Thứ bảy, 06 Tháng chín 2003, 21:00 GMT+7

Sự kiện 11.9.1973 ở Chile: Một giai đoạn lịch sử mà Mỹ không thể hãnh diện

Su kien 11.9.1973 o Chile Mot giai doan lich su ma My khong the hanh dien
TTCN - Cuộc cách mạng ở Cuba và việc trỗi dậy của các đảng cộng sản tại châu Mỹ Latin đã đưa cuộc chiến tranh lạnh đến Tây bán cầu. Các cố gắng của Hoa Kỳ nhằm hậu thuẫn các lực lượng chống cộng tại Chile khởi đầu từ cuối những năm 1950. Hoa Kỳ muốn tránh “một Cuba khác” tại Tây bán cầu.

Trong những năm 1960 và đầu 1970, CIA đã tiến hành những dự án giấu mặt tại Chile. Mục tiêu chính là nhằm làm mất uy tín một số lãnh đạo chính trị mang màu sắc mácxít, đặc biệt là tiến sĩ Salvador Allende, đồng thời nhằm tăng sức mạnh và khuyến khích phe đối lập cản trở việc các chính khách thiên tả lên nắm quyền hành. Những dự án này bắt đầu trước và sau các cuộc bầu cử năm 1964 và 1970.

Đó không phải là một giai đoạn lịch sử Hoa Kỳ mà chúng ta có thể hãnh diện”. Ngoại trưởng Mỹ Powell đã phát biểu như thế hôm 16-4-2003 để trả lời câu hỏi của một sinh viên về cuộc đảo chính lật đổ tổng thống dân cử cánh tả Salvador Allende ngày 11-9-1973 tại Chile đã dẫn đến cái chết của ông này. Thông tấn xã AP ngày 16-4-2003 đã tường thuật lại như trên. Một số tài liệu về giai đoạn lịch sử này sau khi đã bị giám đốc CIA George Tenet khước từ công bố vào năm 1999, cuối cùng cũng đã được giải mật với bản phúc trình mang tên “Hinchey Report”.

(Trích)

Theo chỉ đạo của Nhà Trắng cùng các cơ quan liên bộ, CIA đã tiến hành các hoạt động chìm như tuyên truyền chống Allende bằng cách tài trợ cho một số tờ báo lớn... Trong cuộc bầu cử năm 1970, CIA tiến hành các chiến dịch “phá bĩnh” nhằm ngăn ngừa thắng lợi của Allende. Sau khi Allende đắc cử với đa số phiếu vào ngày 4-9-1970, ngày 15-9, tổng thống Nixon báo cho giám đốc Cơ quan Tình báo trung ương rằng Hoa Kỳ sẽ không công nhận chế độ Allende tại Chile.

Tổng thống chỉ thị cho CIA ngăn trở Allende lên cầm quyền và chuẩn chi 10 triệu USD cho mục đích này. Tổng thống đặc biệt chỉ đạo rằng CIA sẽ tiến hành hành động này mà không cần tham vấn Bộ Ngoại giao hay Bộ Quốc phòng hoặc đại sứ Hoa Kỳ tại Chile.

Theo chỉ đạo của tổng thống, CIA đã tiến hành một số hành động như mua chuộc báo chí địa phương tuyên truyền chống Allende, tiếp xúc với giới lãnh đạo nhà thờ tại Chile nhằm gây ảnh hưởng đến thái độ của họ đối với Allende.

Từ ngày 5 đến 20-10, CIA đã nhiều lần tiếp xúc với các lãnh đạo then chốt của quân đội và cảnh sát Chile nhằm thuyết phục họ đảo chính. CIA đã làm việc với ba nhóm âm mưu khác nhau.

Cả ba nhóm này đều nêu rõ rằng mọi cuộc đảo chính đều phải bắt đầu bằng việc bắt giữ tướng tổng tham mưu trưởng Rene Schneider, vốn tuân hành hiến pháp, chủ trương rằng quân đội phải để cho Allende lên cầm quyền.

CIA nhất trí với luận cứ này và cung cấp vũ khí cho một trong ba nhóm nói trên, nhóm của tướng hồi hưu Roberto Viaux. Tùy viên quân sự tòa đại sứ Mỹ được đặt dưới quyền chỉ huy trực tiếp của CIA để chuyển tiếp đến các tướng lĩnh những thông điệp của CIA. Bốn sĩ quan CIA được biệt phái tiếp xúc với các nhân vật nhạy cảm nhất trong quân đội, những người trực tiếp dính líu đến âm mưu.

Chẳng bao lâu, tổng hành dinh CIA đánh giá rằng nhóm của tướng Viaux không có cơ may thành công và khuyến cáo chi nhánh CIA tại Chile “buông” nhóm Viaux. Ngày 18-10, CIA thông báo tin này cho nhóm Viaux vừa vặn lúc nhóm này loan báo sẽ đảo chính vào ngày 21 và 22-10. Ngày 22-10, nhóm này bắt cóc tướng Schneider. Vụ bắt cóc này kết thúc bằng cái chết của tướng Schneider gây chấn động toàn quốc.

Thất bại này khiến CIA phải trì hoãn các hành động của mình cho đến tận năm 1973, cho dù đến tháng 10-1972 giữa Chính phủ Mỹ và cánh quân nhân đã đi đến một thỏa hiệp rằng quân đội Chile sẽ tiến hành đảo chính mà không cần đến sự can thiệp của Hoa Kỳ.

Tháng 8-1973, chi nhánh CIA tại Chile xin phép được cung cấp tối đa hậu thuẫn cho cánh đối lập hầu tạo thuận lợi cho việc đưa cánh quân nhân Chile vào trong nội các của tổng thống Allende. Việc tướng tổng tham mưu trưởng Carlos Prats, vốn rất trung thành với hiến pháp, bị tướng Augusto Pinochet thay thế có vẻ như là nhằm gia tăng sức mạnh của quân đội như một nhóm gây áp lực.

Ngày 10-9-1973, một ngày trước vụ đảo chính, một sĩ quan Chile báo cáo với một sĩ quan CIA rằng cuộc đảo chính đã được chuẩn bị và yêu cầu Chính phủ Hoa Kỳ hỗ trợ. Trưởng chi nhánh CIA trả lời rằng sẽ loan báo lại cho Washington. CIA biết rõ ngày giờ cuộc đảo chính trước khi sự việc bắt đầu. Cái chết của Allende xảy ra sau khi tổng thống (Nixon) từ khước lời yêu cầu của cánh quân nhân đưa Allende và gia đình ra nước ngoài”.

Trên đây là một phần rất nhỏ trong số các tài liệu được công khai hóa. Có thể không có gì mới so với những thông tin đã biết từ mấy mươi năm qua, nhưng đây là những nhìn nhận công khai về những gì mà CIA đã làm tại Chile.

H.N

Việt Báo

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Tục lệ phơi xác trong đám tang ở Hà Giang

Không chỉ mổ hơn chục con trâu, bò để làm đám, người Mông ở Hà Giang còn làm lễ treo xác người chết trong nhà nhiều ngày rồi mới mang ra phơi nắng và đem chôn cất.

Nhận xét tin Sự kiện 11.9.1973 ở Chile: Một giai đoạn lịch sử mà Mỹ không thể hãnh diện

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Sự kiện 11.9.1973 ở Chile: Một giai đoạn lịch sử mà Mỹ không thể hãnh diện bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Su kien 11.9.1973 o Chile Mot giai doan lich su ma My khong the hanh dien ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Sự kiện 11.9.1973 ở Chile: Một giai đoạn lịch sử mà Mỹ không thể hãnh diện ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Phóng Sự Tổng Hợp của chuyên mục Phóng Sự.

Events in Chile 11/09/1973: A period of American history that can not be proud of
the United States, Latin America, a stage coup, Western Hemisphere, the communist party, president, calendar use, conduct, proud, events, military, CIA, Chile, to

craft - Cuban Revolution and the rise of communist parties in Latin America have brought the cold war to the Western Hemisphere . The attempt by the U.S. to support anti-communist forces in Chile started in the late 1950s. U.S. wants ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h3110 Nhat vang giup nguoi bi cuop o SG
    Thời sự 24h(31/10): Nhặt vàng giúp người bị cướp ở SG

    Ông Bá Thanh vẫn điều hành công việc qua thư ký; Hàng chục người nhặt vàng giúp người phụ nữ bị cướp ở Sài Gòn; Lẻn vào các nhà đại gia, ăn no ngủ say rồi trộm; Vỡ đập thủy lợi tại Quảng Ninh...

  • Thoi su 24h3010 18 7 ty USD xay san bay Long Thanh
    Thời sự 24h(30/10): 18,7 tỷ USD xây sân bay Long Thành

    18,7 tỉ USD xây sân bay Long Thành; Kể lại lúc băng cướp đi ôtô xông vào tiệm vàng; Bắt giam giám đốc Công ty Xổ số Kiến thiết Lâm Đồng;Tin nhắn bí ẩn và cái chết của một thiếu nữ; Hào Anh cắm xe đi bar, giục mẹ bán đất... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 29/10.

  • Thoi su 24h2910 Ca xa di diet ran doc
    Thời sự 24h(29/10): Cả xã đi diệt rắn độc

    Formosa nói gì về yêu cầu tháo dỡ miếu thờ?; Sơ tán nhiều hộ dân vì ‘hố tử thần’ xuất hiện; 7 siêu xe sung công "ế" vì bán đấu giá quá cao; "Mổ xẻ" các phương án cầu mới cạnh cầu Long Biên...

  • Thoi su 24h2810 Tiem nham nuoc cat cho 60 tre
    Thời sự 24h(28/10): Tiêm nhầm nước cất cho 60 trẻ

    Nội Bài, Tân Sơn Nhất: Thừa nhận tồi tệ, quyết chấn chỉnh?; Tiêm nhầm nước cất thay vì vắcxin cho 60 trẻ; Giai thoại Thuyết "buôn vua": Mỗi ngày xài một tỷ; Nổ nồi hơi lò bánh tráng, mái nhà bay lả tả... 

  • Thoi su tuan qua thai nhi vang khoi bung me sau TNGT
    Thời sự tuần qua: thai nhi văng khỏi bụng mẹ sau TNGT

    Ông Nguyễn Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH; Điều lạ ở ‘lãnh địa’ của xe quá tải; Bắt tạm giam nguyên Chủ tịch HĐQT Ocean Bank; Mở lại phiên xử vụ TMV Cát Tường trong tháng 11; "Haivl.com bị rút giấy phép vĩnh viễn...

  • Nghin le chuyen tuan qua 2610 0111
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (26/10 - 01/11)

    Thai nhi văng khỏi bụng mẹ sau vụ TNGT; Tiền lương tối thiểu năm 2015: Tìm mọi nguồn để tăng lương; Tàu nước ngoài đâm chìm tàu cá VN: Bỏ mặc ngư dân kêu gào; Cháy lớn ở phố Đại Từ, cột khói bốc cao hàng trăm mét; Tiêm nhầm nước cất thay vì vắc-xin cho 60 trẻ ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 2610 0111
    Toàn cảnh Showbiz tuần (26/10 – 01/11)

    Người mẫu Duy Nhân chiến đấu với bệnh ung thư vòm họng, Kết thúc chuyện tình Hà Hồ - Cường đô-la, Sơn Tùng M-TP phải đền 600 triệu vì hủy sô, Jennifer Phạm trở thành "thảm hoạ" của Cặp đôi hoàn hảo, Thu Thủy kết hôn, FB Boiz bị tước giải thưởng Bài hát Việt, Jennifer Lawrence chia tay thủ lĩnh Coldplay, Kelly Clarkson hào hứng khoe sắp đến Việt Nam,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2610 0111
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (26/10 - 01/11)

    Những vụ giết lái xe ôm, cướp tài sản man rợ; Bóp cổ bạn gái vì... xấu hơn ảnh trên mạng; Tên cướp giết 3 người trong 40 ngày chấn động miền Tây; Vụ Cát Tường: Ra tòa, bảo vệ Khánh sẽ khai toàn bộ sự thật?; Băng cướp bịt mặt, lái ô tô đi cướp tiệm vàng giữa ban ngày; Haivl bị đóng cửa: Chủ trang Haivl có thể bị khởi tố tội danh nào?;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Su kien quoc te noi bat Tu 2610 den 111
    Sự kiện quốc tế nổi bật (Từ 26-10 đến 1-11)

    Bà Dilma Rousseff tái trúng cử Tổng thống Brazil; Tổng thống Zambia qua đời ở tuổi 77, ông Guy Scott, Tổng thống da trắng đầu tiên ở châu Phi kế nhiệm; ông Poroshenko tái trúng cử tổng thống Ukraine... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 19 2510
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 19 - 25/10)

    Nhiều nghi vấn vụ bé gái chết bất thường tại bệnh viện Quốc Oai: Chẩn đoán rối loạn tiêu hóa, chết vì viêm màng não?; Bác sỹ "ế ẩm", giáo sư đông nghẹt “khách”; Bệnh viện K bị tố “nhũng nhiễu” bệnh nhân; Dầu bẩn Đài Loan nghi lấy nguyên liệu từ Việt Nam?; Bị cúm khi mang thai có nguy hiểm không?; Những cách giảm cân bằng bưởi hiệu quả nhất; Tác dụng phụ kỳ diệu của cực khoái với nam giới; Dùng nước hoa có thể gây ung thư?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.