vietbao

Một bí ẩn vẫn đang chờ câu trả lời

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Mot bi an van dang cho cau tra loi
Lễ đài Độc lập tại quảng trường Ba Đình ngày 2-9-1945
Hồi đó tôi đang làm tổng thư ký Hội Điện ảnh VN kiêm tổng biên tập tạp chí Nghệ Thuật Điện Ảnh. Trên tạp chí số 6-1990 có bài “Ai là người ghi hình phim ngày tết độc lập 2-9-1945?” của nhà báo Trung Sơn, kể lại câu chuyện: năm 1974, đạo diễn Phạm Kỳ Nam làm phim Những ngày Bác Hồ ở Tây Âu. Trong khi phim đang quay ở Paris, đạo diễn nhận được điện thoại của một người Pháp gọi đến khách sạn cho biết ông muốn gặp để trao lại 1 món quà chắc sẽ rất có ích cho việc làm phim.

>> Vĩnh biệt vị trưởng ban tổ chức ngày Lễ Độc lập
>> Những ngày cuối năm, tìm thăm người dựng Lễ đài Tuyên ngôn Độc lập

Không lâu sau đạo diễn Phạm Kỳ Nam nhận được món quà là những hộp phim 16 lI đã cũ được đóng gói cẩn thận. Người trao món quà đó nói thêm: “Đây là quà tặng của một người bạn của nhân dân VN và tôi chỉ là người chuyển lại mà thôi”.

Xem những thước phim đó, đạo diễn Phạm Kỳ Nam sững sờ khi thấy những hình ảnh ghi lại buổi lễ tuyên bố độc lập tại vườn hoa Ba Đình sáng 2-9-1945. Người bạn giấu tên là ai? Tác giả của những thước phim này là ai? Đó là những câu hỏi được đặt ra trong đoạn cuối bài viết của nhà báo Trung Sơn.

Nhận thấy đây là một vấn đề của lịch sử cần làm sáng tỏ, ít ra cũng là để ghi công và bày tỏ lòng biết ơn đối với những người đã quay và tặng lại cho chúng ta những thước phim vô giá trên, tôi liền bàn với anh em trong tòa soạn liên hệ với một vài nhân vật có liên quan đến sự kiện trọng đại đó để mời viết bài, mong tìm lời giải đáp cho những câu hỏi được đặt ra trong bài viết kể trên. Người đầu tiên tôi nghĩ đến là ông Nguyễn Hữu Đang.

Tôi là kẻ hậu sinh, chỉ biết ông là người được Bác Hồ giao trọng trách tổ chức ngày lễ tuyên bố độc lập ở quảng trường Ba Đình ngày 2-9-1945. Là người trong cuộc, chắc chắn ông Nguyễn Hữu Đang có thể cung cấp những thông tin chính xác về sự việc trên. Tôi cũng được biết ông đã từng ngồi tù 15 năm vì vụ Nhân văn - Giai phẩm, nay đã mãn hạn tù trở về với đời thường nhưng không biết hiện ông ở đâu.

Tôi bèn nhờ nhà văn Phùng Quán, một đồng hương và bạn vong niên của tôi, giúp liên hệ với ông Đang. Anh Quán sốt sắng nhận lời ngay. Tôi nhờ anh chuyển đến ông Đang số tạp chí có bài viết của nhà báo Trung Sơn với lời mời ông viết bài. Không lâu sau anh Quán đem đến tòa soạn một bài viết tay “Những điều còn bí ẩn quanh việc quay bộ phim Ngày Độc lập 2-9-1945”, ký tên Nguyễn Hữu Đang.

Đầu bài viết ông Đang cho biết ngay:

Xin thú thật ngay rằng tôi chưa biết đích xác ai là người đã quay bộ phim đó. Tôi chỉ có thể đoán theo hai khả năng mà cũng chưa dám nghiêng hẳn về phía nào: một là hiệu Hương Ký quay, hai là phái đoàn Patty quay.

Rồi ông mô tả không khí của những ngày có một không hai ấy:

Xin các bạn hình dung sự khẩn trương, tất bật của chúng tôi trong thời gian vẻn vẹn bốn ngày (từ 28-8 đến 1-9) để chuẩn bị xong một buổi lễ qui mô toàn quốc mà trọng tâm là cuộc mittinh lớn, ban đầu dự kiến sẽ thu hút 2/3 dân số nội ngoại thành. Cả nhân viên chuyên môn, tiền, dụng cụ, vật liệu đều hầu như bắt đầu bằng con số không.

...Về phần chụp ảnh, ông Vũ Văn Lai, nhà nhiếp ảnh nghiệp dư trẻ tuổi, đã sốt sắng nhận nhiệm vụ đi liên lạc các bạn đồng nghiệp, mời bằng được hiệu Hương Ký, một hiệu ảnh bậc đàn anh, chẳng những mời chụp ảnh mà còn mời quay phim, hơn nữa yêu cầu Hương Ký quay phim là chính. Chúng tôi sẵn sàng nhận những điều kiện dù là nặng mà Hương Ký có thể đưa ra.

Vì theo chúng tôi biết bấy giờ ở Hà Nội, ngoài Hãng Indochine Film (của người Pháp) không hoạt động được, Hương Ký là cơ sở kinh doanh nghề ảnh duy nhất có máy quay phim. Cũng may Hương Ký không lợi dụng độc quyền để bắt bí chúng tôi. Chủ hiệu Hương Ký đã trên 60 tuổi nhưng còn tráng kiện, vốn có tay nghề vững. Ông nhận lời làm, nói cho đúng là ông sẽ chỉ đạo con hay thợ trực tiếp làm.

Và thế là hai người của Hương Ký, một chụp ảnh một quay phim, đã được ông Đang cấp giấy phép hoạt động thoải mái trong khu vực mittinh với điều kiện không được đến sát lễ đài, phải ở ngoài hai vòng bảo vệ vì đó là qui định chung. Ông Đang kể tiếp:

Độ một tuần lễ sau ngày độc lập không thấy Hương Ký cho biết kết quả quay phim, tôi đến hỏi thì được trả lời là không quay được vì máy trục trặc. Một sự thất bại dường như hoàn toàn do khách quan, không ai chịu trách nhiệm. Tôi bình tĩnh chấp nhận sự rủi ro. Nhưng chỉ ít ngày sau quân Tàu Tưởng đưa bọn Vũ Hồng Khanh về và âm mưu cướp chính quyền, lật đổ thì ông chủ Hương Ký liền theo Quốc Dân đảng chống lại Việt Minh. Lập tức tôi nghi ngờ ông ta đã không thật lòng, đã không quay phim rồi đổ lỗi cho cái máy - nó không biết cãi.

... Từ đó, suốt 30 năm, mỗi khi nhớ đến ngày độc lập, tôi cảm thấy vấn vương ân hận. Ân hận và băn khoăn tự hỏi: Hương Ký có quay phim không? Có quay mà hỏng thật hay quay được mà giữ lại không trao cho chúng tôi?

Đó là khả năng thứ nhất. Và đây là khả năng thứ hai theo như ông Đang:

Khả năng này chỉ mới xuất hiện trong đầu tôi khi đọc trên một tờ báo, đoạn hồi ký của tướng Patty (đã về hưu), nguyên trưởng phái đoàn Mỹ đến Hà Nội dưới danh nghĩa Đồng minh liền sau tổng khởi nghĩa của ta thắng lợi. Ông tường thuật cuộc mittinh khổng lồ ngày 2-9-1945 tại quảng trường Ba Đình với những chi tiết hết sức đúng, có cả một chi tiết từ trước tới nay sách, báo ta chưa nhắc đến lần nào.

Sự mô tả chính xác chứng tỏ ông và một số nhân viên của ông đã chứng kiến buổi lễ, đã đi lại trong khu vực mittinh để như ông kể “chụp ảnh và quay phim”. Thật bất ngờ đối với tôi, kẻ mang nặng trên vai trách nhiệm điều hành buổi lễ và kiểm soát cuộc mittinh mà không biết có những hoạt động của người ngoại quốc ngay trước mắt mình.

Bấy lâu, từ khi những thước phim tài liệu lịch sử Ngày Độc lập được đưa về nước, giá có ai đoán là nó có thể do phái đoàn Patty quay thì tôi bác bỏ ngay. Bởi lẽ hôm ấy, theo đề nghị của chúng tôi để đảm bảo an ninh, thành phố ra lệnh giới nghiêm gần như thiết quân luật: từ 10 giờ sáng đến 5 giờ chiều. Ngoài hàng ngũ những người đi dự mittinh có chỉ huy và bảo vệ chặt chẽ, tuyệt đối không người nào hay xe cộ nào được đi trên đường phố (kể cả vỉa hè), cố nhiên quân đội, công an, cứu hỏa và cấp cứu bệnh viện được ở ngoài lệnh cấm.

Người Mỹ mà quần chúng dễ lẫn với người Pháp lại càng không thể ra khỏi nhà: nếu họ muốn đến chỗ mittinh nhất định họ phải được ban tổ chức đồng ý và hướng dẫn. Còn chụp ảnh và quay phim, lẽ nào trong cuộc mittinh cực lớn mà không lộn xộn như vậy lại không có ai nhìn thấy?

Bấy lâu tôi đã chủ quan, suy xét một chiều, một mặt chỉ biết mình mà không biết người, nên không thể hình dung khả năng thứ hai. Ngày nay có bằng chứng cụ thể tôi cố tìm xem cái gì đã giúp phái đoàn Patty hoạt động được. Và tôi nhớ ra hồi ấy, mỗi khi ra đường, người Mỹ bao giờ cũng đeo bên cánh tay trái, chỗ gần bắp vai, một mảnh biểu trưng cờ Mỹ (ecusson) to bằng nửa bàn tay.

Chính miếng biểu trưng ấy là cái “bùa hộ mệnh” giúp họ chẳng những có thể đi lại tương đối tự do trong thành phố, ra ngoại ô và về các địa phương, mà còn được nhân dân tỏ thiện cảm, tiếp đãi thân mật và giúp đỡ nếu cần. Cũng dễ hiểu thôi. Hồi đó ta đang tranh thủ sự ủng hộ của Đồng minh. Quan hệ Việt - Mỹ đang hữu nghị hơn bao giờ hết.

Vậy là những người Mỹ trong phái bộ của Patty, với cái “bùa hộ mệnh” như ông Đang nói, đã đi lại thoải mái trên quảng trường Ba Đình hôm ấy để quay phim, chụp ảnh mà không bị ai cản trở.

Đọc xong bài viết của ông Đang tôi rất cảm kích. Tuy ông chưa khẳng định được ai là ngưòi đã quay những thước phim trên nhưng những giả thiết, phỏng đoán của ông cùng những chi tiết xung quanh việc tổ chức ngày lễ độc lập là những sử liệu vô cùng quí giá. Tôi quyết định cho đăng ngay trong Nghệ Thuật Điện Ảnh số tháng 8-1990 không sửa một chữ nào.

Trong tòa soạn có người băn khoăn nói với tôi: Không biết có nên đăng bài này không? Ông Đang tuy được trả tự do nhưng đã được viết bài đăng báo chưa? Hay được viết mà phải ký tên khác như nhiều trường hợp đã xảy ra mà ai cũng biết? Nhưng tôi vẫn quyết định đăng không chút do dự. Khi báo ra, tôi gửi qua nhà văn Phùng Quán tặng ông Nguyễn Hữu Đang số tạp chí có bài viết của ông cùng tiền nhuận bút. Một thời gian sau gặp lại tôi anh Phùng Quán nói: “Các cậu có biết các cậu đã làm một việc có ý nghĩa như thế nào không? Khi mình đem tạp chí và tiền nhuận bút đến đưa cho anh Đang, anh ấy vui mừng không thể tả được. Đây là bài báo đầu tiên của anh được đăng sau khi ra tù, cậu có biết không?”.

Bốn tháng sau chúng tôi nhận được một bài viết nữa của ông Nguyễn Hữu Đang gửi tới với tựa Phim tết... ngày xưa... kể lại chuyện chiếu phim tết năm 1934 ở Hà Nội. Theo ông kể, hồi đó đi xem chiếu bóng ngày tết được coi là một thú vui thanh lịch mới mẻ. Chúng tôi đã đăng bài đó trong số Tết Tân Mùi (1991). Không biết sau đó ông Đang có viết bài báo nào đăng ở đâu nữa không, hay đó là hai bài cuối cùng ông viết cho đến khi qua đời mới đây?

Trở lại hai khả năng mà ông Đang đã nêu trong bài báo. Một khả năng là những người trong phái đoàn của Patty đã quay (khả năng này rất có thể là hiện thực vì ai cũng biết ở Côn Minh ngày đó có một đơn vị tình báo OSS của Mỹ - tiền thân của CIA. Đơn vị này ắt được trang bị đầy đủ những phương tiện quay phim, chụp ảnh hiện đại nhất lúc bấy giờ). Không lâu trước khi qua đời, ông Patty có trở lại thăm VN.

Giá dịp ấy có ai hỏi ông một câu xem có phải người trong phái bộ của ông đã quay phim ở quảng trường Ba Đình trong ngày 2-9-1945. Nếu câu trả lời là “Có” thì ta có thể loại ông Hương Ký sang một bên và tin rằng ông không quay hoặc có quay mà máy bị trục trặc. Nếu câu trả lời là “Không” thì những thước phim trên ắt do người của ông Hương Ký quay. Nếu đúng như vậy ta có thể đặt tiếp một câu hỏi:

Tại sao ông Hương Ký lại nói dối với ông Đang rằng không quay được vì máy hỏng? Và tại sao mãi đến 29 năm sau con cháu ông mới trao lại những thước phim đó một cách gián tiếp và bí ẩn như vậy? Dù sao tôi vẫn nghiêng về giả thuyết cho rằng những người trong phái đoàn của tướng Patty đã quay những thước phim lịch sử trên. Bằng con mắt của người trong nghề điện ảnh, tôi nhận ra trong những thước phim ấy tính nghề nghiệp cao của người cầm máy quay.

Những toàn cảnh lia biển người trên quảng trường Ba Đình, hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh trên lễ đài, những chân dung nam nữ, những đặc tả bước chân người rầm rập đi trong hàng quân, những tà áo dài của các thiếu nữ Hà Nội bay phất phới... thật xúc động và ấn tượng. Tôi không tin rằng người của ông Hương Ký có thể lấy được những khuôn hình như vậy. Nhưng đó cũng chỉ là phỏng đoán.

Tôi hoàn toàn đồng tình với lời cuối trong bài viết của ông Nguyễn Hữu Đang: Xác minh được ai đã quay cuốn phim tài liệu lịch sử Ngày độc lập mà chúng ta đang có phải dựa trên cơ sở một cuộc điều tra công phu mà tôi cho là không khó khăn lắm. Đầu mối không còn bí ẩn và không xa quá tầm tay...

Hi vọng điều bí ẩn trên đây sẽ sớm có câu trả lời và một cuộc điều tra công phu như ông Đang nói là trách nhiệm của hậu thế trước lịch sử.

ĐẶNG NHẬT MINH

Việt Báo
Gạ du khách đi massage kích dục để trấn lột
Comment :Một bí ẩn vẫn đang chờ câu trả lời
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Một bí ẩn vẫn đang chờ câu trả lời bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Mot bi an van dang cho cau tra loi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Một bí ẩn vẫn đang chờ câu trả lời ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Phóng Sự
Another mystery is still awaiting answers
Sign Huong, Nguyen Huu Dang, Pham Ky Nam, Zhongshan District, Hanoi, Ho Chi Minh, Ba Dinh Square, the Declaration of Independence, the answer, the group officials, independent holidays, of a person, film, magazines, maybe, to
In which I am the general secretary VN Cinema Association magazine editor cum art of film. No. 6-1990 have magazine article "Who is the record independent film festival on 2-9-1945?" The Son of journalist, tells the story: in 1974, directed by ...
Sự thật kinh hoàng về người phụ nữ thuê người chặt chân, tay lấy tiền bảo hiểm
Sự thật kinh hoàng về người phụ nữ thuê người chặt chân, tay lấy tiền bảo hiểm

Người thân, chính quyền địa phương cũng phải ngỡ ngàng trước việc làm của chị N. thuê người chặt chân, tay để lấy tiền bảo hiểm. Họ chỉ biết thông tin duy nhất về N. từng bị kết án về tội môi giới mại dâm.

  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Thoi su 24h238 Gai tre thue chat chan tay truc loi
    Thời sự 24h(23/8): Gái trẻ thuê chặt chân tay trục lợi

    Xé áo, cắt tóc nhân tình ở phố: Nhân tình là "osin" của kẻ chủ mưu; Giám định ADN để nhận dạng 150 ngôi mộ bị xâm phạm; Vụ "tháp nghiêng" chờ sập: 3/4 hộ dân đã di dời; Dân không có quyền kiểm tra CSGT': Giám sát khác kiểm tra; Bạn gái trễ giờ lên máy bay, nam thanh niên xông vào đánh nhân viên hàng không

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t