Mỹ - cuộc đảo chính Diệm Nhu: Ngày đầu tiên của Cabot Lodge tại Sài Gòn

Kỳ 2:Ngày đầu tiên của Cabot Lodge tại Sài Gòn

My cuoc dao chinh Diem Nhu Ngay dau tien cua Cabot Lodge tai Sai Gon

Sân bay Tân Sơn Nhất 1963

TTCN - Từ cách bờ biển VN 150km, chiếc máy bay của không lực Hoa Kỳ chở đại sứ Lodge đến Sài Gòn đã được một phi đội chiến đấu cơ Mỹ nghênh tiếp và hộ tống. Song Lodge không được đưa ngay đến Sài Gòn, mà được các quan chức sứ quán Mỹ mời đi “kinh lý” ngay đồng bằng sông Cửu Long.

Tài liệu chính thức của Bộ Ngoại giao Mỹ vừa giải mật (FRUS) cho biết đại sứ Lodge đang ở tại Tokyo trên đường đến VN. Ông định ghé ở Hong Kong trước khi đến Sài Gòn. Nửa đêm 21-8 ông nhận được một cú điện thoại từ Nhà Trắng báo cho biết việc Diệm ban bố tình trạng thiết quân luật, lệnh cho Lodge đến ngay Sài Gòn càng sớm càng tốt, rằng tổng thống cho phép không quân cung cấp ngay một máy bay quân sự cho Lodge. Sáng 22-8 vào khoảng 11g, Lodge lên máy bay trực chỉ Sài Gòn. Ông đến Tân Sơn Nhất vào lúc 9g30 tối.

Morris West, trong tác phẩm L"ambassadeur (bản tiếng Pháp của Nhà xuất bản Plon, 1965), đã thuật lại những ghi nhận ban đầu của Lodge như sau:
“Người ta giải thích với tôi là để cho tôi có một cái nhìn đầu tiên về tình hình chiến sự. Khu vực đồng bằng này là bãi chiến trường của một trong những trận đánh nghiêm trọng nhất của cuộc chiến tranh. Bi kịch tàn nhẫn của cuộc nội chiến hiện ra trong đời sống của từng gia đình. Tối đến, dân làng rút về sau lũy tre cùng với bầy gia súc của mình. Mỗi gia đình góp một ngọn đèn dầu rọi sáng ngôi làng và một người canh gác ngăn ngừa Việt cộng từ ngoài ruộng bò vào tấn công.

Thế nhưng, người đang canh gác bên trong làng và người đang bò ngoài kia lại là anh em hoặc bà con với nhau. Thế là ngọn đèn dầu tắt ngúm và một bàn tay giơ ra để giúp kẻ bên ngoài kia bò vào trong làng. Tiếp tế gạo, thuốc men. Có khi bằng một thỏa hiệp ngầm, Việt cộng nghỉ ngơi trong bụi chuối trong khi dân làng ngủ yên sau lũy tre. Đối với bộ chỉ huy quân đội (Hoa Kỳ), đó quả là một cơn ác mộng. Đối với dân làng trong các ấp chiến lược này, đó chẳng qua chỉ là một sự thích ứng với hoàn cảnh.

Chúng tôi bay qua khu vực ở độ cao khoảng 5.000m vì lý do an ninh. Một viên thiếu tá chỉ cho tôi xem một ngôi làng nhỏ. Một đàn trực thăng quần đảo bên trên như một bầy chim hoảng loạn. Chúng tôi nhìn thấy những làn khói trắng từ sau các quả tên lửa, những tia chớp của các loạt đạn và khói bốc lên từ các lùm cây.

Sau khoảng 10 phút lượn vòng, chúng tôi quay lại hướng bắc hướng về Sài Gòn. Khi đến gần sân bay, tốp máy bay hộ tống “buông” chúng tôi và chúng tôi hạ cánh. Quá nhanh, theo cảm nhận của tôi. Viên thiếu tá lạnh lùng giải thích rằng do Việt cộng hoạt động ngay sát sân bay và đã có lần bắn trúng một chiếc máy bay đang hạ cánh. Khi máy bay dừng hẳn và cửa mở ra, mới thấy đang ở ngay giữa một doanh trại bít bùng. Khắp sân bay đầy trực thăng và máy bay chiến đấu”.

Đoạn văn trên là một “dẫn nhập” đưa Lodge vào bối cảnh chiến tranh Việt Nam năm 1963 trong bề nổi và bề sâu của nó. Thật ra, chiến tranh không là một điều xa lạ đối với Lodge. Trong Thế chiến thứ hai, Lodge đã từng là trung tá hiện dịch từng chiến đấu ở các chiến trường Địa Trung Hải và châu Âu, sau này leo lên đến cấp bậc thiếu tướng thuộc lực lượng dự bị.

Lodge cũng không xa lạ gì với đề tài chiến tranh VN: năm 1962, Lodge đã viết nhiều bài phân tích về chính sách Hoa Kỳ tại VN (nguồn: Death of a generation: How the assassinations of Diem and JFK prolonged the Vietnam war). Có xa lạ chăng chính là tính chất kỳ lạ của cuộc chiến tranh này: vì sao những người bên này và bên kia lũy tre xanh của các ấp chiến lược lại bảo bọc nhau, bất chấp sự ngăn cách đó?

Đoạn văn trên còn cho thấy Diệm - Nhu , thừa rõ quá khứ binh nghiệp của Lodge cũng như ý nghĩa của việc bổ nhiệm Lodge thay thế Nolting, nên đã tổ chức đón tiếp với lễ nghi quân cách: các tướng lĩnh ra đón cùng với đạo binh danh dự gồm lính dù. Một cuộc đón tiếp không thường tình dành cho một đại sứ ! Một nhắn nhủ của Diệm gửi đến ngài tân đại sứ: ngài đến đây là để tiếp tục cuộc chiến tranh chứ không để làm “công chuyện” gì khác.

Diễn biến tình hình ngày 22-8-1963 đó rất nghiêm trọng cho chính phủ Diệm: cả bộ trưởng ngoại giao Vũ Văn Mẫu lẫn đại sứ VN tại Mỹ, Trần Văn Chương (cha ruột của Trần Lệ Xuân, tức Madame Nhu) lần lượt từ chức cùng trong ngày hôm đó để phản đối Diệm. Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ tất nhiên đã không bỏ qua những diễn biến này. Phụ tá ngoại trưởng George W. Ball gửi cho Averell Harriman, thứ trưởng ngoại giao đặc trách chính trị và chủ tịch nhóm công tác đặc biệt chống lật đổ, một mẩu nhắn nội dung như sau:

“Washington, 22-8-1963,
Averell,
Tôi thật sự lo ngại về việc chúng ta sẽ giữ quan hệ giữa Washington với Sài Gòn như thế nào, nay khi Lodge đã có mặt tại chỗ. Tôi rất muốn bàn với ông về việc này. Hãy gọi cho tôi.
Tôi nghĩ rằng bức điện đầu tiên gửi cho tân đại sứ của chúng ta tại Sài Gòn sẽ không dài dòng và trịnh trọng sáo ngữ theo cung cách của bộ ngoại giao.Chúng ta cần chậm rãi khuyến cáo Lodge rằng loại bỏ gia đình Nhu sẽ là một trong những hành động đầu tiên của ông ta.Hãy để cho ông ta cơ hội đánh giá tình hình rồi cho chúng ta một bản báo cáo mới mẻ.Tôi nghĩ rằng Lodge sẽ bực dọc nếu chúng ta quá lộ liễu ra lệnh.
Ký tên
George (Ball).

Qua bức điện trên có thể thấy quyết định bổ nhiệm Lodge sang Sài Gòn của Kennedy đã gây lúng túng như thế nào cho Bộ Ngoại giao Mỹ: không thể không ra lệnh cho Lodge, nhưng kể ra cũng ngài ngại khi phải ra lệnh cho Lodge. Quyết định bổ nhiệm này thật ra là một nước cờ chính trị của Kennedy.

Sau khi liên danh Kennedy-Johnson của Đảng Dân chủ chiến thắng liên danh Nixon - Lodge của Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử tổng thống năm1960, Lodge đã phải nhường ghế đại sứ Mỹ tại LHQ cho người của Đảng Dân chủ là đại sứ Stevenson, sau khi đã giữ chức vụ này trong gần hai nhiệm kỳ của tổng thống Eisenhower thuộc Đảng Cộng hòa. Việc Kennedy bổ nhiệm “cựu đối thủ” của mình vào chức vụ đại sứ tại “điểm nóng” Sài Gòn chính là để “gắp lửa bỏ tay người”, một khi cần phải dứt khoát với Diệm.

Trong hồ sơ giải mật FRUS của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ không thấy có lưu cuộc đàm đạo sau đó giữa Ball và Harriman, song có lưu hồ sơ đánh số POL 2-4 S VIEI Secret, tức bức điện của Bộ Ngoại giao Mỹ gửi cho Lodge. Bức điện này còn được gửi cho CINCPAC, bộ tư lệnh Thái Bình Dương của hải quân Hoa Kỳ, “để theo dõi”:

Washington, 22-8-1963, 7g56 tối.
Hilsman gửi Lodge. Chúng tôi tin rằng ông sẽ nhất trí rằng hiện có ba khả năng để ngỏ là: (a) cánh quân đội đang kiểm soát tất cả trong thực tế và rằng Diệm vẫn miễn cưỡng tiếp tục là tổng thống - (b) Diệm và quân đội đang cộng tác với nhau, điều này càng làm tăng vị thế của Diệm - (c) Nhu ra lệnh trong tất cả mọi việc. Còn có khả năng là cho dù cánh quân nhân không chịu trách nhiệm về tình hình thiết quân luật, song họ có thể đang tận dụng cơ hội này để thủ lợi. Nếu quả là như thế, hãy khôn khéo đừng gây sức ép buộc tháo bỏ lệnh thiết quân luật.

Chúng tôi sẽ hoan nghênh đánh giá của ông về tình hình cán cân quyền lực hiện nay giữa các nhóm và cá nhân khác nhau, cả quân sự lẫn dân sự.

Bất luận ai đang là chủ chốt, chúng ta cũng phải tiếp tục đeo đuổi các mục tiêu sau. Đó là một chính phủ có tinh thần trách nhiệm hơn và mang tính đại diện hơn, có khả năng tiến hành chiến tranh một cách có hiệu quả. Nếu chúng ta nhấn mạnh được yêu cầu này nơi mọi cấp chính phủ và quân đội VN, chúng ta có thể đạt được một số tiến bộ không chỉ trong cuộc khủng hoảng hiện tại mà còn về lâu về dài. Chúng tôi nghĩ rằng chúng ta cần tạo ảnh hưởng để giảm thiểu hoặc loại khỏi quyền hành vợ chồng Nhu”.

Lodge đã dành cả ngày hôm sau để thu thập tin tức từ các cộng sự của mình và để soạn bức điện trả lời sau đây:

“Sài Gòn, 23-8-1963, 8g tối.
Ngay lúc này, chúng tôi có đủ lý lẽ để tin chắc rằng không có đảo chính và rằng dinh (Gia Long) đang kiểm soát tình hình. Vai trò chính xác của Diệm, Nhu và bà Nhu chưa rõ rệt song các bằng chứng hiển nhiên cho thấy ảnh hưởng của Nhu vẫn chưa giảm. Đài phát thanh quân đội vẫn phát thanh hậu thuẫn Nhu. Cũng ghi nhận rằng trong 24 giờ qua, đài phát thanh vẫn phát đi lời kêu gọi của Nhu gửi đến tổ chức Thanh niên Cộng hòa yêu cầu hậu thuẫn hành động của chính phủ.

Cánh quân nhân có vẻ như đang cộng tác với nhau và chúng tôi không thấy có sự bất đồng nào giữa họ. Tuy nhiên, chúng tôi không tin rằng quân đội có thể được xem như là một cơ cấu thuần nhất. Đặc biệt, chúng tôi tin rằng ít nhất cũng có ba nhóm quyền lực trong quân đội mà đại diện là tướng Đôn, tướng Đính và đại tá Tung.

Chúng tôi biết chắc rằng tướng Đính và đại tá Tung sẽ không tuân lệnh tướng Đôn. Đính và Tung, được biết là ghét nhau, cùng có quân trong Sài Gòn. Nếu quân đội quyết định ra tay lật đổ Diệm, khả năng đánh nhau to trong Sài Gòn sẽ là rất lớn. Do lẽ đại tá Tung nhất định sẽ bảo vệ Diệm. Tung bị quân đội ghét và không tin tưởng do lẽ tất cả quyền hành đã chỉ có được từ nơi dinh (Gia Long).
Lodge”.

Qua bức điện này, có thể hình dung lại tình hình Sài Gòn vào thời điểm đó. Tại sao Lodge lại báo cáo ngay rằng “đài phát thanh quân đội vẫn phát thanh hậu thuẫn Nhu”? Trong chế độ cũ, đài phát thanh quân đội luôn là hiện thân cho sức mạnh của quân đội. Quân đội ngả bên nào bên đó mạnh. Hồi Diệm mới lên làm thủ tướng, rồi sau đó truất phế Bảo Đại, đài phát thanh quân đội lúc đó, do thoát thai từ quân đội thuộc Pháp, đã nghiêng về phe Bình Xuyên kịch liệt chống Diệm.

Thế cho nên, lần này cũng thế, trong tình hình thiết quân luật ở Sài Gòn, dấu chỉ đầu tiên của cán cân quyền lực cần theo dõi, chính là đài phát thanh quân đội. Đã thành cái lệ: hễ có biến cố chính trị, người dân đều nghe đài này để xem phe nào đang làm chủ tình hình. Ngày 22-8-1963, đài phát thanh quân đội còn cất tiếng ủng hộ Diệm, có nghĩa là Diệm còn chưa đến nỗi nào, ít nhất cũng trên bề nổi.

Thế nhưng, chi tiết “Nhu kêu gọi Thanh niên Cộng hòa hậu thuẫn chính phủ” lại là một chi tiết đáng chú ý. Tại sao Nhu không kêu gọi quân đội hay “Liên đoàn Công chức cách mạng quốc gia” hậu thuẫn mình mà lại gọi đến “Thanh niên Cộng hòa”? Tám ngày trước, ngày 15-8-1963, Nhu cũng đã từng lên tiếng “kêu gọi Thanh niên Cộng hòa hậu thuẫn chính phủ”. Chi tiết này cho thấy Nhu đang quẫn trí, ở vào thế cùng đường, nên mới nghĩ rằng, trong giờ phút khó khăn đó, có thể dựa vào cái đoàn thể hữu danh vô thực này.

Ghi nhận thứ nhì là việc Lodge nêu tên Đính, Đôn, Tung trong bức điện. Đôn lúc đó là tư lệnh Quân đoàn III và đang là quyền tổng tham mưu trưởng thay cho tướng Lê Văn Tỵ đang công cán ở nước ngoài. Đính là tổng trấn Sài Gòn từ ngày hôm trước, 21-8. Tung, đại tá chỉ huy trưởng lực lượng đặc biệt, được xem là rất trung thành với Diệm - Nhu. Dự báo của tòa đại sứ Mỹ tại Sài Gòn về mối quan hệ thù ghét nhau giữa các tướng tá Sài Gòn với Tung là chính xác. Tung sẽ là người đầu tiên bị phe đảo chính bắn bỏ để trừ hậu hoạn ngay tại bộ tổng tham mưu vào những giờ đầu tiên của cuộc đảo chính.

HỮU NGHỊ

______________________________________

Kỳ tới:Tướng Harkins, tư lệnh Bộ chỉ huy quân viện Mỹ tại Sài Gòn, đã tiếp xúc như thế nào với tướng Đôn?

Việt Báo

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Nỗi buồn làm mẹ từ thuở "vắt mũi chưa sạch"

Ở cái tuổi mà người ta gọi là “vắt mũi chưa sạch” thì nhiều cô gái đã phải làm vợ, làm mẹ. Thậm chí có người phụ nữ chưa đầy 20 tuổi đã sinh đến 3 đứa con. Đó là nghịch cảnh vẫn thường xảy ra ở không ít dân tộc thiểu số, trong đó có huyện Sìn Hồ - tỉnh Lai Châu.

Tình cờ phát hiện bảo vật quốc gia

Trong 12 bảo vật quốc gia vừa được Thủ tướng công nhận, Mukhalinga Mỹ Sơn là một hiện vật độc nhất vô nhị, có giá trị ở cả khu vực

Nghề chơi cũng lắm công phu

Khi thời điểm khai mạc Hội chọi trâu Báo Nông Thôn Ngày Nay- Phú Sơn Bắc Ninh 2015 đang cận kề, công tác chuẩn bị, chăm sóc trâu chọi càng được các chủ trâu quan tâm kỹ lưỡng. Như một chủ trâu chia sẻ thì: Chuẩn bị tốt bao nhiêu, trâu xung trận dễ thắng bấy nhiêu.

Hàng ngàn con bạc xuất ngoại tìm vận may dịp cuối năm

Bộ Tư lệnh biên phòng cho biết, ước tính mỗi ngày vẫn có khoảng 800-1.000 người Việt Nam sang Campuchia đánh bạc, trong đó khoảng 75% là nữ giới. Cao điểm các ngày nghỉ, lễ có khoảng 1.500-2.000 người.

Nhận xét tin Mỹ - cuộc đảo chính Diệm Nhu: Ngày đầu tiên của Cabot Lodge tại Sài Gòn

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Mỹ - cuộc đảo chính Diệm Nhu: Ngày đầu tiên của Cabot Lodge tại Sài Gòn bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết My cuoc dao chinh Diem Nhu Ngay dau tien cua Cabot Lodge tai Sai Gon ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Mỹ - cuộc đảo chính Diệm Nhu: Ngày đầu tiên của Cabot Lodge tại Sài Gòn ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Phóng Sự Tổng Hợp của chuyên mục Phóng Sự.

United States - the Diem coup: First day of the Cabot Lodge in Saigon
Saigon, Henry Cabot Lodge, Diem Nhu, Cuu Long, VN 150km, Song Lodge, Radio Army, U.S. Air Force, radio, the diplomatic coup, the first day, our ambassador, aircraft, to

craft - VN 150km from the coast, the air force plane carrying U.S. Ambassador Lodge in Saigon Gon was an American fighter squadrons to welcome and escort. Song Lodge is not immediately taken to Saigon, where the U.S. embassy officials invited to "experience ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Phóng Sự


  • Thoi su 24h282 Dam dai phan cach o to bi xuyen toac
    Thời sự 24h(28/2): Đâm dải phân cách, ô tô bị xuyên toạc

    'Để công an xã điều tra dễ bỏ lọt, oan sai'; Đâm vào dải phân cách, ô tô bị xuyên toạc trên cao tốc; Tịch thu bán đấu giá hòn đá gần 30 tấn, giá chục tỷ đồng;... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 27/2.

  • Thoi su 24h272 Giang chuc 2 PGD So
    Thời sự 24h(27/2): Giáng chức 2 PGĐ Sở

    Giảm gần 3 tỷ USD xây sân bay Long Thành; Bán sân bay Phú Quốc lấy vốn xây sân bay Long Thành; Thanh Hóa bắt xe giường nằm ‘nhồi" 117 khách; Hai PGĐ sở đánh nhau bị giáng chức, cảnh cáo;Đắk Nông: Đào được hòn đá quý 27 tấn...

  • Thoi su 24h 262 Vietjet muon mua lai nua san bay Noi Bai
    Thời sự 24h (26/2): Vietjet muốn mua lại nửa sân bay Nội Bài

    ATM của Agribank bị phá, lấy đi gần 1 tỷ đồng; Vietjet muốn mua lại nửa sân bay quốc tế Nội Bài; Phá sàn vàng "hút" 180 tỷ đồng của nhà đầu tư; Ùn tắc kéo dài: Hà Nội tháo rào chắn; Tháng 3, có 4 đợt không khí lạnh...

  • Thoi su trong ngay Cuong do la len tieng ve vu tai nan
    Thời sự trong ngày: Cường đô la lên tiếng về vụ tai nạn

    Ông Nguyễn Quang Lập được tại ngoại điều tra; Siêu xe gây tai nạn đứng tên sở hữu Cường “đô la”; Sáp nhập ngân hàng: Những chuyện hậu trường; Cụ ông tử vong sau một giờ thuê khách sạn...

  • Thoi su 24h092 Hai xe khach tong nhau 10 nguoi chet
    Thời sự 24h(09/2): Hai xe khách tông nhau, 10 người chết

    Hai xe khách tông nhau, 10 người chết; Đề nghị cách chức TBT báo Người cao tuổi; Sập hầm khai thác đá xanh, 3 người tử vong; 2 người Việt lọt danh sách tỷ phú thế giới; Nơi củ sâm to bằng… củ sắn... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 9/2.

  • Su kien quoc te noi bat 222 282
    Sự kiện quốc tế nổi bật (22/2 - 28/2)

    Lãnh đạo Đảng đối lập Nga bị ám sát ngay tại Moscow; kết quả vòng đám phán thứ 2 giữa Mỹ và Cuba; Mỹ xác nhận thông tin Trung Quốc đang tiến hành xây dựng các cảng hải quân và sân bay trên các đảo trên Biển Đông... là những tin chính trong tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2202 2802
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (22/02 - 28/02)

    Hàng loạt tai nạn thảm khốc trong 9 ngày nghỉ Tết; Mùng 6 Tết, dân làng Ném Thượng vẫn chém lợn ở sân đình; Hỗn chiến tại Lễ hội Đền Gióng; Tiền lẻ, chen lấn: Nét đặc trưng “mới” của lễ hội Việt? ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------

  • Toan canh Showbiz tuan 2202 2802
    Toàn cảnh Showbiz tuần (22/02 – 28/02)

    ó nên chỉ trích hình ảnh GS Vũ Khiêu 'thơm' má hoa hậu Kỳ Duyên?,Vợ Baggio tiết lộ sảy thai 2 lần, bị 'cắm vài ba chục cái sừng', Các ngôi sao tranh cãi về “Chiếc váy màu gì?”, Kim Hyun Joong sắp có con với bạn gái bị hành hung, “Thiên thần” Karlie Kloss bỏ Victoria’s Secret,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2202 2802
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (22/02 - 28/02)

    Ly kỳ chuyện đời các tướng cướp; Bị cáo về nhà ăn tết với… người bị hại; Vụ án khó điều tra bậc nhất lịch sử phá án Công an Hải Phòng; Những lá thư xin lỗi nức nở từ trại giam; 200 bánh heroin và những người đón Tết muộn; Các tổ 141 bắt nhiều vụ vận chuyển ma túy trong dịp Tết;......là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (22/02 - 28/02), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2202-2802/2147540033/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tong hop Doi song tuan qua 232 292
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (23/2 - 29/2)

    Dư âm của Tết Nguyên Đán vẫn còn đọng lại trong những câu chuyện gia đình, không khí lễ hội khắp mọi nơi. Những phong tục thờ cúng, giải hạn đầu năm trong dân gian; Những câu chuyện về ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2; Nhiều tấm gương sáng trong đời sống... và những tin tức an toàn thực phẩm bẩn là những thông tin nổi bật tuần vừa qua... ------------ Xem thêm: Tổng hợp Đời sống tuần qua (23/2 - 29/2), http://vietbao.vn/Doi-song-Gia-dinh/Tong-hop-Doi-song-tuan-qua-232-292/2147540036/111/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn