Người học trò của Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9:

“Chỉ vài câu nói, ông đã khiến Tuần phủ Quảng Bình xuất ra 5 tấn gạo để cứu đói cho dân vào thời điểm đêm trước của Cách mạng Tháng Tám. Nhưng người ta biết nhiều đến Bùi Xuân Các bởi các chi tiết như chữ viết đẹp đến mức khiến cho nhà văn Nguyễn Tuân tặng cho danh hiệu “ông nghè bút thiếp thời nay”.

Nguoi hoc tro cua Dai tuong Vo Nguyen Giap
Ông Bùi Xuân Các đang viết chữ mẫu
Những ngày học hè với thầy Võ Nguyên Giáp

Mùa hè năm lên 10 tuổi của cậu bé Bùi Xuân Các ở làng An Xá, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình là một bước ngoặt khi được mời đi học thêm.

Thầy dạy là một chàng trai vừa mới bị đuổi học vì tham gia phong trào bãi khóa phản đối chính quyền thực dân phong kiến ở Huế. Chàng trai đó là Võ Nguyên Giáp, sau này trở thành nhà quân sự lừng danh thế giới.

Mùa hè ấy, thầy Giáp đã đến từng gia đình có trẻ em để mời đến dự lớp học ngay tại nhà mình. Các bậc phụ huynh lập tức đồng ý vì ai cũng biết Võ Nguyên Giáp học giỏi nổi tiếng huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình.

Lớp học dạy kiến thức phổ thông, nhưng các bài giảng đã khơi gợi trong cậu bé Bùi Xuân Các lòng yêu nước, tự hào dân tộc mà người thầy giáo trẻ kín đáo gửi gắm vào.

Nhà Các và nhà thầy Giáp rất thân nhau, có những hôm cậu bé đã ngủ lại trên cùng tấm phản với thầy giáo của mình. Một hôm có người bạn thân của thầy Giáp đến chơi, hai người trò chuyện với nhau hết sức thân mật.

Nửa đêm đang ngủ trên tấm phản, Các tỉnh dậy và giật mình vì không thấy thầy và người bạn đâu nữa. Họ bí mật đi đâu đó. Sau này, Các mới biết người bạn đó là ông Nguyễn Chí Diễu, Xứ ủy Trung Kỳ.

Sau nhà thầy Giáp có cái ao, xung quanh cây cối xanh mướt. Các thường thấy thầy trèo lên cây nằm đọc sách tiếng Pháp trên đó. Mùa hè ấy trôi qua thật êm đềm nhưng để lại trong Bùi Xuân Các những ấn tượng không bao giờ quên.

Lớn lên, Bùi Xuân Các ra Hà Nội học và gặp lại thầy Võ Nguyên Giáp lúc đó đang làm giáo viên ở trường tư thục Thăng Long. Được thầy khuyến khích, Các đã tham gia phong trào đấu tranh dân chủ 1936- 1939 đang dâng lên sôi nổi lúc bây giờ.

Các được anh Đào Duy Kỳ kết nạp vào Đoàn thanh niên Dân chủ Đông Dương, tham gia vào Hội truyền bá chữ Quốc ngữ lúc đó do cụ Nguyễn Văn Tố làm hội trưởng. Các thường đến nhà nhiều gia đình khá giả ở Hà Nội vận động họ cho con sen, thằng ở đi học chữ Quốc ngữ.

Và bất cứ ai được Bùi Xuân Các dạy chữ Quốc ngữ đều cứ mong đến giờ để được đi học vì chữ của thầy giáo đẹp hiếm có. Đẹp đến nỗi có cảm giác Các không phải đang dạy chữ mà là đang viết thư pháp khiến người học mê mẩn. Và lớp học chữ quốc ngữ do chàng trai người Quảng Bình này dạy thường kết thúc sớm hơn so với chương trình.

Bùi Xuân Các nổi tiếng vì chữ đẹp từ hồi còn đi học ở Lệ Thủy. Cả chữ Hán lẫn chữ Quốc ngữ đều đẹp lạ lùng. Có khi người ta đến nhà Các chơi chỉ để… xem chữ. Và nhiều bước ngoặt của cuộc đời Bùi Xuân Các đều gắn liền với nét chữ ấy.

“Thuyết khách” Tuần phủ, cứu đói cho dân

Năm 1939, Bùi Xuân Các tham gia đám tang ông Phan Thanh, một sự kiện nhằm biểu dương lực lượng cách mạng quần chúng. Đó là một đám tang đông chưa từng thấy ở Hà Nội, đoàn người đi đưa đám kéo dài như bất tận trên đường phố.

Không dám ngăn cản đám tang, thực dân Pháp tìm cách gây sự để lấy cớ giải tán. Bùi Xuân Các hoạt động rất tích cực khiến cho bộ máy an ninh của Pháp ở Hà Nội để ý. Chúng cho mật thám theo dõi Các. Biết mình có thể bị bắt, Bùi Xuân Các đành tạm lánh về quê hương Lệ Thủy.

Đó là thời điểm đêm trước Cách mạng Tháng Tám, đời sống của người dân hết sức cùng cực. Lệ Thủy dân bị chết đói cũng nhiều. Tháng 4/1944, Bùi Xuân Các ra Đồng Hới gặp mấy người bạn đang làm ở Toà sứ và đưa ra một đề nghị tưởng như đùa: “Các anh bố trí cho tôi gặp Tuần phủ Quảng Bình”.

Thế rồi, Các và anh bạn Đào Viết Doãn đến Dinh Tuần phủ, hơi lo vì cái sự liều của mình. Gặp được Tuần phủ Nguyễn Thơ, Bùi Xuân Các nói: “Chúng tôi là thanh niên Lệ Thủy, trước tình hình dầu sôi lửa bỏng hiện nay không biết làm thế nào cho phải, nên xin đến đây để thỉnh ý kiến cụ lớn”.

Ông Tuần phủ trả lời có vẻ như “lạc đề”: “Tôi rất có cảm tình với cách mạng và thương dân. Đi đến đâu cũng lo cho dân được yên ổn”. Ông lại khoe: “Tôi cũng nằm trong sổ đen của mật thám Pháp”.

Bùi Xuân Các tiếp lời: “Cụ lớn thương dân khiến tôi rất khâm phục. Nhưng hiện nay dân Lệ Thủy quê tôi đang chết đói nhiều. Đề nghị cụ lớn cho gạo tới Lệ Thủy để tổ chức cứu tế”. Ông Tuần phủ nói ngay: “Thế mà tri huyện Lệ Thủy không cho tôi biết. Tôi sẽ xuất gạo tới đó”.

Tuần phủ Nguyễn Thơ cử luôn Bùi Xuân Các làm trưởng ban cứu tế Lệ Thủy. Vài hôm sau, 5 tấn gạo được chở đến nơi và Bùi Xuân Các tổ chức nấu cháo cứu đói. Nhờ những bát cháo ấy nhiều người dân Lệ Thủy đã thoát được cái chết cận kề. Họ vùng lên cùng với đồng bào cả nước cướp chính quyền và góp phần làm nên cuộc Tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám vĩ đại.

“Ông nghè bút thiếp thời nay”

Khi bản Hiến pháp của nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa ra đời, Bùi Xuân Các đã viết thư ra Quốc hội đề nghị trình bày Hiến pháp bằng chữ viết tay của mình. Chỉ cần xem nét chữ trong bức thư, Quốc hội đã chấp thuận đề nghị trên.

Nhưng sau đó, chiến tranh bùng nổ, khiến cho Bùi Xuân Các không thể thực hiện được tâm nguyện. Nhưng chàng trai này đã miệt mài, tỷ mẩn trong từng nét bút trình bày bản Tuyên ngôn độc lập để đưa ra đúng dịp kỷ niệm một năm ngày Quốc khánh 2/9. Bản tuyên ngôn độc lập do Bùi Xuân Các trình bày đẹp đến nỗi được đưa vào Viện Bảo tàng.

Chữ viết của chàng trai quê Lệ Thủy này cũng đã khiến một người cầu kỳ, nghiêm cẩn với cái đẹp như nhà văn Nguyễn Tuân ngưỡng mộ. Đó là dịp Nguyễn Tuân cùng Đoàn Phú Tứ và một số văn nghệ sĩ khác vào tổ chức diễn kịch ở Huế.

Nội dung vở kịch do nhà văn Đoàn Phú Tứ viết, còn trình bày thì tất cả đều thống nhất là phải mời cho được Bùi Xuân Các . Bùi Xuân Các nhận lời và với nét chữ thiên phú của mình đã khiến cho kịch bản sáng bừng.

Băng rôn quảng cáo vở kịch ghi: Nội dung Đoàn Phú Tứ, Bút thiếp: Bùi Xuân Các. Vở kịch được trình bày bằng bút thiếp đó đã được bán với giá 50 đồng, tương đương 1 lạng vàng lúc bấy giờ.

Nguyễn Tuân sau khi xem bản bút thiếp của Bùi Xuân Các đã im lặng hồi lâu. Đôi mắt nhà văn ánh lên niềm xúc động, ngỡ ngàng như vừa trông thấy cái đẹp mà ông luôn tìm kiếm. Tác giả “Chữ người tử tù” rút ra tập truyện ngắn “Vang bóng một thời” và nắn nót ghi: “Kính tặng ông nghè bút thiếp thời nay”.

Đường quan lộ của Bùi Xuân Các có vẻ hanh thông khi còn trai trẻ đã được cử làm Trưởng ty kiểm duyệt Trung Bộ. Nhưng sau đó đời ông rẽ sang nẻo làm thầy giáo có lẽ vì chữ quá đẹp. Sau khi dạy ở trường Lương Văn Chánh – Phú Yên một thời gian, Bùi Xuân Các được điều về Bộ Giáo dục và từ đó ông gắn liền với chữ Quốc ngữ trong gần nửa thế kỉ.

Ở Bộ Giáo dục, ông phụ trách mảng cấp 2, cấp 3, nhưng những người phụ trách cấp I đều thường xuyên đến nhờ Bùi Xuân Các tư vấn cho cách viết của các em học sinh vừa mới đi học. Bộ trưởng Bộ Giáo dục lúc ấy đã đề nghị Bùi Xuân Các viết một cuốn sách hướng dẫn cho học sinh cách tập viết.

Và khi sách ấy ra đời, chữ viết của nhiều học sinh cấp I toàn miền Bắc đã đẹp hẳn lên. Trong đó có những nét chữ Bùi Xuân Các đã cải tiến sau thời gian nghiên cứu công phu.

Kiểu chữ ấy đã ăn sâu vào nét bút biết bao nhiêu thế hệ học trò nhưng khi nó đã rất yên ổn trong nhà trường thì chính Bùi Xuân Các lại đề nghị thay đổi kiểu chữ.

Nét mặt ông trở nên sôi nổi khi nhớ lại ngày ấy: “Phải thay đổi kiểu chữ vì hoàn cảnh kinh tế xã hội lúc ấy đã thay đổi. Kiểu chữ cũ phải viết bằng bút lông, bút lá tre, nét thanh nét đậm, uốn lượn nhẩn nha, viết mất nhiều thời gian. Trong khi đó, thời của bút lông bút lá tre đã qua, đến thời của bút bi rồi. Người ta cũng không có nhiều thời gian để nắn nót nét chữ”.

Để đưa ra đề nghị đó Bùi Xuân Các đã mất rất nhiều thời gian suy ngẫm, tìm tòi. Ông nghiên cứu chữ Bác Hồ và chữ của đồng chí Trường Chinh và nhận thấy cả hai người đều có xu hướng đơn giản hoá chữ viết. Ông còn tìm quyển mẫu chữ La tinh của một Nhà xuất bản bên Pháp để nghiên cứu thêm.

Đề nghị của Bùi Xuân Các đã được đưa ra thảo luận nhiều ở Bộ Giáo dục với nhiều ý kiến tranh cãi. Thay đổi một thói quen đã ăn sâu vào tiềm thức là cực kỳ khó. Nhiều ý kiến chất vấn Bộ trưởng Bộ Giáo dục Nguyễn Thị Bình lúc đó đã được gửi lên Quốc hội.

Bộ trưởng Nguyễn Thị Bình đã triệu tập một cuộc họp lấy ý kiến của tập thể Bộ Giáo dục. Câu trả lời cuối cùng: Đồng ý với đề nghị của Bùi Xuân Các. Ông cười tươi, bảo: “ Kiểu chữ ấy bây giờ chúng ta vẫn đang dùng đây. Nó được chấp nhận vì hợp lý hơn”.

Hỏi ông sự khác nhau cơ bản giữa nét chữ kiểu mới và cũ là gì?. Ông trả lời bằng cách lấy cây bút bi và viết mấy chữ A, B, C… theo cả hai kiểu. Không ngờ ông lão 90 ấy lại có thể viết đẹp đến như vậy. Bây giờ thì tôi hiểu vì sao Nguyễn Tuân lại tặng ông mấy chữ “Ông nghè bút thiếp thời nay”.

“Bí quyết viết chữ đẹp của bác là gì?”. Ông bảo: “Tôi yêu tiếng Việt, mỗi nét chữ đều cố gắng đạt đến độ hoàn mỹ. Nhưng chẳng có gì hoàn mỹ cả, nên tôi càng phải luyện tập nhiều. Càng luyện tập tôi càng tìm được niềm đam mê trong từng nét chữ”.

Ghi chép của Phùng Nguyên

Việt Báo

Video nổi bật

Video chục nghìn người tổng duyệt mít tinh mừng lễ 30/4
00:00 / --:--

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Sự thật lạnh gáy đằng sau các lò hỏa táng

Nhân viên kỹ thuật ấn cửa lò đưa xác vào hỏa táng, sau 1 tiếng quan tài cháy, chỉ còn phần xương, nhiệt độ trong lò từ trên 1.000oC được hạ xuống để thiêu hết tạp chất còn lại.

Chân dài thác loạn mua vui cho các cuộc bay thuốc

 Những dòng trạng thái đầy kích thích, hứng khởi được mặc định như thước đo đọ sành điệu: "bay bay bay bay, 2 ngày rùi vẫn còn say ", "ai bay cùng em đêm nay hem nào" kèm làn khói mờ tỏ lắc lư theo vòng một "khủng".

Nhận xét tin Người học trò của Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Người học trò của Đại tướng Võ Nguyên Giáp bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nguoi hoc tro cua Dai tuong Vo Nguyen Giap ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Người học trò của Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Phóng Sự Tổng Hợp của chuyên mục Phóng Sự.

The pupil of General Vo Nguyen Giap
Bui Xuan The, Le Thuy Vo Nguyen Giap, Nguyen Tuan Quang Binh, Hanoi, Cach Mang Thang Tam, Ministry of Education, script, Doan Phu Tu , beautiful writing, the week, suggestions, strokes, he heard, to

TP - "Just a few words, he makes the Quang Binh Week 5 tons of rice exported to freedom for the people on the eve of the moment August Revolution. But it is best known by Bui Xuan The details such as beautiful writing makes the writer ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Phóng Sự


  • Thoi su 24h275 Ban dam 14000 USD 2 dem cho dai gia
    Thời sự 24h(27/5): Bán dâm 14.000 USD 2 đêm cho đại gia

    Có luật Biểu tình để ổn định an ninh; Bay từ Sài Gòn ra Bắc bán dâm giá 14.000 USD hai ngày; Khai thác 22,7 km cao tốc 6 làn đẹp nhất VN; Nhà mới đẹp miễn chê của NSƯT Việt Hoàn; 

  • Thoi su 24h265 Hoc sinh HN len nui sex la bia dat
    Thời sự 24h(26/5): "Học sinh HN lên núi sex" là bịa đặt

     Lương bộ trưởng chưa đến 15 triệu đồng; Đường dây bán dâm toàn trẻ vị thành niên đẹp như thiên thần ở HN; Trực thăng đại gia Việt khuấy động làng chài nghèo miền Trung; Sạt lở kinh hoàng, cuốn phăng nhiều nhà dân xuống sông; 

  • Thoi su 24h255 Chua nhan 5 trieu yen chi ve chai da bi lua
    Thời sự 24h(25/5): Chưa nhận 5 triệu yên, chị ve chai đã bị lừa

     Hình ảnh công trường phi pháp của TQ ở Biển Đông; Anh em đại gia Thái Bình xây dãy biệt thự hệt nhau giữa Hà Nội; Thu Phương bỏ cả sĩ diện vì trai 19; Chưa nhận 5 triệu yên, chị ve chai đã bị vay tiền, lừa gạt; 

  • Thoi su tuan qua Chi tien khung de cham cay xanh
    Thời sự tuần qua: Chi tiền "khủng" để chăm cây xanh

    Chúng ta không bán sân bay, cảng biển; "Đẻ" thêm GPLX số tự động; Một quận chi 18 tỷ để bảo dưỡng cây xanh; Công an sẽ giao trả 5 triệu yên cho chị ve chai!; Ca mang thai đặc biệt ở Việt Nam; K +: Độc quyền vẫn lỗ ngàn tỷ; Chân dài thác loạn mua vui cho các cuộc bay "thuốc"... là những thông tin thời sự nổi bật trong tuần qua.

  • Thoi su 24h235 Dan dua nhau thao luoi chong loa
    Thời sự 24h(23/5): Dân đua nhau tháo lưới chống lóa

    Sắp khai tử nhà máy thép nghìn tỷ ở Vũng Áng; Triệu tập đôi nam nữ thuê người bức tử cây xanh; Sự thật về nhóm thanh niên mang xác người vứt ở bệnh viện;... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 23/5. 

  • Thuc hu chat luong ao chong nang tien trieu
    Thực hư chất lượng áo chống nắng tiền triệu

    Trước những lời quảng cáo như “mềm mịn, thấm hút mồ hôi cực tốt, không bí bách”,... các chuyên gia khuyến cáo “nên cẩn trọng”.

  • Mong manh hang Viet
    Mong manh hàng Việt!

    Doanh nghiệp Việt cần năng động, sáng tạo hơn để đương đầu với những thách thức, để tiếp tục phát huy trên nền tảng đã gây dựng được

  • Con xem phim sex cha me lam gi
    Con xem phim sex, cha mẹ làm gì?

    Chúng ta cần trang bị kỹ năng, kiến thức về sex, có như vậy mới tạo được 'vắc-xin kháng sex' đủ mạnh cho các em. Chị Đào Lan, có con gái học lớp 5 tại Hà Nội đã thực sự sốc nặng khi cô con gái nhỏ đóng cửa xem phim sex một..

  • Cap doi khach Tay bi cuop gay xon xao
    Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao

    Cặp đôi khách Tây bị cướp ở Hà Nội đang là câu chuyện được nhều bạn trẻ quan tâm. Mới đây, thông tin về cặp đôi khách Tây bị cướp đã có những tình tiết mới. ------------ Xem thêm: Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao, http://vietbao.vn/tp/Cap-doi-khach-Tay-bi-cuop-gay-xon-xao/11384861/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Cho xe mo to vao duong cao toc
    Cho xe mô tô vào đường cao tốc

    Đa số lo ngại xoay quanh chuyện, nếu những tay đua "kiệt xuất" lái mô tô được “thả” vào môi trường phù hợp nhưng chưa đủ “chất” sẽ dễ gây họa.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1705 2305
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (17/05 - 23/05)

    Cô gái thừa nhận dựng chuyện nhận nuôi con tử tù; Vụ giấu vàng qua sân bay: Vĩnh viễn không được làm việc trong ngành hàng không; Bé 6 tháng tuổi tử vong bất thường: Mũi tiêm hạ sốt oan nghiệt?; Chỉ rõ những bất thường vụ chi 18 tỷ chăm cây xanh... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tong hop Doi song tuan qua 185 235
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (18/5 - 23/5)

    Con hẻm miễn phí ở Sài Gòn, những SV làm tình nguyện vùng cao, cậu bé mua đồ ăn cho người vô gia cư là những câu chuyện về tình người thật đẹp. Nhiều chủ đề giáo dục con, những chuyện tình cảm động, nhiều bài viết đáng suy ngẫm và các thông tin an toàn thực phẩm bẩn, mỹ phẩm giả...là những vấn đề nổi bật tuần vừa qua...

  • Diem lai tin suc khoe nong trong tuan 185 245
    Điểm lại tin sức khỏe nóng trong tuần (18/5 - 24/5)

    Bộ Y tế xác minh thông tin gạo giả ở Việt Nam, Phát hiện vịt nuôi bị nhiễm virus H5N1 ở Ninh Thuận, Trẻ mắc tay chân miệng nhập viện tăng đột biến, Đã có câu trả lời vụ khăn ướt nhiễm khuẩn, Giữ sức khỏe ngày nắng nóng cho bé yêu,.... là các thông tin sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 175 235
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/5 -23/5)

    Tình báo Đức cung cấp thông tin quyết định để Mỹ tiêu diệt Bin Laden; Chính phủ Mỹ khẳng định không thay đổi chiến lược tại Iraq; Cựu Thủ tướng Yingluck ra hầu tòa; Mỹ và Cuba kết thúc vòng đàm phán thứ 4... là những tin đáng chú ý trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Sự kiện quốc tế nổi bật (17/5 -23/5), http://vietbao.vn/The-gioi/Su-kien-quoc-te-noi-bat-175-235/2147562992/433/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1705 2305
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (17/05 - 23/05)

    Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao; Người mẹ trẻ nhẫn tâm sát hại đứa con hai tuổi; Cả trăm người thân bị hại gây náo loạn tòa; Mua ma túy về "ăn mừng ra tù", gặp ngay 141; Kế hoạch tiêu 5 triệu yên của 'tỷ phú ve chai'; Trung tướng rởm và chiêu bài lừa đảo chiếm đoạt 12 tỷ đồng;......là những tin đáng chú ý trong tuần.