Thứ bảy, 22 Tháng mười 2005, 11:57 GMT+7

Ngôi nhà "công cộng" của ngành y...

Thì cứ tạm gọi "ngôi nhà" của họ - trường Đại học Y tế công cộng như vậy. Nói như một số chủ nhân ở đây thì "ngôi nhà" đó chỉ mới xong phần thô nhưng đã đem đến cho người ta những hình dung tốt đẹp về hình hài tương lai...

Ngoi nha cong cong cua nganh y

Trường ĐH Y tế công cộng. Ảnh: Lê Cự Linh

"Lâu rồi chúng em không còn chép theo thầy"

Căn phòng rộng chừng dăm bảy chục mét vuông gì đó. Gần trăm học sinh chăm chú hướng về thầy giáo tay cầm micro, tay chỉ lên những dòng chữ liên tục thay đổi trên màn hình phóng đại từ chiếc máy tính xách tay. Hôm nay, thầy Vũ Xuân Phú, Trưởng bộ môn Kinh tế y tế lên lớp về "Viện phí".

Sau giờ giải lao của tiết thứ nhất, các nhóm sinh viên ngồi quây lại xung quanh hai chiếc bàn, trên tay mỗi người là tờ giấy A4 in 24 câu hỏi liên quan đến những vấn đề về viện phí do thầy soạn sẵn. Thầy Phú tiếp tục hí hoáy với chiếc máy vi tính. "Các em có thể vào Google để tham khảo thêm về chính sách viện phí của Việt Nam và quốc tế và vào Website của nhà trường để đọc thêm tài liệu". Màn hình rộng liên tục thay đổi những bài viết trên các báo và địa chỉ các wbsite khác nhau...

Những phương pháp giảng dạy mới tại trường ĐH Y tế công cộng được áp dụng từ kinh nghiệm trao đổi với các trường ĐH quốc tế (như ĐH Queensland của Australia, ĐH North Carolina của Mỹ, ĐH Quốc gia Indonesia...) và thường xuyên được điều chỉnh cho phù hợp với từng môn học và hoàn cảnh thực tế.

Một số phương pháp chính thường được sử dụng trong các môn học chuyên ngành là: là thảo luận nhóm, tập đóng vai và tự học. Các phương pháp này giúp sinh viên phải "động não" nhiều hơn, loại bỏ cách học thụ động cố hữu.

Đối với những ai đã từng học tập hoặc giảng dạy ở ĐH nước ngoài thì sẽ chẳng thấy có gì mới mẻ về một giờ học mà thầy giảng bài bằng màn hình vi tính phóng to và các phòng học có internet không dây như thế này. Thế nhưng ở Việt Nam, đây là một hình thức giảng dạy mới và không nhiều trường ĐH có điều kiện áp dụng.

"Các giáo viên ở trường này đã không còn ai dạy theo kiểu thầy đứng đọc sách để trò chép rồi...". Thầy Phú nói. Trường mới có 4 tuổi sinh chính thức.

Cũng tại đây, từng có chuyện: Một thầy giáo từ nơi khác đến dạy lớp cử nhân năm cuối cùng, vẫn dùng phương pháp truyền thống là ngồi đọc cho sinh viên ghi. Đọc khoảng 15 phút, không thấy ai ghi, thầy khó chịu, gọi lớp trưởng hỏi nguyên do thì nhận được câu trả lời: "Thưa thầy, nếu thầy đọc giống trong sách thì chúng em cần gì phải ghi chép. Và từ lâu rồi, chúng em không quen cách học như vậy nữa".

Giờ học về Viện phí do thầy Phú lên lớp mà chúng tôi được tham dự là lớp năm nhất. Vì thế nên mọi người có vẻ hốt hoảng khi nghe thầy doạ: "Kết quả thảo luận mà mỗi em thu hoạch được sẽ là nội dung kiểm tra viết. Tôi sẽ có cách để xem em nào, nhóm nào không tích cực thảo luận mà dựa vào tài liệu để làm bài".

Thầy Phú nói: "Với cách dạy thị phạm như thế này, lẽ ra mỗi nhóm phải ngồi ở một phòng riêng để thảo luận nhưng vì trường còn chật chội quá nên đành để các nhóm ngồi chung trong một phòng. Đành phải chờ khi ngôi trường mới xây xong...".

Căn phòng còn những góc trống tương đối rộng, lẽ ra, nếu sinh viên đã quen chủ động thảo luận nhóm có thể kéo bàn ra xa nhau nhưng họ đã không làm như vậy...

"Thầy hiệu trưởng của trường này luôn luôn mong muốn chúng tôi đào tạo các cử nhân có phong cách ứng xử tự tin để khi ra đời, gặp công việc gì đều có thể chủ động giải quyết. Thế nhưng, hình như thầy đổi dễ hơn trò. Các em đã quen kiểu học và ứng xử thụ động trong suốt 12 năm phổ thông rồi. Muốn xoá bỏ phong cách thụ động ấy ở sinh viên chúng ta thì chỉ có cách mỗi thế hệ cố gắng cải thiện một chút...".

Chúng tôi nhận thấy sự am hiểu thực tế của thầy Phú trong lời nhận xét đó. Cả tinh thần nhẫn nại thể hiện từ cách chia nhỏ câu hỏi và hướng dẫn từng nhóm nêu vấn đề thảo luận.

Có thể nhờ sự nhẫn nại có phương pháp của những người thầy như vậy mà ở năm học cuối cùng, khi gặp buổi thảo luận nhóm như thế này, các nhóm sinh viên ở đây sẽ biết cách kéo bàn về các góc phòng mà không chờ ai nhắc.

Thầy Vũ Xuân Phú đã tốt nghiệp thạc sĩ Y tế công cộng ở Thái Lan và đã qua một số lớp tập huấn về nghiệp vụ sư phạm. Các cán bộ giảng dạy ở trường này hầu hết đều học qua trường Y, có bằng thạc sĩ hoặc tiến sĩ về Y tế công cộng ở nước ngoài và phải có chứng chỉ về sư phạm. Và, muốn bước chân lên bục giảng, họ phải qua một kỳ sát hạch gắt gao về chuyên môn bằng Anh ngữ mà mà một thành viên bắt buộc trong hội đồng là chuyên gia y tế công cộng bản địa ở khối nói tiếng Anh.

Ngoi nha cong cong cua nganh y

Thầy Vũ Xuân Phú và sinh viên trong một giờ học nhóm. Ảnh: Thu Hạnh

"Hiệu trưởng cũng phải xếp hàng"

Căng tin của trường giờ ăn trưa tương đối đông khách. Giáo viên. Sinh viên lớp cử nhân. Học viên lớp cao học. Đồ ăn, bàn ghế, giá cả - mọi thứ đều vừa phải, kha khá hơn quán cơm bình dân và còn lâu mới bằng nhà hàng bậc trung của Hà Nội. Nhưng được cái rất sạch, gọn ghẽ, trật tự...

Trong đám người xếp hàng chờ đến lượt mình lấy đồ ăn và trả tiền, chúng tôi nhìn thấy thấp thoáng mái đầu hói của thầy hiệu trưởng Lê Vũ Anh. Thỉnh thoảng thầy lại liếc đồng hồ, có vẻ như đang sốt ruột.

Dạ, em mời thầy lấy cơm trước ạ Một sinh viên lễ phép.

Không, không, cậu đừng làm thế.

Thầy hiệu trưởng gạt đi. Từ đó cho đến khi đến lượt mình, không thấy ông liếc đồng hồ nữa.

Ngoi nha cong cong cua nganh y

Ảnh: Thu Hạnh

Ở bàn ăn, tình cờ thầy hiệu trưởng ngồi chung cùng với cậu sinh viên định nhường chỗ lúc nãy, bên cạnh còn có hai học viên Cao học và một thầy giáo trẻ.

Tại sao thầy cũng phải xếp hàng. Lẽ ra, thấy thầy thì các cô bán hàng phải chủ động mời thầy lấy đồ ăn ngay chứ? Cậu sinh viên tỏ vẻ ngạc nhiên.

Ờ hay nhỉ, tôi thấy lạ vì sự ngạc nhiên của cậu đấy. Thầy hiệu trưởng thì cũng là người bình thường, phải xếp hàng chứ - ông cười

Vừa ăn, cả mấy thầy trò vừa trao đổi về sự bình đẳng và tính hiệu quả. Không biết kết quả cuối cùng của cuộc tranh luận ra sao, chỉ thấy, thỉnh thoảng vẫn gặp ông hiệu trưởng và các giáo viên xếp hàng lấy đồ ăn trưa cùng sinh viên.

Nghe kể, có một phần việc mà hiệu trưởng Lê Vũ Anh kiên quyết không chịu chia sẻ cho các hiệu phó khác, đó là cùng với phòng Công tác Chính trị của trường kiểm tra hộp mail chung để đọc thư của sinh viên và trả lời.

"Thầy hiệu trưởng nói rằng, như thế tức là phòng chúng tôi đứng một phía với học sinh để giám sát chất lượng phục vụ của giáo viên và các bộ phận khác của trường một cách khách quan nhất". Thầy Phú - kiêm trưởng phòng Chính trị hào hứng.

Hiệu trưởng Lê Vũ Anh nói rằng, tranh luận với sinh viên qua mail là việc thú vị.

Có lẽ nhờ những "công việc thú vị" như vậy mà tiến sĩ Lê Vũ Anh sinh động và trẻ trung hơn nhiều so với mái đầu hói và chức danh Hiệu trưởng của mình.

"Nếu hiệu trưởng là người khác, tôi đã bị ra đi từ lâu vì nói thẳng..."

Hiệu phó Trần Hữu Bích sinh năm 1965, vừa mới tu nghiệp ở Mỹ về. Anh khá quen thuộc với độc giả TS quan tâm đến cơn bão Katrina trong loạt bài viết Nhật ký người Việt trong cơn bão Katrina .

Ngoi nha cong cong cua nganh y
TS Trần Hữu Bích đang thuyết trình về kế hoạch của nhà trường trước các chuyên gia nước ngoài. Ảnh: Lê Cự Linh

"Tôi tin rằng mình sẽ không giúp gì được cho bài báo của các chị...". Anh bắt đầu câu chuyện một cách vụng về.

Quần bò, áo carô kẻ sọc, tóc húi cua và đi lại ngượng nghịu trong căn phòng mới (gần Văn phòng của hiệu trưởng Lê Vũ Anh), trông anh có vẻ như chưa quen lắm với chức hiệu phó mới toe của mình. (Nhiều người quen biết trường bình phẩm rằng các thầy, cô giáo của trường này rất sành điệu trong ăn mặc).

Có mấy người bạn hỏi: Sao đến phòng mới mà không cúng quảy gì cả, không sợ gì à. Tôi bảo: Thế cứ muốn mình ngồi mãi đây thì làm sao mà người khác có chỗ. Giả sử như làm một năm mà thấy không tốt lại cứ "khư khư" không chịu xuống hoá ra mình làm khó cho Hiệu trưởng à. Mọi "chỗ ngồi" ĐỘNG thì tốt cho sự phát triển hơn là TĨNH.

Nghe nói anh nhận tin mình được bổ nhiệm hiệu phó khi đang học ở bên Mỹ. Có bất ngờ không?

Cũng không bất ngờ lắm. Trước đó, khi nghe những lời đồn đại tương tự như vậy, tôi đã từng "xét" lại mình: với đặc tính quá thẳng tính, đôi khi nóng nảy, với sự đam mê và khả năng chuyên môn như vậy liệu mình có thích hợp với công việc quản lý không? Sau đó, tôi cũng có trao đổi với vài người thân. Người ta khuyên thế này: "Cậu còn trẻ, lại có chuyên môn tốt, đặt vào vị trí đó tốt hơn cho công việc chung hơn là một người khác xa lạ với chuyên môn". Nhưng lúc đó, tôi lại nghĩ khác, định hướng phát triển của trường này đã rất rõ ràng. Nếu ai ngồi vào vị trí của tôi thì cũng cứ theo cái guồng đó mà chạy thôi. Ai làm cũng tốt, tại sao lại là mình. Nhưng khi việc đến tay thì tôi cũng đã chuẩn bị "cương lĩnh" hàng động của mình.

Cũng có tin đồn là nhiều người không ưa anh? Anh tự xét thì nguyên nhân chính là ở điểm nào?

Hình như tôi làm một số thứ không theo trình tự, khuôn phép nào cả. Rồi chỉ quan tâm đến tính mục đích của công việc mà không quan tâm đến ai nói gì về mình. Nếu cái gì cho là đúng thì tôi sẽ phát biểu, nếu thấy không đúng thì tôi sẽ phản đối đến cùng dù người đưa ra ý kiến đó là ai. Thầy Lê Vũ Anh trong một bữa liên hoan sinh nhật ông ấy đã từng bảo thẳng tôi: "Tao nói thật, đôi khi mày thẳng đến mức khó chịu. Nếu tao là người khác thì có lẽ mày đã ra khỏi cái trường này từ lâu rồi".

Điều gì ở Hiệu trưởng Lê Vũ Anh khiến anh có thêm động lực để phát huy tính hay "cãi"

Là quan điểm nhất quán của ông ấy trong mọi trường hợp: "Những gì tôi đưa ra tại cuộc họp là để mọi người trao đổi chứ không phải là để mọi người đồng ý. Ai không có ý kiến là không có trách nhiệm. Cũng không phải người ta đồng ý với mình tất là tốt. Những ý kiến trái ngược mà xây dựng vẫn tốt hơn là lúc nào cũng gật". Tôi thấy thầy hiệu trưởng là người có tính mục tiêu rất cao. Một lần, khi bàn về chương trình cử nhân, ông ấy nói A, tôi nói B. Tranh luận đến cùng cho ra vấn đề thì thôi. Đến lúc căng thẳng quá dù tôi bắt đầu đuối lý, ông ấy bảo: "Đến đây thì tôi quyết...". Trong một cuộc họp khác, khi quay trở lại vấn đề đó, sau khi chứng minh được rằng, mình đã "quyết" một cách hợp lý, ông ấy nửa đùa, nửa thật bảo: "Đến đây thì tôi thắng ông Bích thật rồi".

Cũng có một lần Bích quan tâm đến "người ta nghĩ gì về mình" - đó là lần lấy ý kiến tham dò tín nhiệm. "Các ông thấy thế nào"- Anh hỏi một đồng nghiệp. "50% người ủng hộ ông. Đa số là lớp trẻ". "Thế là được. Nếu tất cả đều đồng lòng thì động lực cố gắng của mình sẽ kém đi". Bích nói.

Ở trường Đại học Y tế cộng cộng, có rất nhiều cán bộ giảng dạy trẻ, được đào tạo từ nước ngoài về và có cá tính đặc biệt như TS Trần Hữu Bích. Những con người đó đã đồng lòng làm nên hình thù của một mái trường có vóc dáng và tâm hồn trẻ trung, mới mẻ. Họ - những người đã "ép" thầy hiệu trưởng của mình cam kết trước các nhà tài trợ quốc tế: "Đến năm 2010, Đại học Y tế công cộng Việt Nam sẽ là trường hàng đầu trong khu vực về lĩnh vực này".

Kỳ 2- Hiệu trưởng Lê Vũ Anh: Tóc tôi chưa kịp bạc thì đã rụng

  • Lương Bích Ngọc - Nguyễn Thu Thuỷ

Vài nét về Y tế công cộng

Y tế công cộng (YTCC - Public Health), là tổ chức y tế của Nhà nước. Mục tiêu của YTCC là Giáo dục, động viên sức khỏe; Dự phòng; Chữa trị; Phục hồi chức năng.

Những vấn đề mà YTCC cần giải quyết
1. Sức khỏe với môi trường (Environmental - Health)
Chống ô nhiễm không khí (khói, bụi, hơi khí độc).
Chống ô nhiễm và làm cạn kiệt các nguồn nước sạch phục vụ sức khỏe và cuộc sống.
Chống ô nhiễm do tiếng ồn và sự rung chuyển do con người gây ra, nhất là ở các đô thị và khu công nghiệp (như máy bay, xe cộ, nhà máy, loa phóng thanh...), gây tác hại tới sức khỏe, chủ yếu là sức khỏe tâm thần.
Chống ô nhiễm các sóng điện từ, ví dụ điện thoại di động.
Chống ô nhiễm các chất phóng xạ từ những lò phản ứng thuộc nhà máy hay các vụ thử vũ khí hạt nhân, các vụ đắm tàu có chuyên chở chất độc hại nguy hiểm; Kể cả việc thải rác bừa bãi xuống biển, trong đó có rác phóng xạ.
Giải quyết tình trạng mật độ dân quá cao lâu dài hay đột xuất, gây các hậu quả xấu như tai nạn, ngộ độc, xả rác làm ô nhiễm môi trường (như các cuộc hành hương, biểu tình, thi đấu thể thao, liên hoan ca nhạc).
2. Tổ chức phòng chống các tai nạn: 3 loại chính là tai nạn sinh hoạt, tai nạn giao thông và tai nạn lao động.
3. Phòng chống ngộ độc: Rượu, thuốc lá, lạm dụng các loại thuốc ngủ, thuốc kích dục, thuốc ngừa thai, thuốc gây ảo giác, có thể dẫn tới nhiều hậu quả xấu về sức khỏe như gây quái thai, loạn trí, tử vong.
4. Công tác dự phòng
Phòng chống các bệnh truyền nhiễm có thể gây thành dịch.
Phòng chống các bệnh đặc biệt như HIV/AIDS, bệnh lây truyền qua đường tình dục khác như lậu, giang mai, lao, viêm gan do virus, các bệnh do bệnh viện gây ra vì là nơi tập trung những mầm bệnh nguy hiểm nhất.
Phòng bệnh tim và xơ vữa động mạch, các tai biến thường gặp ở lứa tuổi trung và cao niên.
Phòng chống ung thư các loại.
Phòng chống viêm phế quản mãn tính (do ô nhiễm không khí gây ra).
Phòng chống các bệnh tâm thần, nhất là ở người cao tuổi.
5. Y tế xã hội
Vấn đề chăm sóc sức khỏe cho các bà mẹ, gồm có sức khỏe sinh sản, vệ sinh thai sản, kế hoạch hóa gia đình, mối quan hệ giữa mẹ và con (Mother & Child Couple).
Sức khỏe cho trẻ em (y tế nhà trẻ, mẫu giáo, trường học).
Sức khỏe cho người cao tuổi (từ 65 tuổi trở lên cho cả 2 giới hay tuổi về hưu): Nhà chăm sóc người cao tuổi (Nursing home), bệnh viện cho người cao tuổi, vấn đề an sinh xã hội, bảo hiểm y tế.
Sức khỏe cho người bị khuyết tật về thể chất, tâm thần do tai nạn, bệnh tật hoặc tuổi tác.
Sức khỏe cho người sống không ổn định: Nhập cư trái phép, di tản do xung đột sắc tộc, trẻ bụi đời, người vô gia cư, người bị tạm giam...
6. An toàn thực phẩm, kể cả thực phẩm bổ sung (Food Supplements) dưới dạng thuốc như các vitamin, viên khoáng, sụn cá mập, viên sữa ong chúa, viên đạm...
7. Sức khỏe cho người từ các nước đang phát triển mới tới, trong đó mô hình bệnh tật và lối sống có nhiều khác biệt như: các bệnh nhiễm ký sinh trùng ruột, sốt rét, lao, sởi, uốn ván, bướu cổ; Các bệnh tiêu chảy do nhiễm khuẩn, HIV/AIDS, suy dinh dưỡng.

Bạn từng hiểu như thế nào về Y tế công cộng? Theo bạn ngành YTCC Việt Nam cần phải làm những gì để nâng cao công tác chăm sóc sức khoẻ cộng đồng?

Việt Báo

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Bắt bố mẹ nuôi đi ăn xin, mỗi tháng 'trả lương' 2 triệu

Cứ ngỡ rằng khi có "con nuôi" cuộc sống của hai ông bà lão này sẽ bớt phần cực khổ. Nào ngờ nỗi đau thế thái nhân tình vẫn đeo bám, cho dù họ đang dần bước vào tuổi gần đất xa trời...

Nhận xét tin Ngôi nhà "công cộng" của ngành y...

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Ngôi nhà "công cộng" của ngành y... bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Ngoi nha cong cong cua nganh y ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Ngôi nhà "công cộng" của ngành y... ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Phóng Sự Tổng Hợp của chuyên mục Phóng Sự.

House "public" of medicine ...
Le Vu Anh, Master Phu, Vietnam, public health, medical schools, pollution prevention, care, elderly, principals, health, students, thus, the house, for new

Then just call "home" of them - University of Public Health so. As some owners here, "house" which was only partly finished, but has given it the good visualization of the future shape ....

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Su kien quoc te noi bat Tu 219 den 279
    Sự kiện quốc tế nổi bật (Từ 21/9 đến 27/9)

    Mỹ oanh tạc các mục tiêu của IS, cảnh sát Australia giết hại thanh niên 19 tuổi, ủng hộ nhóm IS, hai ứng cử viên Tổng thống Afghanistan đạt được sự nhất trí về chia sẻ quyền lực.... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 21279
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 21-27/9)

    Bác sĩ nói viêm họng, trẻ chết vì... tay chân miệng; Người dân Tây Phi "xuống đường" rầm rộ chống Ebola; Dịch đau mắt đỏ bùng phát ở Sơn La;Trái táo để 9 tháng không hỏng; Bà bầu đau mắt đỏ và những sai lầm hại đến thai nhi; Nguyên nhân kinh nguyệt màu đen bất thường; Da đẹp, dáng thon với rau ngải cứu; Bài tập cho đôi mắt khỏe đẹp... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 2109 2709
    Toàn cảnh Showbiz tuần (21/09 – 27/09)

    Mai Phương Thúy vướng nghi vấn đã kết hôn, Lê Thúy khoe ảnh cưới cùng người yêu Việt kiều, Cô bé người Việt 8 tuổi có MV đạt gần 50 triệu lượt view trên Youtube, MasterChef Vietnam quay cảnh giết ba ba ghê rợn gây bức xúc, Đồ Rê Mí 2014: Thu An xuất sắc giành ngôi quán quân, Gà cưng của Đoan Trang đăng quang Bước nhảy Hoàn vũ nhí, Tạ Đình Phong - Vương Phi tái hợp sau 11 năm xa cách, Hàng loạt nữ ngôi sao Hollywood tiếp tục bị lộ ảnh nóng,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2109 2609
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (21/09 - 26/09)

    Quan chức đi xe sang biển xanh giả; Cao tốc Nội Bài - Lào Cai vừa thông xe đã lún, nứt; Hỏa hoạn tại quán bar Luxury; Thang máy rơi tự dọ tại Lotte Center; Những vụ bạo hành trẻ em - chuyện sau cánh cửa .... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2109 2709
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (21/09 - 27/09)

    Những vụ bạo hành trẻ em gây chấn động; Một bé gái bị sát hại và chặt xác gây chấn động ở Nhật Bản; Những người phụ nữ vào tù vì mang tội hiếp dâm; Choáng những vụ giang hồ máu liều nổ súng, đánh chém công an; Phiên tòa xử kẻ giết người và chuyện hiếm có; Giết người tình man rợ chỉ vì ghen tuông;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.