Ngược bản Ma Coong, xuôi về đất Rục

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Những bộ tộc nhỏ bé giữa đại ngàn (kỳ 5):

Nguoc ban Ma Coong xuoi ve dat Ruc

Già ràng ống - bí mật của người Rục - Ảnh: Vũ Toàn

Tuy cùng dân tộc Chứt nhưng người Ma Coong ở xã Thượng Trạch, huyện Bố Trạch (Quảng Bình) có những nét văn hóa nổi trội, khác biệt so với người Mã Liềng, A Rem, Sách, Rục...

Nghe vậy, tôi khẩn trương rút khỏi bản A Rem đi tiếp 10km trên “đường 20 Quyết Thắng” thì lần lượt gặp 18 bản của người Ma Coong nằm rải rác trong những lũng núi sâu hun hút phía dưới chân rừng. Đây là vùng khí hậu hai nước Việt - Lào đan xen “bên nắng đốt, bên mưa quây” dưới bầu trời tây Trường Sơn đúng như bài hát Sợi nhớ sợi thương của Phan Huỳnh Điểu - Thúy Bắc.

Cả làng đập trống

Thật xui xẻo, tôi chọn Cà Roòng - một trong 18 bản của người Ma Coong - để thâm nhập thì bản vắng ngắt. Y Lan, cô gái trẻ măng, chỉ tay về phía có đỉnh rừng cao ngất bảo họ đi làm rẫy và đi săn thú sau cái núi đó, không biết tối hay mai mới về tùy thuộc việc làm rẫy xong hay chưa, có săn được con gì hay không. Khi tôi hỏi chuyện về lễ hội đập trống thì Y Lan nở nụ cười thật tươi.

Theo lời Y Lan, đó là lễ hội cầu mùa của riêng dân bản Ma Coong diễn ra hai ngày hai đêm bắt đầu từ đêm 16 tháng giêng âm lịch. Đến dịp lễ hội người A Rem cũng kéo cả bản sang đây cùng chung vui vì họ không có lễ hội gì. Tiếc thay bây giờ đã là ngày 16-3, lễ hội đập trống chỉ còn lại dư âm trong lời kể.

Y Lan kể: “Trước khi khai hội khoảng vài tuần, trai bản vô rừng tìm những khúc gỗ to đem về khoét ruột, đẽo hai đầu giống như cái trống. Da bịt hai đầu trống thường là da bò, nhưng tốt nhất là da con mang vừa mỏng lại vừa bền. Đêm hội tập trung đầy đủ những già làng (khoảng 14 cụ cao niên nhất) ngồi trên dãy ghế cao nhìn xuống sân hội.

Trước mặt mỗi già là một hũ rượu ngon được làm bằng loại men đặc biệt (rượu này do dân tự nguyện đóng góp). Khi sân hội đã đông chật người thì già làng làm lễ cúng chúa đất, cầu những điều tốt lành cho mùa màng. Già làng cũng là người đầu tiên đập trống rồi tuyên bố cho dân bản mở hội. Xong việc già quay lại mời các cụ mở nắp các hũ rượu cần uống mừng ngày lễ”.

Sau đó, cả làng xông vô đập trống. Bản này thi với bản khác, bản nào đập được nhiều lần vào mặt trống thì sẽ gặp được nhiều vận may trong cuộc sống hơn. Cùng với tiếng đập trống là tiếng cồng, chiêng vang lên với từng điệu nhạc không lời do các thổ dân sáng tác để giữ nhịp đập trống sao cho không bị đứt đoạn thì hội mới vui. Đập khỏe nhất, hăng nhất là hội thanh niên. Đập cho đến khi thủng trống thì lễ hội mới kết thúc. Nếu đập trống thủng sớm là điềm báo năm đó được mùa to.

Đêm trống thủng là đêm vui nhất của nam nữ thanh niên vì đó là “đêm tự do, đêm tình ái” của những người mới bắt đầu biết yêu đương. Họ dắt nhau ra khỏi bản đi cho đến sáng hôm sau mới về lại bản mình. Y Lan nói rằng có lẽ vì thế nên lễ đập trống được xem là lễ hội vui nhất trong đời người Ma Coong.

Những đứa trẻ được cứu sống

Sau lễ hội đập trống năm nay, cũng tại bản này đã xảy ra cái chết thương tâm của già làng Đinh Keo 83 tuổi. Cả bản ai cũng nói già Keo chết vì trúng thuốc độc do người trong bản vì ghen tuông cài bẫy nhau khiến già vô tình trở thành nạn nhân...

Trung tá Nguyễn Thành Phú cho biết vụ án đang được bộ đội biên phòng đồn 593 tiếp tục mở rộng điều tra làm rõ nhằm tránh những hiềm thù để đời của người Ma Coong. Cũng theo trung tá Phú, năm 1991 một đồn phó quân sự đồn biên phòng 593 đã qua đời vì trúng độc trong cuộc uống rượu cần tương tự vụ án này nhưng hai năm sau mới tìm ra được tung tích hung thủ. Anh Phú bảo mẹo bỏ thuốc độc của kẻ chủ mưu rất tinh vi.

Thấy khách đến, kẻ chủ mưu đã ém sẵn mồi thuốc độc trong móng tay út. Khi chuẩn bị mời rượu, hắn cầm cần thử rượu trước và mồi thuốc nhanh chóng được bật từ móng tay sang nằm trong miệng cần.

Nhưng rùng rợn hơn là cái chết đối với những đứa trẻ sơ sinh. Trong thời kỳ đứa trẻ đang bú sữa mẹ, nếu người mẹ đó không may qua đời thì bắt buộc phải chôn sống đứa trẻ theo. Trung úy Cao Tiến Phương - cán bộ dân vận trẻ của đồn 593, người dân tộc Sách - như vẫn còn hết sức hồi hộp khi kể lại chuyện chị Y Xoan 36 tuổi (con già làng Đinh Keo) ở bản Cà Roòng qua đời đầu năm 2005. Vì biết trước tập tục quái dị này nên đồn cử Phương tới để can thiệp.

Khi Phương đến thì đứa trẻ chưa kịp đặt tên của Y Xoan đã bị anh em trong họ bắt bỏ xuống huyệt của Y Xoan. Trung úy Phương kể: “Khi thấy họ lấy hai chân Y Xoan kẹp vào cổ đứa bé để lấp đất, tôi hét lên vì không chịu đựng nổi. Giải thích mãi không ai chịu nghe, tôi đành nghĩ cách đề xuất phương án bộ đội biên phòng sẽ chịu trách nhiệm chăm nuôi đứa trẻ. Nếu có “ma rừng” về nhà quấy phá thì bộ đội chịu trách nhiệm tiêu diệt để dân bản yên lòng. Vậy là đứa trẻ thoát chết”.

Đinh Đường năm nay đã 8 tuổi (tên Đường do những người lính biên phòng đặt vì thời gian được bộ đội nuôi thằng bé rất thích ăn đường). Tôi đi tìm gặp chú bé may mắn được sống để chụp tấm ảnh nhưng Y Lan bảo nó đi rẫy từ sớm với bà ngoại rồi, không biết khi mô về mà đợi.

Trung tá Phú nói: “Trước Đinh Đường, bộ đội 593 cũng đã phát hiện và cứu sống một bé gái con của Y Din ở bản Noồng qua đời năm 20 tuổi. Đó là lần sinh đầu đời của Y Din nhưng do bà mụ không lấy hết nhau thai ra nên Y Din bị băng huyết nặng dẫn đến tử vong. Đứa bé cũng được phát hiện lúc chuẩn bị đưa cổ vào chân mẹ để kẹp...”. Lần ấy bộ đội biên phòng cử người về xuôi mua sữa, vú nhựa lên nuôi nhưng do sức yếu đứa bé chỉ sống được hơn hai tháng, đến cuối năm 2004...

Bí mật của già ràng người Rục

Từ tây Trường Sơn tôi xuôi về đi cắt mặt tuyến đường Hồ Chí Minh nơi tiếp giáp di tích lịch sử sân bay Khe Gát (sân bay dã chiến, điểm đánh phá ác liệt của không quân Mỹ trong chiến tranh) thuộc huyện Bố Trạch. Đây là một trong những tâm điểm tập kết nhân lực, lương thực, vũ khí quan trọng của bộ đội Trường Sơn từ năm 1966-1971. Lúc này trời vẫn chưa chịu ngớt mưa và gió lạnh.

Tôi đi thêm 50km xe thồ, vượt đèo Đá Đẽo cheo leo dài 3km mới tới đồn biên phòng Cà Rèng - Óc Sách 585 để vào các bản Mó O ồ ồ, bản Ón và bản Yên Hợp thuộc xã Thượng Hóa, huyện Minh Hóa nằm dưới dãy núi A Dín khi trời vừa sập tối. Nghe thượng tá Đinh Tiến Khâm - đồn trưởng đồn 585 - giới thiệu tôi là người Nghệ An, trưởng bản Yên Hợp Trần Trực - 47 tuổi, đang lên danh sách cứu trợ gạo giáp hạt của bản - đứng dậy tay rót rượu, miệng tự giới thiệu bằng tiếng Kinh khá sõi: “Anh em tôi chuẩn bị bán bảy con bò để đi tìm anh em họ hàng ở huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Tôi họ Trần quê ở Hà Tĩnh thật mà...”.

Kể chuyện ở bản, Trần Trực bảo sợ nhất là năm 1998 cùng lúc 48 người bị chết, có nhà chết cả năm người khiến dân ba bản tưởng ma rừng đòi nên lũ lượt kéo nhau chạy vô hang đá. Mãi về sau mới biết dịch sởi tràn về, dân bản không có thuốc lại nhảy xuống nước tắm cho bớt nóng nên mới nhiễm bệnh chết hàng loạt.

Năm 2001 đồn biên phòng 585 tiếp tục nhiều cuộc hành trình đi hàng ngày đường vô hang Ná, hang Cà Rung, Cà Tóc, Trườn, Rom... vận động mãi, gần 100 người Rục mới trở ra ở nhà mới của dự án 32 tỉ đồng. 243 người Rục được phát hiện và đưa ra khỏi hang đá năm 1959 (hiện người Rục có 76 hộ/345 khẩu) cùng thời điểm với người Cọi, người Mã Liềng ở Hà Tĩnh nhưng đa số người Rục ở đây đang chịu sức ép của lối sống hoang sơ.

Từ bản Mó O ồ ồ với những túp lều rách nát đan xen ngôi nhà dự án bên con đường mới mở, tôi đi sâu vào bản Rục Lan nằm trong hẻm rừng mới thấy nhận xét vừa nêu là xác đáng. Trẻ em chân đất trần truồng. Phụ nữ cũng chân đất, ngồi bếp uống rượu và hút thuốc “để sên vắt nghe mùi khét không bám theo ta nữa”. Bữa ăn chính là bồi, ngô, sắn chấm muối và “con gì có thịt là ăn” kể cả chuột, nhái.

Người Rục bao đời uống nước lã vì “không quen uống nước nấu sôi”. Họ luôn xem già ràng (thầy cúng) là người có phép biến hóa để ngự trị hoặc ru ngủ các loại “ma” rừng. Thiếu úy biên phòng Trần Ngọc Lĩnh (cháu Trần Trực) dẫn tôi đến xem ông ống - già ràng nổi tiếng làm phép chữa bệnh cho dân bản. Nhưng khi Lĩnh gợi ý ông kể chuyện làm phép thì ông im lặng rồi từ chối.

Ông nói với Lĩnh bằng tiếng Rục đại ý: “Lời khấn ma ràng thiêng liêng lắm. Chỉ khi có con bệnh ta mới khấn, mới xin để đi tìm hồn của họ chứ không thể làm khi không có ai đau ốm”. Lĩnh nói mãi ông mới lấy vòng hoa lá đội lên đầu, hai tay cầm chặt hai ống nứa cao thấp khác nhau (dưới mỗi ống nứa buộc thêm một thanh mét nhỏ vót nhọn giống như cái chân ống nứa) rồi bắt đầu ràng.

Ông ống cho biết: “Ống nứa dài đựng lời kêu gọi thần lớn, ống nứa nhỏ là lời kêu gọi thần nhỏ. Khi hai ống nứa này luôn được ràng (mài) đi ràng lại trên tấm đá mài là khi ta đang đi tìm hồn người bị bệnh. Người bị bệnh phát cuồng chạy nhảy, khát nước, nói nhảm, đau bụng, muốn nôn, mắt trợn đỏ... là do cái hồn người đó đi mất. Ta phải biết cách đi tìm cho đến khi nào đưa hồn của họ về đây là họ khỏe thôi”.

Mỗi lần đi tìm hồn phải mất 6-7 giờ, nghĩa là phải ràng liên tục trong vòng bảy giờ, miệng luôn đọc bài “ma ràng” mới mong tìm được. Nói đoạn ông ống đọc cho Lĩnh nghe: “Ớ mút cà tét, ớ mút cà tui, mút cà chen, mút phen, cù cu, bản thổ, ác. Nghĩa là: Mắc ma rừng hay ma rừng trêu chọc, mắc thần đất hay thần đất bắt đi...”.

Đọc đến đó ông ống im bặt, ngước ánh mắt đỏ hoe nhìn tôi và Lĩnh hồi lâu. Lĩnh bảo tôi ý già ràng nói đừng bắt già phải cầu khấn, đi tìm hồn khi không có hồn nào bị ma bắt. Đó cũng là lý do ông ống chỉ đọc cho Lĩnh nghe được một câu như câu thần chú, còn lại bao lời gọi hồn khác khiến người Rục bao đời kính nể vẫn đang là một bí mật chỉ có mỗi già ống biết mà thôi.

VŨ TOÀN

--------

+ Kỳ sau: Người Brâu ở Đăk Mế

-------------------

Tin, bài liên quan:

- Kỳ 4: Khi người A Rem rời hang đá...
- Kỳ 3: Người Mã Liềng dưới chân núi Ka Đay
- Kỳ 2: Ơ Đu - bộ tộc 300 người
- Kỳ 1: Đan Lai - bộ tộc chốn “sơn cùng thủy tận”

Việt Báo
Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Video được xem nhiều nhất

Đứng tim vì màn dọa ma ghê rợn nhất thế giới
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

15 năm ‘cò’ đẻ thuê của gã xe ôm trước cổng bệnh viện

15 năm “cò” mối đẻ thuê, bơm tinh trùng, mua bán tinh trùng... Nghề nào hắn cũng thạo, dịch vụ nào hắn cũng hay và quan trọng hắn có thể chu toàn được tất cả giấy tờ cho bệnh nhân.

Thâm nhập lò "sản xuất thánh" siêu hạng của "thánh" U60

Bằng những lời lẽ ma mị, “thánh bà” không chỉ nhồi nhét vào đầu “tín đồ” đủ thứ mê tín dị đoan mà còn gieo mộng “làm thánh” cho nhiều người với giá hàng trăm triệu đồng...

Nhận xét tin Ngược bản Ma Coong, xuôi về đất Rục

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Ngược bản Ma Coong, xuôi về đất Rục bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nguoc ban Ma Coong xuoi ve dat Ruc ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Ngược bản Ma Coong, xuôi về đất Rục ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Phóng Sự.

Coong contrast of Ma and down to earth Ruc
Coong Ma, Y ​​Lan, A Rem, Y Xoan, Bo Trach, Ma Lieng, the border guards, border stations, festivals, children, village elders, ghost forest, died, no, the

But the same people but Ma Chut Coong in Thuong Trach Trach district (Quang Binh) is the dominant culture, different from the Ma Lieng, A Rem , Books, Ruc ....

Xem tiếp: Phóng Sự


  • Thoi su 24h2704 Be trai bi me ep uong thuoc doc da chet
    Thời sự 24h(27/04): Bé trai bị mẹ ép uống thuốc độc đã chết

    Cá chết bất thường ở Vũng Áng: Thêm 5 thợ lặn nhập viện; Thảm án ở Hải Dương: Bé trai 8 tuổi bị mẹ đẻ ép uống thuốc độc đã chết; Giả mạo facebook nữ sinh bị cưa chân để lừa đảo: Lỗi tại nhà hảo tâm; Dân "tố" nước có mùi hôi, GĐ nước sạch bảo "Đun lên là hết"; Hành trình 18 năm vật vã tìm "tiếng người" cho con gái

  • Thoi su 24h2604 Nam thanh nien o HN bi sat hai da man
    Thời sự 24h(26/04): Nam thanh niên ở HN bị sát hại dã man

    Người nhái lặn 200m dưới kênh đen ngòm ô nhiễm để tìm két sắt; Có nên ăn hải sản khi cá chết hàng loạt ở miền Trung?; Thủy ngân trong không khí Hà Nội: "Khói xe chỉ là nghi ngờ"; Bỏ chất cấm độc hại: Thái Lan mất 6-7 năm, Việt Nam chỉ 6-7 tháng; Hà Nội: Lại một chung cư có nước sạch "sạch" như... nước cống!

  • Thoi su 24h2504 Tre bi bao hanh Noi dau tinh than
    Thời sự 24h(25/04): Trẻ bị bạo hành - Nỗi đau tinh thần

    Những cô gái bị xử tội... hiếp dâm; ‘Ai đầu độc cá cũng phải bị xử lý’!; Nằm rạp xuống đất khi thanh niên quăng mìn ra đường; Trẻ em bị bạo hành: Những nỗi đau về thể xác và tinh thần; Từ những vụ tống tình, tiền bằng ảnh 'nóng': Bài học cho giới trẻ... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 25/04/2016.

  • Thoi su 24h2204 Thanh nien lay bua giet nguoi yeu
    Thời sự 24h(22/04): Thanh niên lấy búa giết người yêu

    Công an nóng vội bỏ qua, còn ta nóng vội thì ra vào tù; Vì sao có những miếng thịt bò lại ánh lên màu 7 sắc cầu vồng?; Mỗi ngày cả trăm người đi taxi "thất lạc hành lý"; Số phận như bóng ma của các cô gái Việt bị bán sang Trung Quốc; Lún vào đa cấp liên tỉnh, tiền tỉ bốc hơi

  • Thoi su 24h2104 Nhung ly do khien gioi tre tu tu lang xet
    Thời sự 24h(21/04): Những lý do khiến giới trẻ tự tử lãng xẹt

    Rau phun thần dược siêu tăng trưởng: ‘Cả làng sai cũng phải xử’; Mổ ruột thừa xong bệnh nhân bị liệt luôn hai chân?; Anh bán phở và ông “quan”: Ai nên rút kinh nghiệm?; Phát hiện chất bột màu trắng tại trang trại nuôi 3.000 con heo; Hà Nội có thể thiếu 60.000m3 nước sạch mỗi ngày mùa hè

  • Xon xao nhung vu chong danh vo gay phan no
    Xôn xao những vụ chồng đánh vợ gây phẫn nộ

    Bạo lực gia đình từ lâu là một vấn đề nhức nhối trong xã hội, trong đó đáng báo động nhất là tình trạng bạo lực phụ nữ.

  • Sot virus trieu chung va cach dieu tri
    Sốt virus - triệu chứng và cách điều trị

    Bệnh nhân sốt virus có thể khỏi sau 5-7 ngày điều trị. Tuy nhiên, nếu không phát hiện sớm và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. ------------ Xem thêm: Sốt virus - triệu chứng và cách điều trị, http://vietbao.vn/tp/Sot-virus-trieu-chung-va-cach-dieu-tri/13168970/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Dan ba Viet kho nhat the gioi
    Đàn bà Việt khổ nhất thế giới?

    Trên đời này, chỉ có cha mẹ mới có thể hi sinh vì con cái! Đừng nghĩ mình có thể thay đổi được người khác. Sống vì mình đi, thương mình đi, sáng suốt lên, đừng vì sợ thị phi, sợ không làm được mà sống chịu đựng cả đời. Ai bị..

  • Vu chu quan bi xu ly hinh su
    Vụ 'chủ quán bị xử lý hình sự"

    Ông Tấn thuê mặt bằng ở huyện Bình Chánh để bán cà phê, ăn sáng, cơm trưa... nhưng lại bị phạt tiền vì nhiều lý do rồi bị truy tố vì chậm đăng ký kinh doanh...

  • Tang thue moi truong voi xang dau
    Tăng thuế môi trường với xăng dầu?

    Đại diện Bộ Tài chính khẳng định, hiện Bộ Tài chính chưa có kế hoạch trình Chính phủ về điều chỉnh tăng thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1704 23042016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/04 - 23/04/2016

    9 học sinh chết đuối thương tâm ở Quảng Ngãi; 4 phu vàng chết do ngạt khí ở Quảng Nam; Cá chết hàng loạt tại vùng biển miền Trung; U50 Hà Nội treo biển tuyển vợ mới... đạt yêu cầu; Thảm án mẹ giết con ở Hải Dương ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1704 23042016
    Toàn cảnh kinh tế tuần 17/04 – 23/04/2016

    Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các ngân hàng xây dựng kế hoạch xử lý nợ xấu năm 2016, gửi về Ngân hàng Nhà nước trước ngày 28/4. Công ty Idemitsu Kosa - Nhật Bản và Công ty Dầu khí Quốc tế Kuwait (KPC) đã thành lập công ty liên doanh Dầu khí Idemitsu Q8 tại Việt Nam. 7,3 tỷ USD đươc gửi ở nước ngoài liệu có phải diễn biến bất thường?

  • Su kien quoc te noi bat 174234
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/4-23/4)

    Động đất kinh hoàng ở Ecuador; Trung Quốc có thể xây nhà máy điện hạt nhân phục vụ mưu đồ Biển Đông; Giám đốc FBI thừa nhận chi hơn 1 triệu USD cho hacker để bẻ khóa iPhone; Vương quốc Anh tổ chức mừng sinh nhật Nữ hoàng Elizabeth II... là những tin chính trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1704 2304
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (17/04 - 23/04)

    Vụ kề dao vào cổ, bắt cóc ở Nghệ An; Thảm án mẹ giết 2 con ở Hải Dương; Ám ảnh những vụ bắt cóc trẻ em và cách đối phó; Cảnh báo: Những vụ trộm điện thoại táo bạo trong chớp mắt; Toàn cảnh vụ chủ quán cà phê Xin chào bị khởi tố; Bảo vệ Thẩm mỹ viện Cát Tường ra tù trước thời hạn;.....là những tin đáng chú ý.

  • Nghin le chuyen tuan qua 0304 09042016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 03/04 - 09/04/2016

    Kinh hãi hành trình mỡ trộn phân, hóa chất... lên bàn ăn; Hủy thầu đường ống nước sông Đà 2 với nhà thầu TQ; Phở đùi gà 300.000 ở Hà Nội gây tranh cãi; Phẫn nộ con gái “báo hiếu” mẹ già yếu bằng...cán chổi; Nữ sinh bị tạt axít gửi tâm thư lạc quan đến cộng đồng... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.