NLĐ trở về từ Libya: Tình người trong hoạn nạn

"Khi thấy lao động Việt Nam lần lượt rời khỏi Libya an toàn, chúng tôi thấy vô cùng hạnh phúc" - Ký sự của Tham tán thương mại Phan Minh Quang.

Trước tình hình chính trị tại Libya đang có những diễn biến rất phức tạp, Thủ tướng Chính phủ đã có ý kiến chỉ đạo: Bằng các biện pháp bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản cho người lao động Việt Nam hiện đang ở tại Libya; đồng thời khẩn trương tổ chức đưa người lao động về nước một cách an toàn, có trật tự, chu đáo bằng các phương tiện có thể. Là người trực tiếp tham gia vào việc lo thủ tục cho người lao động Việt Nam sơ tán khỏi Libya, Tham tán thương mại Việt Nam tại Ai Cập Phan Minh Quang đã ghi lại những cảm nhận của mình trong những ngày có mặt tại cửa khẩu Salloum để làm các thủ tục cho lao động Việt Nam nhập cảnh vào Ai Cập.

Tham tán thương mại Phan Minh Quang (giữa, caravat đỏ) chụp ảnh chung với lao động Việt Nam khi tiễn đoàn về nước (Ảnh: Ngọc Thạch)

4 giờ chiều ngày 23/2, chuông điện thoại reo. Đại sứ Phạm Sỹ Tam gọi tôi đến họp khẩn cấp bàn về kế hoạch giải quyết cho các lao động Việt Nam sơ tán từ Libya sang Ai Cập. Cuộc họp kết thúc nhanh chóng chỉ sau 15 phút và nhận lệnh lên đường ra biên giới Saloum giữa Ai Cập và Libya. Tôi trở về văn phòng chuẩn bị một số đồ dùng cá nhân cần thiết trong vòng 1 tiếng đồng hồ.

Cairo đã lên đèn và gió lạnh thổi ù ù từng đợt. Đúng 7 giờ xe của Đoàn công tác Đại sứ quán tại Ai Cập khởi hành từ Cairo, sau chặng đường 240km chúng tôi tại dừng tại thành phố Alexandria cổ kính để mua thực phẩm, nước uống cho anh em Việt Nam tại cửa khẩu và nghỉ đêm tại đây.

Sáng sớm hôm sau xe chúng tôi tiếp tục hành trình lên biên giới băng qua sa mạc trong bão cát mù mịt. Có lúc xe phải dừng vì bão cát quá mạnh, không thể nhìn thấy quá 20m. Càng gần cửa khẩu xuất hiện càng nhiều trạm gác quân đội cùng với xe tăng hạng nặng. Tuy nhiên an ninh hết sức đảm bảo và lực lượng kiểm tra an ninh cũng rất thân thiện với chúng tôi.

Sau quãng đường dài hơn 800km, chúng tôi đến cửa khẩu Salloum. Lúc này đã là 21 giờ đêm. Thời tiết càng trở lạnh với những cơn gió cuồn cuộn thổi từ biển Địa Trung Hải. Trong biển người di cư từ Libya với đủ màu da, tình hình lộn xộn, khu vực quá cảnh thì ngóc ngách, phải rất lâu sau, với sự hỗ trợ của người dân và Hải quan Ai Cập, chúng tôi mới tới được cửa khẩu.

Trong giá buốt và ánh sáng nhập nhoạng, chúng tôi đã nhìn thấy các lao động Việt Nam đang nhớn nhác trong đoàn người sơ tán giữa trời sương gió, lạnh buốt người. Khi nhìn thấy chung tôi từ xa, anh em đã reo hò và lao đến ôm lấy chúng tôi trong niềm hạnh phúc. Tôi chợt nghe trong đám đông ai đó reo lên “sống rồi!”.

Chúng tôi động viên anh em bình tĩnh và cả đoàn công tác lao vào việc cấp phát ngay một số lương thực, nước uống tối thiểu cho mọi người. Suốt đêm đó chúng tôi khẩn trương gặp các nhà chức tránh Ai Cập tại cửa khẩu để triển khai ngay việc khai báo thủ tục cầu thiết để nhanh chóng đưa anh em lao động sớm được vào Cairo càng sớm càng tốt. Đêm đó cả đoàn công tác đã thức trắng cùng anh em.

Và bắt đầu từ đây là những đêm không ngủ tại Salloum….

Có hôm giữa đêm khuya, nghe anh em lao động đến trước nói còn một tốp 58 anh em mất hộ chiếu, hải quan Ai Cập không cho vào cửa khẩu và đang bị cách ly ở đâu đó. Chúng tôi giật mình và hốt hoảng vì lúc này đã là 2 giờ sáng, trời rất lạnh, biết tìm anh em ở đâu trong dòng người hoảng loạn từ Libya đổ về đây. Ngay lập tức, chúng tôi đi nhờ xe ra tận đường biên giới và vào sâu hơn 10km trên lãnh thổ Libya để tìm họ. Trong khi dòng người đang chen nhau chạy ra, chỉ có chúng tôi chạy vào. Lực lượng an ninh Libya cũng giúp đỡ nhiệt tình, liên hệ hàng chục cuộc điện thoại tới các nơi để hỏi. Vậy mà vẫn không biết anh em lao động mình ở đâu.

Thất vọng và lo âu, chúng tôi trở lại cửa khẩu Ai Cập tìm họ. Gặp đoàn nào chúng tôi cũng gọi “Việt Nam, Việt Nam” để mong sao có ai đó trong dòng người chạy loạn nhận ra mình. Bất chợt có người chỉ cho chúng tôi đốm lửa phía xa trong trời đêm hoang vắng. Giá lạnh như tan biến trong phút chốc khi tôi gặp 58 anh em lao động ở đây. Tiếng reo hò, la hét sung sướng và họ vây quanh tôi.

Niềm vui khi tiễn các lao động về nước

Khi viết những dòng ký sự này, tôi đã ở Salloum 6 ngày. Nếm đủ giá lạnh, đói, mệt, buồn vui nơi vùng cao biên giới. 6 ngày, 853 anh em lao động có hộ chiếu hay mất hộ chiều đều quá cảnh vào Ai Cập an toàn, thuận lợi. Trong số họ, đã có nhiều người về đến Việt Nam để đoàn tụ với gia đình sau những ngày đầy lo âu, hoảng loạn trên đất Libya. Mỗi lần tiễn anh em lên xe về Cairo để trở về đoàn tụ với gia đình, tôi thấy sung sướng và hạnh phúc. Mừng cho họ và gia đình. Đó là động lực chính để tôi quên đi giá lạnh, đói khát và mệt mỏi.

Thời gian qua đi thật nhanh, tôi cũng không nhớ hôm nay là thứ mấy của tháng bởi đoàn đến và đi không theo một ngày giờ nhất định. Chưa kịp tiễn đoàn này lại có đoàn khác tới. Lúc nào chúng tôi cũng có mặt ở biên giới chờ ngóng anh em lao động sơ tán về đây. Đoàn nào tới chúng tôi cũng hỏi ngay về tình hình anh em còn ở bên kia biên giới Libya thế nào.

6 ngày ở Saloum thực sự đầy ắp kỷ niệm vui buồn mà mấy ai có được trong đời. Được gần, hiểu thêm những khát khao, hạnh phúc nhỏ bé của người lao động chỉ là thoát nghèo. Chiến tranh, xung đột và bạo lực chỉ đẩy con người đã nghèo lại càng nghèo hơn, đã mất mát lại còn mất mát hơn.

Nếu có ai hỏi tôi có kỷ niệm gì trong những ngày ở Salloum? Có lẽ tôi không thể quên được trong giá lạnh và mệt mỏi giữa đêm khuya, một thanh niên trẻ đến bên tôi giọng sợ sệt hỏi nhỏ ‘Chú ơi, cháu có được mang ảnh Bác qua biên giới không?”, thoáng một chút ngỡ ngàng, tôi nói lớn trước đám đông anh em lao động xung quanh: “Chúng ta có thể mang ảnh Bác Hồ đi qua bất cứ cửa khẩu nào trên thế giới này”.

Sau những ngày hoảng loạn, may mắn tới được biên giới Salloum gặp chúng tôi, có anh bạn trẻ nói, “Nhờ các chú làm phúc, chúng cháu mới có được những thời khắc yên tâm thế này”! Không, chúng tôi đâu có nhiệm vụ để làm phúc, đơn giản vì tình người, vì lương tâm và cả trách nhiệm.

Tôi nhớ mãi kỷ niệm có vài lao động Việt Nam do quá hoảng loạn và mệt mỏi đã không chịu nghe theo sự hướng dẫn của chúng tôi, gây ra tranh luận hết sức căng thẳng, có người ác miệng còn nói: “Các anh làm gì mà chẳng cho chúng tôi về Cairo?”. Tuy nhiên, sự phục thiện luôn là bản tính của con người Việt Nam, lúc đoàn lên đường về Cairo, lại chính những con người to tiếng, gay gắt nhất ấy lại là những người đầu tiên tiến đến ôm tôi và nói nhiều lần lời xin lỗi.

Tác giả chụp ảnh chung với bộ đội biên phòng Libya

Trong quá trình làm thủ tục quá cảnh cho anh em lao động Việt Nam, tôi thường xuyên phải gặp rất nhiều người, từ Thiếu tướng Ahmed El Kady đến chiến sĩ cảnh sát đứng lập hàng rào bảo vệ trật tự luôn cởi mở và tạo mọi điều kiện thuận lợi để Đoàn công tác hoàn thành được nhiệm vụ. Vị tướng này rất thiện cảm với người Việt Nam và giúp đỡ vô điều kiện, nhiều lúc bỏ qua cả thông lệ quốc tế. Chỉ có 25 tờ giấy thông hành do Bộ Ngoại giao Việt Nam cấp để sử dụng cho các công nhân mất hộ chiếu khi nhập cảnh vào Ai Cập, vậy mà lạ thay, 853 lao động Việt Nam đa phần bị mất hộ chiếu vẫn qua được cửa khẩu Saloum an toàn. 25 tờ giấy thông hành vẫn nằm trong cặp tôi. Tướng Magdy El-Kady đã phải thốt lên: “Chỉ duy nhất người lao động Việt Nam được miễn trừ”. Thậm chí có lần Tướng Magdy El-Kady đang họp với các thuộc hạ, ông vẫn bỏ để tiếp tôi.

Nghẹn lời trong nước mắt, tôi không thể trả lời câu hỏi “Xin anh cho biết cảm xúc của anh khi người lao động Việt Nam quá cảnh qua cửa khẩu Salloum thế nào?” của phóng viên Đài TNVN Ngọc Thạch. Lặng người trong giây lát, tôi chỉ có thể nói: “Đâu có được, anh thấy đấy, nói đến tình người trong hoạn nạn làm sao tôi đủ sức nói thành lời, chỉ mới nghĩ thôi… nước mắt đã muốn tuôn trào, cổ họng nghẹn tắc”.

Lạ thay, vất vả gian nan là vậy mà chúng tôi, những người ít chịu đựng sương gió lại tỏ ra kiên cường đến vậy? Phải chăng đó là tình người?./. 

Việt Báo (Theo VOV)