vietbao

Ngủ thăm

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Ngủ thăm - Một nét văn hoá độc đáo của người Dao tiền Xuân Sơn - Thanh Sơn, Phú Thọ. Ngủ thăm, xin đừng hiểu theo cách thô tục mà nó mang màu sắc tâm linh tinh thần của người Dao tiền ở đây.

Chính do màu sắc tâm linh tinh thần này chi phối mà bao đời nay các thế hệ người Dao tiền ở Xuân Sơn đến với nhau, cho người ta thành vợ, thành chồng và gắn kết họ đến cuối đời, thuỷ chung, vụng dại một cách khó lý giải. Tục ngủ thăm của người Dao tiền ở Xuân Sơn kéo dài suốt năm nhưng "cường độ" mạnh nhất của tập tục phải kể đến ấy là lúc Tết đến Xuân về.

Ngu tham
Duyên sơn cước.


“Để không gần mặt xa lòng”

Trên bản đồ hành chính, xã Xuân Sơn nằm vào "điểm chết" của tỉnh Phú Thọ. Nói vậy vì cái huyện Thanh Sơn - một huyện miền núi xa ngút ngàn mây này thì xã Xuân Sơn có lẽ cũng là xã xa nhất. Một mặt xã giáp xã bạn Minh Đài của huyện, mặt kia giáp Phù Yên của tỉnh bạn Sơn La còn mặt nữa lại giáp với xã Đà Bắc của tỉnh Hoà Bình.

Chính do cái điều kiện tự nhiên ấy "trói buộc" nên sự vận động của xã đã mặc nhiên không bị cuộc sống của cơ chế thị trường xâm nhập và xã đã có thêm "vận may” để bảo lưu những tập tục ngàn đời của mình. Những cánh rừng già thâm u, những con dốc thăm thẳm, những cây cổ thụ ngàn đời cùng hệ thống dây leo hết sức đặc trưng của miền rừng nhiệt đới đã "gói gọn" và bảo lưu cho xã một tập tục.

Ngu tham

Cô sơn nữ này vẫn đang tìm kiếm cho mình một người bạn đời.


Trong màn sương mù đặc quánh, dường như có thể xắn ra được tựa như thịt đông, bên ánh lửa bập bùng đầy bí hiểm, chúng tôi chuyện trò cùng với cụ Đặng Văn Sơn. Cụ Sơn là một người cao tuổi, mến khách hiếm thấy.

Chén rượu đao, một loại rượi quý nấu từ cây đao lấy ở trên núi đá thẳm sâu cứ hết lại đầy. Càng khuya, trời càng lạnh, lửa càng đượm, câu chuyện giữa cụ và chúng tôi càng mặn mà hơn.

Trầm tư bên bếp lửa như để ngược lại dòng thời gian, cụ Sơn bảo, không biết tập tục ngủ thăm của người Dao tiền có từ khi nào.

Chỉ biết từ còn trai trẻ, cụ đã được người già trong bản kể về huyền thoại này, cũng ở bên bếp lửa, vào một đêm trời sắp sang Xuân...

Người Dao tiền ngày xưa thường ở nơi xa xôi, cheo leo và cái thủa hồng hoang ấy trời cũng chỉ cho trái đất này có hai người Dao - Một nam và một nữ(?!) Ấy là truyền thuyết thế.

Khốn khổ cho hai con người ấy, khi được thượng đế cho xuống trần cũng ở hai nơi heo hút và xa lơ xa lắc, trời bắt họ phải tự tìm đến với nhau.

Vượt qua mọi thử thách như thú dữ, cạm bẫy nhân gian bủa vây với bao nhiêu đam mê, họ mải miết đi tìm. Tìm mãi, tìm mãi đến khi gối mỏi, lưng còng, mái tóc xanh đã nhuốm sương gió bụi trần họ mới gặp được nhau. Và do thời gian dài lắc đầy những khát khao nên ngay từ lần gặp đầu tiên ấy họ nhanh chóng thành vợ thành chồng.

Vì say sưa họ đã quên đi mất cái dã ý của trời là buộc họ phải làm quen hơi nhau, và thế là hậu hoạ đã đến.

Họ là vợ là chồng với nhau đấy, làm lụng đấy, sinh con đẻ cái đấy nhưng họ đã phải chịu đựng một oan nghiệt là gần mặt nhưng xa lòng.

Ông giời bắt tội thật ác...

Và thế là, từ cái bất hạnh mà tổ tiên phải gánh chịu đã đi đến một quyết định các cụ kị… người Dao tiền của thủa sơ khai ấy để buộc cháu con khắc phục lại lỗi thiếu sót của họ với lời nguyền là: Cháu con người Dao tiền trước khi lấy nhau, muốn hạnh phúc, muốn gắn kết với nhau đều phải trải qua tập tục ngủ thăm.

Không hợp không làm "chuyện ấy"

Có thể hiểu một cách đơn giản là tìm hiểu.

Ngủ để cho 2 cơ thể quen hơi (xin nhắc lại chỉ để quen của chứ không có một dụng ý gì nữa) để họ được đến với nhau một cách trọn vẹn.

Theo anh Bàn Xuân Lâm - Chủ tịch xã, một người Dao tiền của thế hệ mới (có nghĩa là biết chữ, có kiến thức, biết tiếp thu và đã làm quen đủ các phương tiện thời hiện đại) thì hiện tại tập tục ngủ thăm của người Dao tiền ở Xuân Sơn vẫn còn lưu giữ, không bị mai một.
Ngu tham

Nét e ấp của cô con gái đang tuổi cập kê.

Xã Xuân Sơn có 4 thôn với các tên là Dù, Lấp, Cỏi, Lạn với hai hệ họ Dao là họ Đặng và họ Bàn thì hai dòng họ này đều lưu truyền tập tục ngủ thăm.

Đời cũng có cái lạ, hai cơ thể non tơ đang độ xuân thì, “hăng hái” với đủ mọi thứ, giữa một đêm xuân mơn mởn mà chỉ nằm với nhau mà không có gì cả ư?!

Tôi hỏi đi hỏi lại "cái điều tế nhị này" ngay cả lúc anh Lâm "phê" rượu nhất thì anh vẫn chắc như đinh đóng cột rằng: Không có gì cả!

Rồi anh kể, ngay bản thân anh, 13 tuổi anh đã được bố mẹ cho phép, được các anh lớn tuổi và bạn đồng lứa rủ đi ngủ thăm.

Cuộc đời anh, 13 năm trôi qua, 13 mùa xuân đi ngủ, ngủ rồi không hợp hơi lại thôi cho tới lúc tuổi đã gần 30 anh mới gặp được người vợ bây giờ.

Người ấy, ngủ buổi đầu, hợp hơi ngay và anh chị đã thành vợ thành chồng rồi có 2 gái, 1 trai.

Ngu tham
Anh Bàn Xuân Lâm - Chủ tịch xã.

Đến bây giờ cô gái đầu lòng đang làm cô giáo mầm non ở xã, đã đến tuổi đi ngủ thăm. Mỗi tối, tiếng cộc cộc gõ cửa đã vang lên từng nhịp. Anh biết con mình đã lớn. Anh thấy vui và nghe tiếng cộc thân quen ấy, tiếng chuyện trò của con gái mình với một bạn trai nào đó trong xóm, vợ chồng anh như trở lại với thủa ban đầu.

Trong 4 thôn kể trên của xã Xuân Sơn thì thôn Cỏi được coi là thôn có "cường độ" và tập tục ngủ thăm nhiều nhất của xã.

Đặng Văn Quyết - Bí thư đoàn xã - một "chiến binh" về sự ngủ thăm bộc lộ quan điểm: Ngủ thăm với người Dao ở đây là lành mạnh. Theo tôi nghĩ thì tập tục này đã cho con trai, con gái người Dao một bản lĩnh sống.

Một gái, một trai, một nệm, một chăn mà không có một tý tục luỵ nào xảy ra, anh bảo con người ta có bản lĩnh quá đi chứ.

Đây là một sự lành mạnh của cuộc sống tiền hôn nhân.

Nói thật, với tập tục này, chàng trai nào không giữ được mình là bị cánh con gái Dao cho ra ngoài rìa ngay. Hơn nữa, khi chưa ấm hơi (nghĩa là chưa hợp) thì anh muốn cũng không được đâu.

Theo chân Quyết tôi vào thôn Cỏi. Đêm cuối năm ở đây xuống thật nhanh, các nhà đều đã ăn cơm sớm. Thấy tôi băn khoăn, Quyết cho biết, vào cuối năm, các gia đình người Dao ở đây thường tổ chức ăn sớm. Ăn để cho những người con lớn tuổi còn có thời gian đi gõ cửa để ngủ thăm, để kiếm dâu, kiếm rể về nhà.

Đêm chưa xuống nhưng cả thôn đã sôi động. Tiếng xì xào, tiếng gõ cửa khua vách đã rộn vang khắp xóm.

Quyết bảo, ở đây, vào mùa ngủ thăm nhà nào đông con gái hoặc có con gái xinh thì bố mẹ chỉ mất ngủ, có khi phải ngủ bù vào sớm hôm sau.

Biết mình là một người "ngoại đạo", khó thực hiện ngủ thăm với một cô gái Dao nào đó, thế nhưng cùng với Quyết, tôi đã ghé vào một nhà nằm ở cuối xóm, nơi ấy có một cô gái mà Quyết đã chọn. Đưa tôi vào nhà giới thiệu với cha mẹ cô gái, khi một chai rượu và một ít thịt rúi khô được cha cô gái đem ra đãi tôi thì Quyết đã bí mật lẻn ra thực hiện phần nhiệm vụ của mình.

Tiếng cộc kệch vang lên, Quyết được đón vào phòng và đã chuyện trò rôm rả với cô gái mà tôi không biết mặt ở nơi góc nhà cùng hơi ấm của nệm, chăn. Nếu thuận, thì chỉ ra ngoài Tết này thôi, Quyết sẽ có vợ. Cầu mong họ sẽ ấm hơi cùng nhau để loại bỏ một định mệnh mà tổ tiên họ phải gánh chịu…

Ngu tham

Bản Dao vào xuân.


Chào Xuân Sơn về Hà Nội để đón một cái tết khi thung lũng còn đầy ắp sương, khi những chàng trai lâng lâng với một đêm ngủ thăm đang tập tễnh chân thấp, chân cao về nhà trên những bờ ruộng bậc thang, miệng ngâm nga Mùa xuân đầu tiên: "Rồi dặt dìu mùa xuân theo én về. Mùa bình thường mùa vui nay đã về. Mùa xuân mơ uớc đấy đang đến đầu tiên. Với khói bay trên sông, gà đã gáy trưa bên sông. Một trưa nắng vui cho bao tâm hồn. Rồi dặt dìu mùa xuân theo én về. Người mẹ nhìn đàn con nay đã về. Mùa xuân mơ ước ấy đang đến đầu tiên. Nước mắt trên vai anh, giọt sưởi ấm đôi vai anh. Niềm vui phút giây như đang long lanh. Ôi giờ phút yêu quê hương làm sao trong xuân vui đầu tiên. Ôi giờ phút trong tay anh đầu tiên một cuộc đời êm ấm. Từ đây người biết quê người. Từ đây người biết thương người. Từ đây người biết yêu người...

Một mùa xuân mới đang gõ cửa bản Dao đầy thi vị...

Lục Lương Sơn

Việt Báo

Comment :Ngủ thăm
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Ngủ thăm bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Ngu tham ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Ngủ thăm ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Phóng Sự
Sleeping visit
Xuan Son, Phu Tho, Thanh Son, the Dao, Dao Tien, mores, of the spring, my daughter, sleeping, visiting, social, to, you know
Sleep visit - a cultural definition uniqueness of the Dao of money Xuan Son - Thanh Son, Phu Tho. Sleeping visit, do not understand the vulgar way that it brings spiritual spirit color of the Dao money here ..
Khoảng tối đằng sau những quán cafe có phục vụ là chân dài để khách… “rửa mắt”
Khoảng tối đằng sau những quán cafe có phục vụ là chân dài để khách… “rửa mắt”

Trong ánh sáng lờ mờ của những bóng đèn led, hàng loạt “chân dài” cười nói vui vẻ. Thỉnh thoảng, một vài cô còn đưa tay ra vẫy khách: “Vào cà rồi phê anh ơi…”.

  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h287 Bao quet o Ha Noi Cay do la liet
    Thời sự 24h(28/7): Bão quét ở Hà Nội: Cây đổ la liệt

    Thắt tim cảnh người cha kiệt sức gục chết giữa cánh đồng; Bão quét tới Hà Nội: Cây đè ô tô, xe máy đổ cả loạt; Góc khuất nghề đẻ thuê: Nỗi ân hận tột cùng của người đàn bà dẫn gái về cho chồng; Sập giàn giáo cao ốc Dream Home Luxury, 3 người thương vong; Vụ Formosa: 9 dòng kiểm điểm và quyết tâm của Chính phủ

  • Thoi su 24h277 co gai tre tu vong duoi song To Lich
    Thời sự 24h(27/7): cô gái trẻ tử vong dưới sông Tô Lịch

    Formosa chôn chất thải: Nghi vấn bao che sai phạm cho cán bộ các cấp; Thương bé tròn một tuổi mà phẫu thuật chân 12 lần chưa khỏi; “Người mẹ ma” ở TP HCM: 'Ước gì tôi biết vì sao mình bị tạt axit'; Nỗi đau khôn cùng của người cha chôn 12 con trong cát trắng; Vợ chết, chồng bị thương: Nạn nhân nhắn gì cho bố mẹ trước lúc mất?

  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 107167
    Sự kiện quốc tế nổi bật (10/7-16/7)

    Toà PCA ra phán quyết Trung Quốc không có chủ quyền lịch sử ở Biển Đông; Tân Thủ tướng Anh Theresa May công bố danh sách nội các mới; Khủng bố đẫm máu đúng Quốc khánh Pháp; Đảo chính thất bại ở Thổ Nhĩ Kỳ... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 107 167
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (10/7- 16/7)

    Ổ bệnh bạch hầu đang bùng phát mạnh tại Bình Phước; Bác sĩ ra chợ xin từ thiện cứu 2 bé song sinh dính liền; Cảm động câu chuyện về sản phụ ung thư phổi quyết giữ thai nhi; Mách bạn bài thuốc điều trị sẩy thai từ hàng trăm năm trước;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1007 16072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (10/07- 16/07/2016)

    Lại nóng chuyện huy động 500 tấn vàng trong dâm, lãi suất tiêu dùng lên tới 70-80%/năm, EVN chiếm hơn 1/3 tổng số nợ mà Chính phủ phải bảo lãnh, nhiều ngân hàng báo lãi khủng trong quý II, kiểm tra xử phạt hàng loạt công ty đa cấp... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là nhữ