“Sài Gòn nhỏ”- không còn là miền đất hứa

Khu chợ người Việt ở Washington D.C.

“Sài Gòn nhỏ”

Ngày 13-3, từ San Diego thuộc tiểu bang California chúng tôi đi ôtô khoảng hai tiếng đồng hồ về khu Little Saigon (còn gọi “tiểu Sài Gòn” hay “Sài Gòn nhỏ”), thuộc Orange County (quận Cam) - nơi có cộng đồng người Việt làm ăn, sinh sống xôm tụ nhất tại nước Mỹ.

Nắng ấm chan hòa, khí hậu dễ chịu hầu như quanh năm nên nơi đây được xem như “miền đất hứa” của nhiều người VN sang định cư. Chúng tôi cũng cảm thấy như đang được trở về quê nhà khi bắt gặp các biển hiệu quảng cáo bằng tiếng Việt: phở 79, băng đĩa nhạc Tao Đàn, thẩm mỹ viện Kim Văn... dọc theo hai bên đại lộ.

Dừng đèn đỏ, nhìn sang bên này hay bên kia đều dễ dàng nhận ra người ngồi trong xe hơi là người VN, tất cả đều đổ về khu chợ mang tên Phước - Lộc - Thọ vì hôm nay cũng là ngày nghỉ cuối tuần. 11 giờ, bãi giữ xe đã chật kín, phải mất đến 20 phút chúng tôi mới tìm được một chỗ đậu xe ở cách chợ khá xa.

“Bà con, bạn bè người Việt thường hẹn nhau đến đây vào những ngày nghỉ cuối tuần hoặc dịp lễ, tết nhưng uống cà phê, mua sắm thì ít mà hàn huyên, gợi nhớ về VN thì nhiều” - Dương Anh Vũ, một tiến sĩ đang làm việc tại Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA), nói.

Khu chợ Phước - Lộc - Thọ bày bán đủ thứ “thượng vàng hạ cám” từ mỹ phẩm, sách báo, quần áo đến vàng bạc, kim cương, băng đĩa, giày dép... Góc dành cho ăn uống nằm dưới tầng trệt, ngồi ở đây có thể thấy được toàn cảnh bên trong chợ, thi thoảng mới thấy một, hai người Mỹ ghé vào.

Tại quầy sách báo Văn Khoa bán nhiều sách in lại của các tác giả trước năm 1975 và một số tờ báo tiếng Việt phản động, nhưng trong gần 30 phút ở đây chúng tôi không thấy một ai vào mua. Lật giở một tờ tạp chí tiếng Việt, có đến bốn trang quảng cáo cần sang nhượng sạp bán hàng hoặc tiệm làm móng tay, còn lại hầu hết là quảng cáo các loại dịch vụ mua nhà, hôn nhân, khai thuế...

Chúng tôi lên tầng một của chợ, nơi gần như chỉ dành để bán vàng bạc, kim cương các loại với khoảng 50 gian hàng. Chủ nhân của các gian hàng này người chúi đầu đọc sách, người ngồi tán chuyện inh ỏi bởi rất ít khách vào mua sắm. Tôi ngạc nhiên hỏi Vũ : “Nhiều gian hàng như vậy mà khách không có thì lấy gì mà sống ?”.

Vũ cười, bảo: “Trước đây kinh doanh vàng bạc có lời nên ai cũng góp vốn mở cửa hàng nhưng bây giờ đang ế ẩm, nhiều người muốn sang sạp chuyển nghề hoặc đến những tiểu bang khác làm ăn”.

Các sạp hàng bán quần áo, mỹ phẩm, băng đĩa... cũng đang rơi vào tình cảnh tương tự, khách đi xem chơi nhiều hơn mua. Đĩa VCD ca nhạc của các ca sĩ trong nước cũng như hải ngoại được bán “đại hạ giá” chưa đến 1 USD/đĩa nhưng rất ít người mua. Chỉ có các tiệm ăn uống nằm xung quanh chợ là người vào ra tấp nập.

Tiệm ăn mang tên Hà Nội nằm phía ngoài chợ đông đến độ khách phải lấy số thứ tự rồi đứng đợi, khi có người ăn xong thì mới được gọi vào tiếp tục. “Nhưng đang có một xu hướng tìm đến các vùng xa xôi của các tiểu bang khác để làm ăn, vì kinh tế của tiểu bang Cali đang đi xuống nghiêm trọng, nhiều người thất nghiệp, làm ăn sa sút”, anh Cường làm việc cho một công ty thương mại tại quận Cam cho biết.

Khu chợ Phước - Lộc - Thọ ở "Sài Gòn nhỏ"

Những năm trước anh Cường kinh doanh các mặt hàng xuất nhập khẩu chủ yếu tại quận Cam, nhưng rồi anh phải mở rộng phạm vi hoạt động ra các tiểu bang khác và cả một số nước ở châu Á, trong đó có VN. Anh Cường nói làm ăn nhỏ tại “tiểu Sài Gòn” không “ăn” nữa rồi.

Ông chủ quán ăn Như Ý ở khu người Việt tại thành phố Atlanta (tiểu bang Georgia) mà chúng tôi gặp trước khi đến California nói rằng: “Ngay cả quán ăn tại Little Saigon cũng bắt đầu cạnh tranh chật vật nên tôi phải đến đây làm ăn”.

Ông chủ tiệm ăn còn rất trẻ này (độ 36 tuổi) cho biết vừa mới từ “Sài Gòn nhỏ” cạnh tranh không nổi phải sang đây làm ăn hai, ba tháng nay. Ở “Sài Gòn nhỏ” giá thuê một chỗ bán từ 5.000 - 6.000 USD/ tháng, thậm chí 8.000 USD/ tháng đối với địa điểm thuận tiện, đông người qua lại, giá cao nhưng lại ít khách nên không đủ tiền trả thuê mặt bằng.

Còn ở đây giá thuê mặt bằng chỉ bằng một nửa so với “Sài Gòn nhỏ”, dù mới đến khách chưa đông nhưng vẫn có lời. Vì thế, ông chủ trẻ đang nung nấu ý định mở thêm một tiệm ăn khác, kêu gọi bà con trong gia đình từ “Sài Gòn nhỏ” sang giúp một tay.

Ở Brunswick - một quận thuộc vùng nông thôn, hẻo lánh cách thành phố Atlanta 310km - chúng tôi gặp Hà, cô thợ làm nghề sơn móng tay, gội đầu cũng vừa tạm biệt “Sài Gòn nhỏ” đến đây mở tiệm được bốn tháng.

Hà nói: “Ở Cali có trên 90% người Việt sống bằng nghề làm móng tay, do không cần trình độ và kiếm được nhiều tiền. Nhưng một năm trở lại đây nhiều người đã phải đi nơi khác làm nghề vì “bội thực” các tiệm làm móng tay tại Cali”.

Tại Brunswick lúc trước chỉ có hai tiệm làm móng tay của người Việt, nhưng hiện đã vọt lên chín tiệm mà chủ nhân đều từ khu “Sài Gòn nhỏ” sang mở tiệm.

Hà cho biết hằng tuần kiếm được 600 - 700 USD, trong khi tiền thuê nhà, ăn uống rẻ hơn nhiều so với Cali nên dành dụm được kha khá. Tất nhiên - Hà nói - sống ở đây thì “rất thiếu thốn về mặt tình cảm” vì không có gia đình, bạn bè; các địa điểm vui chơi giải trí cũng hạn chế nhưng phải ráng thôi.

Còn bà Nga lại lấy luôn cái tên Little Saigon ở Cali để đặt tên cho tiệm ăn của mình tại Brunswick. Bà lấy chồng người Mỹ, rồi dọn về quê chồng ở vùng nông thôn rất ít người Việt này mở tiệm ăn. Tiệm ăn của bà còn bán đủ các mặt hàng như một siêu thị mini.

Bà bảo nhà cửa ở đây rẻ bằng nửa so với Cali nên dễ dàng mua được nhà, tiệm ăn kiêm bán hàng ít bị cạnh tranh nên rất khấm khá. “Chỉ có điều tối đến thì buồn lắm, sau khi đóng cửa tiệm (khoảng 6g tối) về nhà là ông ấy “ôm” một tivi coi phim Mỹ, còn tôi “ôm” một tivi coi phim Tàu, không ai nói với ai một lời”.

Tại một quận ngoại thành khác - Savannah - chúng tôi gặp ông Thanh, 50 tuổi, đang làm công cho quán Phở Việt. Ông Thanh cho biết đã làm ở Phở Việt được bốn tháng, vừa chạy bàn vừa trực tiếp nấu một số món ăn như cơm tấm chả bì, cơm tấm thịt nướng...

Hỏi ông sao lại bỏ Cali, nơi có nhiều bà con thân thuộc để đến một vùng quê hẻo lánh, khí hậu lạnh lẽo thế này? Ông Thanh cười buồn, nói chân thành: “Ở Cali bây giờ kiếm tiền khó khăn lắm, tôi già rồi lại càng khó tìm được việc làm nên quyết định ra đi...”.

Lúc mới “chân ướt chân ráo” sang Mỹ, Điềm - 35 tuổi - được một người bà con ở quận Cam bảo đến phụ giúp việc buôn bán kinh doanh. Nhưng Điềm phải mướn nhà ở, đi làm bằng xe buýt với số tiền không nhỏ và Điềm đã quyết định đến một vùng khá xa ở San Francisco học nghề hàn, sau hai năm anh đã có việc làm ổn định, mua được xe hơi và đang chuẩn bị cưới vợ.

Ở những vùng ngoại thành của tiểu bang Texas hay Michigan, chúng tôi cũng đã gặp không ít bà con Việt kiều đến lập nghiệp từ “miền đất hứa Sài Gòn nhỏ”. Nhưng dù ở đâu thì họ cũng vẫn mang trong mình truyền thống cần cù, chịu khó làm ăn và sớm thích nghi với cuộc sống mới.

VÕ HỒNG QUỲNH