bộ bị giáng chức, chuyển công tác; Du khách Việt ăn cắp ở Thụy Sĩ; Tranh cãi về màu sơn mới Nhà hát lớn Hà Nội; Bức tường 1 tỉ đồng sẽ bị thu hồi? ....là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/07 - 25/07), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-1907-2507/2147580278/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 1907 25072015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 19/07 - 25/07/2015

    Ông Nguyễn Xuân Sơn - nguyên Chủ tịch HĐTV Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam bị cho thôi chức và bắt tạm giam để điều tra về nguồn vốn 800 tỉ do PVN đầu tư vào Ocean Bank có nguy cơ bị mất trắng; giá xăng giảm "nhỏ giọt"260 đồng/lít, trong khi DN xăng dầu vẫn đang lãi 1.105 đồng/lít xăng còn người tiêu dùng thì vẫn mua xăng đắt và tiếp tục phải đóng vào quỹ Bình ổn giá; WB vừa công bố thông tin về nợ công khiến dư luận xã hội giật mình với con số nợ lên tới 110 tỷ USD, cao hơn nhiều so với các nguồn số liệu từng được công bố... Cùng với đó, những thông tin về BĐS, tài chinh- ngân hàng, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 19/07 - 25/07/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-1907-25072015/2147580269/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1907 2507
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/07 - 25/07)

    Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN; Lý Nguyễn Chung bị tuyên án 12 năm tù; Cảnh báo tội phạm mới: ‘thôi miên, bỏ thuốc mê’ để gây án; Đánh sập đường dây mua bán, vận chuyển hơn 1.200 bánh heroin; Giáo viên cấu kết với người tình giết chồng; Nạn ném đá xe khách, vì sao dây dưa?;.....là những tin đáng chú ý trong tuần.